In de nieuwe werkwijzers jongeren en dak- en thuisloze mensen van de NVVK krijg je handige tips en tools voor de schuldhulpverlening aan deze groepen. Handig voor financiële hulpverleners, maar ook voor bijvoorbeeld beleidsmedewerkers bij de gemeente.
Bekijk alle werkwijzers op nvvk.nl/werkwijzers.
Per 1 januari 2026 verandert een aantal belangrijke zaken in de huurtoeslag:
Gemeenten ondersteunen via de Woonkostentoeslag of soortgelijke bijzondere bijstandsregelingen huurders die buiten de landelijke huurtoeslag vallen, bijvoorbeeld doordat hun huur boven de grens ligt. Zie dossier Woonkostentoeslag. Door de wetswijziging verandert de situatie:
Hieronder een paar concrete stappen:
Heb je de beleidsregel WKT al aangepast of een goed concept? Of een rekentool? Dan deel ik deze graag op mijn blog, desgewenst geanonimiseerd. Mail naar info@martijnschut.eu.
Erik, bedankt voor de attendering!
In een Kamerbrief schrijft staatssecretaris Nobel dat het kabinet werkt aan een publiek energiefonds voor de komende jaren. Dit fonds gaat huishoudens in een financieel kwetsbare positie ondersteunen bij het betalen van de energierekening. Het gaat om meerjarige inkomenssteun, in combinatie met hulp bij de verduurzaming van woningen. Het energiefonds komt in de plaats van het Tijdelijk Noodfonds energie, waarmee de overheid samen met de energiesector de afgelopen drie jaar huishoudens heeft ondersteund.
Voor het opzetten van het overheidsfonds is een wetswijziging en zorgvuldige voorbereiding nodig. Het kan daarom op z’n vroegst eind volgend jaar open. De inzet is dat kwetsbare huishoudens dan alsnog financiële steun over 2026 kunnen ontvangen. Hiervoor is vanuit de overheid € 60 miljoen beschikbaar. Het kabinet vult dit aan met € 174,5 miljoen vanuit het Europese Social Climate Fund, onder voorbehoud van goedkeuring van het voorstel door de Europese Commissie. De precieze looptijd van het fonds wordt nog uitgewerkt.
Het kabinet sprak in het Regeerprogramma de ambitie uit om te werken aan de betaalbaarheid van de energierekening en een rechtvaardige energietransitie om problemen voor veel huishoudens te verminderen, ook voor huishoudens met een kleine portemonnee en middeninkomens. Gisteren gaf het kabinet een update van de aanpak.
Gemeenten ontvingen in drie tranches in 2022 en 2023 in totaal €550 miljoen voor de aanpak van energiearmoede via de SPUK Aanpak Energiearmoede. Hiermee kunnen gemeenten kwetsbare huishoudens in huur- en koopwoningen ondersteunen met energiebesparende maatregelen. Bekijk de FAQ’s voor gemeenten. De uitvoeringstermijn van deze SPUK wordt verlengd t/m 2027 zodat gemeenten meer tijd hebben voor de uitvoering.
Voor zowel 2025 als 2026 reserveert het kabinet €60 miljoen voor een energiefonds voor huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen. Op dit moment overlegt het kabinet met diverse partijen, zoals energieleveranciers, woningcorporaties, banken, gemeenten en maatschappelijke organisaties, over de vormgeving ervan. De wens van alle partijen is om toe te werken naar een meer lange termijnoplossing in plaats van alleen een tijdelijke compensatie. Over de inrichting van een energiefonds wordt de Kamer nader geïnformeerd.
Het kabinet ondersteunt een samenwerkingsverband van Energie Samen, de Fixbrigade Nederland en de Energiebank waarmee zij 50 lokale initiatieven ondersteunen en versterken en het netwerkprogramma van Milieu Centraal ‘Energiehulp vanuit vertrouwde kring voor huurders in energiearmoede‘.
PS: Met een FIXbrigade zorg je voor het verduurzamen van woningen, bied je werkgelegenheid en bestrijd je armoede. Kijk hier of er in jouw gemeente al een FIXbrigade is en hoe je kunt aansluiten.
In het Hoofdlijnenakkoord tussen PVV, VVD, NSC en BBB en de budgettaire bijlage staat het volgende over armoede- en schuldenbeleid:
In het Hoofdlijnenakkoord staat niets nieuws over gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid.
Ik ben er eens goed voor gaan zitten en heb bijna alle verkiezingsprogramma’s doorgeplozen. Bestaanszekerheid is een belangrijk thema voor alle partijen. Sommige partijen borduren een beetje voort op het huidige stelsel, anderen gooien het roer om, met bijvoorbeeld eerste stappen richting een basisinkomen. Meerdere partijen doen ook concrete voorstellen voor de aanpak van de schuldenproblematiek. De term ‘schuldenindustrie’ komt in meerdere programma’s terug. Ik presenteer hieronder alleen de wat concretere voorstellen.
We hebben allemaal wel een beeld van de achterban van de verschillende partijen. Maar toch interessant om het wat wetenschappelijker te bekijken. Lees bijvoorbeeld Demografie in stemhokje, Wat als alleen arme of juist rijke wijken mochten stemmen?, Steeds gaat het over bestaanszekerheid, hoe staat Nederland ervoor? of Buiten het Binnenhof: Leven onder het bestaansminimum. Ook de Van 9 tot 5 Kieswijzer geeft wel een treffend inzicht :). Aanvullingen: Kijk op klimaatenjouwportemonnee.nl, met antwoord op de vraag: Welke politieke partij gaat mij helpen? Karin, bedankt voor de tip! Lees de factsheet Zeker van een inkomen van de Landelijke Cliëntenraad met o.a. koopkrachtplaatjes per politieke partij. Alef, bedankt! En lees in de Volkskrant: Met welke politieke keuze heb je straks nog een goed belegde boterham?
Tot slot, ook interessant: Verkiezingsprogramma’s over publieke dienstverlening (door Staat van de Uitvoering)
Het kabinet stelde in maart €200 miljoen beschikbaar voor de opschaling van energiefixteams waarmee kwetsbare huishoudens in huur- en koopwoningen ondersteund kunnen worden. Hiervan is €35 miljoen specifiek gereserveerd voor 20 stedelijke focusgebieden. Vandaag spraken ministers en burgemeesters van deze focusgebieden af om een deel hiervan in te zetten om ‘energiefixers’ op te leiden in de wijken zelf. Hiermee wordt niet alleen gewerkt aan de verduurzaming van woningen, maar kunnen ook werkzoekenden in de wijk de arbeidsmarkt op geholpen worden.
In 2019 introduceerde Utrecht een nieuwe schuldenaanpak. Een in het oog springende maatregel was de verkorting van aflosperiode: de gemeente scheldt max. 12 maanden of €1.000 van het saneringskrediet kwijt als er zicht is op duurzame schuldenvrijheid. Ook verlaagde Utrecht de eisen aan het schuldregelingsdossier: als 80% van het dossier op orde is, wordt de rest geschat (80/20-regel). Er is een ‘Oepspotje’ voor de gevallen waarbij een verkeerde schatting is gemaakt.
Andere maatregelen (allerminst uitputtend):
Uit de evaluatie blijkt dat er mooie resultaten zijn behaald, zoals:
Lees het eindrapport en de raadsbrief.
Aanvulling: kom op 3 juli 2023 naar het symposium Utrechtse schuldenaanpak.
Het college van de gemeente Deventer heeft op 29 november de Beleidsregels Ondersteuningsfonds energiekosten 2022 vastgesteld. Het ondersteuningsfonds is gebaseerd op art. 35 Participatiewet (bijzondere bijstand). De gemeente vergoedt het verschil tussen de oude en nieuwe energierekening. Er wordt gekeken naar het besteedbare inkomen, dus na aftrek van vaste lasten. De €190 korting van de energieleverancier wordt in mindering gebracht.
Bij een huishouden met een inkomen hoger dan 140%, die na aftrek van de vaste lasten, een besteedbaar inkomen heeft lager dan de norm voedselbank, wordt aan de bijstandsverlening de verplichting verbonden om budgetbegeleiding van het Budget Adviesbureau te accepteren.
Als er sprake is van een extreem hoog verbruik van energielasten, hoger dan het gemiddelde verbruik van een vergelijkbaar huishouden, dan wordt aan de verlening van de bijzondere bijstand het volgende verbonden:
De NVVK en Aedes hebben een modelconvenant voor schuldregeling met woningcorporaties opgesteld. In het convenant staan afspraken over schuldenrust voor de hulpvrager, schaderust voor de woningcorporatie, wederzijdse reactietermijnen en bereidheid ‘bij voorbaat akkoord’ te gaan met een schuldregelvoorstel. Omdat sommige woningcorporaties zelf al veel hebben geregeld op dit gebied is er ruimte gelaten voor bestaande of aanvullende afspraken. Lees meer in de toelichting bij het convenant. Het convenant is complementair aan het landelijk convenant vroegsignalering.
Nodig je lokale woningcorporaties uit om mee te doen! Zij kunnen zich aanmelden via het formulier op deze pagina op nvvk.nl.
Lees het nieuwsbericht van de NVVK.
Het Lectoraat Armoede Interventies ontwikkelde samen met woningcorporaties en Nibud een interventie waarmee huurachterstanden bij jonge huurders worden teruggedrongen. Belangrijk onderdeel is dat nieuwe huurders een tweede bankrekening openen voor hun vaste lasten, daarvoor beloond worden met een cadeaubon en advies krijgen van een coach. Je leest het in deze handreiking.
Het kabinet besloot vorige week om de energietoeslag te verhogen van € 800 naar € 1.300. Dat blijkt uit een Kamerbrief van minister Schouten.
Gemeenten krijgen € 550 miljoen extra, waarvan € 500 miljoen voor de ophoging en € 50 miljoen voor de uitvoeringskosten. Dit gebeurt ‘via een nota van wijziging op de 1e suppletoire begroting van het Gemeentefonds’. Het lijkt erop dat dit niet ten laste komt van de ‘enveloppe armoedebestrijding’ (zoals bij de vorige verhoging wel deels het geval was, zie Voorjaarsnota p. 24).
Minister Schouten adviseert gemeenten opnieuw om studenten als categorie uit te sluiten. Vanwege de diversiteit in woonsituatie acht ik ‘voor deze doelgroep de individuele bijzondere bijstand een geschikter instrument dan de categoriale bijzondere bijstand.’
Zoals ik al eerder meldde, stelt jurist Willy Heesen dat studenten niet kunnen worden uitgesloten enkel omdat zij student zijn. Je kunt wel uitsluiten o.b.v. woonsituatie, maar dan moet je ook niet-studenten in dezelfde woonsituatie uitsluiten.
Een andere discussie is of er überhaupt individuele BB kan worden verstrekt voor de extra energiekosten. Dat is naar zijn opvatting niet het geval. Volgens Schulinck wel. Als de regering het wel wil toekennen aan studenten dan is volgens Heesen het hek van de dam en kan iedereen met een inkomen tot bijv. 120% voor BB in aanmerking komen en ‘gaat het gemeenten miljoenen kosten‘.
Enfin, ik meldde ook al dat er een rechtszaak loopt, aangespannen door een student tegen de gemeente Nijmegen. Ik begreep dat de rechter – omdat er meerdere principiële punten spelen – de zaak waarschijnlijk doorverwijst naar de meervoudige kamer, zodat er uitspraak wordt gedaan door 3 rechters. Uitspraak waarschijnlijk 2e helft augustus.
Aanvulling d.d. 13/7: Motie aangenomen die de regering verzoekt er bij gemeenten op aan te dringen om de ruimte die er is om te beoordelen of een voorliggende voorziening passend en toereikend is te benutten om te voorkomen dat studenten altijd maximaal moeten lenen voordat zij in aanmerking komen voor individuele bijzondere bijstand.
‘Hoewel het streven van gemeenten erop gericht blijft de eenmalige energietoeslag 2022 zo snel mogelijk en in het kalenderjaar 2022 uit te betalen, is het niet uitgesloten dat gemeenten voor de afhandeling van de laatste aanvragen de jaargrens zullen moeten overschrijden.’ Om hiervoor een grondslag te creëren wordt de termijn van het wetsvoorstel met 6 maanden verlengd, zo is althans het voorstel aan de Tweede Kamer.
Vooruitlopend op het Kamerdebat van 29 juni informeert minister Schouten de Tweede Kamer over de voortgang van de Energietoeslag. Uit een beperkte steekproef van Divosa blijkt:
In de landelijke richtlijn wordt geadviseerd om studenten de toeslag niet via de
categoriale bijzondere bijstand toe te kennen. Vooral vanwege de diversiteit in woonsituaties is volgens Schouten voor studenten de individuele bijzondere bijstand een geschikter instrument.
Jurist Willy Heesen stelt dat studenten helemaal niet mogen worden uitgesloten van de energietoeslag. Door hen via individuele bijzondere bijstand tegemoet te komen, kan het zijn dat er rechtsongelijkheid ontstaat, bijvoorbeeld doordat daar andere bedragen en inkomens- en vermogensgrenzen worden gehanteerd. Op 4 juli is er een rechtszaak, aangespannen door een student tegen de gemeente Nijmegen. De uitspraak deel ik t.z.t. hier.
Opvallend, vanmorgen in G40-overleg meldden meerdere gemeenten dat zij volgens de meicirculaire een (fors) ander bedrag krijgen dan wat zij op basis van de verdeelsleutel bijzondere bijstand verwachtten. Sommige gemeenten zitten daardoor erg krap, andere gemeenten houden juist over. Een paar studentensteden geven aan dat zij onvoldoende middelen hebben om ook studenten tegemoet te komen.
Baarn, Bunschoten en Soest nodigen de doelgroep uit voor een bijeenkomst over energiebesparende maatregelen. De gemeenten verstrekken bovendien bijzondere bijstand voor energiezuinige apparaten.
Zie hier de werkinstructie van een gemeente die a.h.v. Nibud-normen bepaalt hoeveel individuele bijzondere bijstand iemand ontvangt.
Vorig jaar kregen gemeenten € 150 miljoen om huishoudens te helpen bij het verduurzamen van hun woning. In de nota van wijziging las je vanaf p. 6 een toelichting en de budgetten per gemeente.
Het kabinet verhoogde in maart en mei van dit jaar het budget tot in totaal € 368,5 miljoen. Het is vooral bedoeld voor huishoudens die te maken hebben met energiearmoede. Lees meer.
Eropaf!, Movisie en Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken presenteren in de publicatie Naar nul huisuitzettingen – Zo doe je dat! een sluitend model voor het voorkomen van huisuitzettingen.
De publicatie is geordend aan de hand van opeenvolgende fasen die uiteindelijk tot een ontruiming leiden. Per fase wordt toegelicht wat je kunt doen om verdere escalatie te voorkomen. De publicatie is interessant voor zowel uitvoerders als beleidsmakers.
Dat doen ze o.a. door goede vroegsignalering en inhouding van de huur op de bijstandsuitkering. Lees het artikel over de Amsterdamse aanpak ‘Geregelde Betaling’ in het Magazine Iedereen onder een dak. Een ander resultaat van de vroegsignalering is dat de gemiddelde schuld van inwoners met een schuldhulpverleningstraject halveerde ten opzichte van het landelijke gemiddelde.
De regeling die SZW momenteel ontwerpt samen met de VNG is een andere dan de regeling waarvoor Economische Zaken en Klimaat € 150 miljoen vrijmaakt voor gemeenten! Sorry als ik je op het verkeerde been zette...
Onlangs schreef ik dat er een regeling aan komt om minima te compenseren voor de energiekosten. Afgelopen donderdag zei staatssecretaris Wiersma daarover in de Tweede Kamer: ‘Specifiek voor deze groep […] zijn we met gemeenten concrete maatregelen aan het uitwerken. Ik heb net een aantal opties genoemd: de categorale bijstand en de bijzondere bijstand. Ik zou me daarvoor zo gericht mogelijk willen inzetten. We komen dan denk ik op uit op een bedrag van rond de €200, of misschien wel meer, dat er voor deze groep mensen extra bijkomt.’ en: ‘Dat wil ik in ieder geval snel met uw Kamer delen, in ieder geval voor het debat over armoede en schulden, half december.’
Veel gemeenten zijn aan het bedenken wat zij voor minima kunnen doen, zodat zij de energierekening kunnen (blijven) betalen. Daarom is het goed om te weten dat er wordt gewerkt aan een landelijke regeling, mogelijk met een rol voor gemeenten.
Staatssecretaris Yeşilgöz van Economische Zaken en Klimaat schreef op 15 oktober in een brief aan de Tweede Kamer dat zij € 150 miljoen beschikbaar stelt aan gemeenten. In de brief worden als voorbeelden genoemd dat gemeenten vouchers uitgeven waarmee energiebesparende producten gekocht kunnen worden, of dat ze energieboxen verstrekken met bijvoorbeeld radiatorfolie en ledlampen, of het geven van energieadvies door energieteams die langs huishoudens gaan.
Dit zijn natuurlijk mooie initiatieven, maar geven pas op termijn een besparing op de energiekosten. Een ander ministerie – SZW – werkt daarom momenteel een inkomensregeling voor minima uit. Een alternatief waarover gesproken wordt, is een tijdelijke TONK-achtige regeling. Ik hoop dat gemeenten dan niet weer te veel beleidsvrijheid krijgen en allemaal hun eigen beleidsregeltjes moeten schrijven. Een ander alternatief is ophoging van de huurtoeslag.
Weet dus dat deze regeling eraan komt, ergens in de komende weken. Verstrek in de tussentijd vouchers of energieboxen en geef energieadvies. En biedt maatwerk en financiële compensatie voor mensen die echt door het ijs dreigen te zakken.
Minima in Den Haag met huisvestingsproblemen, die normaal niet in aanmerking komen voor een hypotheek, kunnen misschien nog dit jaar alsnog een eigen huis kopen. De gemeente onderzoekt of deze gezinnen een ‘doorbraakhypotheek’ kunnen krijgen van de Gemeentelijke Kredietbank. Deelnemers krijgen een hypotheek van maximaal twee ton. Als je het niet meer kan betalen en de woning moet verkopen, blijf je niet met een restschuld achter. Dat onderdeel zit in de garantstelling. Een bijkomend voordeel is dat gezinnen aan kapitaalopbouw werken. Je doet dus ook iets aan generatiearmoede.
Den Haag is de eerste gemeente die dit probeert. Het is een idee van Schuldenlab070. Vorig jaar schreef de gemeente dit al in haar beleidsplan. In 2010 introduceerde Den Haag ook al het Haags Vangnet voor huiseigenaren in de financiële problemen.
Sinds januari 2020 kunnen meer huurders huurtoeslag krijgen. De harde inkomensgrenzen zijn afgeschaft. Tot en met 2019 kon het recht op huurtoeslag in één keer vervallen als de huurder een paar euro extra verdiende. Sinds 2020 krijgt men minder huurtoeslag als het inkomen stijgt. Maar het is niet meer zo dat bij een kleine stijging de huurtoeslag plotseling helemaal wegvalt.
Mensen die geen huurtoeslag ontvangen en er wel recht op hebben kunnen nog tot 1 september 2021 huurtoeslag over 2020 aanvragen. Het blijkt dat nog veel huurders niet weten dat zij vorig jaar recht op huurtoeslag hadden. Zij moeten actie ondernemen. Daarom probeert Toeslagen deze huurders tussen juni en september alsnog te bereiken. En gemeenten kunnen daarbij helpen:
In de Toolkit Stimuleren gebruik huurtoeslag 2020 vind je communicatiematerialen. Op dit moment is dit een artikel met bijbehorende visual en een infographic. De komende weken volgen er nieuwe artikelen en visuals. Het staat je vrij om deze middelen aan te passen.
Minister Ollongren, verhuurdersorganisaties, brancheverenigingen en de VNG hernieuwen de afspraken die vorig jaar zijn gemaakt om huisuitzettingen als gevolg van betalingsachterstanden zoveel mogelijk te voorkomen. De woonpartijen vertegenwoordigen ruim 80% van de huurhuizen in Nederland. Lees het gezamenlijke statement, het nieuwsbericht op rijksoverheid.nl en de infographic Wat is huisuitzetting en hoe voorkom je het als verhuurder?
‘Tot nu toe gaat het om duizenden aanvragen landelijk en we hadden toch wel op tienduizenden aanvragen gerekend’, zegt Peter Heijkoop namens de VNG op nos.nl. Volgens de Vereniging Zelfstandigen Nederland en artiestenvakbond Kunstenbond komt dit doordat de regels te streng zijn. De NOS constateert dat de verschillen tussen gemeenten groot zijn. Het Brabants Dagblad constateerde dat twee weken geleden ook al.
Dit was natuurlijk te voorzien. Was het niet veel beter geweest om hier één uniforme landelijke regeling van te maken? Op zijn minst had het rijk eerder 100% duidelijkheid moeten geven over rijksmiddelen. Nu kwam er pas op 25 februari een enigszins geruststellend bericht, maar nog geen harde compensatietoezegging als het budget ontoereikend zou zijn. En op 12 maart werd het budget verdubbeld. Maar toen hadden vrijwel alle gemeenten hun beleid al vastgesteld.
Wat te doen? Gemeenten kunnen beleidsregels verruimen. Maar liever zou ik zien dat er bijvoorbeeld vanaf 1 mei een goede, ruime landelijke regeling komt. Dan hoeven al die gemeentelijke beleidsmedewerkers ook niet opnieuw overuren te draaien om allemaal afzonderlijk het wiel uit te vinden.
Naschrift: bekijk het vragenuur in de Tweede Kamer vandaag (6 april) met o.a. een reactie van minister Koolmees. Hij is niet voornemens er een uniforme regeling van te maken, maar wil wel met gemeenten kijken of het wat meer kan worden ‘gestroomlijnd’.
@Erik Megens, bedankt nog voor de info
De huren van woningen in de sociale sector met een huur tot €752 worden dit jaar bevroren in verband met de coronacrisis. Het kabinet komt hiermee tegemoet aan de wens van de Tweede Kamer. Het betekent dat de huren van deze woningen per 1 juli niet mogen worden verhoogd.
De Tweede Kamer nam vorige week een motie aan van de SP samen met GroenLinks en PvdA. De motie kreeg onverwacht steun van de VVD, die bij alle voorgaande voorstellen tegen was. Het CDA noemde dat zo vlak voor de verkiezingen opportunistisch, omdat de VVD steeds tegen was. Bron: NOS.
Sinds 1 januari is ook al de Wet eenmalige huurverlaging van kracht.
Per 1 januari 2021 is de Wet eenmalige huurverlaging van kracht.
Bekijk de factsheet van BZK en lees meer op de website van Aedes.
Op de Divosa.nl vind je een handige voorbeeld-rekenmodule voor het berekenen van draagkracht en hoogte toekenning TONK. En verder was al beschikbaar:
Zelf had ik op een bierviltje al uitgerekend welk budget voor TONK beschikbaar is per gemeente. Dat lijkt misschien veel, maar realiseer je dat een deel van de huishoudens een half jaar lang TONK zal krijgen. Vorige week is in de Tweede Kamer gelukkig een motie aangenomen die oproept om meer middelen beschikbaar te stellen als dat nodig is.
Het verbaast mij dat we grote verschillen toelaten tussen gemeenten. En die verschillen hebben nauwelijks iets te maken met de lokale woonlasten of omstandigheden, maar eerder met politieke voorkeur. En omdat de uitgaven heel lastig te voorspellen zijn, gaan veel gemeenten aan de voorzichtige, zuinige kant zitten.
De herziening van het beslag- en executierecht treedt gefaseerd in werking:
Lees het nieuwsbericht op rijksoverheid.nl.
Er zijn ook consequenties voor gemeenten: zij worden per 1 april 2021 verantwoordelijk voor de afvoer en opslag van ontruimde inboedels van woningen. Lees meer op vng.nl.
Het CBS meldt de grootste huurstijging in 6 jaar. De sociale huren stijgen ietsje minder dan gemiddeld. De huurverhoging is niet hoger dan de inflatie meldt Aedes. Dat was ook afgesproken in het Sociaal Huurakkoord.
De huurprijzen stijgen sneller dan de lonen en uitkeringen.
Dat betekent dat de huur een groter deel van het inkomen opslokt. Het risico dat huurders op een gegeven moment de huur niet meer kunnen betalen, is gestegen in 2018, zo blijkt uit de meest recente Lokale Monitor Wonen:
Wat te doen?
Volgens Haagse bronnen gaat de verhuurderheffing voor sociale huurwoningen blijvend met €200 miljoen omlaag. Een deel van dat bedrag is bedoeld om volgend jaar de huren van huurders in de problemen te kunnen verlagen. Een ander deel is bedoeld om de bouw te stimuleren. Het kabinet wil de plannen op Prinsjesdag presenteren (bron: NOS)
Het Wetsvoorstel tijdelijke huurkorting maakt het mogelijk om de huurprijs van een zelfstandige woning tijdelijk te bevriezen of te verlagen voor huurders die daarom vragen, bijvoorbeeld als gevolg van inkomensverlies. Deze huurkorting geldt voor een periode van een maand tot maximaal drie jaar.
Vanaf 1 januari moeten gemeenten met verhuurders afspraken maken over vroegsignalering. Veel gemeenten hebben al afspraken met woningcorporaties. Verwey Jonker onderzocht of ook particuliere verhuurders willen samenwerken. Een groot deel van de verhuurders staat positief tegenover samenwerking en formuleert randvoorwaarden: snel melden en snel actie, regie bij verhuurder, efficiënte informatie-uitwisseling, snelle terugkoppeling over de stappen die gezet worden, beveiliging persoonsgegevens en korte lijnen en vaste contactpersoon van de gemeente.
In het voorjaar presenteerde Platform31 Huurachterstanden: voorkomen is beter dan genezen – update 2020 met voorbeeldmaatregelen van woningcorporaties en gemeenten om huurachterstanden te voorkomen, signaleren en op te lossen.
Utrechters met een laag inkomen krijgen vanaf 1 januari 2021 een huurkorting van ongeveer €60 per maand. De woningcorporaties dragen de kosten, dus is er geen sprake van ongeoorloofd gemeentelijk inkomensbeleid.
Het college van Breda presenteert haar beleidsplan armoede en schulden. Het plan moet nog worden vastgesteld door de raad.
Het is een mooi compleet beleidsplan met een paar interessante maatregelen. In de hoofdstukken 5-7 wordt elke paragraaf samengevat met een kopje ‘wat gaan we doen’. Een paar highlights:
… Eind 2018 stond dezelfde kop in de krant. Toen ook naar aanleiding van Aedes-onderzoek. Maar toen zonder vraagteken.
Aedes stelt in haar persbericht nu: ‘Achterstandswijken in Nederland? Die zijn dichterbij dan ooit.’ en ‘De instroom van mensen met een laag inkomen in wijken met corporatiewoningen blijft groeien. Daar komt bij dat huurders met een hoger inkomen steeds vaker de wijken verlaten. De concentratie van mensen die vaker hulp en ondersteuning nodig hebben is daardoor nóg groter dan verwacht.’
Lees het onderzoeksrapport Veerkracht in het corporatiebezit.
Aedes roept gemeenten op om ervoor te zorgen dat marktpartijen binnen hun projecten voldoende sociale huurwoningen opnemen. Corporaties willen samen met gemeenten meer sturen op spreiding en te veel geconcentreerde plaatsingen voorkomen. Corporaties roepen de overheid daarom op om de markttoets af te schaffen zodat woningcorporaties ook woningen met een middenhuur kunnen bouwen in wijken waar nu te veel sociale huurwoningen staan.
In haar reactie op de oproep zegt Minister van Vollenhoven dat zij een betere mix van bewoners in achterstandwijken wil. Ze wil daarom woningcorporaties de mogelijkheid bieden om meer mensen met een hoger inkomen toe te laten. Op dit moment kunnen de corporaties 10% van de woningen toewijzen aan mensen met een hoger inkomen. Van Veldhoven wil dat percentage verhogen naar 15%. Ze stuurt hierover nog voor de zomer een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer.
De Tweede Kamer stemde vandaag over moties rond armoede en schulden. De eerste zeven aangenomen moties zijn relevant voor gemeenten en worden daarom hieronder wat verder toegelicht.
Beschermingsbewind wordt meestal ingesteld op verzoek van degene wiens financiën beheerd moet worden. Wanneer betrokkene geen beschermingsbewind wil, of niet in staat is om het aan te vragen, kan een gemeente sinds 2014 onder bepaalde voorwaarden beschermingsbewind aanvragen. Een mooi instrument om bijvoorbeeld in te zetten bij zorgmijders bij wie vanwege een huurachterstand ontruiming dreigt. Lees meer op schuldinfo.nl.
Een kwart van de huurders in Nederland, ruim 800.000 huishoudens, betaalt volgens het Nibud zulke hoge woonlasten dat zij te weinig geld overhouden om alle andere kosten voor levensonderhoud te kunnen betalen. 50% heeft moeite met rondkomen, 40% ervaart financiële schaarste en 30% heeft betalingsachterstanden. Mensen met te hoge woonlasten bevinden zich vooral in een sociale huurwoning. Het zijn veelal alleenstaanden, mensen met een uitkering en huurders tussen de 25 en 45 jaar. Het Nibud ziet dat zij door de hoge woonlasten flink minder uitgeven aan vrijetijdsuitgaven, vervoer, contributies en abonnementen. En als deze groep te maken krijgt met andere onvermijdbare uitgaven zoals zorgkosten, wordt er ook minder uitgegeven aan essentiële zaken als voeding.
Dit zijn conclusies uit twee onderzoeken van het Nibud:
Lees op dit blog meer artikelen in de categorie Wonen.
Energie wordt de komende tijd ongetwijfeld in veel gemeenten een belangrijk thema in het armoedebeleid.
Lage inkomens zijn tussen de 40 en 60% van hun inkomen aan huur en energiekosten kwijt, stelt de Woonbond.* Lage inkomens zijn de dupe van het klimaatbeleid, zo blijkt uit studie van het CPB. Het PBL rapporteerde onlangs dat ruim 900.000 huishoudens een relatief groot deel van hun inkomen uitgeven aan energie of het risico lopen dat zij hun woonlasten inclusief energie niet kunnen betalen. ‘Dit betreft voornamelijk huishoudens binnen de laagste inkomensgroep.’ Dat is niet per se iets nieuws, want dat concludeerden we 10 jaar geleden ook al. Maar met de klimaatdoelstellingen hebben we nu wel een opgave om te voorkomen dat het probleem groter wordt.
Vandaag was het een onderwerp tijdens de G40 Netwerkdag. We werden gewezen op de website energiearmoede.nl. Daar vind je o.a. een overzicht van interventies en materialen die je direct kunt gebruiken. Als je met trefwoord energie zoekt op mijn blog, vind je nog meer voorbeelden.
Discussie ging vandaag ook over de vraag wie dit gaat betalen: de burger, gemeenten, het rijk, woningcorporaties of …?
* Naschrift d.d. 18-3-2019: het Nibud meldt vandaag dat hurende bijstandsgerechtigden ongeveer de helft van hun inkomen besteden aan vaste lasten.
Het voorstel tot wijziging van de Wgs ligt vanaf vandaag tot 3 april ter consultatie.
Belangrijkste voorstellen:
Er worden geen andere nieuwe partijen genoemd die in het kader van vroegsignalering persoonsgegevens mogen doorgeven aan de gemeente zoals CJIB, UWV, gemeentelijke belastingen, SVB, DUO, kinderopvang, KvK, schadeverzekeraars en RDW. Maar het voorstel biedt wel de ruimte om daarvoor een aparte ministeriële regeling te maken (die dan maximaal 3 jaar geldt). Voor zorgverzekeraars, energie– en waterleveranciers bestaan al grondslagen voor gegevensuitwisseling.
In het voorstel staan geen basisnormen. Vorige week was daarover discussie in de Tweede Kamer n.a.v. oproep Ombudsman. Zelf schreef ik in 2010 (de Wgs bestond nog niet) het artikel Een mooi keurslijf.
Het kabinet streeft ernaar om de wijzigingen in te voeren per 1-1-2020.
*Ik vraag me af: biedt dit voldoende grondslag om eropaf te gaan als er beslag wordt gelegd op bijstand?
In een motie verzoekt Kamerlid René Peters (CDA) de regering, om in interdepartementaal overleg met de VNG en de woningcorporaties tot een actieplan ‘Naar geen uithuiszettingen wegens schulden te komen’. Zijn motie werd op 4 december jl. aangenomen.
In het artikel op Socialevraagstukken.nl schrijft hij: ‘Hoe moeilijk kan het zijn? Wie om wat voor reden dan ook zijn huur niet betaalt krijgt direct hulp van de gemeente. En, mochten de problemen niet opgelost kunnen worden, dan wordt een soort ‘laatste kans curatele’ voorgesteld. Dan krijgt iemand in zijn huis begeleiding door de maatschappelijke opvang. En worden de financiën uit handen genomen. Het moet op die manier mogelijk zijn uithuiszettingen te voorkomen. Wie wil dat nu niet?’ René Peters licht zijn motie toe tijdens een congres van Eropaf op 29 maart.
René, suggestie voor het actieplan: zorg ook dat mensen die al op straat zijn gezet, met datzelfde ‘laatste kans curatele’ weer een woning kunnen huren. De gemeente kan huur doorbetalen uit bijstand, budgetbeheer bieden en borg staan voor de huur.
‘De achterstandswijken zijn terug. Woningcorporaties en gemeenten zien het, bewoners merken het. Elke dag. De tweedeling neemt toe, mensen met allerlei persoonlijke problemen blijven achter in wijken waar gezinnen vertrekken. Het cement van de wijk verdwijnt, meer kwetsbare huurders komen ervoor in de plaats.’ Dat zegt Aedes-voorzitter Marnix Norder in reactie op een onderzoek dat Aedes liet uitvoeren. Daaruit blijkt dat de leefbaarheid verslechtert in buurten met veel sociale huurwoningen.
Eerder dit jaar concludeerden onderzoekers: De Rotterdamwet, waarbij bewoners met lage inkomens geweerd worden uit arme wijken, is geen succes.
Recent was er veel te doen over scheefwoners. Die blijken honkvast en maken niet de stap naar de vrije sector. En dat is gezien de diversiteit misschien helemaal niet zo verkeerd.
Huurders van sociale huurwoningen (maandhuur tot 710 euro) besteden meer dan 30% van hun inkomen aan woonlasten, zo blijkt uit de Lokale Monitor Wonen 2018. Het gemiddelde Nederlandse huishouden dat in armoede leeft, spendeert zelfs 48% van zijn inkomen aan wonen, zo blijkt uit Europees onderzoek. En dan lazen we eerder deze week ook nog eens dat de verzekeringspremies hoger liggen in achterstandswijken.
13 partijen ondertekenen op 31 augustus 2018 het convenant Snelle Hulp Bij Schulden
De gemeenten Leiden en Leiderdorp gaan met verschillende organisaties samenwerken om schulden vroegtijdig te signaleren en op te lossen. De ervaring is dat inwoners zich nu pas melden voor schuldhulpverlening als de schuld is opgelopen tot €40.000. Het is dan heel lastig om een regeling te treffen met schuldeisers. Het doel is daarom om inwoners met schulden eerder in beeld te krijgen en te helpen.
De werkwijze is dat aangesloten partners betalingsachterstanden of inkomensbeslag bij inwoners melden bij het vroegsignaleringsteam ‘Snelle Hulp Bij Schulden’, een team dat bestaat uit medewerkers van de Stadsbank en de Sociale wijkteams. Het vroegsignaleringsteam legt vervolgens een huisbezoek af. De inwoner krijgt hulp bij het aanvragen van inkomensondersteuning en het ordenen van de thuisadministratie. Als er achterliggende problemen zijn, worden die ook aangepakt. Het doel is om zo snel mogelijk de lopende rekeningen te betalen en een oplossing te vinden voor de achterstand, maar ook om de oorzaken van de schuldenproblematiek weg te nemen.
Deze samenwerking is vastgelegd in het convenant ‘Snelle Hulp bij Schulden’ dat op 31 augustus 2018 is ondertekend door alle partners. Per 1 september 2018 wordt volgens het convenant gewerkt. De bedoeling is dat het aantal partijen dat melding wil maken van betalingsachterstanden verder zal toenemen en meer partijen zich aansluiten bij het convenant.
Zeker, niet het eerste vroegsignaleringsproject, maar wel het beste 😉 Opgezet zonder last van remmende voorsprong en met maar liefst 13 partijen.
Convenantpartners en soort meldingen
Gemeenten Leiden en Leiderdorp: beslag op bijstand en in toekomst betalingsachterstand gemeentelijke belastingen. Korte lijnen met Stadsbank / schuldhulpverlening;Er zal daarnaast in de nabije toekomst ook worden gelopen op dreigende energieafsluitingen. De energieleveranciers zijn geen convenant-partner, maar zijn wettelijk verplicht meldingen door te geven. Een aantal grote energieleveranciers heeft aangegeven voorlopig geen nieuwe convenanten te willen afsluiten en eerst de bestaande convenanten te willen beproeven. Melding waterafsluiting wordt waarschijnlijk ook verplicht. Die meldingen zal het vroegsignaleringsteam t.z.t. ook oppakken.
Luister:
Download:
Stichting Eropaf! heeft een hernieuwde uitgave van de Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen uitgebracht. De handreiking biedt actuele inzichten over preventie en interventie bij dreigende ontruimingen wegens schulden.
Komend najaar organiseert Eropaf! een bijeenkomst rond het thema huisuitzettingen. Stuur een mail naar info@eropaf.nl als je hierover op de hoogte gehouden wil worden.
Gisteren ging www.schuldenindeopvang.nl live. Met deze site wil Federatie Opvang cliënten in de opvang en beschermd wonen beter leren omgaan met hun financiën en professionals beter toerusten voor schuldhulpverlening aan deze doelgroep. 90% van de opvang-cliënten heeft schulden. Voor beschermd wonen en GGZ zijn geen goede cijfers bekend.
Vorig jaar lazen we Doorstroom opvang belemmerd door financiële knelpunten (Leger de Heils) en Vrouwen in vrouwenopvang verstrikt in financiële regelingen (Ombudsman).
Ook lazen we vorig jaar Utrechtse cliënten langer in de opvang door geldproblemen. Gelukkig lees ik recent Utrechtse financiële uitstroombelemmeringen opvang grotendeels opgelost! Dat is mooi werk van onder andere De Tussenvoorziening. Een greep uit de oplossingen:
Meer oplossingen vind je dus op schuldenindeopvang.nl.
De wetswijziging is online te bekijken en is openbaar ter consultatie tot 12 januari.
Het wordt zo steeds moeilijker om rond te komen van een minimuminkomen.
Regeerakkoord
Op p. 27 van het vanmiddag gepresenteerde Regeerakkoord wijdt de nieuwe coalitie een paragraaf aan het Terugdringen van schulden en armoede:
En verder lees ik:
3.000 Utrechtse minima die in een te dure sociale huurwoning zitten, betalen per 1 september gemiddeld €60 per maand minder huur. Amsterdam is deze maand al begonnen met dergelijke steun. Het geldt voor huurders met een inkomen van maximaal 125% van het sociaal minimum, met een huur boven de huurtoeslaggrens van €592 (alleenstaanden) of €635 per maand. Zij krijgen een korting op de huur van het bedrag dat zij hier bovenop betalen. Een sociale huurwoning kost maximaal €710 per maand. In Utrecht gaat het om een proef van twee jaar. De gemeente steekt er €2 miljoen in, de overige kosten – naar schatting €1,5 miljoen – betalen de corporaties. Lees meer op U-pas.nl.
Dit is een alternatief voor bijvoorbeeld inkomensafhankelijke huur, de woonkostentoeslag en huur op maat. Lees meer in de rubriek Wonen op dit blog.
Lees ook:
Kijk, dat is goed nieuws: In Utrecht opnieuw minder mensen uit huurhuis gezet. En dat ondanks het feit, dat Nederland in de EU heel slecht scoort op betaalbaarheid huisvesting. En tegelijkertijd lees ik ook dat dat betaalrisico’s bij huurders vaak langdurig van aard zijn.
Betaalbaarheid huisvesting
Dakloosheid neemt (behalve in Finland) in alle EU landen toe. Voor Nederland valt op dat het bij de vier sterk dalende landen op de ranglijst staat. De oorzaak hiervan is het feit dat inmiddels 15% van de gehele bevolking een te groot deel van het inkomen aan huisvesting kwijt is. Van de mensen met een minimum inkomen is meer dan de helft teveel geld kwijt aan huisvesting.
In slechts 4 EU landen wordt meer uitgegeven aan huisvesting dan in Nederland. Het percentage huishoudens dat meer dan 40% van het besteedbaar inkomen uitgeeft aan huisvesting is in Nederland zeer hoog. 15% van alle huishoudens besteedt meer dan 40% van het inkomen aan huisvesting. Van de huishoudens met een minimuminkomen besteedt 51% daarvan meer dan 40% van het inkomen aan het betalen van de huisvesting.
Opvallend is dat vooral jonge mensen financieel in een risicovolle situatie verkeren vanwege de hoge kosten van huisvesting. In Nederland betaalt 73% van alle jongeren meer dan 40% van hun besteedbaar inkomen aan huisvesting. Het gemiddelde in de EU is 48%. Deze situatie is misschien ook een verklaring voor het feit dat Nederlandse jongeren steeds langer thuis blijven wonen (gemiddeld tot hun 25e jaar). Het risico op problematische schulden voor jongeren stijgt ook, zo blijkt uit het andere rapport waar ik in mijn inleiding aan refereer:
Betaalrisico’s huurders
Een ‘betaalrisico’ verwijst naar het risico dat een huishouden de woonlasten niet kan betalen, omdat het inkomen onvoldoende is voor het betalen van de netto huur en de noodzakelijke maandelijkse uitgaven voor het levensonderhoud. Van de 384.000 huurders die in 2012 moeite hadden om hun maandelijkse woonlasten en de kosten van het levensonderhoud te betalen, had ongeveer de helft 3 jaar later nog steeds een betaalrisico. Langdurige betaalrisico’s komen vooral voor onder jongvolwassenen en ZZP’ers. Naarmate huurders langer een betaalrisico hebben, wordt de kans om daar nog van af te raken kleiner.
Wat te doen?
Lees Ruim 4.600 huisuitzettingen door huurachterstand – wat te doen? (apr. 2016), Beter een kleine huurschuld betalen dan een groot, duur probleem creëren (okt. 2016) en Amsterdam helpt huurders met laagste inkomens (juni 2016).
Nagekomen berichten
Almelo stopt met huisuitzettingen en neemt in uitzonderingsgevallen de huurachterstanden over.
(klik op artikel om te vergroten)
Lees ook: Ruim 4.600 huisuitzettingen door huurachterstand – wat te doen?
Woningcorporaties zagen zich in 2015 genoodzaakt tot huisuitzetting van 5.500 huishoudens. Dat is 6% minder dan in 2014. En in 2014 was er ook al een daling van 15%. In 84,2% is huisuitzetting het gevolg van een huurachterstand. Dit blijkt uit de Corporatiemonitor Schulden & Huisuitzetting van Aedes. Woningcorporaties, gemeenten en hulpverleners doen er – ook na een vonnis – nog veel aan om huisuitzetting te voorkomen. Uit de cijfers blijkt dat die inspanningen vaak iets opleveren. Na een gerechtelijk vonnis bij huurachterstand konden woningcorporaties in 75% van de gevallen alsnog huisuitzetting voorkomen.
Corporaties troffen met 49.800 zittende huurders een betalingsregeling.
Overigens, deze week meldde BKR dat ook het aantal mensen met een betalingsprobleem op hun hypotheek blijft afnemen.
Gisteren meldde het Planbureau voor de leefomgeving dat een half miljoen huurders – vooral ‘absolute minima’- moeite heeft met rondkomen. In 2015 gold dat voor 18% van alle huurders, tegenover 13% in 2012. Aedes constateert dat schulden bij bijvoorbeeld de Belastingdienst en CJIB ertoe leiden dat mensen geen geld overhouden voor de huur.
Woningwet
Daarnaast speelt natuurlijk dat de huur vaak te hoog is. In de nieuwe Woningwet, die sinds juli 2015 van kracht is, zijn rollen van en verhouding tussen woningcorporaties en gemeenten gewijzigd. Corporaties moeten zich richten op hun kerntaak: huisvesten van mensen met een laag inkomen. Gemeenten moeten via hun woonbeleid sturing geven aan het beleid van corporaties. Corporaties moeten minimaal 80% van hun vrijgekomen sociale huurwoningen toewijzen aan huishoudens met een inkomen tot € 35.739,00 (prijspeil 2016). Maximaal 10% kan naar huishoudens met een inkomen tot € 39.874,00. De resterende 10% mogen corporaties vrij toewijzen. Daarbij moeten zij rekening houden met voorrangsregels voor mensen met woonurgentie en doelgroepen uit de gemeentelijke huisvestingsverordening. Lees meer in de handige factsheet van Tympaan. Eind vorig jaar bleek al dat de aanpak van scheefwonen faalt. En vorige week publiceerde het CBS cijfers waaruit opnieuw blijkt, dat steeds meer huurders (18%) in te dure woningen wonen. In Binnenlands Bestuur is te lezen dat het tekort aan sociale huurwoningen in sommige regio’s het gevolg is van geldnood bij woningcorporaties.
Wat te doen
Een paar voorbeelden:
In het project Schakel! zoeken de grootste hypotheekverstrekkers en NVVK-leden de samenwerking op het moment dat een gezamenlijke klant problemen heeft of verwacht met het betalen van zijn hypotheek. In het volgende filmpje wordt de werkwijze uitgelegd:
Niet innovatief, maar wel vermeldenswaardig: De gemeente Amsterdam gaat mensen met een bijstandsuitkering en een huurachterstand aanbieden de huur op de uitkering in te houden en automatisch door te betalen. Daarover is met woningcorporaties en maatschappelijke dienstverleners een convenant gesloten. Lees meer in Binnenlands Bestuur.
Staatssecretaris Klijnsma nodigt gemeenten uit de samenwerking te zoeken met de coalitie ‘Van de Straat’ om integrale schuldhulp te bieden aan (ex-)dakloze jongeren. De coalitie ‘Van de Straat’ is een samenwerking tussen Stichting Zwerfjongeren Nederland, de Federatie Opvang en stichting Kamers met Kansen. Deze jongeren hebben vaak allerlei problemen, waaronder schulden. Juist voor jonge (ex-)daklozen is de standaard dienstverlening vaak niet afdoende. Zij zijn gebaat bij maatwerk. Naast financiële stabiliteit, moeten deze jongeren ook een stabiele woonsituatie hebben, een stabiel inkomen en een opleiding met toekomstperspectief. Klijnsma roept gemeenten op om proefprojecten op te zetten.
Onderzoeken
In juni verscheen het onderzoek ‘Voor mijn gevoel had ik veel geld’, waarin onder meer gepleit werd voor laagdrempelig financieel advies dat aansluit bij de belevingswereld van jongvolwassenen. Ook worden aanbevelingen gedaan voor preventief beleid. Daarnaast heeft de Hogeschool Amsterdam onlangs een onderzoek gedaan naar effectieve interventies voor dak- en thuislozen.
Op effectieve schuldhulp.nl staan 9 tips voor effectieve schuldhulp voor deze doelgroep. Lees ook: