Breaking: Studenten mogen niet als groep worden uitgesloten van Energietoeslag

Dat is de uitspraak van rechters vandaag in een zaak tegen de gemeente Nijmegen.

Willy, bedankt voor de tip!

Later meer achtergronden. Ik geniet nog even van mijn vakantie 😎

Meer versoepelingen rond (terugvordering) uitkeringen

Vorige maand kondigde minister Schouten aan dat het kabinet de Participatiewet wil versoepelen. Ministers Schouten en Van Gennip kondigden eergisteren meer versoepelingen aan:

  • Onterecht uitbetaalde WW, AOW en bijstand kan voortaan tot maximaal 5 jaar nadien worden teruggevorderd. Tot nu toe was dat 20 jaar.
  • Het wordt voor uitkeringsinstanties makkelijker om een uitkering te stoppen als het het onmogelijk is om contact te krijgen met de ontvanger. Dit kan leiden tot misbruik van overheidsgeld omdat iemand onterecht een uitkering krijgt en het doorbetalen van de uitkering kan leiden tot steeds hogere terugvorderingen en boetes.
  • UWV en SVB verlenen bij alle geldschulden, op verzoek, uitstel van betaling verlenen tot maximaal 36 maanden. De afgesproken betalingsregeling moet eindig zijn. Mensen moeten perspectief hebben op het einde van de schuld en met een schone lei kunnen beginnen. Mede daarom is de mogelijkheid gecreëerd om mee te werken aan een minnelijke schuldregeling (dat laatste was al bekend).

De ministers hebben het voornemen om eind van dit jaar of begin volgend jaar een voorstel voor wetgeving voor internetconsultatie uit te zetten.

Handreiking energietoeslag versie 6

In de aangepaste handreiking energietoeslag versie 6 vind je info over het nieuwe richtbedrag € 1.300, de looptijd van de regeling, het budget voor gemeenten en de recente antwoorden op Kamervragen (18/7) over studenten. Ook de modelbeleidsregels, – beschikkingen en het modelaanvraagformulier energietoeslag zijn aangepast. Handig: alle wijzigingen zijn geel gearceerd.

De beleidsregels moet je opnieuw laten vaststellen. Om de vaart erin te houden, zou ik in het collegevoorstel alleen de wijzigingen noemen, de wethouder laten benadrukken dat het collegebesluit een formaliteit is, en daarna de raad informeren met een raadsbrief. Wonen er veel studenten in jouw gemeente, dan wil je misschien de uitspraak van de rechter eind augustus afwachten (zie blog 11/7).

Kabinet presenteert Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden

Gisteren stuurde minister Schouten de aanpak geldzorgen, armoede en schulden naar de Tweede Kamer. De aanpak staat in deze Kamerbrief. Bekijk ook het nieuwsbericht, de factsheet, visual en de videoboodschap van de minister:

Drie doelen

Er zijn 3 kwantitatieve doelstellingen. Deze sluiten aan bij de Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling van de VN.

  1. Halvering aantal mensen in armoede in 2030 (t.o.v. 2015).
  2. Halvering aantal kinderen dat in armoede opgroeit in 2025 (t.o.v. 2015).
  3. Halvering aantal huishoudens met problematische schulden in 2030.

Armoede wordt gemeten a.h.v. het niet-veel-maar-toereikend criterium van het SCP. Schulden worden in kaart gebracht door o.a. het CBS.

In het plan staan 44 acties:

Acties Overkoepelend

  1. Kabinet, VNG en Divosa maken dit jaar afspraken over een gezamenlijke aanpak en
  2. structurele budgetten voor gemeenten vanaf 2023 en een
  3. ondersteuningsprogramma voor gemeenten vanaf 2023.
  4. Landelijke aftrap van Coalitie tegen armoede, komend najaar;
  5. Inrichten ervaringsnetwerk met LCR, schuldenambassadeurs, Sterk uit Armoede en EAPN;
  6. Versterken inzet vrijwilligers;
  7. Communicatie in vervolg op De eerste stap helpt je verder en Sam& voor alle kinderen;
  8. Effectieve aanpakken opschalen via SchuldenlabNL. Aansluiten bij 20 focusgebieden Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.
  9. Stimuleren van experimenten met nieuwe financieringsvormen, die geld voor hulp of voorzieningen eenvoudig beschikbaar kunnen maken.

Acties Geldzorgen

  1. Financiële educatie voor kinderen en jongeren;
  2. Gemakkelijk lenen en uitgeven bemoeilijken;
  3. Aandacht bij levensgebeurtenissen, zoals 18 jaar worden, zelfstandig gaan wonen, het krijgen van een kind, het overlijden van een partner, echtscheidingen of het vinden of verliezen van werk.
  4. Versterken lokale preventiecoalities met als doel het verbinden van financiële, mentale en fysieke gezondheid met de netwerken van professionals en vrijwilligers dicht om de mensen heen.
  5. In kaart brengen van effectieve preventieve aanpakken, samen met experts en ervaringsdeskundigen.

Acties Armoede

  1. Uitwerking en uitvoeren maatregelen regeerakkoord zoals verhoging WML, herijking sociaal minimum/commissie sociaal minimum, wijziging kostendelersnorm, herziening Participatiewet, Vereenvoudigingsagenda. Lees ook: Kabinet versoepelt bijstand (22/7)
  2. Werk laten lonen en tegengaan armoedeval: Verruimen bijverdiengrenzen Participatiewet; Vervolg op onderzoek Stimulansz armoedeval; Overleg met werkgevers en vakbonden over CAO-loongebouw en eventueel nieuw sociaal akkoord.
  3. Tegengaan van energiearmoede. Dit wordt nog verder uitgewerkt. Er worden nog geen concrete nieuwe maatregelen genoemd;
  4. Tegengaan niet-gebruik van voorzieningen, met bijzondere aandacht voor werkende minima. Er wordt gewerkt aan een grondslag om mogelijk rechthebbenden proactief te informeren.
  5. Bevorderen (voldoende inkomen uit) werk voor mensen in armoede. Dit krijgt vorm via programma’s als Dichterbij dan je denkt, Simpel Switchen en Breed Offensief. Verkenning mogelijkheden pilot om ouders met kinderen in armoede met voorrang naar werk te begeleiden.
  6. Adequate huisvesting voor mensen met lage inkomens: meer sociale huurwoningen, eenmalige huurverlaging in 2024, beperkte huurstijging vanaf 2024, vereenvoudiging huurtoeslag en verduurzaming van woningen.
  7. Toegang tot zorg voor mensen met lage inkomens. Betere samenwerking tussen zorg- en sociaalhulpverleners en zorgverzekeraars, zodat mensen met en zonder hulpvraag sneller in beeld zijn. Er zijn er wijken waar veel kinderen niet naar de tandarts of mondhygiënist gaan, ondanks dat de mondzorg voor hen is opgenomen in het basispakket. Het kabinet wil samen met maatschappelijke partners zoals de GGDen, scholen, organisaties van mondzorgverleners en zorgverzekeraars het bezoek aan de mondzorgverlener vergroten.
  8. Aandacht voor positie kinderen in koopkrachtplaatjes.
  9. Mogelijke uitbreiding (gemeentelijke) kindpakketten al dan niet voor specifieke doelgroepen, zoals kinderen met een beperking of kinderen van ouders met een migratieachtergrond. Denk aan activiteiten die zelfvertrouwen, basisvaardigheden en veerkracht vergroten of stage of trainee plekken. Start Rijke Schooldag.
  10. Versterken factoren die (individuele) veerkracht van volwassenen ondersteunen, zoals welbevinden, sociaal kapitaal en gezondheid, met als inzet om professionals handelingsperspectief te bieden; Armoedeaanpak verbinden aan aanpak basisvaardigheden/ laaggeletterdheid; Verkenning (digitaal) éénouderpunt voor alleenstaande ouders.
  11. Ondersteuning Alliantie Kinderarmoede; Verkenning versterken buddy’s.
  12. Verdergaande implementatie handreikingen omgaan met armoede; Verkenning ontwikkeling handreikingen in andere domeinen zoals MBO, kinderopvang en geboortezorg (in overleg met o.a. Kansrijke Start).
  13. Ondersteuning aan doelgroep voedselbanken door inzet budget ESF+.
  14. Samenwerking rond bevordering van mentale en fysieke gezondheid.

Acties Schulden

  1. Clustering Rijksincasso met als doel gezamenlijke dienstverlening in de minnelijke fase, zoals één gezamenlijke betalingsregeling en een vorderingenoverzicht Rijk, voor burgers, ondernemers en hulpverleners.
  2. De positie van publieke schuldeisers bezien, zodat sneller tot een akkoord kan worden gekomen.
  3. Verkenning kwantitatieve (reductie)doelstelling en monitoring.
  4. Verduurzaming Nederlandse Schuldhulp Route.
  5. Vanaf 2023 structureel extra middelen voor gemeenten voor vroegsignalering.
  6. In kader vroegsignalering experimenteren met nieuwe signalen van bijvoorbeeld Belastingdienst, Toeslagen en DUO.
  7. Wet kwaliteit incassodienstverlening treedt waarschijnlijk in werking 1-1-2023. Gaat opstapeling van schulden en doorverkoop van schulden als verdienmodel tegen. Voorlichtingscampagne voor incassodienstverleners in voorbereiding.
  8. Rechter krijgt de mogelijkheid om in incassozaken betalingsregelingen te treffen.
  9. De maatschappelijk verantwoorde incasso en deurwaardersactiviteiten worden verbeterd met intensievere samenwerking tussen incasseerders, gerechtsdeurwaarders en schuldhulpverleners. Verkenning sociaal tarief, verdienmodel en normering buitengerechtelijke incassokosten.
  10. Wetgeving verplichte reactietermijn schuldeisers is bijna gereed voor consultatie.
  11. Verkenning maatregelen om doorlooptijd schuldentrajecten te verkorten en belemmeringen in wet- en regelgeving daarvoor weg te nemen.
  12. Bevorderen toepassing effectieve aanpakken: Begeleiding naar en tijdens Wsnp; Collectief schuldregelen; Saneringskrediet/Waarborgfonds; Schuldenknooppunt; Jongeren Perspectief Fonds; Verbetering schuldhulp voor ondernemers.
  13. Monitoring en evaluatie Kwaliteitskader schuldhulpverlening.
  14. Evaluatie breed moratorium. Gemeenten aansluiten op VISH. Verkenning pauzeknop.
  15. Versterken samenwerking schuldenbewind, schuldhulp en Wsnp. Bevorderen doorstroom van schuldenbewind naar gemeentelijke schuldhulp. Kwaliteitsborging schuldenwind. Doorvoering aanbevelingen (lopend) onderzoek financiering schuldenbewind.
  16. Regelgeving om bestuursrechtelijke handhaving malafide schuldbemiddelaars mogelijk te maken is gereed voor consultatie.

Verdergaande voorstellen voor een regierol voor gemeenten (1 Schuldenwet), een grotere rol voor rechtbank en bewindvoerders (Wsnp zonder minnelijk traject) of een grotere rol voor deurwaarders noemt Schouten nog niet in haar plannen.

€ 550 miljoen extra om energietoeslag opnieuw te verhogen

Het kabinet besloot vorige week om de energietoeslag te verhogen van € 800 naar € 1.300. Dat blijkt uit een Kamerbrief van minister Schouten.

  1. De doelgroep van de eenmalige energietoeslag 2022 blijft ongewijzigd. Gemeenten kunnen blijven uitgaan van de eerder door hen in lokale beleidsregels vastgestelde doelgroep.
  2. Bij nieuwe aanvragen van de eenmalige energietoeslag hanteren gemeenten het nieuwe, verhoogde bedrag van de eenmalige energietoeslag (richtbedrag € 1.300).
  3. Huishoudens van wie de aanvraag van de eenmalige energietoeslag al is afgehandeld, ontvangen van de gemeente ambtshalve een nabetaling (richtbedrag € 500). Deze huishoudens hoeven hiervoor niets te doen.

Gemeentefonds

Gemeenten krijgen € 550 miljoen extra, waarvan € 500 miljoen voor de ophoging en € 50 miljoen voor de uitvoeringskosten. Dit gebeurt ‘via een nota van wijziging op de 1e suppletoire begroting van het Gemeentefonds’. Het lijkt erop dat dit niet ten laste komt van de ‘enveloppe armoedebestrijding’ (zoals bij de vorige verhoging wel deels het geval was, zie Voorjaarsnota p. 24).

Studenten

Minister Schouten adviseert gemeenten opnieuw om studenten als categorie uit te sluiten. Vanwege de diversiteit in woonsituatie acht ik ‘voor deze doelgroep de individuele bijzondere bijstand een geschikter instrument dan de categoriale bijzondere bijstand.’

Zoals ik al eerder meldde, stelt jurist Willy Heesen dat studenten niet kunnen worden uitgesloten enkel omdat zij student zijn. Je kunt wel uitsluiten o.b.v. woonsituatie, maar dan moet je ook niet-studenten in dezelfde woonsituatie uitsluiten.

Een andere discussie is of er überhaupt individuele BB kan worden verstrekt voor de extra energiekosten. Dat is naar zijn opvatting niet het geval. Volgens Schulinck wel. Als de regering het wel wil toekennen aan studenten dan is volgens Heesen het hek van de dam en kan iedereen met een inkomen tot bijv. 120% voor BB in aanmerking komen en ‘gaat het gemeenten miljoenen kosten‘.

Enfin, ik meldde ook al dat er een rechtszaak loopt, aangespannen door een student tegen de gemeente Nijmegen. Ik begreep dat de rechter – omdat er meerdere principiële punten spelen – de zaak waarschijnlijk doorverwijst naar de meervoudige kamer, zodat er uitspraak wordt gedaan door 3 rechters. Uitspraak waarschijnlijk 2e helft augustus.

Aanvulling d.d. 13/7: Motie aangenomen die de regering verzoekt er bij gemeenten op aan te dringen om de ruimte die er is om te beoordelen of een voorliggende voorziening passend en toereikend is te benutten om te voorkomen dat studenten altijd maximaal moeten lenen voordat zij in aanmerking komen voor individuele bijzondere bijstand.

Verlenging termijn

‘Hoewel het streven van gemeenten erop gericht blijft de eenmalige energietoeslag 2022 zo snel mogelijk en in het kalenderjaar 2022 uit te betalen, is het niet uitgesloten dat gemeenten voor de afhandeling van de laatste aanvragen de jaargrens zullen moeten overschrijden.’ Om hiervoor een grondslag te creëren wordt de termijn van het wetsvoorstel met 6 maanden verlengd, zo is althans het voorstel aan de Tweede Kamer.

Tweede Kamer geeft iets meer richting aan versoepeling Participatiewet

De Tweede Kamer stemde deze week over moties en amendementen m.b.t. de Participatiewet. Dat leverde weinig schokkends op. Deze 2 moties werden aangenomen:

  1. Motie Podt c.s verzoekt de regering om er bij gemeenten op aan te dringen de bestaande ruimte in de beleidsregels omtrent giften zoveel mogelijk toe te passen, en verzoekt de regering om bij het uitwerken van de nieuwe regels omtrent giften er voor te zorgen dat er geen harde knip is waarbij mensen die een euro teveel ontvangen daarvan de dupe worden;
  2. Motie Ceder verzoekt de regering de gemeenten actief te informeren en te ondersteunen om de uitzonderingen rond de kostendelersnorm niet onnodig restrictief toe te passen,

Bekijk alle stemmingsuitslagen (blokjes 8 en 9. wijziging Participatiewet). Voorstellen om o.a. de kostendelersnorm, de zoektermijn en de tegenprestatie geheel af te schaffen hebben het niet gehaald. Opvallend is dat het amendement om giften tot € 1.200 niet te hoeven melden, ook niet is aangenomen. Waarschijnlijk willen sommige tegenstemmers het voorstel van het kabinet afwachten. Minister Schouten kondigde recent aan dat ze de Participatiewet ook op dit punt wil versoepelen.

Energietoeslag mogelijk verhoogd naar € 1.300

De VNG stelt in een brief*, in afwijking van wat de VNG eerder zei, dat gemeenten het toch mogelijk kunnen maken om de doelgroep die €800 krijgt, €500 extra te geven. Premier Rutte zei gisteren in het Kamerdebat: ‘We willen daar als kabinet serieus met de gemeenten naar kijken.’

‘De VNG zegt ook dat ze niet kunnen garanderen dat iedereen die €500 nog dit jaar krijgt. Dat zal ook een stukje volgend jaar in lopen, dus dan moet je wel zorgen voor een wetswijziging, zodat het iets kan doorlopen in 2023. Dat lijkt mij geen bezwaar’, zegt Rutte. ‘De VNG zegt ook: wijzig de doelgroep niet. Je praat over 1 miljoen mensen, zeg ik uit mijn hoofd, die €500 extra krijgen. Het nadeel is natuurlijk dat je een cutoff point hebt op 120%. Daarboven gebeurt verder niks, dus dat moet allemaal worden gewogen in augustus, als we praten over het bredere inkomens- en koopkrachtbeeld. Ik merk dat nu op. Het kabinet zegt in de brief: het lijkt ons verstandig om dat te wegen in augustus. Ik heb vanavond al drie keer gezegd: als de Kamer het wenselijk vindt om daar vanavond een besluit over te nemen, dan staan wij daar volledig voor open.’

Minister Kaag kondigt aan dat minister Schouten nog deze week iets zal zeggen over studenten en hun recht op de energietoeslag.

* Annemieke Wildenburg, bedankt voor het opsnorren van deze brief!

Voortgang Energietoeslag

Vooruitlopend op het Kamerdebat van 29 juni informeert minister Schouten de Tweede Kamer over de voortgang van de Energietoeslag. Uit een beperkte steekproef van Divosa blijkt:

  • een klein aantal gemeenten kiest ervoor het bedrag gespreid uit te betalen, variërend van twee betalingen in voor- en najaar tot een bedrag per maand voor de rest van het jaar.
  • ca. driekwart hanteert een inkomensgrens van 120%, op een enkele uitzondering na hanteert de rest een hogere grens, oplopend tot 140%. De enkele gemeenten die een lagere grens dan 120% hanteren zijn hierop op verzoek van minister Schouten aangesproken door de VNG.
  • ca. 1 op 5 gemeenten keert een bedrag hoger dan € 800 uit. Sommige gemeenten hanteren een ander, lager bedrag voor de doelgroepen boven 120% van het sociaal minimum.

Studenten

In de landelijke richtlijn wordt geadviseerd om studenten de toeslag niet via de
categoriale bijzondere bijstand toe te kennen. Vooral vanwege de diversiteit in woonsituaties is volgens Schouten voor studenten de individuele bijzondere bijstand een geschikter instrument.

Jurist Willy Heesen stelt dat studenten helemaal niet mogen worden uitgesloten van de energietoeslag. Door hen via individuele bijzondere bijstand tegemoet te komen, kan het zijn dat er rechtsongelijkheid ontstaat, bijvoorbeeld doordat daar andere bedragen en inkomens- en vermogensgrenzen worden gehanteerd. Op 4 juli is er een rechtszaak, aangespannen door een student tegen de gemeente Nijmegen. De uitspraak deel ik t.z.t. hier.

Budget

Opvallend, vanmorgen in G40-overleg meldden meerdere gemeenten dat zij volgens de meicirculaire een (fors) ander bedrag krijgen dan wat zij op basis van de verdeelsleutel bijzondere bijstand verwachtten. Sommige gemeenten zitten daardoor erg krap, andere gemeenten houden juist over. Een paar studentensteden geven aan dat zij onvoldoende middelen hebben om ook studenten tegemoet te komen.

Energiebesparing

Baarn, Bunschoten en Soest nodigen de doelgroep uit voor een bijeenkomst over energiebesparende maatregelen. De gemeenten verstrekken bovendien bijzondere bijstand voor energiezuinige apparaten.

Werkinstructie individuele bijzondere bijstand

Zie hier de werkinstructie van een gemeente die a.h.v. Nibud-normen bepaalt hoeveel individuele bijzondere bijstand iemand ontvangt.

De Rechtspraak wil bij alle rechtbanken schuldenfunctionarissen inzetten

Een al wat ouder bericht (4 juni), maar zeker hier vermeldenswaardig:

De Rechtspraak wil bij alle rechtbanken schuldenfunctionarissen inzetten, die mensen met schulden snel in contact brengen met hulpverleners bij de gemeente. Bij de rechtbanken Den Haag, Rotterdam en Limburg hebben gerechtsjuristen en mediationfunctionarissen de afgelopen jaren de taak van schuldenfunctionaris op zich genomen. Zij worden gewaarschuwd als een rechter vermoedt dat de gedaagde in een zaak problematische schulden heeft – ook al gaat de zaak daar misschien niet over – en nodigen diegene uit voor een gesprek om te onderzoeken wat er speelt en welke hulp er nodig is. Vervolgens leggen ze meteen contact met de gemeente, die binnen een paar weken een afspraak inplant. Op die manier zijn in 2 jaar tijd 188 mensen doorverwezen. Driekwart was niet bekend bij de gemeenten, die verantwoordelijk zijn voor hulp aan mensen met schulden.

Inmiddels hebben ook de rechtbanken Amsterdam en Gelderland schuldenfunctionarissen aangesteld, maar de overige 6 rechtbanken nog niet. Met het oog op rechtsgelijkheid en rechtszekerheid vinden de Raad voor de rechtspraak en de rechtbankpresidenten het belangrijk dat deze ondersteuning in het hele land wordt aangeboden. Wanneer dat geregeld zal zijn, is nog niet bekend. Dat hangt ook af van de mogelijkheden die gemeenten zien om hierin samen te werken.

Kabinet versoepelt bijstand en wil ruimere mogelijkheden categoriale bijzondere bijstand

Minister Schouten schrijft aan de Tweede kamer dat ze de Participatiewet wil aanpassen. Veel aanpassingen werden al aangekondigd in het coalitieakkoord of zijn al in gang gezet onder het vorige kabinet. Maar er zijn ook een paar nieuwe voorstellen. Alle voorstellen op een rij:

  1. Verruiming bijverdiengrenzen. Maatregel uit coalitieakkoord.
  2. In schrijnende situaties afwijken van principe aanvraagdatum = ingangsdatum. Bijvoorbeeld tijdens/na afloop oproepcontract of bij pensionering/AIO komt het regelmatig voor dat aanvragers al één of enkele maanden nauwelijks inkomsten hebben ontvangen voordat ze een bijstandsuitkering aanvragen.
  3. Automatisch verrekenen van inkomsten uit arbeid. Door automatisch verrekenen op basis van gegevens uit de polisadministratie kunnen inkomsten worden verrekend zonder dat mensen elke maand hun loonstrook hoeven in te leveren.
  4. Verken mogelijkheden bufferbudget om de hierboven bedoelde inkomensschommelingen op te vangen.
  5. Recht op eigenstandig vormgeven van participatie, als arbeid geen optie is. Denk aan geen voorafgaande toestemming voor het verrichten van vrijwilligerswerk, mantelzorg of voor het volgen van een eigen opleiding.
  6. Versimpel het verrekenen van het vakantiegeld. Uit arbeid opgebouwd vakantiegeld wordt maandelijks op de bijstand in mindering gebracht. In de maand van uitbetaling van het vakantiegeld heeft betrokkene dan een extraatje, maar in de andere maanden beschikt hij over minder middelen dan de bijstandsgerechtigde zonder werk. Wijzigingen in de verrekensystematiek kunnen dit (deels) voorkomen.
  7. Eenvoudigere aanvraagprocedure. Onder andere voor personen die vanwege tijdelijke arbeid kortdurend bijstandsonafhankelijk zijn geweest. Hierdoor wordt een drempel om kortdurende arbeid te aanvaarden weggenomen.
  8. 4-weken-zoektermijn voor jongeren tot 27 jaar wordt kan-bepaling. Hierdoor kan maatwerk worden geboden. Jongeren blijven beter bij de gemeente in beeld, waardoor escalatie (denk aan dakloosheid) kan worden voorkomen.
  9. Merk ontvangsten uit giften, incidentele hobbymatige verkoop, ondersteuning uit eigen netwerk en geldleningen niet als middelen aan, tenzij dit vanuit een oogpunt van bijstandsverlening onaanvaardbaar is. In samenspraak met de uitvoering worden tot indicatieve maximale bedragen komen zodat de financiële prikkel om te werken behouden blijft.
  10. Kostendelersnorm n.v.t. bij vooropgezet tijdelijk verblijf. Denk bijvoorbeeld aan mensen in een crisissituatie, daklozen of mensen die dakloos dreigen te raken.
  11. Wegnemen van belemmeringen voor het verlenen van mantelzorg vanuit de bijstand. Indien arbeidsinschakeling op de korte termijn buiten beeld is, moet worden voorkomen dat andere maatschappelijk gewaardeerde werkzaamheden worden belemmerd.
  12. Harmoniseer de hoogte van de aanvullende bijzondere bijstand aan jongeren van wie ouders niet in beeld zijn of geen ondersteuning kunnen bieden door ziekte of armoede. Er zijn nu nog grote verschillen tussen gemeenten.
  13. Mogelijkheid tot verlening van categoriale bijzondere bijstand. Door de mogelijkheid te creëren om bij AMvB aan te wijzen situaties categoriale bijzondere bijstand toe te staan, kan soepeler worden ingespeeld op bredere behoeften aan inkomensondersteuning, zoals deze zich ook in het recente verleden hebben voorgedaan (Energietoeslag).
  14. Mogelijkheid om arbeids- en/of re-integratieverplichtingen af te stemmen op situatie van de bijstandsgerechtigde.
  15. Gemeenten mogen activiteiten gericht op maatschappelijke participatie verplichten. Voor bijstandsgerechtigden met grote afstand tot arbeidsmarkt.
  16. Gemeenten mogen maatregelen afstemmen op de individuele omstandigheden.
  17. Gelijke inlichtingenplicht bij gemeenten en SVB. Op basis van de Wet eenmalige gegevensuitvraag hoeven burgers al bekende gegevens niet opnieuw aan te leveren. Op dit moment zijn er verschillen tussen wat bij SVB niet en wat bij gemeenten wel moet worden aangeleverd.
  18. Verruim het experimenteerartikel, zodat meer onderzoek kan worden gedaan naar andere werkwijzen.
  19. Investeer in vakmanschap. Denk bijvoorbeeld aan het verankeren van inzichten uit pilots voor het bevorderen van de economische zelfstandigheid binnen het kader van ‘Vakkundig aan het Werk’.
  20. Bijstand afstemmen op individuele omstandigheden. Deze mogelijkheid bestaat al, maar wordt centraler in de wet te verankerd. Hierdoor wordt het professionele belang om steeds te toetsen of de algemene regels in deze situatie wel afdoende zijn sterker geëxpliciteerd.
  21. Expliciteer de maatwerkmogelijkheid binnen de kostendelersnorm. Ook deze mogelijkheid is er al. Maar door de mogelijkheid te expliciteren wordt handelingsverlegenheid voorkomen en meer rechtszekerheid geboden.

NVVK-expeditie: deelname op eigen risico!

Let op, de NVVK is schuldhulpverleners aan het ronselen voor de NVVK-expeditie! We weten allemaal dat expedities nogal eens eindigen met bevroren tenen op de Noordpool, een zonnesteek in de Sahara of een schipbreuk in de Bermuda Driehoek. Ze presenteren het als een leuk alternatief ter deskundigheidsbevordering en training van de medewerkers. Maar tegelijkertijd wordt er ook gewerkt aan verbetering van de werkprocessen en de samenwerking binnen het team. Als het team straks de Holy Grail heeft gevonden, hebben medewerkers misschien helemaal geen zin meer om terug te gaan naar hun oude, vertrouwde routines! Dus weet waar je aan begint!

Je kunt jouw team(s) vóór de zomervakantie aanmelden voor de expeditie die start in september. Lees meer op nvvk.nl.

Bewindvoering in Schuldenwet

In dit artikel belichten we de rol van bewindvoering in de Schuldenwet*. Kern van de Schuldenwet is dat 1 regisseur de schuldenaar begeleidt van aanmelding tot schone lei. Twee wijzigingen hebben gevolgen voor bewindvoering:

  1. Verkwisting vervalt als grondslag voor beschermingsbewind. Bewind met deze grondslag wordt ook wel schuldenbewind genoemd. Dat betekent dat straks het sec hebben van schulden geen reden meer is om iemand onder bewind te stellen. Verkwisting is overigens pas sinds 2014 een grond voor beschermingsbewind. Als er nu sprake is van verkwisting, zit er voor de rechter weinig anders op dan schuldenbewind toe te kennen. Lichtere wettelijke alternatieven heeft hij immers niet tot zijn beschikking. Wat blijft is beschermingsbewind voor iemand die wegens zijn/haar lichamelijke of geestelijke toestand tijdelijk of permanent de eigen financiële zaken niet kan behartigen, ook wel toestandenbewind. Als je (alleen) schulden hebt, ga je dus naar de gemeente. De gemeente beoordeelt de zelfredzaamheid van de inwoner. In de meeste gevallen is een combinatie van begeleiding en budgetbeheer door de gemeente voldoende om te borgen dat de inwoner aan zijn betalingsverplichtingen voldoet. Bij budgetbeheer gaat het inkomen naar een rekening die door de gemeente wordt beheerd. Maar de gemeente kan ook beschermingsbewind inzetten. Dat gebeurt via de rechter, gewoon zoals dat nu ook gebeurt. De gemeente kan het zelf uitvoeren of overlaten aan particuliere bewindvoerders. Het is dus niet zo dat alle gemeenten straks zelf bewind moeten gaan uitvoeren. De gemeente zal de inwoner verwijzen naar lokale bewindvoerders (en vrijwilligers en hulpverleners) met een goede staat van dienst, maar de inwoner kiest uiteindelijk zelf. De tijdrovende adviesrecht-procedure wordt overbodig. Als budgetbeheer of beschermingsbewind niet genoeg is, dan is er ook o.a. nog curatele.
  2. Gemeenten krijgen de bevoegdheid om een schuldregeling op te leggen. Dat doen ze volgens de criteria en standaard berekeningen die al jaren worden toegepast in het minnelijke traject en de Wsnp. Een schuldenrechter hoeft straks alleen nog die dossiers te beoordelen waarbij schuldeiser of schuldenaar vinden dat de gemeente de verkeerde berekening heeft gemaakt. De rechter kan vervolgens de gemeente dwingen de berekening aan te passen. Dit is hoe wetgeving zich ontwikkelt volgens het subsidiariteitsbeginsel. De gang naar de rechtbank wordt door veel hulpvragers als stigmatiserend ervaren. Bij de rechtbank kom je normaal gesproken alleen als je iets strafbaars hebt gedaan en ‘schuldig’ bent. Door deze wetswijziging heb je dus geen overdracht meer van gemeente naar rechtbank en Wsnp-bewind. In plaats van het standaard Wsnp-bewind krijgt de hulpvrager straks een vorm van budgetbeheer of beschermingsbewind die aansluit op diens zelfredzaamheid, zoals hierboven aangegeven. Ook de postblokkade is geen vanzelfsprekendheid meer.

Cijfers

Verkwisting is bij 30% van de onder bewind gestelden de grond voor beschermingsbewind. Het aantal schuldenbewinden is sinds 2017 gedaald van 14.000 tot 8.700 in 2021. Omdat er minder mensen instromen in de Wsnp, daalt ook het aantal Wsnp-bewinden. Vorig jaar werden minder dan 2.300 mensen toegelaten tot de Wsnp.

Bedenkingen

In de Aanbevelingen meerderjarigenbewind stelt ook de toezichthouder op bewindvoerders, dat bij schuldenbewind het de voorkeur heeft wanneer de schuldregeling wordt uitgevoerd door de gemeente. Men erkent de mogelijke tegenstrijdige belangen die kunnen optreden in de uitvoering. De bewindvoerder is immers belangenbehartiger en partijdig, terwijl een schuldhulpverlener onpartijdig moet zijn. De bewindvoerder heeft mede daarom ook geen recht op een vergoeding voor schuldregeling.

Toch kunnen we ons voorstellen dat bewindvoerders zich miskend voelen door de plannen voor 1 schuldenwet. Het schuldenwetsvoorstel is echter allerminst een diskwalificatie van bewindvoerders! We denken niet dat gemeenten het beter of goedkoper kunnen. We denken wel dat het nodig is om 1 regisseur te hebben die de hulpvrager begeleidt van aanmelding tot schone lei. Zonder overdrachten. En 1 aanspreekpunt voor schuldeisers. We vinden ook dat begeleiding, budgetbeheer of bewind toegesneden moeten zijn op de zelfredzaamheid van de hulpvrager. Waarom standaard Wsnp-bewind en postblokkade als iemand in staat is zelf zijn rekeningen te betalen? Waarom schuldenbewind als budgetbeheer ook voldoende is?

Kunnen gemeenten dit?

In dit artikel reageren bewindvoerders op het D’66 voorstel voor 1 schuldenwet: ‘Een integrale schuldenwet klinkt mooi. Maar is het een oplossing voor de problemen die het systeem van een gemeente veroorzaakt? Een schuldenwet met als uitgangspunt dat de gemeente een centrale regie en uitvoeringsrol heeft, zal nooit succesvol kunnen zijn. En we kunnen ons niet veroorloven – nog eens 10 jaar – met een monopoliespel te experimenteren. Het probleem kan niet de oplossing zijn.’

Er staan voorbeelden in van gemeenten waar de schuldhulp niet goed functioneert. (Voorbeelden van bewindvoerders die slecht functioneren, en gemeenten die het wel goed doen worden overigens niet genoemd). De initiatiefnemers van de Schuldenwet – we spreken niet per se namens D’66 – maken zich ook geen illusies over de kwaliteit van de schuldhulpverlening in sommige gemeenten. Sterker nog, de Schuldenwet is vooral bedoeld om de gemeentelijke schuldhulp te verbeteren. De Wgs bestaat nog maar 10 jaar en is een hele dunne wet. Er staat in dát gemeenten schuldhulp moeten bieden, maar niet hoe (Klik op Wgs en see for yourself). Die beleidsvrijheid is funest. Er zijn bovendien geen geoormerkte middelen. Voldoende middelen zijn natuurlijk een belangrijke randvoorwaarde voor deze wet. De Schuldenwet is overigens niet bedoeld als bezuinigingsoperatie zoals het artikel doet vermoeden. Als je de huidige versnipperde geldstromen bundelt, kun je met hetzelfde budget heel veel meer doen en kwaliteit leveren. De kwaliteit van de schuldhulp is nu zeer afhankelijk van de kleur van college en gemeenteraad. Daar komt bij dat gemeenten wel de verantwoordelijkheid hebben, maar nauwelijks bevoegdheden en doorzettingsmacht. Het is alsof je je pief-paf-poef moet roepen, omdat er geen munitie beschikbaar is. Voor het slagen van een traject zijn gemeenten afhankelijk van coöperatieve schuldeisers, rechtbank en bewindvoerders.

De grootste schuldeisers laten met collectief schuldregelen en convenanten zien dat zij bereid zijn akkoord te gaan met een schuldregeling als zij zien dat gemeenten de juiste berekeningen maken en gepaste hulp bieden. Het ligt voor de hand deze afspraken in de Schuldenwet vast te leggen, zodat ook andere schuldeisers moeten meewerken aan schuldregeling.

Gemeenten kunnen dit. Er zijn genoeg gemeenten die het met beperkte middelen wel goed doen.

Geen stelselwijziging

Als je goed kijkt is het vooral een papieren wijziging. Een herschikking van taken en bevoegdheden. Je schrapt ‘verkwisting’ uit het BW. Je geeft gemeenten de bevoegdheid een schuldregeling op te leggen en knipt en plakt artikelen van Titel III Faillissementswet naar de Wgs. Je schrapt het adviesrecht. Gemeenten krijgen er geen wezenlijk nieuwe taken bij. Er vervallen werkzaamheden zoals de adviesrecht-procedure, dwangakkoord en Wsnp-verklaring.

Alternatief?

De oplossing ligt volgens de bewindvoerders en SchuldHulpMaatje bij het maatschappelijk middenveld en bij burgers, met gebruik van bewezen maatregelen als Wsnp, beschermingsbewind en de tomeloze inzet van vrijwilligers en professionals. Veel van deze partijen zullen ook bij 1 schuldenwet een belangrijke rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan preventie en het versterken van de zelfredzaamheid tijdens een schuldsaneringstraject. Toch zien we op dit moment nog niet direct hoe dit een alternatief is voor de huidige praktijk en wet- en regelgeving, maar we houden ons aanbevolen voor suggesties.

Een schuld is iets van de schuldeiser en de schuldenaar. Laten we zo weinig mogelijk andere partijen zich bemoeien met het oplossen ervan.

* De Schuldenwet is een initiatief van schuldeisers, ervaringsdeskundigen, hulpverleners en deskundigen. Lees alle artikelen over 1 schuldenwet

Collectief schuldregelen en Schuldenknooppunt

Ik moest deze week tijdens SCHULDENZORGVIJ NEDERLAND PACT II in 1 minuut uitleggen wat collectief schuldregelen is:

  1. Snel, uniform en veilig communiceren met schuldeisers via Schuldenknooppunt;
  2. Schuldeisers gaan standaard akkoord als schuldhulpverleners zich aan collectieve afspraken houden.

We leggen het uitgebreider uit op 28 juni. Lees meer en sluit jouw gemeente ook aan!

En bekijk ook de andere waardevolle instrumenten die deze week door Schuldenlab werden gepresenteerd.

Toolkit voorlichting energietoeslag

De Toolkit Energietoeslag bevat beeldmateriaal, teksten en flyers om te gebruiken in de communicatie over de energietoeslag. Vooral bedoeld om het gebruik van de energietoeslag te vergroten. Maar er zijn ook verwijzingen naar andere regelingen en tips.

Instroom schuldhulp stabiliseert. Wel minder schuldregelingen

Het aantal aanmeldingen voor schuldhulp is in 2021 ongeveer gelijk gebleven. Dat blijkt uit het Jaarverslag 2021 van de NVVK.

Het aantal aanmeldingen ligt op ongeveer het niveau van 10 jaar geleden. In deze grafiek heb ik de aanmeldingen (groene lijn) gerelateerd aan andere cijfers (2011=100).

(klik om te vergroten)

Andere interessante cijfers:

  • Gemiddeld schuldbedrag stijgt van € 41.985 in 2020 naar € 42.662 in 2021, vooral door hogere schulden van ondernemers.
  • Aantal schuldregelingen daalt van 19.204 in 2020 naar 17.408 in 2021.
  • 58% van de schuldregelingen getroffen met een saneringskrediet.
  • Gemiddeld 13 schuldeisers per hulpvrager.

Coronacrisis

In het jaarverslag wordt ook verwezen naar het onderzoeksrapport Meer schuldhulp door de coronacrisis? van SEO Economisch Onderzoek. De onderzoekers verwachten een toename van 3% tot 20% van het aantal mensen met problematische schulden als gevolg van een inkomensterugval tijdens de coronacrisis. Dit leidt naar verwachting in totaal tot minimaal 3.000 en maximaal 18.000 extra schuldhulpvragen.

Extra geld voor energiebesparende maatregelen

Vorig jaar kregen gemeenten € 150 miljoen om huishoudens te helpen bij het verduurzamen van hun woning. In de nota van wijziging las je vanaf p. 6 een toelichting en de budgetten per gemeente.

Het kabinet verhoogde in maart en mei van dit jaar het budget tot in totaal € 368,5 miljoen. Het is vooral bedoeld voor huishoudens die te maken hebben met energiearmoede. Lees meer.

Meicirculaire geeft inzicht in budgetten armoede- en schuldenbeleid en energietoeslag

De meicirculaire is zojuist verschenen. In juni.

Energietoeslag

Het is even zoeken, maar je moet in bijlage Taakmutatie 2022, mei 2022 op het tweede tabblad je gemeentecode invullen in het gele vakje. Op een van de laatste tabbladen ‘Energietoelage lage inkomens’ zie je vervolgens hoeveel jouw gemeente krijgt.

Bijzondere bijstand en gemeentelijk schuldenbeleid 2022

Je ziet op andere tabbladen van diezelfde bijlage ook de budgetten voor bijzondere bijstand (€15 mln) en gemeentelijk schuldenbeleid (€30 mln). Die budgetten zijn er alleen nog voor 2022.

Armoedebestrijding kinderen

In de bijlage Rekenmodel meicirculaire 2022 – uitkeringsjaar 2022 zie je op het laatste tabblad ‘DU 2022’ in de 6e kolom het budget voor ‘armoedebestrijding kinderen’ voor 2022. In de meicirculaire zelf zie je op p. 125 de budgetten voor 2023 en verder. Het is een structureel budget van € 85 miljoen, maar jaarlijks kunnen de bedragen per gemeente een beetje verschillen.

€500 miljoen coalitieakkoord

In het coalitieakkoord is €500 miljoen vrijgemaakt voor hervorming arbeidsmarkt, re-integratie en aanpak armoede en schulden. In de meicirculaire wordt dit budget niet verder gespecificeerd. Wel weten we sinds de Voorjaarsnota (p. 24) dat de energietoeslag voor € 87,5 miljoen wordt gefinancierd uit de ‘enveloppe armoedebestrijding’.

Hulp bij problemen met energiekosten

Vandaag lanceert de Nederlandse Schuldhulproute Geldfit.nl/energie. Mensen krijgen hier inzicht in de stappen die ze zelf kunnen zetten én in de beschikbare hulp van energieleveranciers en gemeenten.

Als je gemeente is aangesloten bij de NSR dan worden mensen heel gericht verwezen of warm overgedragen naar loketten of hulpverleners in jouw gemeente. Als de inwoner buiten kantoortijden contact opneemt met een hulpverlener van de NSR, dan wordt de klant overgedragen zodra het loket weer geopend is.

Sluitend model voor het voorkomen van huisuitzettingen

Eropaf!, Movisie en Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken presenteren in de publicatie Naar nul huisuitzettingen – Zo doe je dat! een sluitend model voor het voorkomen van huisuitzettingen.

De publicatie is geordend aan de hand van opeenvolgende fasen die uiteindelijk tot een ontruiming leiden. Per fase wordt toegelicht wat je kunt doen om verdere escalatie te voorkomen. De publicatie is interessant voor zowel uitvoerders als beleidsmakers.

Verbeter de keten van schuldhulpverlening

Met ondersteuning van Schouders Eronder kun je de samenwerking met welzijnsorganisaties, werkgevers, vrijwilligers, het onderwijs en andere maatschappelijke partners verbeteren. Schouders Eronder faciliteert ‘werkplaatsen’ waarbij ketenpartners gezamenlijk een vraagstuk methodisch aanpakken. Dit gebeurt o.a. tijdens 8 bijeenkomsten en met begeleiding van experts. Lees meer.

Aangenomen moties armoede- en schuldenbeleid

Op 19 april was er een tweeminutendebat over armoede en schulden. De volgende moties die daar werden ingediend, zijn gisteren aangenomen:

  1. Gewijzigde motie (PVV) verzoekt de regering ervoor te zorgen dat de energietoeslag in de praktijk geen negatieve financiële gevolgen mag hebben voor het ontvangen van toeslagen en/of uitkeringen.
  2. Motie (PvdA) over gemeenten oproepen om het Kwaliteitskader schuldhulpverlening voortvarend en breed toe te passen [Er staat niet bij welk kwaliteitskader].
  3. Motie (D66/CU) over het faciliteren en stimuleren dat alle gemeenten zich aansluiten bij de Nederlandse Schuldhulproute en werken met saneringskredieten.
  4. Motie (D66/CU) verzoekt de regering om in kaart te brengen hoe we jongvolwassenen rondom hun 18de verjaardag kunnen bereiken om hen te informeren over de financiële verantwoordelijkheden die horen bij het bereiken van de volwassenheid.
  5. Motie (CDA) – door Schouten overgenomen – verzoekt het kabinet om werk te maken van betere informatie-uitwisseling tussen SVB en UWV, met als doel meer ouderen te bereiken met inkomensondersteuningsregelingen, waaronder de AIO.
  6. Motie (CDA/D66/CU) verzoekt het kabinet met NVVK, CJIB en gemeenten een landelijke invoering van de schuldpauzeknop te onderzoeken en afspraken te maken over onder andere acceptatie van de pauzeknop bij overheidsschuldeisers en vervolgens ook bij private schuldeisers.
  7. Motie (CU/D66) – door Schouten overgenomen – over het uit de privacywetgeving wegnemen van obstakels voor preventieve en tijdige schuldhulpverlening.
  8. Motie (CU/D66) over een gecombineerde aanpak armoede en gezondheid bij schuldenproblematiek.

Bekijk ook de verworpen en aangehouden moties.

In het stenogram van het tweeminutendebat vind je iets meer toelichting. En je leest op p.13 dat minister Schouten zegt: ‘Wij zijn al aan het kijken of het minnelijk en het wettelijk traject bijvoorbeeld wat meer in elkaar geschoven kunnen worden.’ #1schuldenwet.

Gemeenten verbeteren schoolprestaties van kinderen uit arme gezinnen

Schoolprestaties hangen sterk samen met: inkomen en opleidingsniveau van ouders, hulpbronnen thuis en de fysieke leefomgeving. Dat blijkt uit onderzoek i.o.v. ABN AMRO foundation en Jeugdeducatiefonds.

(klik om te vergroten)

Daarom is het goed dat er een Jeugdeducatiefonds (JEF) is. Via het JEF kan de gemeente de hulpbronnen van kinderen uit arme gezinnen versterken. Het JEF is min of meer complementair aan andere bekende stichtingen zoals Jeugdfonds Sport- en Cultuur en Leergeld.

Convenant schuldhulp met belastingorganisaties van gemeenten en waterschappen

Convenant in de maak | Bouwstenen

De NVVK en de Landelijke Vereniging Lokale Belastingen (LVLB) sloten deze week een convenant. De belangrijkste afspraken daarin:

  • Na kennisgeving door schuldhulpverlener worden incassomaatregelen 8 maanden opgeschort.
  • Als de schuldeiser aan de schuldhulpverlener opgeeft hoe hoog zijn vordering is, kan hij daarbij meteen aangeven of er redenen zijn die een snelle schuldregeling belemmeren.
  • Als van deze mogelijkheid geen gebruik is gemaakt, aanvaardt de belastingorganisatie automatisch het voorstel van de schuldhulpverlener.

De lokale belastingorganisaties moeten zelf nog hun handtekening zetten om te zorgen dat het convenant rechtsgeldig wordt. Dus wijs jouw belastingorganisatie op die mogelijkheid! En ga dan meteen ook in gesprek over aansluiting op het Schuldenknooppunt (nodig desgewenst de NVVK uit bij dat gesprek).

Ook voor andere gemeentelijke domeinen

Jouw gemeente kan als schuldeiser ook voor niet-belasting gerelateerde domeinen een convenant met de NVVK sluiten. Dat gebeurt dan onder de paraplu van het convenant Lokale Overheid waar ook het convenant met belastingorganisaties onder valt. Aanmelden kan met het aanmeldformulier convenant lokale overheden. Kom op 23 mei en 2 juni naar de webinars over het convenant Lokale Overheid.

Advies Raad voor Volksgezondheid & Samenleving sluit aan bij 1 Schuldenwet

De RVS biedt vandaag haar advies voor verbetering van de schuldhulp aan aan minister Schouten. In deze opvolger van Eenvoud loont stelt de RVS opnieuw dat het systeem eenvoudiger moet. Het advies omvat een paar hoofdingrediënten van 1 Schuldenwet:

  1. Gemeentelijke bevoegdheid om schuldsanering op te leggen.
  2. Primaat van saneringskrediet.
  3. Centraal schuldenregister, zodat je snel een compleet beeld hebt van alle schulden, en schuldeisers weten dat er een schuldregeling aan komt.
  4. Verleg financiële prikkels bij bewindvoerders van het ondersteunen bij het aflossen van schulden naar het voorkomen daarvan. (In de Schuldenwet doen we dit door de toegang tot vormen van beheer en bewind te beleggen bij de gemeente).

De RVS pleit verder voor onder meer uitbreiding van de vroegsignalering, wettelijk recht op betalingsregeling en meer aandacht voor nazorg.

Leefgeldpas Oekraïners ook geschikt voor minimaregelingen en budgetbeheer

Primeur: Oekraïense vluchtelingen krijgen prepaid pinpassen voor hun  leefgeld | Groene Hart steunt Oekraïne | AD.nl

Steeds meer gemeenten verstrekken het leefgeld voor Oekraïense vluchtelingen via een betaalpas. Eerder postte ik een voorbeeld van zo’n pas. De gemeente Raalte ging hiermee aan de slag. Maar er zijn meer passen. Een overzicht van passen en de functionaliteiten vind je hier (excel).

Let op, als je goed kijkt zijn sommige passen ook geschikt om bijzondere bijstand of andere minimaregelingen op te storten en de uitgaven te oormerken (je kunt bijvoorbeeld alleen witgoed kopen). Je kunt sommige passen gebruiken als minimapas of als betaalpas bij een budgetbeheerrekening, en soms zit er ook een app bij.

Schuldhulpverlening loont!

Dat wisten we natuurlijk al. Tien jaar geleden toonden twee verschillende onderzoeken dat al aan. De NVVK heeft het nu opnieuw laten uitzoeken. Met een geheel andere onderzoeksopzet, maar met ongeveer dezelfde uitkomst: elke geïnvesteerde euro levert het dubbele op!

In dit onderzoek zie je bovendien mooi hoe de situatie van de hulpvrager verbetert op meerdere leefgebieden (p. 7):

De impact van schuldhulp is uitgedrukt in cijfers. Daarnaast brachten hulpverleners en hulpvragers – gewapend met een camera – de impact letterlijk in beeld. Bekijk de trailer:

Dus geef deze boodschap nog even mee bij de collegeonderhandelingen in jouw gemeente!

Groningen mag bijzondere bijstand niet stopzetten als cliënt eigen bewindvoerder wil houden

Top 10 bezienswaardigheden van Groningen - REPRESENT MY CITY

Dat volgt uit een uitspraak van de CRvB. De gemeente Groningen biedt zelf kosteloos beschermingsbewind. De gemeente ziet dit als voorliggende voorziening en vergoedt daarom niet de kosten van beschermingsbewind bij andere bewindvoerders. De CRvB zegt nu dat Groningen wel bijzondere bijstand moet blijven verstrekken als de cliënt niet naar de gemeentelijke bewindvoering wil overstappen.

Twee jaar geleden keurde de rechter de Groningse werkwijze nog goed. De CRvB stelt nu dus dat de werkwijze voor cliënten die al een particuliere bewindvoerder hebben niet goed is. Maar hetis de vraag of het ook geldt voor nieuwe bewindvoeringen.

Andere gemeenten hebben (nog) niet zoveel aan deze uitspraak, omdat de situatie in Groningen bijzonder is. De gemeente merkte schuldenbewind in 2014 aan als activiteit in het algemeen belang. De gemeente ‘s-Hertogenbosch nam ook zo’n algemeen belangbesluit, maar daar zette de rechter vorig jaar jaar een streep doorheen. ‘s-Hertogenbosch is overigens wel in beroep gegaan tegen die uitspraak. Dus wordt weer vervolgd…

Handreiking en voorbeelddocumenten studietoeslag

Vanaf 1 april 2022 geldt een basisbedrag voor de studietoeslag die studenten met een medische beperking bij de gemeente kunnen aanvragen. De nieuwe regels vervangen de individuele studietoeslagregels uit 2015.

De regeling wordt gefinancierd vanuit middelen die in 2015 – 2018 voor de studietoeslag aan het gemeentefonds zijn toegevoegd (zie p. 50 van meicirculaire 2015).

Op divosa.nl vind je de volgende documenten:

Bekijk op divosa.nl ook het webinar van 29 maart jl.

Kabinet garandeert gemeenten genoeg geld voor energietoeslag

plaatje zak geld - Expats Financial Solutions

Minister Schouten kwam gisteren in het Kamerdebat over de stijgende energieprijzen met een toezegging. ‘Als blijkt dat gemeenten meer nodig hebben, dan geven wij de garantie dat gemeenten dat ook gecompenseerd krijgen.’ Dat meldt de NOS.

Aanvulling 28/4: Kabinet trekt € 175 miljoen extra uit voor de gemeentelijke energietoeslag. In totaal is nu € 854 miljoen beschikbaar.

Gemeenten mogen studietoeslag verhogen

Per 1 april wijzigt de studietoeslag. De nieuwe studietoeslag kent geen vermogenstoets en loopt op naarmate de student ouder wordt, tot een bedrag van € 300 per student. Dat wisten we al. Wat nieuw is, is dat het kabinet van de studietoeslag een minimumbedrag heeft gemaakt. Het staat gemeenten vrij om het bedrag te verhogen. Dat maakte minister Schouten vandaag bekend.

Leefgeld Oekraïners via betaalpas

Pinpas en creditcard populairste betaalpas bij Nederlanders op vakantie

Er wordt gewerkt aan een leefgeldregeling voor Oekraïense vluchtelingen. In deze Kamerbrief (21/3) schetst het kabinet de contouren. Veel gemeenten lopen al vooruit op de inwerkingtreding. Het kabinet geeft in de brief ook aan dat dat mag.

De toelage is ongeveer € 60 per week per persoon. Voor Oekraïners in de particuliere opvang is er een aanvullende verstrekking. Sommige gemeenten verstrekken het bedrag contant. Je kunt het ook op een pas zetten. BuyProxy biedt daarvoor een oplossing. Bekijk het aanbod, de Q&A en rubrigo.nl.

Er zijn vast meer oplossingen, maar daar heb ik nu (nog) geen zicht op. En voor de goede orde: ik word niet betaald hiervoor.

Q&A en bijgewerkte handreiking energietoeslag

Op Divosa.nl vind je vragen en antwoorden over de energietoeslag, en de bijgewerkte handreiking (22/3). Je kunt er ook de webinar van afgelopen dinsdag terugkijken.

Kantonrechter ontslaat gemeente Deventer als bewindvoerder

Contact Budget Adviesbureau Deventer (BAD) | Gemeente Deventer

De kantonrechter heeft Budget Adviesbureau Deventer (BAD) ontslagen als bewindvoerder van ruim 400 mensen. Lees het artikel op rechtspraak.nl en de raadsmededeling. Heel pijnlijk, vooral voor de cliënten natuurlijk. Precies een jaar geleden leek het nog reparabel.

Eén schuldenwet

In deze Kamerbrief (14 maart) schrijft minister Schouten dat zij het volgende wil doen om de schuldhulpverlening te verbeteren:

  1. Invoering verplichte reactietermijn voor schuldeisers (al in gang gezet door vorige kabinet);
  2. Met gemeenten bespreken hoe we de begeleiding van cliënten naar en tijdens het Wsnp-traject in alle gemeenten standaard kunnen aanbieden;
  3. Met gemeenten in gesprek over gebruik en monitoring van het Kwaliteitskader schuldhulpverlening;
  4. Het breed moratorium verbeteren ‘met bijzondere aandacht voor de toegang tot de rechter, de voorwaarden en de duur’.

Ze doet haar voorstellen naar aanleiding van de Verkenning stelsel schuldhulpverlening. De verkenning werd gedaan na een motie over samenvoeging minnelijk-wettelijk. Vanuit dat perspectief zijn de voorstellen van Schouten op zich sympathiek, maar wel weer pleisters op een scheefgegroeid proces. Hoe voorkomen we dat schuldhulpverleners en bewindvoerders elkaar straks bij die begeleiding (punt 2) in de weg gaan lopen, en dat de klant niet meer weet bij wie hij moet aankloppen? Het kwaliteitskader (punt 3) is tot heden nog geen garantie voor goede schuldhulpverlening (zie bijvoorbeeld de problemen rond Plangroep). De normen in het kwaliteitskader kun je beter afzonderlijk vastleggen in wetgeving. En ook de reactietermijn (punt 1) en het moratorium (punt 4) zijn veel minder relevant als je straks in één Schuldenwet vastlegt hoe we in Nederland schulden regelen en wat daarvan de consequenties zijn voor schuldeisers en schuldenaren.

De oplossing voor problematische schulden hebben we namelijk al! We vegen de schulden bij elkaar, kijken hoeveel iemand in drie jaar kan aflossen, en de rest wordt kwijtgescholden door schuldeisers. We hebben het traject daar naartoe echter nodeloos ingewikkeld gemaakt.

Hoe mooi zou het zijn als de Tweede Kamer wel het grote plaatje ziet en een voorstel doet om de schuldenwetgeving te stroomlijnen in één nieuwe Schuldenwet.

Invoering van de Schuldenwet is geen stelselwijziging. Het is een codificatie van een bestaande minnelijke en wettelijke praktijk die is gegroeid sinds de invoering van de Wsnp in 1998. De Schuldenwet schrijft voor hoe gemeenten schulden moeten oplossen. Dat betekent dat de rechter er straks alleen nog aan te pas komt als een schuldenaar of schuldeiser meent dat de gemeente de Schuldenwet niet goed uitvoert. Dat is hoe wetgeving zich ontwikkelt volgens het subsidiariteitsbeginsel.

De Schuldenwet brengt ook geen fundamentele wijzigingen aan in de (eigendoms)rechten en plichten van schuldeisers en schuldenaren. De oplossing blijft immers dezelfde: er is een vrij te laten bedrag, er wordt drie jaar afgelost, schuldeisers schelden een deel kwijt en er wordt geborgd dat de schuldenaar zijn betalingsverplichtingen nakomt en zich maximaal inspant om te besparen en inkomen te verhogen.

De belangrijkste uitgangspunten voor de verdere uitwerking van de Schuldenwet:

  1. Wgs, Wsnp, bewind en andere schuldenwet- en regelgeving worden samengevoegd;
  2. Gemeenten voeren de Schuldenwet uniform uit. Er is 1 loket, 1 regisseur en 1 plan.
  3. Schulden worden bij voorkeur gesaneerd met een saneringskrediet. Schuldeisers krijgen direct hun geld. Schuldenaren lossen maandelijks een vast bedrag af.
  4. Gemeenten krijgen de exclusieve verantwoordelijkheid om vormen van budgetbeheer of bewind in te zetten of daar naartoe te leiden.
  5. De Schuldenwet wordt gecoördineerd vanuit één ministerie. Gemeenten ontvangen voldoende middelen voor de uitvoering.

Nick Huls, grondlegger Wsnp, schrijft dat dit kán en nodig is. Lees de voordelen en wat er misgaat in het huidige stelsel. Tot slot nog wat aanvullende opties.

Alles over de energietoeslag

(Dit artikel is bijgewerkt tot 25 meizie aanvullingen onderaan)

Gemeenten kunnen beginnen met uitkeren energietoeslag. Dat staat in de brief die minister Schouten op 15 maart samen met het wetsvoorstel stuurde naar de Tweede Kamer.

De wetswijziging zelf omvat slechts een paar regels. Het regelt dat gemeenten ambtshalve mogen verstrekken. En verder hebben gemeenten bij draagkrachtberekening en doelgroepafbakening dezelfde beleidsvrijheid als bij andere vormen van categoriale bijzondere bijstand. In de Memorie van Toelichting wordt wel de wens uitgesproken dat gemeenten geen vermogenstoets hanteren. In de wet wordt niet de hoogte van de toeslag genoemd, dus ook die mag je in principe zelf bepalen, eventueel gedifferentieerd naar leefsituatie. In de MvT staat nog het richtbedrag van € 200. Vorige week verhoogde het kabinet dit naar € 800.

Minister Schouten heeft het wetsvoorstel meteen ook maar naar de Eerste Kamer gestuurd met het verzoek er snel een klap op te geven.

Ondersteuning gemeenten

Op divosa.nl vind je de volgende documenten:

Budgetten per gemeente

Eerder schreef (p. 4) het kabinet al dat de toeslag wordt verhoogd van € 200 naar € 800 en dat gemeenten hiervoor € 480 miljoen extra krijgen, dus in totaal € 680 miljoen. De middelen worden bij meicirculaire 2022 aan gemeenten uitgekeerd.

Bekijk hier de budgetten per gemeente. Let op: deze heb ik zelf berekend o.b.v. een overzicht dat bij een recente circulaire zat, maar die ik helaas niet meer kan vinden. Maar je kunt het eventueel zelf nog narekenen bijvoorbeeld o.b.v. deze bijlage bij de decembercirculaire 2020 op rijksoverheid.nl. Vul op het 2e tabblad je gemeentecode in. Vervolgens zie je op het tabblad ‘bijzondere bijstand’ het bedrag dat je in 2021 kreeg uit de pot van toen €5 miljoen. Bereken het percentage en pas dat toe op de huidige pot van € 680 miljoen. Ik zie dat er soms wel afwijkingen zijn ten opzichte van ‘mijn’ berekening, maar ik kan dat helaas niet verklaren (misschien omdat er bij het relatief kleine bedrag van € 5 miljoen anders wordt afgerond?). NB. Dit is natuurlijk niet zoals het in werkelijkheid berekend wordt. De werkelijke berekening is heel ingewikkeld, omdat er rekening wordt gehouden met tientallen indicatoren (zoals inwonertal, bijstand, etc.). Maar ik ga ervan dat die indicatoren niet van het ene op het andere jaar gigantisch wijzigen.

Aanvullingen

Breaking: Energietoeslag verhoogd naar €800

De NOS meldt zojuist:

Het kabinet heeft besloten tot een pakket aan maatregelen dat de energieprijzen moet dempen om de koopkracht te verbeteren. Er is € 2,8 miljard mee gemoeid. De steun duurt in ieder geval een half jaar.

Minima krijgen een hogere tegemoetkoming via de gemeenten voor de hoge energierekening. Het eerder toegezegde bedrag van € 200 wordt verhoogd met € 600 tot een totaal van € 800. “Het is belangrijk dat deze mensen zo snel mogelijk hun geld krijgen zodat ze hun energierekening kunnen betalen”, zegt minister Van Gennip van SZW.

Aanvulling d.d. 11/3: Lees het nieuwsbericht op rijksoverheid.nl (bevat geen extra info).

Rotterdam stopt met kostendelersnorm voor jongeren tot 27 jaar

De Rotterdam | Gebouwautomatisering & klimaatbeheer | Priva

Net als bij de energietoeslag wacht Rotterdam niet op landelijke wetgeving. Minister Schouten wil de kostendelersnorm voor jongeren afschaffen per 1 januari 2023. Maar de gemeente loopt vooruit op wat in het coalitieakkoord staat en schaft al per 1 juli 2022 de kostendelersnorm af voor Rotterdammers tot 27 jaar.

‘Tijd voor de volgende stap in het verbeteren van de schuldhulpverlening’

Nick Huls, emeritus hoogleraar rechtssociologie Leiden, is één van de belangrijkste grondleggers van de Wsnp. In dit artikel legt hij uit waarom het tijd is om de volgende stap te zetten:

Naar één schuldenwet

Volgend jaar bestaat de Wsnp 25 jaar, de wet die kwijtschelding van schulden veranderde van een gunst, verleend door de crediteur, tot een recht, opgeëist door de debiteur. Eind 2021 hadden 170.000 mensen via de rechtbank een ‘schone lei’ gekregen. Dit is een mooi aantal, maar in feite is de Wsnp naar de marge verdwenen. Terwijl de aantallen mensen met problematische schulden stegen, daalde de instroom van de Wsnp voortdurend.
Het wettelijk traject is naar de achtergrond gedrongen door het minnelijk traject van de gemeenten, dat steeds strakker juridisch genormeerd is in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, maar ook door het schuldenbewind uit boek 1 Burgerlijk Wetboek, de wijkteams en vrijwilligersorganisaties. Er is een onoverzichtelijk geheel van instanties ontstaan die onvoldoende samenwerken.

Politieke en maatschappelijke consensus

Gelukkig bestaat er tegenwoordig in de Tweede Kamer een brede politieke consensus (de motie Beukering en de motie Jetten) om de reguleringsstructuur van het schuldenveld te integreren.
Binnen het professionele veld bestaat er consensus over oplossingen die voor alle partijen acceptabel zijn. Ook crediteuren hebben er belang bij dat betalingsproblemen snel worden gemeld. De Nationale schuldhulproute (NSR) is een voorbeeld van een initiatief vanuit de commerciële sector om grote groepen burgers de weg naar voorlichting en hulp te wijzen bij financiële problemen.
Binnen de deurwaarderswereld rijpt het inzicht dat de marktwerking tot een aantal perverse prikkels bij de incasso heeft geleid. De KBvG probeert de bakens te verzetten door het promoten van collectieve regelingen zoals het Digitaal Beslagregister.
De overheid heeft van oudsher tot taak sociaal zwakke burgers te beschermen, maar recentelijk kwamen door de uitgebreide verhaalsmogelijkheden en preferenties van de Belastingdienst veel burgers in grote problemen bij de kindertoeslag-affaire. Bovendien schoot de bescherming door de bestuursrechter schromelijk tekort.
Er bestaat dus een window of opportunity voor nieuw beleid.

Oplossingsrichting

Kort nadat de NVVK in 1979 de Gedragscode m.b.t. schuldsanering, -bemiddeling en -regeling introduceerde, stelde ik in mijn proefschrift (1981) voor om de kantonrechter de bevoegdheid te geven een minnelijk voorstel tot ‘afkoop van schulden’ (doorgaans inclusief kwijtschelding) van een gemeentelijke kredietbank (gkb) algemeen verbindend te verklaren indien niet alle crediteuren akkoord gaan.
Deze gemeentelijke uitvinding om kwijtschelding van schulden mogelijk te maken, is via de Commissie Mijnssen door de molen van het begrippenapparaat van de Faillissementswet (uit 1896!) gehaald. Hierdoor is in de Wsnp kwijtschelding getransformeerd tot een loodzware juridische interventie. De WSNP-rechter was bedoeld als stok achter de deur voor het minnelijk traject, maar die rol is nooit goed uit de verf gekomen (Jungmann, 2006). Thans spelen de gemeenten de hoofdrol en is de rechter – overigens ook door eigen toedoen – gemarginaliseerd.
In deze bijdrage stel ik voor om via één geïntegreerde schuldenwet het oorspronkelijke idee uit 1979 zodanig aan te passen dat in de toekomst veel meer mensen met schulden beter en sneller geholpen kunnen worden.

De gemeente

Burgers met problematische schulden kunnen zich tot vele instanties wenden: tot de gemeente, maar ook tot budgetcoaches, gecertificeerde vrijwilligers en andere professionele hulpverleners. Als schuldsanering de meest aangewezen optie is, moeten de deskundige hulpverleners zo snel mogelijk een voorstel formuleren.
Grote crediteuren, die landelijk werken zijn gebaat bij uniforme landelijke toelatings- en aflossingsnormen. Deze moeten worden vastgelegd in een AMvB, die op alle professionele hulpverleners van toepassing is. Landelijke normering draagt bij tot rechtsgelijkheid. Debiteuren èn crediteuren weten dan waarop ze kunnen rekenen.
Als de professionele hulpverleners het verzoek om sanering afwijzen, kan de burger in beroep gaan bij de schuldenrechter. Crediteuren die het niet eens zijn met een saneringsvoorstel, kunnen zich eveneens tot de rechter wenden.

De schuldenrechter

Omdat thans veel debiteuren niet verschijnen als een crediteur een vordering bij de rechtbank instelt, moeten zij een prikkel krijgen om wèl naar de rechtbank te komen. Het verstekvonnis is meestal een probleem vergrotende rechterlijke interventie (De Savornin Lohman, 2022).
Een eerste stap op weg naar probleemoplossende schuldenrechtspraak is wijziging van art 6:29 BW, zodat de rechter een betalingsregeling voor een individuele schuld kan treffen. Als deze mogelijkheid aan de debiteur wordt meegedeeld in de aanmaning, wordt het aantrekkelijk om wèl voor de rechter te verschijnen.
In de tweede plaats kan de rechter een collectieve schuldregeling opleggen als de burger tijdelijke betalingsproblemen heeft, maar binnen een redelijke termijn wèl al zijn schulden kan betalen. Het voorstel van een geregistreerde schuldregeling door de gerechtsdeurwaarder (Otter c.s. 2021) en het in België ontwikkelde My Trust O model kunnen hier als inspiratie dienen.
In de derde plaats moet het mogelijk worden gemaakt dat de rechter bijeen problematisch schuldenpakket direct een schuldsanering uitspreekt zonder dat eerst een minnelijk traject doorlopen is.

De schuldenfunctionaris

Het is gewenst om schuldenfunctionarissen, waarmee thans in enkele pilots wordt geëxperimenteerd, (Bureau Bartels, 2021) bij alle rechtbanken aan te stellen. Het is het effectiefst dat de gezamenlijke gemeenten in het arrondissement deze functionarissen bij de rechtbank detacheren. Zij moeten immers goed de weg weten in de wereld van de minnelijke schuldhulpverlening. Zij zijn een schakel tussen het juridische en het sociale domein.
De schuldenfunctionarissen hebben tot taak om debiteuren met betalingsproblemen die naar de rechtbank gekomen zijn, op te vangen en eventueel te verwijzen naar een passende instantie. Zij kennen de sociale kaart van het arrondissement en de verschillende modaliteiten van schuldhulp. Verder assisteren ze de rechter vanuit een ondersteunende en faciliterende rol.

Professionalisering van de schuldhulpverlening

Ter ondersteuning van de schuldsanering door de gkb’s heeft de rijksoverheid €30 miljoen beschikbaar gesteld voor een revolverend waarborgfonds om de risico’s voor de gemeenten af te dekken. Dit fonds gaat zakelijke criteria aanleggen voor de borgstelling.
Recentelijk werd gesignaleerd dat de maximumrente van 10% voor consumptieve kredietverlening in (kleinere) gemeenten zou kunnen leiden tot stopzetting van de sociale kredietverlening (Brasser). Het is gewenst met het oog op de rechtsgelijkheid dat sociaal krediet in alle gemeenten beschikbaar is. Ik stel voor om de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) een rol te geven om zeker te stellen dat deze twee ‘bank-achtige’ taken op een zakelijke manier worden uitgevoerd.
Op ICT-gebied is er een wereld te winnen in de hulpverlening. Initiatieven als het schuldenknooppunt, de rol van het BKR bij vroegsignalering en het schuldendashboard zijn veelbelovende projecten om burgers sneller te bereiken en te helpen.

Rotterdam keert vanaf half maart energietoeslag uit

Het college van Rotterdam heeft gisteren besloten niet te wachten op de wetswijziging en eerder tot uitbetaling van de energietoeslag over te gaan. Dat staat in deze raadsbrief.

De eenmalige energietoeslag van € 200 wordt in tranches toegekend aan Rotterdammers met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm:

  • Bijstandsgerechtigden ontvangen het bedrag als eenmalige gift medio maart automatisch op hun rekening. Deze Rotterdammers zullen vooraf per brief de beschikking ontvangen;
  • Rotterdamse huishoudens, waarvan de gegevens vanuit het lokale minimabeleid bekend zijn, ontvangen in de periode half maart tot half april automatisch het bedrag op hun rekening. Ook zij ontvangen dit bericht vooraf via een brief. Het gaat bijvoorbeeld dan in Rotterdam om huishoudens met AOW-tegoed, IIT of kwijtschelding afvalstoffenheffing. Daarbij spelen privacyaspecten en de wettelijke bepalingen vanuit de AVG ook een rol. Niet in alle gevallen zijn de in de administratie opgenomen persoonsgegevens ook daadwerkelijk te gebruiken voor dit doel. Daar waar dit nodig is zal het college minder stringent de privacyregels toetsen. Deze afwijking zal, indien noodzakelijk, gemeld worden aan de Autoriteit Persoonsgegevens;
  • Huishoudens aan wie de energietoeslag niet batchmatig kan worden toegekend door de gemeente, kunnen, wanneer zij voldoen aan de gestelde criteria, een beroep doen op de energietoeslag. Het daartoe in te richten digitale loket om een aanvraag in te dienen zal naar verwachting eind april
    opengaan. Het gaat daarbij onder meer om werkende armen, IOW-gerechtigden, AOW-gerechtigden zonder aanvullend pensioen en zelfstandigen met een laag inkomen.

Rotterdammers kunnen voor de laatste informatie kijken op Rotterdam.nl of bellen naar 14 010.

Update studietoeslag

In Gemeentenieuws vandaag een update over de Studietoeslag. De studietoeslag is geen bijzondere bijstand meer, maar wordt per 1 april een zelfstandige uitkering op grond van de Participatiewet. Deze kent geen vermogenstoets. Volgens mij hoef je geen beleidsregels meer te maken.

Let op, er is overgangsrecht. Als je al een hoger bedrag hebt toegekend, dan houdt betrokkene dit hogere toegekend recht voor de duur van de toekenning. Is het toegekende bedrag lager, dan moet je het verhogen.

Update gemeentelijke energietoeslag

Minister Schouten heeft vandaag het wetsvoorstel, dat nodig is om de gemeentelijke energietoeslag te kunnen verstrekken, voor advies naar de Raad van State gestuurd.

In Gemeentenieuws wordt bevestigd dat gemeenten zelf een inkomensgrens mogen bepalen, en dat er geen vermogenstoets hoeft plaats te vinden. Je mag ambtshalve verstrekken aan bijstandsgerechtigden, maar ook aan andere minima waarvan je de rekeningnummers hebt.

Bekijk de budgetten per gemeente (let op: zelf berekend, dus geen garanties). Gemeenten hoeven geen aparte financiële verantwoording aan het Rijk af te leggen.

Schouten schrijft: ‘Daarbij bezie ik nog de mogelijkheden om gemeenten bij de uitvoering van de eenmalige energietoeslag te ondersteunen, bijvoorbeeld door het opstellen van voorbeelden van beleidsregels en beschikkingen.’

Het kan dus nog wel even duren* voordat je kunt gaan uitkeren 🙁 En gezien de huidige ontwikkelingen is het zeer de vraag hoeveel zoden €200 aan de dijk zet. De PVV deed eerder deze week al een initiatiefwetsvoorstel om het bedrag te verhogen naar €600.

Wat kun je nu al doen

Wacht niet op het landelijke beleidskader, maar kijk wat je nu al kunt doen. En kijk even wat Platform31 te bieden heeft:

Aanvulling: de VNG verzoekt SZW om gemeenten de mogelijkheid te geven om te anticiperen.

Den Haag innoveert verder

Den Haag innoveert in schuldhulpverlening, schreef ik ruim een jaar geleden. In een voortgangsbrief kijkt de gemeente nu terug en vooruit op het armoede- en schuldenbeleid. Vorige week bood het college de brief aan aan de gemeenteraad, Koningin Máxima en minister Schouten. Er staan een paar interessante initiatieven in.

Nieuw is de individuele bijzondere bijstand voor de hoge energierekening (p. 10).

Wil je dit in jouw gemeente ook? Ik heb wat collegebesluiten, werkinstructies e.d. liggen waarmee je dit in jouw gemeente snel kan invoeren. Den Haag deed dit overigens zónder collegebesluit. Kan ook prima.

Een ander initiatief – niet nieuw – is de Helpdesk Geldzaken (p. 5). Bekijk ook het filmpje op helpdeskgeldzaken.nl. Door de adviezen en besparingen, op 31 laagdrempelige locaties in de stad, neemt het besteedbaar inkomen toe met gemiddeld €50 per maand.

Nieuw, en volgens mij uniek in Nederland, is verder het Perspectiefkrediet voor ondernemers (p. 18).

Een initiatief waar we waarschijnlijk meer van gaan horen is de Rode Knop (p. 23).

Niet te verwarren met de Blauwe Knop.

Een niet-uitputtend overzicht van overige initiatieven, oud en nieuw:

  • Bestrijding menstruatiearmoede (p. 9)
  • Betere mondzorg voor minima en daklozen (p. 9)
  • Financiële ontzorging van statushouders (p. 11)
  • Schuldenrechter en samenwerking met bewindvoerders (p. 12)
  • Mondkapjes en zelftesten (p. 14)
  • Ooievaarspas (p. 14)
  • Heldere en eenvoudige communicatie, o.a. met Steffie (p. 15)
  • Gemeenten mogen niet zomaar bestanden koppelen om het voor inwoners gemakkelijk te maken om minimaregelingen aan te vragen. De gemeente wil een platform/systeem ontwikkelen waarbij inwoners zelf digitaal de gegevens kan verzamelen en versturen die nodig zijn voor een aanvraag voor minimaregelingen. In overleg met de VNG en andere (G4) gemeenten wordt hard gewerkt aan een oplossing voor dit probleem (p. 16).
  • Maatwerkbudget en Doorbraakmethode (p. 18)
  • Vroegsignalering. In 2022 starten pilot met ’treintjes’ van signalen binnen dezelfde maand. Bijvoorbeeld: reageert iemand niet op de kaart, dan wordt zij na 1 week gebeld, wordt er niet opgenomen dan sturen we een whatsapp, als er dan nog geen reactie is, starten we een huisbezoek om financiële hulp te bieden (p. 25).
  • Schuldhulp voor jongeren, flyer Regel je shit, Saldobaas app, Schuld zero bijeenkomsten en Jongerenperspectieffonds (p. 27)
  • Schuldenvrij uit detentie (p. 29)
  • Pilot vrouwenopvang en schulden (p. 30)
  • Meer vroegsignalering: we werken samen met werkgevers, schuldeisers en uitkeringsinstanties om schulden te voorkomen en op te lossen. Bij Geldzaken070 melden deze organisaties hun klanten met geldzorgen, met toestemming van die klant (p. 36).

Illustratie in de voortgangsbrief

Memes, 🤖, and Generators: THIS IS YOUR SON
 IT'S BEEN FAMILY
 FOR GENERATIONS
 NEA

Schuldenwet beter voor schuldeisers

Eind vorig jaar presenteerden we het voorstel voor een nieuwe Schuldenwet. In verschillende artikelen belichten we onderdelen daarvan. In dit artikel kijken we vanuit het perspectief van schuldeisers.

Wgs en Wsnp borgen onvoldoende de belangen van schuldeisers

Schuldeisers moeten te vaak lang wachten op een voorstel of überhaupt een bericht van de schuldhulpverlener. Ze krijgen  afwijkende voorstellen van gemeenten, moeten in veel gemeenten te veel kwijtschelden en te lang wachten tot het geld op de rekening staat. Gemiddeld moeten schuldeisers 95% van hun vordering kwijtschelden. De doorstroom naar de Wsnp verloopt moeizaam en is door veel schuldeisers helemaal niet gewenst, omdat het weer extra tijd kost en omdat ze daar nóg minder van hun vordering terugkrijgen.

Mede daarom worden in de Schuldenwet de Wgs, Wsnp en bewindvoering samengevoegd. Voor schuldenaren en schuldeisers is er dan één loket met daarachter één regisseur en een eenduidig traject. Gemeenten voeren de schuldenwet uniform uit en mogen schuldregelingen opleggen volgens in de wet vastgelegde criteria, en meestal met een saneringskrediet. Schuldeisers die het niet eens zijn met de regeling, kunnen naar de rechter.

Voordelen Schuldenwet

De voordelen van de Schuldenwet voor schuldeisers op een rij:

  • Geen verschillen meer tussen gemeenten.
  • Je weet snel waar je aan toe bent. 
  • Je krijgt snel je geld, direct na totstandkoming van de regeling. Dus niet meer drie jaar wachten.
  • Je krijgt een hoger percentage van je vordering terug, want (a) je betaalt niet meer de kosten van Wsnp-bewind en (b) door vroegsignalering en een kortere doorlooptijd loopt de totale schuld minder hoog op. Sommige gemeenten brengen indirect uitvoeringskosten in rekening. In de nieuwe Schuldenwet wordt dat geüniformeerd of afgeschaft. Optioneel is om ook het onderscheid tussen preferente en concurrente schuldeisers te laten vervallen.
  • Je weet zeker dat de klant maximaal aflost. 
  • Het risico dat de klant na een akkoord toch niet betaalt, ligt bij de gemeente.
  • Je kunt snel de boeken sluiten en maakt minder incasso- en administratiekosten. 
  • Je vraagt bij de Belastingdienst meteen de btw terug. 
  • De relatie met je klant is snel weer goed. Lopende verplichtingen worden gegarandeerd betaald. 
  • Je hebt geen last meer van andere schuldeisers die voortrekken of traineren. 
  • Je wordt niet meer ongewenst door andere schuldeisers de Wsnp in gesleurd.
  • Er is eenduidige en snelle communicatie via het Schuldenknooppunt.
  • Je hebt snel inzicht in de kredietwaardigheid van (potentiële) klanten. 

Michel van Leeuwen directielid en gerechtsdeurwaarder bij Flanderijn, ziet zeker de voordelen van de Schuldenwet en de één-loketgedachte. ‘Dat is dus ook de reden dat we aangesloten zijn bij Nederlandse Schuldhulp Route en rechtstreekse afspraken hebben met de grote gemeenten over doorverwijzingen. Schuldeisers zijn best bereid om (schuld)hulpverleners hun werk te laten doen, maar ze willen wel voortgang zien en op de hoogte blijven van het traject. En door de versnippering en de kwaliteitsverschillen is dat nu echt een probleem.’

Schuldeiser als vroegsignaleerder

Rémi Langenberg, strategisch adviseur bij het CAK zou graag zien dat (overheids)schuldeisers meer de mogelijkheden en verantwoordelijkheden krijgen om mensen door te geleiden naar schuldhulpverlening. ‘In het kader van wettelijke vroegsignalering mogen woningcorporaties, zorgverzekeraars en water- en energiebedrijven betalingsachterstanden melden bij gemeenten. Het CAK mag en doet dat ook al voor de wanbetalersregeling zorgpremie. Zou het niet mooi zijn als ook andere overheidsorganisaties zoals Belastingdienst, SVB, UWV, gemeentebelastingen, sociale dienst, DUO en CJIB dat ook zouden mogen doen? Zij hebben namelijk ontzettend veel mensen met financiële problemen in beeld die niet bekend zijn bij de gemeentelijke hulpdiensten. Soms is het meer ‘laatsignalering’ dan vroegsignalering, maar beter laat dan nooit. Op die manier maken we een groot deel van de thans onzichtbare armoede voor de gemeenten inzichtelijk. En als we dat dan ook nog gezamenlijk mogen doen, als één overheid, dan faciliteren we het lokale domein maximaal in hun toch al complexe uitvoeringsopgave. Uitvoerders, beleid en politiek hebben hierin ook een gemeenschappelijke doelstelling: snellere en eenvoudiger hulpverlening. Waarmee burgers weer sneller perspectief op een schuldenvrije toekomst krijgen.’

Michel van Leeuwen vult het lijstje van overheidsorganisaties aan met de gerechtsdeurwaarders. ‘Ondanks alle initiatieven op het gebied van preventie en vroegsignalering komen veel mensen pas in actie zodra ze met de gerechtsdeurwaarder worden geconfronteerd. Zeker de grotere kantoren beschikken over veel data waarmee zij een goed zicht hebben op de financiële situatie van de schuldenaar en kunnen daarmee goede analyses maken over de problematiek. De ene keer zal er aangestuurd moeten worden op een betaling, de andere keer op hulp. Schuldeisers en schuldenaren moeten erop kunnen vertrouwen dat de meest passende interventie wordt ingezet. Daarbij is het ook belangrijk dat er aandacht komt voor het verdienmodel waarbij het betekenen van een dagvaarding wel wordt betaald maar een warme overdracht richting hulpverlening niet.’

ONSbank geeft jongeren perspectief

Stichting ONSbank heeft een beproefde methode om jongvolwassenen met schulden weer perspectief te geven. Nodig ONSbank uit in jouw gemeente!

Aan de hand van kunst en cultuur

Gedurende drie maanden volgen de jongeren elke week een workshop van 2 uur in groepsverband. Dit culturele workshopprogramma laat hen zien dat verandering in hun leven mogelijk is. Door deze persoonlijke ontdekkingstocht raken ze een deel van de stress kwijt, worden ze zich bewuster van hun identiteit, wordt hun zelfvertrouwen versterkt en worden ze geholpen hun dromen voor de toekomst vorm te geven. De workshopleiders en groepscoaches helpen de jongeren om hun kijk op zichzelf te veranderen: de jongeren zien zichzelf niet meer als slachtoffer van het systeem, ze ontwikkelen een nieuw en eigen perspectief, waarmee ze hun toekomst kunnen opbouwen.

Het programma is vooral bedoeld voor de stabilisatiefase. Je kunt altijd instromen, ook
als je geen woonadres of inkomen hebt. ONSbank maakt met de gemeente en hulpverleningsorganisaties afspraken over het aandragen van jongeren en hun begeleiding tijdens en na het traject.

In gesprek met schuldeiser

De schuldrustcoaches spreken de taal van de jongeren en zijn bovendien ervaren creditmanagers met een relevant netwerk bij schuldeisers. Onderdeel van het traject is dat de jongere het gesprek aangaat met zijn of haar schuldeisers, onder begeleiding van een schuldrustcoach. Doel is schuldrust en betalingsregeling. En de schuldeiser wordt bewogen om de schuld terug te brengen naar de nominale schuld, dus zonder rente, boetes en administratiekosten.

Meer info

Op de routekaart op p.3 van deze handreiking wordt het programma helder samengevat. Kijk voor meer info op onsbank.nl of neem contact op met Marie-Louise Voors.

€200 miljoen voor gemeentelijke energietoeslag wordt verdeeld volgens verdeelsleutel bijzondere bijstand

Dus niet volgens de verdeelsleutel energiearmoede die EZK hanteerde voor Ondersteuning aanpak huishoudens met energiearmoede (vanaf p. 6).

Bekijk hier de budgetten per gemeente (linker kolom). Zelf berekend, dus geen garanties.

Naar verwachting wordt ‘deze week of volgende week’ het landelijk beleidskader gepubliceerd. Houd dit blog in de gaten.

Zelftesten en mondkapjes voor minima

Zelftest voor studenten geen succes: half miljard euro op het spel

Vanaf 14 februari stelt het ministerie van VWS gratis antigeenzelftesten en mondkapjes beschikbaar aan gemeenten. Het is de bedoeling dat gemeenten die geven aan mensen met lage inkomens of in bepaalde wijken.

Meer informatie vind je op rijksoverheid.nl en in de brief die jouw wethouder eerder deze week kreeg van het ministerie van VWS.

Aanvulling d.d. 25/2: In Gemeentenieuws lees je hoe je kunt bestellen als je de brief van aan de wethouder niet kunt vinden.

Relatief veel armoede onder mensen met migratieachtergrond; check de cijfers op gemeente- en wijkniveau

KIS presenteerde eerder deze week de Wijkmonitor met cijfers over o.a. inkomen, migratieachtergrond, opleidingsniveau en leefomstandigheden op gemeente- en wijkniveau.

Op het gebied van arbeid en inkomen ziet KIS zorgwekkende leefomstandigheden van mensen afkomstig uit Eritrea en Syrië. Zo is het percentage werkzoekenden onder mensen met een Syrische achtergrond 55%, en met een Eritrese achtergrond 43%. Ter vergelijking: het percentage werkzoekenden zonder migratieachtergrond (15-65 jaar) was 3,9% in 2019. Hoge percentages, ook al is dat voor een groot deel te verklaren uit de forse nieuwe instroom van asielzoekers uit deze landen vanaf 2015. Het is ook hoger dan onder inwoners met een Marokkaanse achtergrond, die op hun beurt (met ruim 16%) vier keer vaker werkzoekend zijn dan gemiddeld.

Gemeentelijk armoedebeleid

‘De cijfers kunnen een aanleiding zijn voor accenten in het gemeentelijke armoedebeleid’, zegt KIS. ‘De cijfers maken bijvoorbeeld duidelijk dat de armoede het grootst is onder mensen met een Syrische achtergrond, maar dat zij relatief weinig gebruik maken van schuldsanering. Cijfers in de monitor zijn natuurlijk beschrijvend en geven geen verklaringen, maar het is bekend dat statushouders een groot risico lopen om in problematische schulden te geraken. Vaak starten ze bijvoorbeeld al met schulden, omdat er schulden zijn gemaakt om de reis naar Nederland te bekostigen. En om de lessen voor het inburgeringsexamen te betalen sluiten statushouders een lening af bij DUO. Mogelijk is de schuldsanering niet voldoende bekend bij statushouders die relatief kort in een gemeente gevestigd zijn.’

Landelijke cijfers en analyse

Lees het onderzoeksrapport met alle landelijke cijfers en bevindingen.

BKR-registratie bij uitbesteding (2)

BKR-registratie: Hoe lang blijf ik geregistreerd? - Dynamiet Nederland

Schuldhulpverleners moeten bij BKR melden dat een klant schuldhulpverlening krijgt voor problematische schulden.

Heb je de schuldhulpverlening uitbesteed aan een gemeenschappelijke regeling dan sluit die GR namens jouw gemeente aan bij BKR. Heb je de schuldhulp uitbesteed aan een private schuldhulpverlener – bijvoorbeeld Plangroep, Kredietbank Nederland of Sociaal.nl – dan moet je als individuele gemeente aansluiten bij BKR. Maar het operationele berichtenverkeer kan wel via deze gemandateerde partij plaatsvinden.

Dit is dus anders dan wat er in november stond in een brief van de BKR aan jouw gemeente. Het is de uitkomst van overleg tussen NVVK, VNG, BKR en SZW.

BKR benadert niet-aangesloten gemeenten

BKR stuurt binnenkort alle gemeenten en GR’en die nog niet zijn aangesloten een e-mail met uitleg en een aanvraagformulier. Zodra het aanvraagformulier is ondertekend en de uitvoerende organisatie is aangesloten bij BKR, kunnen alle beschikkingen (ook met terugwerkende kracht) worden geregistreerd. Wil je gelijk aansluiten of meer informatie, neem dan contact op met BKR via 088-150 2600 of kcczakelijk@bkr.nl.

Gemeenten die op 1 januari 2021 de schuldhulpverlening niet door een NVVK-lid lieten uitvoeren, betalen aansluitkosten.

Handreiking

In de geactualiseerde Handreiking gegevensuitwisseling BKR voor schuldhulpverlening en het Uitvoeringsdocument inzake aansluiting en registratie BKR lees je meer over aansluiting en de voorwaarden.

Kosten (en vergoedingen!)

In de handreiking lees je op p. 9: ‘Alleen gemeenten waar op 1 januari 2021 nog geen NVVK lid als uitvoerder werkzaam was, betalen aansluitkosten. Daarnaast betaalt een gemeente een vergoeding als zij de gegevens van een inwoner in de registers bij BKR opvraagt. Registreren kost geen geld. Voor iedere juist aangeleverde en tijdig geregistreerde beschikking (binnen 4 weken na ondertekening) ontvangt de gemeente een vergoeding van BKR. BKR stelt hiervoor een kosten- en vergoedingenoverzicht ter beschikking. Dit overzicht is bij BKR op te vragen.’

Informatiebijeenkomst

Kom op 17 februari naar het (be)spreekuur BKR-registratie voor schulphulpverlening van VNG Realisatie.

Bron: VNG

Update Waarborgfonds

Het Waarborgfonds (WBF) krijgt steeds meer vorm. De verwachting is dat een aantal kredietbanken er in de loop van februari gebruik van kan gaan maken.

  • Het zijn de kredietbanken die een beroep doen op de borg. Daarom sluit het WBF overeenkomsten met kredietbanken en niet met gemeenten. Als gemeente maak je met je kredietbank afspraken over bijvoorbeeld kosten en voorwaarden. Heb je nog geen kredietbank? Benader er dan zelf een, of vraag bij de NVVK om advies.
  • Kredietbanken betalen voorlopig een risicopremie van 1% van het krediet. Dat bedrag berekenen ze door aan gemeenten. De kredietbank dekt de (overige) uitvoeringskosten zoals gebruikelijk via de rente op het krediet en/of een factuur naar de gemeente. De risicopremie zal op den duur stijgen en kostendekkend worden.
  • Je kunt niet borg vragen voor een selectie van saneringskredieten. Je doet alle saneringskredieten via WBF of geen. Zo wordt voorkomen dat alleen de risicovolle kredieten bij WBF terechtkomen.
  • Qua voorwaarden – denk bijvoorbeeld aan budgetbeheer en begeleiding – sluit WBF zoveel mogelijk aan bij de huidige praktijk. Voorwaarden worden naar verwachting dus niet strenger, vooral om het WBF laagdrempelig te houden en om ruimte te houden om te experimenteren en leren.
  • Vooralsnog worden er geen maximumbedragen genoemd. Wel wordt er bij hoge bedragen wat strenger meegekeken.
  • Het WBF borgt ook bestaande portefeuilles.
  • De NVVK helpt kredietbanken en gemeenten (ook niet-NVVK-leden) bij het aansluiten. Meld je via info@nvvk.nl.

Wegwijs in nieuwe en gewijzigde wetten in het schuldendomein

Met de nieuwe Training Toolkit Schuldendomein van de VNG kunnen gemeenten hun medewerkers trainen op de nieuwe en gewijzigde wetten in het schuldendomein. Met handige verwijzingen, formats en kant-en-klare presentaties. Voor schuldhulpverleners, maar ook voor bijvoorbeeld beleidsmedewerkers en medewerkers invordering.