Klijnsma: 8 miljoen voor strijd tegen armoede en schulden

f_20151214211137_76297_220425397Zoals in december aangekondigd, stelt Staatssecretaris Klijnsma opnieuw extra geld beschikbaar voor projecten die armoede en schulden bestrijden. Voor 2016 en 2017 is elk jaar €4 miljoen beschikbaar. Vanaf 23 mei kunnen de aanvragen voor dit jaar worden ingediend. Organisaties en stichtingen met goede plannen om duurzaam armoede en schulden te bestrijden, kunnen intekenen en dragen zelf 25% in de kosten bij om hun project te verwezenlijken. De aanvraag bedraagt per project ten minste € 125.000 en maximaal € 350.000.

Lees alles over voorwaarden en aanvragen op overheid.nl.

Schuldregeling demotiverend bij aanvaarden werk?

hvaTijdens een schuldsanering loont het om (meer) te werken en meer te gaan verdienen. Bij een schuldbemiddeling is er geen financieel voordeel: elke extra euro gaat immers naar de schuldeisers.

Het lectoraat Armoede en Participatie van de Hogeschool van Amsterdam onderzocht wat deelname aan een schuldregeling doet met de arbeidsmarktoriëntatie van een uitkeringsgerechtigde.

De onderzoekers vonden geen stevige ondersteuning voor hun hypothese dat schuldbemiddeling sterker dan schuldsanering demotiveert om te gaan werken. De onderzoekers zeggen er wel bij, dat we de onderzoeksresultaten als ‘voorlopig’ moeten interpreteren en dat er vervolgonderzoek nodig is.

Download het rapport Schuldenvrij: de weg naar werk?

Aantal klanten voedselbank daalde in 2015 met 6%

Dat is opvallend, want de armoede is niet gedaald. Voedselbanken Nederland verklaart de daling van het aantal voedselbank klanten als volgt:

  1. Medio 2015 werden de toelatingscriteria iets veranderd ten gunste van huishoudens met kinderen. Op basis van de beschikbare cijfers kan nog niet geconcludeerd worden dat ook werkelijk meer huishoudens met kinderen onder de 18 jaar van de noodhulp gebruik hebben gemaakt
  2. Voedselbanken hebben veel strenger gelet op de 3-jaarstermijn (klanten mogen maximaal 3 jaar gebruik maken van de noodhulp). In 2015 was slechts 5% van het totaal aantal klanten drie jaar of langer klant. In 2014 bedroeg dit nog 23 %
  3. Diverse voedselbanken zijn ook nauwer gaan samenwerken met schuldhulpverleners en curatoren. Dit heeft geleid tot een meer zorgvuldige toepassing van de toelatingscriteria.

Verder te lezen op Voedselbanken.nl:

Het aantal voedselbanken dat lid was van Voedselbanken Nederland nam in 2015 toe tot 162 (was 157) en het aantal uitgiftepunten steeg tot 520. De voedselbanken bedienen klanten in meer dan 95% van alle gemeenten in Nederland.  Het werk bij de voedselbanken wordt gedaan door 10.500 vrijwilligers. Voedselbanken zijn steeds beter in staat om de voedselpakketten te vullen. Gemiddeld worden wekelijks 20 consumenteneenheden in een noodpakket verwerkt. Door de intensievere samenwerking met producenten en retailers is het aandeel verse groenten en fruit in een pakket afgelopen jaar toegenomen.

Verschil tussen arm en rijk in steden neemt toe

Steden zijn de motor van de Nederlandse economie. Het aantal banen in de stedelijke regio’s is de laatste 25 jaar met 30% toegenomen. Daarbuiten was dat 20%. In de steden zijn, in vergelijking met daarbuiten, veel hoogbetaalde banen te vinden. Ook stadsbewoners met een minder betaalde baan profiteren hiervan: zij verdienen gemiddeld meer dan diegenen met een vergelijkbare baan buiten de stad. Toch nam de afgelopen jaren het verschil tussen arm en rijk toe in Nederlandse steden. Het verschil tussen de hoogste en de laagste inkomens in de steden is in de afgelopen jaren met 3,5% gegroeid. Voor heel Nederland is dat 3%. Vergeleken met andere landen valt dat trouwens mee; alleen in Scandinavië bleven arm en rijk dichter bij elkaar. De kloof nam het hardst toe in Amsterdam. Het verschil tussen rijk en arm groeide daar met ruim 4%.

Dit zijn een paar conclusies uit het vandaag verschenen rapport De verdeelde triomf van het Planbureau voor de Leefomgeving.

En wat kun je daar als gemeente tegen doen:

Beleidscategorieën ten aanzien van stedelijke-economische ongelijkheid
Steden

Almere helpt via YouTube met belastingaangifte

Inwoners van Almere konden donderdagmiddag bij wijze van proef via YouTube live via de chat vragen stellen over gemeentelijke belastingen. Zij kregen live via de webcam antwoord van belastingexperts. De opname is terug te zien via het Youtube-kanaal van Almere. Op haar site meldt de gemeente : ‘Nu iedere Almeerder de gemeentelijke aanslag weer in de brievenbus, al dan niet digitaal, heeft gekregen, komen ook de vragen. Via de uitzendingen hoopt de lokale overheid zo veel mogelijk inwoners tegelijk antwoord te geven.’

Lees meer op OmroepFlevoland.nl.

Almere

In Delfland rond Den Haag was het trouwens schrikken voor veel minima toen de aanslag voor van het waterschap op de deurmat viel. Het Hoogheemraadschap Delfland besloot vorig jaar de kwijtschelding voor minima deels af te schaffen.

‘Bijzondere bijstand is het duizenddingendoekje voor het aandweilen van rijksbezuinigingen’

Op basis van onderzoek concludeert Divosa, dat gemeenten al jaren veel meer uitgeven aan bijzondere bijstand en minimabeleid dan dat zij daarvoor ontvangen van het Rijk. De gemeentelijke uitgaven aan bijzondere bijstand en minimabeleid waren sinds 2005 twee keer zo hoog als het budget. En het wordt steeds erger. Voor de komende jaren verwachten gemeenten weer hogere kosten voor de bijzondere bijstand. Die kosten kunnen ze nauwelijks beïnvloeden. De snelst stijgende posten zijn bijzondere bijstand voor beschermingsbewind en voor voorzieningen voor vluchtelingen.

Vaak groeien de uitgaven in de bijzondere bijstand volgens Divosa ook door de keuzes die het Rijk maakt. Regelmatig bezuinigt het Rijk en verwijst het naar gemeenten om de gevolgen op te vangen. Gemeenten betalen zo het voordeel voor het Rijk met hun minimabeleid. Daardoor is de bijzondere bijstand volgens Divosa-voorzitter René Paas het duizenddingendoekje geworden voor het aandweilen van rijksbezuinigingen voor minima. Maar het doekje slijt snel, want gemeenten krijgen daarvoor veel te weinig geld. En o ja: algemeen minimabeleid mag niet meer. Het Rijk verplicht gemeenten tot de duurste manier van verstrekken: individueel maatwerk. En zo raken we klem, vervolgt Paas. De bijzondere bijstand is een zogenaamde ‘open-eind-regeling’. Hoe meer inwoners in de problemen komen, hoe groter de gemeentelijke tekorten worden. Dat kan zo niet doorgaan. Bijzondere bijstand is een wettelijke taak. Daarbij hoort een toereikend budget. Het zou niet nodig moeten zijn dat gemeenten het Rijk vragen om voldoende geld, aldus Divosa.

Inkomsten en uitgaven gemeenten voor bijzondere bijstand en minimabeleid (mln. euro)

 

divosa

Divosa maakte een overzicht van de tien belangrijkste trends en ontwikkelingen die veranderingen in uitgaven over de tijd kunnen verklaren. In volgorde van financiële impact zijn dat:

  1. Beschermingsbewind
  2. Groei statushouders
  3. Veranderingen woningmarkt
  4. Wanbetalers in de zorg
  5. Rechtsbijstand
  6. Wet taaleis en gebruik computer
  7. Jongeren: studietoeslag en bijstand voor levensonderhoud < 21 jaar
  8. Meer mensen een langdurig laag inkomen
  9. Hogere uitvoeringskosten door meer maatwerk en integrale aanpak
  10. Maatwerkvoorziening voor chronisch zieken en gehandicapten

Lees de toelichting in de factsheet bijzondere bijstand.

Basisinkomen en regelarme bijstand

Gemeenten die willen experimenteren met de regels rondom de bijstand, zijn weer een stapje dichterbij hun doel. Of eigenlijk twee. Staatssecretaris Klijnsma laat een wetenschappelijk kader opstellen voor de experimenten én ze wil nog voor het zomerreces een Amvb voorbereiden, zo schrijft zij in een brief aan de Tweede Kamer.

Al in november 2015 werd een motie aangenomen waarin de regering werd verzocht gemeenten de ruimte te geven om te experimenteren.

De gemeenten Groningen, Tilburg, Utrecht en Wageningen hebben een voortrekkersrol. Deze vier zijn al langer bezig met het opzetten van experimenten om te kijken wat de effecten zijn van het versoepelen van bijvoorbeeld de regels rondom bijverdienen in de bijstand of rondom handhaving. Maar ook andere gemeenten mogen straks binnen de gestelde kaders gaan experimenteren!

Nee, geen basisinkomen

Hoeveel ruimte gemeenten krijgen, weet ik nog niet. Dat staat ook niet in de brief van Klijnsma. Maar ik denk dat deze beperkt zal zijn. Het zal in ieder geval geen ‘basisinkomen’ zijn, hoe graag sommigen daarmee ook zouden willen experimenteren. Bij een basisinkomen is het idee dat iedereen – dus ook niet-bijstandsgerechtigden – een basisinkomen krijgt.

In Finland hebben ze de invoering van een basisinkomen serieus overwogen (€800 per inwoner), maar uiteindelijk op de lange baan geschoven. Maar ze doen nog wel mee met een onderzoek naar invoering van een wereldwijd basisinkomen (!).

Campagneactie van de voorstanders van een basisinkomen in Zwitserland (foto: Reuters)

Zwitserland heeft zelfs gisteren nog gestemd over invoering van een basisinkomen. Niet een beetje experimenteren met een regeltje meer of minder, nee, echt een basisinkomen. Maar uiteindelijk vond ruim driekwart van de Zwitsers dat toch niet zo’n goed idee.

Meer lezen over basisinkomen:

Werkwijzer draagkracht geactualiseerd

Naar aanleiding van uitspraken van de Centrale Raad van Beroep in januari 2016 is de Werkwijzer draagkracht, wat te doen als mensen de boete niet kunnen betalen? geactualiseerd.

Bij het opleggen van een boete in het kader van de Fraudewet moet er rekening gehouden worden met de draagkracht van de overtreder. Maar hoe ga je daar als gemeente mee om en wat betekent dat voor de schuldhulpverlening? De Werkwijzer draagkracht biedt hiervoor handvatten.

Meer langdurige armoede in Nederland

SCP2Het aantal Nederlanders dat in langdurige armoede verkeert, is door de economische crisis snel gestegen. Dat blijkt uit het onderzoeksrapport Een lang tekort van het SCP. Deze hoofdconclusie trok het SCP ook al in december jl. in het rapport Armoede en Sociale Uitsluiting 2015.

De belangrijkste conclusies uit het huidige onderzoek:

  • Ruim de helft van de arme Nederlanders verkeert drie jaar of langer in armoede. Het gaat om bijna 600.000 mensen, veel meer dan volgens eerdere tellingen: de gebruikelijke methoden om langdurige armoede te meten, leiden tot een onderschatting.
  • Door de recessie is de langdurige armoede gegroeid. Het is onzeker of dit terug zal lopen nu de economie weer aantrekt.
  • Ongeveer de helft van de langdurig armen bestaat uit werkenden en hun aandeel is sinds 2005 flink gegroeid, van ruim 40% naar ruim 50%.
  • Ouderen en niet-westerse migranten met minderjarige kinderen hebben een bovengemiddelde kans op langdurige armoede.
  • Bij ‘nieuwe armen’ daalt de kans dat er een eind komt aan hun armoede sterk. Na het eerste jaar stroomt 60% uit, na het tweede armoedejaar is dit minder dan 20%. Snel ingrijpen is dus cruciaal.
  • Van degenen die uitstromen, is bijna 20% een jaar later weer tot armoede vervallen.

scp3

Zie ook de reportage van de NOS.

Ondersteuning aan mensen die moeite hebben met digitalisering van de overheid

Als je niet handig bent met een computer, is het behoorlijk lastig om je financiële zaken op orde te houden. Armoede en schulden liggen op de loer. Het Landelijk Stimuleringsnetwerk Thuisadministratie onderzocht hoeveel mensen problemen hebben met de digitalisering en wat hulpverleners (en dan vooral vrijwilligers) kunnen doen om deze mensen te ondersteunen. En hoe zit het met privacy? Lees het in het infosheet Digitalisering van de overheid en de ondersteuning aan mensen die hierin niet (direct) mee kunnen.

Aanvulling d.d. 1 maart 2016: lees ook Problemen op komst voor digitale senior.

Thuisadministratie organisaties lopen tegen grenzen aan

Vrijwilligersorganisaties helpen bij het ordenen en op orde houden van de financiële administratie. Thuisadministratie is vooral gericht op mensen die tijdelijk door de bomen het bos niet meer zien. Door maatschappelijke ontwikkelingen in zorg, welzijn en schulddienstverlening is er sprake van een toename van hulpvragers met grote financiële problemen, die (nog) niet geholpen worden door schuldhulpverlening, hulpvragers met psychische problemen en hulpvragers die door een licht verstandelijke beperking, ziekte of ouderdom niet leerbaar zijn en langdurige ondersteuning nodig hebben.

Lokale organisaties lopen daardoor tegen grenzen van de ondersteuning aan. Hierbij is de samenwerking en doorverwijzing in de keten niet altijd duidelijk voor vrijwilligers, net als de wet- en regelgeving van gemeenten en landelijke overheid. Onder andere door gebrek aan financiering wordt de kwaliteit van de ondersteuning (scholing van vrijwilligers en coördinatoren, meten en leren van resultaten) en adequate begeleiding van vrijwilligers door de lokale organisaties gezien als knelpunt.

Dit blijkt uit onderzoek van het Landelijk Stimuleringsnetwerk Thuisadministratie: ‘Ondersteuning bij de financiële administratie met vrijwilligers in Nederland’.

Klik op het kaartje voor hulp bij thuisadministratie in jouw gemeente:

LSTA

Benchmark armoede en schulden

Gemeenten kunnen zich nog tot 14 maart aanmelden voor de benchmark armoede en schulden. In de benchmark vergelijken gemeenten hun prestaties op het terrein van armoedebeleid en schuldhulpverlening over het kalenderjaar 2015. Vanaf 14 maart krijgen gemeenten ongeveer een maand de tijd om een vragenlijst in te vullen. De aangeleverde gegevens worden door de benchmarkorganisatie aangevuld met gegevens van onder meer CBS en Inlichtingenbureau. Eind april worden de eerste rapportages opgeleverd. Op 26 mei worden de resultaten besproken tijdens de eerste benchlearn bijeenkomst.

Wat wordt gemeten

  • Omvang en ontwikkeling minimapopulatie (minimascan/CBS) naar inkomensgrens;
  • Minimahuishoudens met kinderen;
  • Bijstand: omvang, samenstelling, duur en Aio (basisbenchmark);
  • % bijstandsgerechtigden  zorgtoeslag niet aangevraagd;
  • % bijstandsgerechtigden > 2 mnd. premieachterstand zorgverzekering;
  • Gemiddelde uitgaven bijbij, IIT, CAV, maatschappelijke participatie volwassenen, maatschappelijke participatie jeugd, fondsen (noodfonds, Leergeld e.d.), kwijtschelding en schuldhulp per verstrekking, minima-huishouden en inwoner;
  • Inkomensgrenzen per minimaregeling;
  • Formatie uitvoering bijbij;
  • Gebruik en bereik bijzondere bijstand, kwijtschelding, IIT en CAV, maatschappelijke participatie en beschermingsbewind;
  • Toekenningen en afwijzingen bijbij;
  • Aanvragen, aanmeldingen, intakes en toegekende aanvragen schuldhulp;
  • Recidive schuldhulpverlening;
  • Aantal klanten budgetbeheer, budgetcoaching, totaal schuldhulp en verwijzing Wsnp;
  • Slagingspercentages bemiddeling en sanering;
  • Schuldenvrije uitstroom en uitval;
  • Aantal schuldeisers en gemiddelde schuld;
  • Formatie schuldhulp;
  • Wachttijd schuldhulp;
  • % stabilisatietrajecten >4 mnd;
  • % schuldregelingen >120 dgn.

In de benchmark wordt gebruikgemaakt van gangbare definities van o.a. NVVK en CBS.

Lees meer op de website van Divosa.

Kwijtschelding verkeersboetes na afronding minnelijk traject

Staatssecretaris Dijkhoff heeft onlangs in een brief aan de Tweede Kamer het volgende laten weten: “Vanaf 1 januari 2016 zullen ook na succesvolle afronding van een minnelijk schuldregeling de openstaande Wahv-sancties worden kwijtgescholden. Het gaat hierbij om de minnelijke regelingen die, via schuldhulpverlenende organisaties in samenspraak met het CJIB, tot stand zijn gekomen.” Mooi resultaat van NVVK-lobby! Dijkhoff schetst in zijn de voorwaarden voor kwijtschelding van Mulderboetes na een geslaagde schuldregeling.

Kwetsbare ouderen krijgen vaker hulp, behalve arme ouderen

SCPIn de vandaag verschenen publicatie Kleine Gebaren beschrijft het SCP de contacten met oudere dorpsbewoners en de manier waarop deze ouderen de lokale gemeenschap waarderen.

Hoewel dorpsbewoners naarmate ze ouder worden steeds minder dorpsbewoners om hulp kunnen vragen, krijgen ouderen op hoge leeftijd steeds vaker hulp van dorpsgenoten, zo blijkt. Vooral ouderen die relatief kwetsbaar zijn, omdat zij alleenstaand zijn dan wel lichamelijk beperkt, krijgen relatief vaak hulp van dorpsgenoten. Maar dit geldt niet voor alle kwetsbare groepen: ouderen met een laag inkomen krijgen juist weinig hulp van dorpsgenoten. Zij geven daarbij vaak aan dat zij geen behoefte hebben aan hulp van anderen. Deze combinatie kan duiden op sociaal isolement, aldus de onderzoekers.

Stand van zaken private schuldbemiddeling

Hoe staat het eigenlijk met het voornemen om private schuldbemiddeling mogelijk te maken? Dat vroeg Iris zich af in een reactie op een eerder artikel. Dat zette mij ook aan het denken. Wat ik kan vinden, is het volgende:

In september 2013 is onderzoek gedaan naar de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Conclusie was: Controle of de eisen van het besluit zijn nageleefd vindt altijd achteraf plaats. Toezicht achteraf heeft naar zijn aard beperkingen, omdat overtredingen dan al hebben plaatsgevonden. Bovendien zullen redelijkerwijs niet alle misstanden in de branche gedetecteerd en bestreden kunnen worden.

Ik zie dat EZ in juli 2014 al een eerste concept-Vrijstellingsbesluit schuldbemiddelaars is gepubliceerd.

Op 27 november jl. schreef staatssecretaris in een brief aan de Tweede Kamer: Ik heb de minister van Economische Zaken gevraagd naar de stand van zaken van de beantwoording van uw vragen naar aanleiding van het ontwerp-Vrijstellingsbesluit schuldbemiddelaars en hem verzocht u over de afhandeling daarvan zo spoedig mogelijk te informeren.

Kortom, even wachten dus op de reactie van EZ….
loader

 

 

 

Lees ook andere berichten over private schuldbemiddeling op mijn blog (de meeste berichten dateren uit 2012).

Armoede, gezondheid en leefstijl

Ik ben even gedoken in onderzoek naar sociaaleconomische gezondheidsverschillen. In De Sociale Staat van Nederland 2015 (SCP, december 2015) wordt recent onderzoek aangehaald. Een paar highlights:

Het lijkt erop dat sociaaleconomische status en gezondheid elkaar wederzijds beïnvloeden. Zo gaat een hoog opleidingsniveau dat in de jeugd bereikt is, samen met een lagere sterfte op hoge leeftijd, terwijl een slechtere gezondheid een negatief effect heeft op arbeidsparticipatie en inkomen.

sociaaleconomisch

leefstijl

Een leefstijl die als gezond geldt, is meer onder hogeropgeleiden te vinden dan onder lageropgeleiden.

Lees op mijn blog ook: Inkomen minima gaat in rook op, Mensen met lage sociaaleconomische status vaker eenzaam en bekijk de 73 (overige) blogs in de rubriek Gezondheid.

 

 

 

Mensen met lage sociaaleconomische status vaker eenzaam

Babette van Veen start campagne tegen wintereenzaamheid

Uit onderzoek van het RIVM (2014) blijkt, dat onder mensen met een lage sociaaleconomische status (laagopgeleid, moeite om rond te komen, laag salaris, geen betaald werk) sterke eenzaamheid twee tot drie keer vaker voorkomt dan onder mensen met een hoge sociaaleconomische status.

Coalitie Erbij ondersteunt gemeenten bij de samenwerking aan een integrale aanpak van eenzaamheid. Ze doet dat onder andere met lokale startconferenties. Babette van Veen startte afgelopen zondag een campagne om wintereenzaamheid aan te pakken. Lees meer over mogelijkheden om met jouw gemeente hierop aan te haken.

Lees op dit blog ook:

En voor de nodige relativering op de vrijdagmiddag, lees De Speld: Eenzaamheid oudere vaak terecht.

Burgers in enkelvoudige schuldsanering betalen kosten zelf

De Gemeentelijke Kredietbank in Assen wil dat burgers met een enkelvoudige schuld zelf de kosten gaan betalen voor schuldhulpverlening. Dat staat in de ‘innovatieagenda’, die de GKB heeft aangeboden aan de gemeenteraad van Assen.

In vijf gemeenten loopt inmiddels een proefproject waarin mensen zelf opdraaien voor de kosten van de schuldhulpverlening. En volgens GKB-directeur Jan Tingen naar volle tevredenheid. “De burger als zelfbetaler voelt zich vele malen meer betrokken bij het schuldhulpverleningstraject. De trajecten verlopen daardoor sneller en  effectiever en dat genereert uiteindelijk een besparing.” De werkwijze ‘zelfbetalers’ wordt in het eerste kwartaal van 2016 uitgeschreven en aangeboden aan alle gemeenten in het werkgebied van de GKB. Bron: Asser Courant.

Interessant initiatief. Grote vraag is natuurlijk wie bij een schuldsanering feitelijk betaalt: de schuldenaar (uit zijn vrij te laten bedrag) of de schuldeiser? Zoek ik uit en wordt vervolgd…

Lees op mijn blog ook: Eigen bijdrage schuldhulpverlening (2009!) en Schuldeisers betalen voor schuldhulpverlening (2011).

Vergelijkingstool berekent kosten en baten minnelijke en wettelijke schuldregeling

Bureau Wsnp heeft in samenwerking met de NVVK een nieuw instrument ontwikkeld waarmee de kosten en baten van het minnelijk traject kunnen worden vergeleken met de kosten en baten van het Wsnp traject. In de meeste gevallen levert een minnelijk traject voor een schuldeiser financieel méér op dan een Wsnp traject, omdat de kosten voor een Wsnp-traject vele malen hoger zijn. Het is goed dit ook aan de schuldeisers kenbaar te maken. Mogelijk draagt dit instrument bij schuldeisers te overtuigen van deze financiële voordelen bij een minnelijk voorstel of een dwangakkoord. De rekentool is te vinden op de website van Bureau Wsnp.

Compensatie alleenstaande ouderkop

Alleenstaande ouderSinds 1 januari 2015 is de aanvulling in de bijstand voor alleenstaande ouders afgeschaft. De norm voor alleenstaande ouders is nu gelijk aan die voor alleenstaanden. In plaats van die aanvulling is een alleenstaande-ouderkop (ALO-kop) geïntroduceerd in het kindgebonden budget. Deze ALO-kop wordt uitbetaald door de Belastingdienst. Maar alleenstaande ouders die een toeslagenpartner hebben in detentie, buitenland of inrichting komen niet in aanmerking voor de ALO-kop. Lees meer over de wijzigingen.

In 2015 gold een overgangsrecht, maar per 1 januari jl. gaat een deel van de alleenstaande ouders er dus vrij fors op achteruit. Diverse gemeenten vinden dit onacceptabel en compenseren via de algemene bijstand art. 18 of (periodieke) bijzondere bijstand art. 12 of 35. Ik vraag me – mede namens een aantal gemeenten – af of dit kan en mag, en zo ja hoe. Is het geen ongeoorloofd inkomensbeleid? Ik houd me aanbevolen voor beleidsregels en suggesties om binnen de wettelijke kaders compensatie te bieden.

De VNG probeert bij het ministerie van SZW een structurele oplossing voor elkaar te krijgen.

Koopkracht minima en pensioengerechtigden

Traditiegetrouw presenteert het Nibud aan het begin van het jaar haar koopkrachtplaatjes. De meeste Nederlanders gaan er dit jaar op vooruit.

Gepensioneerden komen er echter relatief slecht vanaf in 2016. Hun koopkracht blijft gelijk; sommigen gaan er wat op achteruit. Maar gisteren meldde het CBS al dat de armoede onder gepensioneerden relatief laag is.

Door onder andere de stijging van de zorgtoeslag zullen bijstandsgerechtigden er in 2016 toch iets op vooruit gaan. Waar hun koopkracht in de berekeningen vorig jaar nog gelijk leek te blijven aan 2015, ziet het Nibud nu dat bijstandsgerechtigden er per maand 6 tot 17 euro op vooruit zullen gaan. Ondanks deze lichte koopkrachtstijging hebben deze huishoudens het nog steeds ontzettend krap en zullen ze ieder dubbeltje om moeten draaien om rond te komen, aldus het Nibud.

Vandaag meldt het CBS dat 4 op de 10 huishoudens met een laag inkomen moeilijk rond komt.

Huishoudens die moeilijk rondkomen

cbs3

 

55-plussers grootste kans op armoede

Personen tussen de 55 en 65 jaar lopen het hoogste risico om langdurig in armoede te moeten leven. In die groep wordt een steeds groter deel door arbeidsongeschiktheid en werkloosheid afhankelijk van een uitkering. Dit meldt CBS op basis van inkomensgegevens over 2011 tot en met 2014.

Huishoudens met laag inkomen naar leeftijd kostwinner

Ouderen

 

Maatwerk versus gelijkheid

Ik ben voor een paar samenwerkende gemeenten de beleidsregels bijzondere bijstand aan het harmoniseren. De beleidsregels verschillen van gemeente tot gemeente, maar hebben gemeen dat ze vrij gedetailleerd beschrijven in welke omstandigheden welke kostensoorten worden vergoed. Voor de uitvoering is dat wel prettig, want de bulk van aanvragen kan – ondersteund met bijvoorbeeld Berekenuwrecht – snel en eenvoudig worden afgehandeld. Maar daarnaast willen deze gemeenten ook meer maatwerk gaan leveren. We willen daarom het aantal beleidsregels reduceren en deze ruimer formuleren.

Heb je deze exercitie al een keer gedaan in jouw gemeente? Zo ja, dan houd ik me aanbevolen voor (goede) voorbeelden! (info@martijnschut.eu)

 

Fraudewet: de soep wordt niet zo heet gegeten

…als hij wordt opgediend. Er was vanaf het begin veel kritiek op de Fraudewet. Dat leidde ertoe dat gemeenten bij bijstandsverlening nu iets meer op maat mogen handhaven. Nu vindt ook de Centrale Raad van Beroep dat er op de voorgeschreven boetehoogte best wat af te dingen valt. Volgens de CRvB moet bij het vaststellen van de hoogte van een boete ook rekening worden gehouden met de draagkracht van de schuldige. Dat voorkomt dat diegene door de straf zeer langdurig op het absolute minimum moet leven. De CRvB gaat uit van een maximale termijn van twee jaar.

Armoede- en schuldencijfers op gemeente, wijk- en buurtniveau

Op zoek naar cijfers over armoede en schuldenproblematiek in jouw gemeente? Hieronder zet ik de mij bekende bronnen op een rij:

  1. Huishoudens met laag en langdurig laag inkomen, met huishoudenskenmerken per gemeente. Bron: CBS, cijfers hebben betrekking op 2013. Met Gouda als voorbeeld. Klik op ‘Pas selectie aan’ om je eigen gemeente te selecteren.
  2. Nog mooier: Gegevens op wijk- en buurtniveau van het aantal huishoudens met (langdurig) een laag inkomen. Bron: CBS, cijfers hebben betrekking op 2013.CBS2
  3. Schuldenproblematiek op straatniveau. Bron: Schuldhulpmaatje.Kaartje3
  4. Huishoudens met lichte tot zware problematische schulden per gemeente. Prognoses 2012. Bron: onderzoek APE/Stimulansz.
  5. Voor gemeenten Z-Holland: Databank Tympaan.
  6. Minimascan Stimulansz: huishoudens met een laag inkomen naar inkomensgrens en inkomstenbron. Betrouwbare ramingen van actuele armoedecijfer.
  7. Dagblad Trouw: interactief kaartje met armoedecijfers per gemeente.
  8. Waarstaatjegemeente.nl. Databank met o.a. dashboard Werk en inkomen en cijfers over gebruik inkomensondersteuning per gemeente.waarstaatjegemeente
  9. Benchmark armoede en schulden. Gegevens over problematiek, beleid en uitvoering per gemeente. Alleen voor deelnemende gemeenten.

Laat me weten als ik een bron vergeten ben!

Inkomensondersteuning via Wmo

Categoriaal beleid voor chronisch zieken en gehandicapten is niet meer mogelijk. Maar kijk eens naar de mogelijkheden binnen de Wmo. De Wmo biedt de mogelijkheid om chronisch zieken en gehandicapten een tegemoetkoming te geven voor meerkosten. Dat staat in artikel 2.1.7 van de Wmo: Bij verordening kan worden bepaald dat door het college aan personen met een beperking of chronische psychische of psychosociale problemen die daarmee verband houdende aannemelijke meerkosten hebben, een tegemoetkoming wordt verstrekt ter ondersteuning van de zelfredzaamheid en de participatie. Dit is één van de tips in de op dit blog al eerder aangehaalde Handreiking Efficiënt uitvoeren bijzondere bijstand en minimaregelingen van Divosa (november 2015).

Voordeel
De Wmo stelt geen eisen aan de manier van verstrekken, dus het is mogelijk om de bijdrage jaarlijks automatisch uit te betalen zolang er zich geen relevante veranderingen voordoen. De gemeente controleert bij de aanvraag en vervolgens op basis van steekproeven over het hele bestand. Er kan jaarlijks een vast bedrag worden uitbetaald.

Aandachtspunten

  • De gemeente mag geen inkomensgrens stellen voor hulp uit de Wmo.
  • Bij een intergemeentelijke sociale dienst (ISD) moeten de samenwerkende gemeenten eigen nadere regels vaststellen en beslissen waar ze de uitvoering willen beleggen. Dat zal in veel gevallen de gemeentelijke uitvoerder van de Wmo zijn. Wanneer de uitvoering van de regeling bij een ISD terecht komt die niet de Wmo uitvoert, dan moeten de aangesloten gemeenten een mandaatbesluit nemen om de werkzaamheden bij de ISD te beleggen in combinatie met een dienstverleningsovereenkomst.
  • Omdat de regeling op de Wmo is gebaseerd mag de sociale dienst geen gebruik maken van Suwinet om bijvoorbeeld inkomen te controleren.

Geautomatiseerde toets Bijzondere Bijstand door Inlichtingenbureau

IBGemeenten kunnen maandelijks aan het Inlichtingenbureau BSN’s aanleveren van burgers die een aanvraag voor een bijzondere bijstand hebben gedaan of mogelijk in aanmerking komen voor automatische verlenging daarvan. Het Inlichtingenbureau bepaalt aan de hand van een door gemeenten opgestelde beslisboom met gegevens uit de GBA-V de huishoudsituatie van de aanvrager. Vervolgens vindt een inkomenstoets bij het UWV, en eventueel een vermogenstoets bij RDW en/of de Belastingdienst plaats. Lees meer op de site van het Inlichtingenbureau.

Ondernemers in actie voor minima West Maas en Waal

waardebonMeer dan 30 ondernemers doen mee aan een waardebonnenactie voor minima van de gemeente West Maas en Waal. De waardebonnen zijn bedoeld voor minima (tot 110%) met schoolgaande kinderen, minima die chronisch ziek of gehandicapt zijn en gezinnen met schoolgaande kinderen tot 18 jaar die in de schuldhulpverlening zitten.
De ontvangers kunnen de bonnen besteden bij diverse ondernemers. Het totale bedrag dat de ontvangers krijgen is afhankelijk van hun persoonlijke situatie en kan oplopen tot 150 euro. De gemeente reikt de waardebonnen in het begin van 2016 automatisch uit aan de bijstandsgezinnen die voor de bonnen in aanmerking komen.

Bron: De Gelderlander

Beslagvrije voet eenvoudiger

beslagvrije voetMensen met schulden hoeven in de toekomst veel minder informatie aan te leveren om de beslagvrije voet vast te stellen. Daardoor lopen zij minder kans om te weinig geld over te houden om van te leven. Dat blijkt uit de hoofdlijnennotitie die staatssecretaris Klijnsma vandaag naar de Tweede Kamer stuurt.

De hoogte van de beslagvrije voet is op dit moment onder meer afhankelijk van de samenstelling van het huishouden, de hoogte van de huur- en zorgkosten en het recht op toeslagen. In de praktijk gaat het hier regelmatig fout. De berekening is ingewikkeld en ondoorzichtig en het lukt schuldeisers vaak niet om de juiste informatie te verkrijgen.

Voor alle mensen van wie het inkomen zo hoog is dat zij geen recht hebben op toeslagen, wordt de beslagvrije voet eenzelfde vast bedrag afhankelijk van de leefsituatie. Daar komt geen ingewikkelde berekening meer aan te pas. De precieze hoogte hiervan volgt in het voorjaar, na verder onderzoek. Het bedrag zal dicht in de buurt liggen van de huidige beslagvrije voet.

Voor wie wel recht heeft op toeslagen, kan de schuldeiser de beslagvrije voet eenvoudig berekenen. Het deel waar geen beslag op mag worden gelegd is voor deze groep mensen een vast bedrag plus een percentage van het netto-inkomen. Door de beslagvrije voet op deze manier vast te stellen, houden mensen met toeslagen niet meer over dan mensen die daar geen recht op hebben.

Tot slot is er dan nog een groep mensen die volgens deze berekening niets zou kunnen aflossen, omdat het inkomen lager is dan de berekende beslagvrije voet. Het kabinet vindt het van belang dat een ieder – hoe beperkt soms ook geprikkeld blijft om aan zijn betalingsverplichtingen te voldoen. Daarom geldt in het voorgestelde nieuwe systeem dat iedereen altijd minimaal een klein percentage van het nettoloon aflost.

De nieuwe beslagvrije voet treedt op zijn vroegst over anderhalf jaar in werking.

Beleid voor vluchtelingen

Het rijk en gemeenten hebben een (voorlopig) Bestuursakkoord gesloten rond de opvang van vluchtelingen. Het rijk compenseert gemeenten goeddeels voor kosten die zij maken.Vluchtelingen

In het concept-Bestuursakkoord wordt een bedrag van € 50 miljoen genoemd om de hoge instroom van vergunninghouders in de bijstand te bekostigen. Het bedrag van € 50 miljoen is geen maximumbedrag, maar een bedrag dat nu alvast beschikbaar komt voor gemeenten. Het Rijk zal de kosten vergoeden op basis van nacalculatie.

Wat betreft bijzondere bijstand heeft de VNG meer tijd nodig om in kaart te brengen welke extra kosten er zijn en wat een redelijke aanvulling op het bestaande budget zal zijn. Er is ruimte in het volgende bestuursakkoord (zo rond de voorjaarsnota 2016) om dit mee te nemen.

Om in aanmerking te komen voor (bijzondere) bijstand heb je een verblijfsvergunning nodig; je bent dan ‘statushouder’. In het Casusboekje Vluchtelingen in Nederland beschrijft Stimulansz (ter gelegenheid van haar 15-jarige bestaan; gefeliciteerd!) hoe je als gemeente om kunt gaan met bijstandsverlening aan statushouders. En lees ook nog even: Schuldpreventie migrantengroepen.

En: Vluchtelingen in Oisterwijk krijgen 10.000 euro shoptegoed

CBS: Armoede is hardnekkig maar groei stabiliseert

CBS

Van alle huishoudens is de groep huishoudens met een inkomen onder de lage-inkomensgrens in 2014 vrijwel gelijk gebleven aan 2013. Wel is het aandeel huishoudens dat al ten minste vier jaar van een laag inkomen moest rondkomen naar verhouding sterk opgelopen. Ook het aantal kinderen dat opgroeit in een huishouden met een langdurig laag inkomen nam toe. Dit meldt CBS vandaag in het rapport Armoede en sociale uitsluiting 2015.

Stat

 

Ook in 2016 en 2017 subsidieregeling voor tegengaan armoede en schulden

f_20151214211137_76297_220425397Op 3 december heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen waarin de regering wordt gevraagd om voor 2016 en 2017 geoormerkte gelden uit te trekken voor stimulering van projecten die zich richten op:

  • kinderen in armoede;
  • preventie van schulden bij kwetsbare groepen;
  • maatjesprojecten voor schuldhulpverlening;
  • preventie van schulden door budgeteducatie bij jongeren;
  • meer maatwerk voor jongeren in schulden.

In 2014 en 2015 hadden we ook al zo’n regeling; het ging het om 3,5 miljoen per jaar.

Benchmark Armoedebeleid en Schuldhulpverlening

benchmarkVanaf heden kunnen gemeenten en samenwerkingsverbanden zich aanmelden voor de benchmarkmodule Armoede en Schulden. Daarmee vergelijken zij hun prestaties en de aanpak van armoede en schulden. De module is een verdiepende module van de Divosa Benchmark Werk en Inkomen.
In 2016 worden de prestaties over 2015 gemeten. Begin 2016 vul je online een vragenlijst in. De ingevulde gegevens worden aangevuld met gegevens uit andere bronnen zoals CBS, minimascan en de Divosa basisbenchmark. De resultaten worden vastgelegd in een standaardrapport. In heldere grafieken worden de prestaties vergeleken met die van andere gemeenten. Daarnaast is er de mogelijkheid de resultaten online nader te analyseren en te vergelijken met een groep benchmarkgemeenten naar eigen keuze. Tijdens twee benchlearn bijeenkomsten met alle deelnemers worden de rapportages en het verhaal achter de cijfers besproken.
De benchmark vergelijkt op:

  • Uitgaven, bereik en uitvoeringskosten van minimaregelingen zoals bijzondere bijstand, kwijtschelding belastingen en maatschappelijke participatie.
  • Uitgaven, aantal klanten, effectiviteit en de organisatie van de Schuldhulpverlening.

Lees meer.

Alternatieve schuldhulpverlening

Spannend! Houd dit initiatief in de gaten of beter: denk mee. Het huidige model voor schuldhulpverlening werkt niet meer. ‘Betere uitkomsten verwachten met dezelfde aanpak is minimaal naïef’ zeggen de initiatiefnemers van het Nationaal Initiatief Herstructureren Schulden. Het afgelopen jaar hebben verschillende nationale en lokale organisaties (waaronder NVVK) samengewerkt aan een nieuwe aanpak van schulden. Gemeenten, schuldeisers en lokale initiatieven gaan deze vanaf 2016 in de praktijk testen.

Op pagina 5 van het ‘handboek‘ wordt de essentie van de nieuwe aanpak beschreven:

Er is een integrale aanpak ontwikkeld om een debiteur niet alleen eenmalig uit de schulden te halen maar daar ook duurzaam uit te houden. De aanpak richt zich erop om mensen met schulden, ongeacht de herkomst van de schuld, binnen vier weken te helpen. Dit creëert de rust, de ruimte en het IQ (bron: Shafir & Mullainathan) die nodig zijn om de neerwaartse spiraal te doorbreken en dit voorkomt dat schulden razendsnel oplopen door incasso- en deurwaarderskosten. Door de aandacht te richten op de context van de schuldenaar, in een samenwerking tussen gemeente en lokale initiatieven, ontstaat vervolgens weer nieuw perspectief. Wanneer het besteedbaar inkomen normaliseert, worden de rekeningen en vaste lasten weer structureel betaald.

Financieel en sociaal

Het DNA van het Nationaal Initiatief Herstructureren Schulden bestaat uit twee onlosmakelijk met elkaar verbonden strengen: de financiële en de sociale.

1. Nationale afspraken en lokale fondsen om mensen uit schulden te halen en hen rust en ruimte te bieden. Per gemeente wordt een (publiek en/of privaat) lokaal fonds ingesteld. Het lokale fonds wendt zijn vermogen aan om de gehele schuld binnen vier weken te herstructureren en voorkomt daarmee de oplopende incasso- en deurwaarderskosten.

Praktisch houdt dit in:

  • Met de sectoren energie, sociale woningbouw en zorg worden nationale en lokale afspraken gemaakt onder welke voorwaarden en saneringspercentages een schuld gedeeltelijk wordt kwijtgescholden.
  • Het overblijvende bedrag van de schuld wordt door het lokale fonds betaald aan de schuldeisers.
  • Schuldeisers krijgen in ruil voor het gedeeltelijk afboeken van de schulden structureel en betrouwbaar betalende klanten.
  • De gemeente en de debiteur tekenen een overeenkomst, gebaseerd op ons studiefinancieringsmodel: de debiteur betaalt de totale schuld terug aan de gemeente, met een maximaal maandbedrag en in maximaal 180 maanden.
  • Net als in ons studiefinancieringsmodel kan er extra worden afgelost om de afbetaling sneller af te ronden; en net als in ons studiefinancieringsmodel wordt de restschuld na 180 maanden kwijtgescholden.
  • Het lokale fonds en de debiteur maken precieze afspraken over het startpunt van terugbetaling (zodra de afloscapaciteit dit toelaat), aflossing naar draagkracht (bijv. anders aflossen bij stijging van besteedbaar inkomen) en de rentepercentages.

2. Een lokale sociale infrastructuur wordt opgebouwd om mensen duurzaam uit schulden te houden en om hen perspectief te bieden. Zonder een plan en een behulpzaam netwerk is de kans op terugkerende schulden immers groot. De sociale infrastructuur is gebaseerd op samenwerking tussen gemeente en lokale initiatieven, en ziet er per gemeente anders uit.
In de overeenkomst tussen gemeente en debiteur worden niet alleen financiële afspraken gemaakt, maar met nadruk ook een set sociale. De behoeften van de debiteur zijn leidend; de afspraken zijn erop gericht om diegene actief mee te laten doen aan lokale initiatieven. Denk aan financiële coaching-trajecten door een buddy, meewerken in een sociale coöperatie, loopbaan-coaching of deelnemen op werkervaringsplekken. De overeenkomst biedt ruimte om in te spelen op veranderende persoonlijke omstandigheden.

Nationaal en lokaal

Dit is een nationaal initiatief omdat armoede, schulden en schuldeisers zich niet aan gemeentegrenzen houden. Een groot deel van de vaste lasten van huishoudens wordt gevormd door zorgverzekeringen, energiekosten en huur en deze aanbieders werken landelijk of regionaal. Zorgverzekeraars, energiebedrijven, woningbouwcorporaties, brancheorganisaties en gemeenten hebben daarom de handen ineen geslagen.
Anderzijds heeft dit initiatief een decentraal karakter omdat elke gemeente het concept zal aanpassen aan de lokale cultuur en infrastructuur van WMO-budgetten, sociale fondsen, aanbestedingen voor welzijnsinstellingen en aan de aard van de lokale initiatieven. Iedere gemeente(raad) moet een eigen afweging maken over hoe het fonds wordt ingericht.

 

 

Lagere bestuursrechtelijke zorgpremie voor wanbetalers

Vorige week is het wetsvoorstel verbetering wanbetalersmaatregelen aangenomen door de Eerste Kamer.

De zorgpremie voor wanbetalers daalt op 1 juli 2016 van €159 naar €128. Dat is 125% van de gemiddelde (nominale) premie. Tot nu toe was dat ten hoogste 130%. Dat is te lezen in deze brief. De verlaging maakt het volgens minister Schippers van VWS mogelijk dat mensen sneller uitstromen uit de wanbetalersregeling, doordat zij meer geld overhouden om hun schulden aan te pakken. Ik vraag me af of dit echt zoden aan de dijk zet.

De nieuwe wet maakt het ook mogelijk dat een wanbetaler zonder tussenkomst van een schuldhulpverlener uit de wanbetalersregeling kan stromen als er een betalingsregeling wordt getroffen met de zorgverzekeraar. De mogelijkheid die de nieuwe wet geeft om groepen aan te wijzen die uit het bestuursrechtelijke premieregime kunnen stromen, wordt momenteel verder uitgewerkt. Zo wordt onderzocht onder welke voorwaarden bijstandsgerechtigde wanbetalers terug kunnen keren naar de gewone premie van de zorgverzekeraar.

Rechter moet kijken naar alternatieven beschermingsbewind

hamervanrechterDe Tweede Kamer heeft vorige week een motie aangenomen om de wet over beschermingsbewind aan te passen. De motie roept de regering op ervoor te zorgen dat de rechter bij een verzoek tot beschermingsbewind aan gemeenten vraagt of een minder vergaande voorziening mogelijk is. De regering moet ook onderzoeken of meer tijdelijke vormen van beschermingsbewind bij problematische schulden mogelijk zijn en de regering moet nagaan in hoeverre de gemeenten de kosten voor beschermingsbewind zelf kunnen opvangen.

Nibud: hoge zorgkosten en vaste lasten vaker oorzaak betalingsproblemen

Hoge zorgkosten en te hoge vaste lasten worden door consumenten twee keer zo vaak genoemd als oorzaak van de betalingsproblemen dan drie jaar geleden. In 2012 noemde 10% van de consumenten met betalingsachterstanden hoge zorgkosten als reden nu 22%. Ook het aantal mensen dat zegt door te hoge vaste lasten betalingsachterstanden te hebben, is gestegen van 15% naar 27%. Het Nibud vindt een stijging van dit soort betalingsproblemen verontrustend, omdat deze doorgaans moeilijker zijn op te lossen dan problemen die ontstaan door een slordige administratie of overbesteding.

HuishoudpotjeOok ziet het Nibud dat uitkeringsgerechtigden aan de grens zitten van hun financiële mogelijkheden. Driekwart van hen komt moeilijk rond, in 2012 was dat nog 69%. Lees het meest gelezen artikel op dit blog: kun je rondkomen van een bijstandsinkomen? (2009).

Lees het persbericht en het onderzoeksrapport op de website van het Nibud.

Preventie

Als je als gemeente toch zoveel mogelijk aan schuldpreventie wilt doen, biedt het Nibud onder meer het volgende:

 

Geen reclame meer

.. op dit blog. Tot nu toe maakte ik gebruik van een gratis WordPress account. Daarbij plaatst WordPress advertenties op mijn blog om toch inkomsten te genereren. Omdat ik je niet lastig wil vallen met advertenties ( en al helemaal niet met advertenties voor goedkoop lenen!) en omdat een lezer blijkbaar dacht dat ik er geld aan verdien, heb ik nu een betaald account. Dus zonder advertenties.

Tarieven bewindvoerders verlaagd

Het ministerie van Justitie verlaagt in 2016 de vergoeding voor beschermingsbewindvoerders, mentoren en curatoren. Kijk op Overheid.nl. Nou had ik de indruk dat het al geen vetpot was, maar misschien heb ik het mis.

Het is geen forse verlaging, maar toch. En de inflatie gaat er ook nog overheen.

Dit zal uiteindelijk ook resulteren in lagere vergoedingen vanuit de bijzondere bijstand door gemeenten.

Welke gegevens mogen gemeenten en zorgverzekeraars uitwisselen?

Onlangs heeft het ministerie van VWS de Regeling zorgverzekering gewijzigd. Door deze wijziging is het voor gemeenten en zorgverzekeraars duidelijker welke gegevens zij mogen uitwisselen. Zo kunnen gemeenten gericht actie ondernemen om zorgschulden te verminderen of te voorkomen. Of te stimuleren dat mensen uit het bestuursrechtelijke premieregime komen. Lees meer op effectieveschuldhulp.nl en in de Staatscourant.