Aantal meldingen vroegsignalering

Hoeveel meldingen van woningcorporaties, zorgverzekeraars en water- en energieleveranciers kun je als gemeente verwachten als volgend jaar de nieuwe Wgs in werking treedt?

SZW gaat in de Memorie van Toelichting bij de nieuwe Wgs uit van een extra bereik van 145.512 huishoudens. Ik zou dus als vuistregel hanteren: 85 meldingen per 10.000 inwoners per jaar extra.

Inforing geeft – op basis van de ervaringen van gemeenten die werken met hun applicatie RIS – een goede inschatting van het aantal meldingen per gemeente. Op te vragen via info@inforing.nl.

Beschikking schuldhulpverlening

Vanaf 1 januari 2021 moeten gemeenten volgens de nieuwe Wgs een beschikking voor schuldhulpverlening afgeven. Dat doe je binnen 8 weken na het eerste gesprek waarin de hulpvraag is vastgesteld. Deze infographic van Schulinck geeft dat mooi weer (klik om te vergroten).

Heeft iemand een mooi voorbeeld van een beschikking? Dan deel ik die hier. Ik ben er een aan het maken voor De Ronde Venen.

Eindhoven verbetert aanpak armoede en schulden

Op 9 juni neemt de Eindhovens gemeenteraad een besluit over het Beleidsplan armoede & schulden 2020-2024. De infographic hieronder vat de plannen mooi samen. Er wordt onderscheid gemaakt in korte termijn acties (mede i.v.m. corona) en lange termijn oplossingen. Lees ook het eindrapport van het onderzoek dat eraan vooraf ging.

Landelijk convenant vroegsignalering

Convenant voor de uitvoering van de brandstofmix - Nationaal LNG ...

Er wordt gewerkt aan een landelijk convenant met water- en energieleveranciers, woningcorporaties en zorgverzekeraars. NVVK is penvoerder. Inhoud:

  • In welk stadium wordt achterstand gemeld
  • Welke gegevens worden uitgewisseld
  • Hoe wordt gemeld (BKR, RIS of anders)
  • En misschien ook wat over (tijdelijke) opschorting incasso

Het voornemen is om het convenant nog dit jaar – en in ieder geval voor inwerkingtreding Wgs – te ondertekenen. Het is dus als individuele gemeente niet zinvol om de komende tijd heel veel energie te steken in het sluiten van overeenkomsten met deze landelijke partijen.

Let op: niet te verwarren met de landelijke vroegsignaleringsafspraken in het kader van Amargi.

Zes overheidsorganisaties gaan vanaf 1 juli in principe akkoord met minnelijke voorstellen

UWV, CJIB, SVB, CAK, DUO en Belastingdienst leggen vandaag in een convenant met de NVVK vast, dat zij vanaf 1 juli in principe altijd akkoord gaan met minnelijke voorstellen van schuldhulpverleners die zijn aangesloten bij de NVVK. Altijd, tenzij er wettelijke of andere belemmeringen zijn. Deze moet de schuldeiser dan bij de saldo-opgave al melden.

Hoofdlijnen:

  1. Schuldeiser wijst schuldenaar op mogelijkheid schuldhulpverlening.
  2. Shv’er voert binnen 4 weken gesprek met inwoner en wijst erop dat de periodieke betalingen vanaf dat moment hervat moeten worden.
  3. Schuldhulpverlener start stabilisatie (indien nodig) en stuurt kennisgeving naar schuldeisers.
  4. Schuldeiser schort incasso 8 maanden op.
  5. Shv’er vraagt om saldo-opgave.
  6. Schuldeiser spant zich in om deze binnen 15 werkdagen te leveren en vermeldt of er op voorhand belemmeringen zijn voor een minnelijke regeling.
  7. Shv’er spant zich in om binnen 4 maanden, doch uiterlijk 8 maanden, na saldo-opgave een betalingsregeling, herfinanciering of schuldregeling te treffen. Shv’er stuurt het voorstel ter kennisgeving naar schuldeiser,
  8. die het automatisch aanvaardt, tenzij er dus op voorhand belemmeringen zijn gemeld. In dat geval zet de schuldeiser zich in om binnen 15 werkdagen inhoudelijk te reageren op het voorstel.

Lees meer op nvvk.nl.

In Betalingsachterstanden bij uitvoeringsorganisaties per gemeente lees je hoeveel inwoners in jouw gemeente een betalingsachterstand hebben bij één van deze overheidsorganisaties.

Wetsvoorstel adviesrecht naar Tweede Kamer

Weet je wat jij zou moeten doen...?” Als adviseren je beroep is ...

Het wetsvoorstel regelt dat gemeenten drie maanden nadat schuldenbewind is ingesteld de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste kan worden geholpen door voortzetting van het bewind, of door een lichtere vorm van gemeentelijke ondersteuning. Verder regelt het wetsvoorstel dat schuldenbewind niet meer voor onbepaalde tijd mag worden ingesteld.

Binnen drie maanden na instelling schuldenbewind moet de bewindvoerder een plan van aanpak naar de gemeente sturen. De gemeente mag adviseren. Het advies moet dan binnen vier weken naar de griffier, de rechthebbende en de bewindvoerder. De rechter beslist op basis daarvan of het bewind wordt voortgezet dan wel beëindigd. Gemeenten kunnen hiertegen niet in hoger beroep. Gegevens over de gezondheid van de inwoner mogen worden verwerkt in het plan van aanpak en het advies.

Als de inwoner als gevolg van lichamelijke of geestelijke toestand duurzaam niet in staat is zijn belangen waar te nemen èn er zijn problematische schulden, hoeft de rechter de bewindvoerder niet te verplichten een plan van aanpak te sturen. De gemeente heeft dan dus ook geen adviesrecht. Het bewind mag in dit geval voor onbepaalde tijd worden ingesteld.

Lees wetsvoorstel en memorie van toelichting. Inwerkingtreding per 1-1-2021 lijkt me haalbaar. Maar in corona-tijden is niets zeker.

Tilburg en de rechtbank Zeeland-West-Brabant experimenteren al met adviesrecht. Inwoners die bewind willen aanvragen, gaan nu eerst met hun bewindvoerder naar het team schuldhulpverlening. Daar wordt samen gekeken of een lichtere oplossing mogelijk is. Zo wordt ook direct gekeken of de schuld op te lossen is. Schuldenbewind is dan niet nodig. Dat blijkt in 30% van de aanmeldingen zo te zijn.

Corona-maatregelen rond armoede en schulden

Dit bericht wordt dagelijks bijgewerkt en blijft voorlopig bovenaan staan

Afbeeldingsresultaat voor corona

Wat gebeurt landelijk

Het kabinet biedt een Noodpakket voor banen en economie. Er is een tegemoetkoming inkomsten en salarissen voor werkgevers, tijdelijke ondersteuning voor zzp’ers en versoepeling van kredieten. Bekijk de infographic.

De Tijdelijke Werkgroep Sociale Impact pleit voor verruiming van het kwijtscheldingsbeleid en een breed schuldenoffensief. Op nvvk.nl lees je dat veel oplossingsrichtingen al in praktijk zijn gebracht.

Bijna 20% van de Nederlanders ervaarde in maart een inkomensterugval als gevolg van de coronacrisis. 21% verwacht die terugval ook in april. Onder hen zijn vooral jongeren 18-25 jr., zelfstandigen en flexwerkers. Het grootste deel van hen verwacht een inkomensdaling tot maximaal 30%.

Het kabinet ondersteunt voedselbanken.

In vervolg op de oproep van de Armoedecoalitie en een motie om de ‘meest kwetsbaren’ extra te beschermen, roept staatssecretaris Van Ark schuldeisers op om coulant te zijn. Maar er komt geen landelijke stop op incassoprocedures.

Het CJIB draagt deurwaarders op tijdens de coronacrisis zo veel mogelijk te zoeken naar ‘minnelijke oplossingen’. Wie een boete niet kan betalen, kan uitstel van betaling krijgen. Bestaande betalingsregelingen kunnen worden verlaagd of tijdelijk gestopt.

De KBvG adviseert gerechtsdeurwaarders met klem om ontruimingen en beslagleggingen op inboedel op te schorten waar mogelijk. In de STER-campagne bellen is oplossen roept de KBvG mensen op snel contact op te nemen als een deurwaardersbrief op de mat valt.

Minister van Veldhoven van Milieu en Wonen heeft met verhuurdersorganisaties en brancheverenigingen afgesproken nu geen huisuitzettingen te doen. Daarnaast komt er een spoedwet om tijdelijke huurcontracten te verlengen.

De drinkwaterbedrijven sluiten voorlopig geen drinkwater af.

Sommige energiebedrijven sluiten ook niet meer af, maar hier is geen collectief standpunt over. De vereniging EnergieNed meldt: “Mochten er bedrijven en particulieren als gevolg van de coronacrisis in betalingsproblemen te komen, dan zullen leveranciers met begrip voor de situatie in gesprek gaan om individuele afspraken te maken.”

Banken stellen een aflospauze van zes maanden in voor MKB’ers. Particulieren worden bij betalingsproblemen uitgenodigd om over een oplossing te komen praten.

Tot 1 juli zijn er geen gedwongen woningverkopen.

Minister Slob attendeert op www.lesopafstand.nl en schrijft in deze brief: ‘Ik heb SIVON [samenwerkende schoolbesturen, red.] gevraagd om voor een bedrag van €2,5 miljoen, dat ik per direct beschikbaar heb gesteld, zoveel mogelijk laptops aan te schaffen en te distribueren naar scholen in het po, vo en mbo. SIVON gaat hiermee direct aan de slag.’ Scholen en gemeenten moeten samen kijken waar dit nodig is. Slob heeft met de VNG afgesproken dat iedere gemeente een herkenbaar ‘loket’ opent voor dit soort vragen vanuit het onderwijs. Op 4 mei trekt Slob nog eens €3,8 miljoen hiervoor uit.

KPN stelt 1000 4G Routers beschikbaar aan gezinnen die vanwege geldgebrek geen wifi hebben. ABN Amro schenkt via Jeugdeducatiefonds 2.000 laptops aan arme wijken. Stichting De Verre Bergen en Coolblue doneren samen 3000 nieuwe Chromebooks in Rotterdam.

Voor kwetsbare kinderen die uithuisgeplaatst zijn, kinderen die thuis wonen met een jeugdbeschermingsmaatregel of intensieve inzet van Veilig Thuis, kinderen in de maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en AZC’s en kinderen in de pleegzorg is er een crisisfonds. Professionals kunnen vouchers aanvragen van maximaal €50 per kind, €100 per gezin of €250 per leefgroep. Kijk op samensterkvoorkwetsbarekinderen.nl.

Het Oranjefonds stelt een hulpfonds in á €3,5 miljoen voor sociale initiatieven. Je kunt ook terecht bij het Kansfonds. Netwerk DAK opent Noodfonds voor 100.000 mensen in de knel.

Studenten mogen meer lenen bij DUO. Actiegroep Niet Mijn Schuld vindt dat absurd. DUO levert gedurende de coronacrisis geen vorderingen meer aan bij het CJIB. Studenten kunnen 3 maanden collegegeld terugkrijgen.

De ouders die hun kind(eren) vanwege de coronacrisis tijdelijk niet naar de kinderopvang of bso kunnen brengen, krijgen hun geld terug.

Bekijk het overzicht van maatschappelijke initiatieven voor kwetsbare groepen (VWS).

Lees de Belgische maatregelen rond armoede en bestaansonzekerheid.

Wat kun je als gemeente doen

Steun je voedselbank. Zij hebben last van het hamsteren. En ook veilige uitgifte is lastig. In De Ronde Venen geven we extra financiële steun. In Den Haag krijgen klanten een supermarktbon. Op grond van art. 31 2e lid sub m Participatiewet kan de gemeente besluiten dat dit soort cadeaukaarten niet met de bijstandsuitkering worden verrekend. De Groningse voedselbank gaat thuis bezorgen. Meer info op vng.nl.

Maak een noodloket voor zzp-ers bijvoorbeeld zoals regio Utrecht. SZW, VNG, Divosa en ICT-leveranciers bieden een toolkit (onder meer digitale aanvraagformulieren). Zzp’ers kunnen op Krijgiktozo.nl bekijken of ze in aanmerking komen. Verstrek voorschotten, zoals Arnhem.

Schuldhulpverlener, maken je klanten vanwege de corona-bestrijding nieuwe schulden? Ontzie ze dan even, en zet een bemiddeling om in een saneringskrediet, adviseert de NVVK. Laat een inkomensterugval niet leiden tot beëindiging van een schuldregeling.

Vraag in het kader van vroegsignalering aan signaalpartners om ook e-mailadressen en telefoonnummers aan te leveren, indien beschikbaar.

Ga het gesprek aan met lokale schuldeisers, zoals woningbouwcorporaties en deurwaarders. Maak afspraken over opschorting van huisuitzettingen, coulance bij vorderingen en tijdelijke opschorting van invordering. En kijk ook naar je eigen rol als schuldeiser (inhouding bijstand en gemeentelijke belastingen).

De nacht- en dagopvang en dagbesteding voor daklozen mag open blijven. Het ministerie van VWS heeft richtlijnen opgesteld. Laat daklozen niet in grote slaapzalen, maar in lege hotelkamers overnachten. Lees meer tips voor inloophuizen.

Lees de uitgebreide lijst met FAQ’s over coronavirus op VNG.nl.

NVVK, Divosa en VNG brengen met de Monitor Schuldhulpverlening tijdens de corona-crisis in kaart hoeveel extra aanmeldingen er zijn. Klik hier voor de eerste resultaten. Het is nu nog relatief rustig, maar dat is waarschijnlijk stilte voor de storm. Tilburg verwacht een tsunami van schulden.

Deel tijdens webinars kennis en ervaringen met andere gemeenten.

Vanaf p. 25 van het verslag van de Tijdelijke Werkgroep Sociale Impact vind je tal van initiatieven van gemeenten.

Werk samen met het lokale fonds voor urgente noden. Of richt zo’n fonds op.

Thuis aan de slag

Attendeer inwoners op online zelfhulp. Sluit aan bij Startpunt Geldzaken en bied geldplannen zoals Beter Rondkomen, Kom uit de geldzorgen, Rondkomen met kinderen, Bijna 18 en het geldplan ZZP. In het artikel Met apps je geldzaken op orde vind je meer online tools.

Zorg voor een uitstekende telefonische bereikbaarheid (liefst met beeld) en online toegang tot schuldhulp. Voorbeelden: Drechtsteden, Schuldendebaas (tot 1 juni gratis), MijnIntake (gratis zolang richtlijn thuisblijven geldt), Tingit-app, Hulplijn Geldstress Eindhoven. Stuur beschikkingen per e-mail.

Volg de talkshow Geldzorgen in crisistijd elke donderdag om 13:00 uur op Youtube.

Verspreid de speciale corona-editie van de online Nibud-Geldkrant. Deze kun je desgewenst op maat laten maken voor jouw gemeente. Voor jongeren is er een online corona-editie van de GeldChecker.

Stuur scholen een link naar online trainingen: Dit kun je als leerkracht doen bij armoede (Jufenmeester.nl), Wat kun je als onderwijzer betekenen voor kinderen in armoede? (Leergeld). Bank voor de klas ontwikkelde een lesbrief voor thuisonderwijs aan kinderen in groep 6, 7 en 8

Check of kinderen thuis les kunnen volgen. Regel via bijvoorbeeld Leergeld of het Jeugdeducatiefonds een laptop voor minima. Stem hierbij af met het hierboven genoemde initiatief van Slob.

Stuur professionals de online training Signaleren en begeleiden financiële problemen in het wijkteam (Movisie).

Attendeer bewindvoerders en vrijwilligers op de e-learning omgaan met zorgverzekeringsschulden. Lees hoe het zit met zorgverzekering en Corona.

Lees Coronavirus: verlaag de stress voor mensen in armoede (Movisie) over burenhulp, telefooncirkels en andere sociale initiatieven.

Lees, vers van de pers: Stress-sensitief werken in het sociaal domein

Tweede Kamer stemt in met wijziging Wgs

Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van de uitwisseling van persoonsgegevens is vandaag aangenomen door de Tweede kamer. Lees de wettekst en de samenvattingen van juni en oktober jl. Staatssecretaris Van Ark antwoordde vorige week op Kamervragen dat gemeenten geen extra middelen krijgen voor vroegsignalering. Wel gaf ze een kleine opening door te zeggen dat in de evaluatie de kosten-batenanalyse nog eens tegen het licht zal worden gehouden.

Vooral Kamerleden René Peters (CDA) en Jasper van Dijk (SP) hadden een goede dag vandaag:

Aangenomen amendementen en moties

  1. Amendement Peters en Jasper van  Dijk. In de Wgs komt te staan dat gemeenten in een verordening moeten vastleggen binnen welke termijn na het eerste gesprek over de hulpvraag wordt besloten of iemand voor een schuldenregeling in aanmerking komt (de maximale Awb-termijn is 8 weken).
  2. Motie Jasper van Dijk en Peters over onderzoek naar problemen met bewindvoering.
  3. Motie Van Beukering-Huijbregts over borging van de privacy betrekken bij de evaluatie.
  4. Motie Peters verzoekt de regering, om met gemeenten in gesprek te gaan en te bevorderen dat gemeenten periodiek met de betrokken maatschappelijke organisaties overleggen over preventie van schulden.
  5. Motie Peters over een maatschappelijke kosten- en batenanalyse bij de evaluatie van de wet (En misschien concludeert de staatssecretaris op basis daarvan dat gemeenten toch extra middelen nodig hebben).
  6. Motie Peters en Jasper van Dijk over per manifestpartij vragen om tot een vaste reactietermijn te komen.

Nu op naar de Eerste Kamer. Beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2021.

Uitkeringsinstanties, schuldeisers, werkgevers en zorgaanbieders melden geldproblemen bij gemeente #vroegsignalering

Vandaag bespreekt de Tweede kamer de Wgs en het voorstel om vroegsignalering van betalingsachterstanden op de vaste lasten te verplichten. Zorgverzekeraars, woningcorporaties en energie- en waterleveranciers geven straks zonder toestemming van hun klant diens contactgegevens door aan de gemeente.

Ambitieuze gemeenten kunnen daarnaast ook meldingen ontvangen van partijen zoals SVB, telecombedrijven, UWV, CJIB, incassobureaus, pensioenfondsen, verzekeraars en postorderbedrijven. Amargi – een project van Goede Gieren – maakt afspraken met deze partijen. Gemeenten kunnen daarop kosteloos meeliften en hoeven dus niet zelf convenanten te sluiten.

Belangrijkste verschillen met de wettelijke vroegsignalering:

  1. De melder vraagt altijd toestemming aan de klant, werknemer of uitkeringsgerechtigde om diens gegevens aan de gemeente door te geven.
  2. De gemeente benadert de inwoner binnen drie dagen. Je kunt de inwoner bijvoorbeeld uitnodigen voor een gesprek of direct thuis bezoeken.

Het mooie hiervan is dat de schuldenaar niet zelf de eerste moeilijke stap hoeft te zetten.

Gemeenten ontvangen de meldingen digitaal via RIS. Gemeenten zonder RIS ontvangen de meldingen via een beveiligde online brievenbus. De gemeente hoeft niet op casusniveau de resultaten terug te koppelen aan de melder.

Geïnteresseerd? Meld je aan

Geen zorgen, je verplicht de gemeente nog tot niets. We sturen info op en nemen contact op om de vervolgstappen te bespreken.

Nederlandse Schuldhulproute

Bij de NSR verwijzen banken en andere partijen hun klanten naar geldfit.nl. Via die weg kunnen inwoners ook bij het juiste loket in jouw gemeente terechtkomen. Je kunt gratis de juiste contactgegevens op Geldfit plaatsen. Doe dat via info@geldfit.nl of tel. 085–1119551.

Er wordt momenteel onderzocht hoe de NSR, Amargi en andere routes op elkaar kunnen worden afgestemd.

Effectiviteit van vrijwilligers in de schuldhulpverlening

Onlangs lazen we al dat begeleiding door vrijwilligers leidt tot meer inkomen en minder schulden. Saxion Hogeschool presenteert deze week ook overwegend positieve onderzoeksuitkomsten:

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-1.png
  • Minder uitval bij mensen die begeleid worden door een vrijwilliger.
  • Mensen die begeleid worden door een vrijwilliger lossen relatief meer per maand af.
  • Het duurt bij mensen met vrijwilliger aanmerkelijk langer voor alle bewijsstukken zijn aangeleverd en de schuldbemiddeling van start kan gaan. Waarschijnlijk komt dit niet door de vrijwilliger, maar ligt het omgekeerd: de vrijwilliger wordt ingeschakeld omdat het proces stagneert.
  • Financiële zelfredzaamheid neemt flink toe in de loop van de begeleiding. Echter nauwelijks verschil tussen wel/geen begeleiding door vrijwilliger.

Welke activiteiten van de vrijwilliger dragen bij aan hun effectiviteit?

Zowel vrijwilligers, als cliënten als professionals noemen vooral de praktische ondersteuning door vrijwilligers. Dit is ook waar vrijwilligers de meeste tijd aan besteden, ondanks het feit dat in de training veel nadruk wordt gelegd op het “op je handen zitten”. Veel cliënten zeggen dat ze niet zozeer nieuwe vaardigheden hebben geleerd, maar weer in staat waren om de regie te nemen doordat de vrijwilliger papieren ordende en inkomsten, uitgaven en schulden op een rij zette.

Één van de aanbevelingen van de onderzoekers: Zorg voor variatie in het aanbod aan vrijwillige ondersteuning. Soms past de werkwijze van Humanitas beter, soms die van Schuldhulpmaatje/Diaconaal Platform.

Lees het rapport en bekijk de infographic.

Nieuwsbrief Actieplan Brede Schuldenaanpak

Je kunt je vanaf heden aanmelden voor de maandelijkse nieuwsbrief van de campagne Komuitjeschuld van het ministerie van SZW. Daarin word je op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen rond het Actieplan Brede Schuldenaanpak.

De website en nieuwsbrief Effectieveschuldhulp.nl houden op te bestaan.

Breda focust op werkende arme

Het college van Breda presenteert haar beleidsplan armoede en schulden. Het plan moet nog worden vastgesteld door de raad.

Het is een mooi compleet beleidsplan met een paar interessante maatregelen. In de hoofdstukken 5-7 wordt elke paragraaf samengevat met een kopje ‘wat gaan we doen’. Een paar highlights:

  • Er komt een preventieteam dat zich o.a. richt op scholen en het vinden van werkende armen. Ook worden ervaringsdeskundigen ingezet.
  • Via lokale en regionale werkgevers en netwerken van zelfstandigen worden werkende armen opgespoord. Hierbij worden het Ondernemersteam en het Werkgeversservicepunt ingezet en er worden bijeenkomsten en studiedagen georganiseerd.
  • Er komt een financieel spreekuur voor ZZP-ers.
  • Breda ondersteunt minima die willen werken aan hun gezondheid (deels volgens JOGG-aanpak).
  • Energiearmoede wordt aangepakt met ontzorgprogramma’s, energiecoaches en een ‘groene lening’. In de Verordening voor het Woonabonnement komt een financieel arrangement, zodat minima goedkoper kunnen lenen (ook als zij een BKR-beschadiging hebben).
  • Er komt een drempelbedrag voor bijzondere bijstand, maar niet voor werkende armen, ZZP-ers zonder bijstand en AOW-ers.
  • Breda gaat vaker saneringskredieten verstrekken. ‘Uiteindelijk willen wij in 90% van de gevallen een saneringskrediet verstrekken’ 😉
  • Een schuldenafkoopfonds wordt ingezet voor inwoners met kleine schulden tot ongeveer €5.000. In tegenstelling tot bij een krediet of lening hoeft deze bijdrage niet altijd te worden terugbetaald.
  • De collectieve zorgverzekering maakt plaats voor maatwerk (zoals in Emmen).

Werkgever moet geen hulpverlener zijn maar goede verwijzer

Een werknemer met schulden kost de werkgever €13.000 per jaar, zo weten we uit onderzoek van het Nibud (2017). Voor werkgevers die hun werknemers willen ondersteunen maar niet weten hoe, heeft Panteia nu een stappenplan ontwikkeld (klik om te vergroten):

Een werkgever moeten geen hulpverlener zijn, maar een goede verwijzer, stellen de onderzoekers. Lees het rapport.

Vroegsignalering

Gemeente, maak in het kader van vroegsignalering afspraken met lokale werkgevers! Bij landelijke werkgevers kun je meeliften op afspraken die Amargi maakt tussen gemeenten en signaalpartners.

Door inzet vrijwilligers: meer inkomen, minder schulden

Dat is de mooie uitkomst van een representatief meerjarenonderzoek van mijn LSTA-collega Jansje van Middendorp naar ondersteuning door vrijwilligers aan hulpvragers met administratieve en/of financiële problemen. Lees haar rapport Wat levert thuisadministratie op?. De belangrijkste uitkomsten staan in een factsheet.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-2.png

Er zijn 340 vrijwilligersorganisaties die in Nederland ondersteuning bieden bij de thuisadministratie. Ongeveer de helft van deze organisaties is aangesloten bij Schuldhulpmaatje of Humanitas. Het Landelijk Stimuleringsnetwerk Thuisadministratie (LSTA) ondersteunt lokale organisaties zonder landelijke koepel, maar ook afdelingen van koepels kunnen gebruik maken van de diensten van het LSTA.

In jouw gemeente

Op de website van het LSTA vind je een kaart met alle vrijwilligersorganisaties. Nog geen vrijwilligersorganisatie in jouw gemeente? Neem dan voor advies contact op met het LSTA .

Alliantie vrijwilligersorganisaties

In 2019 is met steun van het kabinet de Alliantie voor Vrijwilligersorganisaties in de Schuldhulpverlening (AVS) opgericht. Hierin zijn naast LSTA, Schuldhulpmaatje en Humanitas ook het Leger des Heils, Inspraakorgaan Turken in Nederland (IOT) en Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN) vertegenwoordigd. Doel van de AVS is om de kwaliteit en landelijke dekking van de vrijwillige inzet te verbeteren. Daar hoor je binnenkort meer over.

Noodstopprocedure CJIB

Afbeeldingsresultaat voor noodstop

Mensen die door problematische schulden hun boetes niet kunnen betalen, krijgen voortaan een adempauze. Minister Dekker van Rechtsbescherming komt per 1 april 2020 met een zogenoemde noodstopprocedure bij het CJIB, zo schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer.

In maart 2019 dienden Tweede Kamerleden Raemakers (D66) en Peters (CDA) een motie in die de regering opriep om in overleg met CJIB en gemeenten tot een ‘noodstopprocedure’ te komen voor mensen met schulden die hun administratieve sancties op grond van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv-boetes) niet kunnen betalen.

Procedure: 5 pijlers

De noodstopprocedure bestaat uit 5 pijlers:

  1. Mensen die door schulden hun geldelijke sanctie niet kunnen betalen, en bij wie geen uitzicht bestaat op betaling, kunnen maximaal 4 maanden uitstel van betaling (=noodstop) krijgen;
  2. Het CJIB schort de inning op. Er worden geen nieuwe verhogingen opgelegd;
  3. Betrokkene meldt zich bij de gemeente/schuldhulpverlening. Op het moment dat schuldhulpverlening wordt gestart, kan de noodstop met 8 maanden worden verlengd;
  4. De noodstop kan worden beëindigd als afspraken niet worden nagekomen;
  5. De geldelijke sanctie van het CJIB wordt na de noodstop (in termijnen) afbetaald, mede afhankelijk van het gekozen schuldhulptraject.

De rol van de gemeenten verandert dus niet. Je zult net als nu verzoeken om schuldhulpverlening van inwoners ontvangen, beoordelen en hen daarvoor al dan niet toelaten. Je kunt het hulpverleningstraject bovendien naar eigen inzicht inrichten en betrokkene helpen om een betalingsregeling te treffen.

Brochure over aanpak armoede en schulden in ‘s-Hertogenbosch

‘s-Hertogenbosch presenteert haar Aanvalsplan armoede en schulden in de brochure Arm in arm tegen armoede 2020. Mooi gedaan Gerda en Rinske! En wat goed dat het belang van schrijven in eenvoudig Nederlands ook aan de orde komt.

Ook rechtbank keurt Groningse werkwijze beschermingsbewind goed

Afbeeldingsresultaat voor rechtbank

Groningen voert zelf beschermingsbewind uit en merkte dit in 2014 aan als activiteit in het algemeen belang. De gemeente hoeft daardoor niet de kostprijs door te berekenen en ook niet bijzondere bijstand te verlenen voor particuliere bewindvoering.

Bewindvoerders vonden dat Groningen hiermee de Wet markt en overheid overtreedt en verzocht de ACM hierop te handhaven. De ACM stelde in 2018 echter dat een activiteit in het algemeen belang niet onder haar toezicht valt en wees het handhavingsverzoek daarom af.

Bewindvoerders gingen daarop in beroep, maar zonder het gewenste resultaat: de Rechtbank oordeelde 16 januari jl. dat de uitspraak van de ACM juist is en dat de werkwijze van de gemeente Groningen niet in strijd is met de Wet Markt en Overheid.

Lees meer over het algemeen belangbesluit op dit blog.

Stemmingsuitslagen Tweede Kamer

De Tweede Kamer stemde vandaag over moties rond armoede en schulden. De eerste zeven aangenomen moties zijn relevant voor gemeenten en worden daarom hieronder wat verder toegelicht.

Aangenomen

  1. Motie over het recht op een aflossingspauze in schuldhulptrajecten. Verzoekt de regering, wet- en regelgeving dusdanig aan te passen dat het recht op een aflossingspauze van twee maanden per jaar in schuldhulptrajecten mogelijk wordt.
  2. Nader gewijzigde motie over de uitvoering van artikel 60c van de Participatiewet. De indieners constateren dat vorderingen in het kader van de Participatiewet wettelijk niet mogen worden kwijtgescholden en dat dit voor gemeenten tot de onduidelijke situatie leidt dat zij zelf niet mee kunnen werken aan hun eigen schuldregeling, en daardoor soms zelfs tegenover zichzelf komen te staan bij de rechter. De motie verzoekt de regering in kaart te brengen hoe vaak de uitvoering van artikel 60c van de Participatiewet leidt tot een dubbelrol voor gemeenten bij mensen met problematische schulden en in overleg met VNG te onderzoeken of en hoe deze onduidelijke situatie het beste kan worden voorkomen.
  3. Motie over het uitwerken van een laatstekanscuratele. Motie verzoekt de regering om laatstekanscuratele interdepartementaal uit te werken in het actieplan ‘naar geen uithuiszettingen wegens schulden’. Opvallend: een vergelijkbare motie (ook van Peters) werd precies een jaar geleden ook al aangenomen.
  4. Motie over een wettelijke termijn waarbinnen schuldeisers moeten reageren. En als ze dat niet doen, hun vorderingen geacht worden niet langer te bestaan.
  5. Motie over afspraken met schuldeisers over 75% van de totale schuld. Verzoekt de regering te onderzoeken of het mogelijk is om af te spreken, dat als er met schuldeisers afspraken zijn gemaakt over 75% van de totale schuld, de overige schuldeisers automatisch ook akkoord gaan. NB. In combinatie met collectief schuldregelen realiseer je zo een enorme versnelling!
  6. Motie over een sluitende aanpak voor het niet gebruiken van regelingen. Verzoekt de regering om per 1 januari 2021 een sluitende aanpak te realiseren waarbij mensen die zich bij de gemeente, de SVB of het UWV melden voor een bijstands-, AOW- of WW-uitkering actief worden gewezen op de mogelijkheid van een AIO-, lOW- of IOAW-uitkering.
  7. Gewijzigde motie over een aangescherpt afsluitingsbeleid voor internet vergelijkbaar met het afsluitingsbeleid voor energie en water.
  8. Motie over een verbod op kickbackfees;
  9. Motie over het verlagen van het maximumkredietvergoedingspercentage.

Aangehouden

Verworpen

Beschermingsbewind op verzoek van de gemeente

Afbeeldingsresultaat voor bewindvoering cartoon

Beschermingsbewind wordt meestal ingesteld op verzoek van degene wiens financiën beheerd moet worden. Wanneer betrokkene geen beschermingsbewind wil, of niet in staat is om het aan te vragen, kan een gemeente sinds 2014 onder bepaalde voorwaarden beschermingsbewind aanvragen. Een mooi instrument om bijvoorbeeld in te zetten bij zorgmijders bij wie vanwege een huurachterstand ontruiming dreigt. Lees meer op schuldinfo.nl.

Amsterdam zet schuld jongeren om in lening

Afbeeldingsresultaat voor amsterdam

.. zo lees ik op Amsterdam.nl. Niet nieuw, hoor ik je denken. Er zijn meer gemeenten die schulden van jongeren geheel of gedeeltelijk overnemen. En gemeenten die de restschuld gedeeltelijk kwijtschelden als de jongere meewerkt aan bijvoorbeeld werk of scholing. Sommige gemeenten verlengen voor jongeren de standaard aflosperiode van drie naar bijvoorbeeld vijf jaar. In het artikel Twee keer zoveel jongeren in schuldhulpverlening staan links naar voorbeelden van andere gemeenten.

Maar de Amsterdamse aanpak heeft wel een paar nieuwe elementen. Zo staat de schuld bij BKR als sociale lening geregistreerd en niet als schuldsanering. Een schuldsanering is voor banken namelijk nog acht jaar lang reden om geen hypotheek af te geven.

De gemeente doet een donatie van €750 per traject om het voor hen aantrekkelijker te maken om aan de pilot mee te werken. De jongeren wordt eveneens €750 kwijtgescholden als ze goed hun best doen.

Met ‘jongeren’ wordt gedoeld op Amsterdammers tussen de 18 en 34 jaar.

Uitvoeringstoets Wgs

Uitvoeringstoetsen en impactanalyses

Om de wijziging van de Wgs tot een succesvolle en effectief uitvoerbare wet voor gemeenten te maken, hebben VNG, Divosa, NVVK, gemeenten en uitvoerende partijen een korte uitvoeringstoets gehouden. In deze brief aan staatssecretaris Van Ark staan zes succesvoorwaarden, met veel nadruk op de zesde voorwaarde:

  1. Behoud ruimte voor lokaal beleid bij het ontvangen, kwalificeren en verrijken van vroegsignalen
  2. Specificeer de typen vroegsignalen
  3. Stel een realistische termijn voor het plan van aanpak
  4. Zorg voor een integrale benadering van de schuldenproblematiek
  5. Beschikbaarheid van landelijke ICT-voorzieningen voor gegevensuitwisseling en de duidelijkheid van governance in de schuldenketen is nodig
  6. Zorg voor voldoende capaciteit en financiële middelen

Hoger risico op schuldsanering na levensgebeurtenis

Voor de laagste inkomensgroepen is de kans om in de WSNP terecht te komen ongeveer 8,5 keer hoger dan de benchmark. Lees meer.

App voor klanten schuldhulpverlening

Afbeeldingsresultaat voor Tingit-applicatie"

Stadsring51, de schuldhulpverleningsorganisatie van Amersfoort en Leusden gebruikt de app Tingit om te communiceren met klanten.

De app geeft overzicht en inzicht. En uit de praktijk van de stress-sensitieve dienstverlening weten we: overzicht creëert rust! De app vervangt niet de persoonlijke communicatie, maar vult deze aan.

Wat biedt de app:

  • Hele proces van schuldhulp, in overzichtelijke ‘brokjes’, met daarbij wat van de klant verwacht wordt en in welke fase hij zit.
  • Alles wat in de spreekkamer besproken is.
  • Chatten, mailen of SMS-en met hulpverlener.
  • Op de klant toegesneden informatie en tips.
  • Agenda met afspraken en (aanmelden voor) evenementen zoals budgetcursus. Klant krijgt reminder voor gesprek (minder no-show!).
  • Professional kan via dashboard alles volgen.

Wil je dit ook in jouw gemeente? Sluit dan aan bij de coöperatie Tingit. Leden investeren en profiteren samen van de doorontwikkeling. Let op, misschien is je gemeente al aangesloten, want er zijn meer apps voor het sociaal domein.

Lees meer over deze app. En lees ook nog eens: Met apps je geldzaken op orde (april 2018).

Proportioneel eropaf

Gemeenten moeten straks alle meldingen van betalingsachterstanden van woningcorporaties, zorgverzekeraars, water- en energieleveranciers opvolgen. Je hoeft niet per se iedereen thuis te bezoeken. Een brief, app, sms, e-mail of telefoontje is ook goed.

Maar van brieven weten we dat ze weinig effectief zijn. En we krijgen niet altijd een telefoonnummer van de melder. En huisbezoeken zijn relatief duur.

Het is dus zaak hele goede afspraken te maken met meldende partijen: zorg dat je waardevolle meldingen krijgt.

De nieuwe Wgs geeft een grondslag om – zodra de inwoner een hulpvraag heeft geformuleerd – te mogen checken of hij al bekend is bij bijvoorbeeld de hulpverlening of bijstandsadministratie. Maar bij vroegsignalering is er vaak nog geen hulpvraag :(. Overleg daarom met de meldende partij of je meldingen kunt krijgen waarbij de klant/werknemer een hulpvraag heeft geformuleerd. Zo werken we bij Amargi.

Laatst hoorde ik een verfrissend inzicht van nota bene een privacy-functionaris bij een gemeente: je moet juist eerst checken of de klant al bekend is, anders kun je niet proportioneel handelen! En die proportionaliteit is juist zo belangrijk in de AVG.

Op basis van deze check en matching selecteer je welke inwoners je gaat benaderen. Volgens mij kun je overige (enkelvoudige) meldingen ongezien* terugleggen bij de melders. In hun aanmaningsbrieven doen ze (namens de gemeente) een aanbod voor hulpverlening. Ik weet niet of dat juridisch helemaal standhoudt, maar het is in ieder geval effectiever dan met hagel schieten.

*Ongezien, want de meldingen zitten in RIS/VPS of ander ICT-systeem en rollen er pas uit als ze door de selectie heen komen.

Lees: Gemeenten moeten bij iedereen met een betalingsachterstand langs – maar kunnen dat niet (Trouw, 29/12).

Nog een ander puntje m.b.t. de nieuwe Wgs: gemeenten moeten straks aan schuldeisers gaan melden dat hun klant gebruikmaakt van schuldhulpverlening. Lees: Gemeenten moeten namen doorgeven aan schuldeisers (BB, 30/10). Het is nu nog niet duidelijk in welke fase dat moet. Bij afgeven beschikking of ondertekening schuldregelingsovereenkomst? Veel eerder lukt niet, want dan weten we nog niet wie alle schuldeisers zijn. Dit wordt nog uitgewerkt.

Generaal schuldenpardon

Zijn er gemeenten die een generaal schuldenpardon hebben uitgevoerd of overwogen? Waarbij inwoners dus in één klap van hun schulden worden verlost. Een gemeente heeft me gevraagd een paar scenario’s op een rij te zetten met daarbij de kosten en baten. Ik houd me aanbevolen voor suggesties en zal het hier tzt (geanonimiseerd) delen.

Eens in de zoveel tijd gaan er ook stemmen op voor een landelijk pardon.

En ook vandaag wordt in de Tweede Kamer gepleit voor varianten van een Saneringsfonds die heel ver gaan in het overnemen en kwijtschelden van schulden. Staatssecretaris zegt toe de komende weken onderzoek te doen.

Ook de vraag of een algehele kwijtscheldingsbepaling voor overheidsschulden haalbaar is, is vandaag aan de orde tijdens het debat. De staatsecretaris merkt op dat overheidsschulden heel verschillend van aard zijn. Een studieschuld is qua aard wezenlijk anders dan een strafrechtelijke beschikking. De verschillende regelingen kennen van daaruit ieder hun eigen kwijtscheldingbeleid. De Minister voor Rechtsbescherming heeft enige tijd geleden aangekondigd dat hij in de Algemene wet bestuursrecht een bevoegdheid voor bestuursorganen tot kwijtschelding van bestuurlijke geldschulden wil opnemen. Concreet is het voornemen om in de Awb een kwijtscheldingsbevoegdheid op te nemen voor de gevallen waarin de bijzondere wet niets regelt. In dat geval heeft het bestuursorgaan de mogelijkheid om een schuld kwijt te schelden als de nadelige gevolgen van de invordering onevenredig zijn in verhouding tot de met de invordering te dienen doelen. Een concept van dit wetsartikel is voorgelegd aan een aantal grote uitvoeringsorganisaties voor een uitvoeringstoets. Deze toetsen zijn nog niet volledig afgerond, maar het streven is het wetsvoorstel zo snel mogelijk bij de Tweede Kamer in te dienen.

Aanvulling d.d. 28/11: Kamer wil schuldenpardon: ‘Mensen worden soms genadeloos uitgeknepen’ (RTL Nieuws). Het gaat hier om (alleen) een pardon voor de verhogingen op overheidsschulden.

Nieuw armoede- en schuldenbeleid Kerkrade

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image.png

De gemeenteraad van Kerkrade stelde vorige week het beleidsplan Armoede en Schulden Samen Aanpakken! vast. Unaniem, waar ik als penvoerder best trots op ben.

Kerkrade staat in de top 10 van armste gemeenten en hoog in de lijst met regio’s met risicovolle schulden.

In navolging van steeds meer gemeenten omvat het beleidsplan zowel het armoedebeleid als het (verplichte) beleid rond schuldhulpverlening. Het beleid rust op vijf pijlers: 1. Vroegsignalering en preventie 2. Redzaamheid versterken 3. Inkomensondersteuning 4. Schuldhulpverlening 5. Aanpak kinderarmoede

Ik begeleidde ook de hernieuwde samenwerking met Kredietbank Limburg die onder de titel KBL 2.0 schuldhulpverlening nieuwe stijl invoert en werkt met stress-sensitieve dienstverlening en saneringskredieten tenzij.

Concept-Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening

Afbeeldingsresultaat voor denk mee

De wijziging van de Wgs is recent naar de Tweede Kamer gestuurd. De wet wordt verder uitgewerkt in het besluit gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van gegevensuitwisseling. Daarin staat o.a. wat de definitie van ‘signaal’ is in het kader van vroegsignalering en bij wie de gemeente nadere informatie voor schuldhulpverlening, zoals inkomen, vermogen en openstaande vordering, kan opvragen. Het besluit staat nu open voor internetconsultatie.

Divosa, VNG en NVVK organiseren op 19 november een bijeenkomst om de uitvoerbaarheid van de wet en het besluit te toetsen. De aanbevelingen uit deze bijeenkomst worden meegegeven aan SZW. Geef je nu op

Banken gaan doorverwijzen naar schuldhulp

Afbeeldingsresultaat voor doorverwijzen"

De NOS meldt dat banken klanten die geregeld rood staan, snel hun spaargeld opmaken of betalingen van een banklening missen, gaan wijzen op de website Geldfit. De hulpvraag wordt daar opgepakt door vrijwilligers. Afhankelijk van de problematiek wordt doorverwezen naar de gemeente. Lees hier hoe je als gemeente (betaald) kan aansluiten op Geldfit.

Ook in het kader van Amargi worden met o.a. banken afspraken gemaakt: de gegevens van de klant worden met toestemming van de klant doorgegeven aan gemeenten. Een vroeg eropaf team gaat er binnen drie dagen op af. De klant hoeft dus niet zelf de eerste stap te zetten.

En dan heb je ook nog schulden.nl, 155 help een bedrijf, vroegsignalering, Shout, komuitjeschuld, schuldendebaas, hulplijn 115 Schulden te lijf en talloze apps en lokale initiatieven. Ik zie concurrentie ontstaan tussen verschillende initiatieven, ook bij initiatieven die door het rijk worden gesteund. Volgens mij is het daarom noodzakelijk dat het rijk hier de regie pakt.

Voorstel wijziging Wgs naar Tweede Kamer

Staatssecretaris Van Ark heeft daags na het Kamerdebat over armoede en schulden het voorstel Wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van de uitwisseling van persoonsgegevens naar de Tweede Kamer gestuurd. Beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2021.

Ten opzichte van de vorige versies zie ik alleen wat technische aanpassingen. De inhoud – waarover ik schreef op 20 februari en 21 juni – is op hoofdlijnen hetzelfde gebleven.

Alle signalen opvolgen

Er staat dus nog steeds in dat gemeenten bij alle signalen, dus ook enkelvoudige signalen een aanbod doen tot een eerste gesprek (!). Dat hoeft niet via een huisbezoek, maar kan ook bijvoorbeeld telefonisch of per brief. Maar toch…

Beschikking

De 8 weken termijn voor het afgeven van een beschikking – met daarin een plan van aanpak – gaat lopen vanaf ‘het eerste gesprek waarin de hulpvraag is vastgesteld’.

Alleen vaste lasten

Woningcorporaties moeten straks op verzoek van de gemeente huurachterstanden doorgeven, omdat dit noodzakelijk is om de wettelijke taak uit te kunnen voeren. Andere signalen dan huur, zorgpremie, water en energie worden niet genoemd. Met een AMvB kan de staatssecretaris later nog andere signalen aanwijzen. Gemeenten moeten actief afspraken maken met genoemde schuldeisers.

Er is dus nog geen grondslag om bij bijvoorbeeld gemeentelijke belastingschulden en beslag op bijstand zonder toestemming van de klant een melding te doen bij de schuldhulpverlening. ‘Als er al persoonsgegevens worden verwerkt, gaat dat in samenwerking met de cliënt/persoon met schulden.’

Groter bereik, geen extra middelen

In hoofdstuk 4 Gevolgen van de MvT staat de verwachting dat het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening toeneemt van 193.000 naar 339.000 (75%). Maar in hoofdstuk 6 Financiële gevolgen staat: ‘Ervan uitgaande dat gemeenten het rendement en kostenbesparingen investeren in meer mensen helpen en betere hulp geven, zijn per saldo de structurele financiële gevolgen neutraal.’

Mandatering

In de nieuwe Wgs is nu formeel ook alles netjes geregeld als je de schuldhulpverlening uitbesteed aan een externe partij. Daar was in het verleden nog wel eens gedoe over.

Nieuwe Schuldenaanpak Capelle aan den IJssel

Het college van de gemeente stelde onlangs het Actieplan Schulden aanpakken in Capelle aan den IJssel vast. Het actieplan is opgesteld op basis van mijn adviezen over de Brede Schuldenaanpak en Vroegsignalering en aanbevelingen van de Rekenkamer. Doe er je voordeel mee..

Schuldsaneringsfonds (2)

De NVVK wil dus een saneringsfonds van €3 miljard. Net als ons saneringsfonds €3 miljoen gaat het uit van het 1-schuld-principe: alle schulden worden overgenomen door 1 schuldeiser, het fonds of een kredietbank.

Het verschil is dat de NVVK de volledige schuld wil overnemen. Daarmee trek je dus als overheid alle risico naar je toe, zet je de incassobranche buiten spel en bereik je niet dat schuldeisers door gedeeltelijke kwijtschelding bijdragen aan het oplossen van het probleem.

Ik denk, dat de lat al hoog genoeg ligt als we bereiken dat alle gemeenten saneringskredieten verstrekken. Een saneringsfonds kan een aanjaagfunctie hebben of gemeenten faciliteren die geen kredietfaciliteit of borgstelling kunnen regelen.

Kleinere niet-problematische schulden kun je wel 100% herfinancieren. Dat doen sommige gemeenten al via bijvoorbeeld de kredietbank of een sociaal leenfonds.

En bedenk dat een saneringsfonds en sociale leenfondsen revolverend zijn: de ervaring leert dat zowel saneringskredieten als leningen uit een sociaal leenfonds 95% worden terugbetaald. Je hebt dus niet per se een gigantisch budget nodig, maar wel een borgstelling.

NVVK wil landelijk overheidsfonds om schulden te saneren

Ik ben blij dat de NVVK ons plan omarmt om een Saneringsfonds op te zetten. Lees en kijk op EenVandaag.nl. Dit gebeurt in de aanloop naar het Tweede Kamerdebat morgenmiddag.

Echt hoor, sanering is in de meeste gevallen (niet alle) beter voor schuldeiser, schuldenaar èn gemeente/overheid. Verstrekt jouw gemeente nog geen saneringskredieten!? Bel dan vandaag nog naar de dichtstbijzijnde kredietbank; de meesten doen je met liefde en plezier een aanbod. Denk anders ook aan private partijen zoals commerciële banken, zorgverzekeraars of (vermogens)fondsen.

Voor kleine, niet-problematische schulden is een sociaal leenfonds een mogelijke oplossing.

Lees mijn Tweet en de reacties.

Credits (krediet..) voor dit idee moeten ook naar Joke de Kock, SUNNederland, Adessium, Fonds1818, RDO en Van Bylandstichting die onderzoek en planvorming mogelijk maakten. Wij kwamen overigens uit op een fonds van € 3 miljoen in plaats van € 3 miljard. Het saneringsfonds moet vooral een aanjaagfunctie hebben voor gemeenten die nog niet saneren.

En nogmaals: dit is geen politieke speelbal! Sanering past in zowel links als rechts beleid.

Handige Factsheet Armoede en Schulden 2019

De Factsheet Armoede en Schulden 2019 van de G40 themagroep Armoede en Schulden en Platform31 laat zien aan welke knoppen gemeenten kunnen draaien rond de volgende thema’s:

  1. Werkende armen
  2. Sociaal incasseren
  3. Vroegtijdig signaleren
  4. Beschermingsbewind
  5. Sociale energietransitie
  6. Integrale hulpverlening

De factsheet biedt daarnaast relevante cijfers, een overzicht van de ontwikkelingen in wet- en regelgeving en een aantal overwegingen voor gedragsbewust beleid.

Collectief schuldregelen in Den Haag

Eerder deze week organiseerde Schuldenlab070 een bijeenkomst over de innovatieve aanpak Collectief Schuldregelen.

Met de 30 grootste schuldeisers heeft Den Haag de afspraak gemaakt dat er niet langer vooraf een akkoord hoeft te worden bereikt over een afbetalingsregeling. Deze instanties, waaronder het CJIB en het UWV, vertrouwen erop dat de gemeente er alles uithaalt wat erin zit.

De schuldeisers krijgen de aanmelding van nieuwe klanten periodiek in een overzicht binnen en gaan bij de saldocheck wel/niet akkoord met een collectief saneringsvoorstel, dus met een saneringskrediet. De nieuwe aanpak is effectiever en efficiënter. Het betekent dat de gemeente niet langer jaarlijks zo’n 84.000 brieven hoeft te versturen. Het saneringskrediet geeft bovendien de schuldenaar rust (nog maar 1 schuldeiser) en schuldeisers krijgen direct hun deel van de vordering en kunnen de boeken sluiten.

Lees meer op Schuldenlab070.nl. Binnenkort nemen andere gemeenten het voorbeeld van Den Haag over. Op termijn wordt dat nog gemakkelijker als er wordt aangehaakt op het Schuldenknooppunt van de NVVK.

Onderzoek naar stabilisatiefase schuldhulpverlening

Eerder contact met mensen met schulden, maatwerk en een persoonsgerichte aanpak met aandacht voor de hulpvrager en zijn emoties. Dat is de sleutel voor effectieve schuldhulpverlening, blijkt uit onderzoek van Purpose in opdracht van Schouders Eronder. Enkele conclusies en aanbevelingen:

  • Slechts 7% van mensen met schulden meldt zich bij schuldhulpverlening. Veel mensen voelen een barrière die vooral voortkomt uit schaamte of angst;
  • Klanten ervaren verschillende emoties tijdens stabilisatie: moedeloosheid bij het creëren van overzicht maar ook rust als het gelukt is. Tijdens stabilisatie wordt hier nog weinig rekening mee gehouden;
  • Hierdoor bereikt gemiddeld slechts 50% van deze klanten een schuldregeling;
  • Veel van de deelnemende gemeenten werken procesgericht maar experimenteren met een meer persoonsgerichte aanpak. Ze missen echter nog inzicht in het effect van de nieuwe aanpak;
  • Het verzamelen van cijfers was uitdagend door gebrek aan eenduidige registratie en beperkte vergelijkbaarheid;
  • Werk aan een nieuwe definitie voor stabilisatie. Volgens de huidige definitie is het een succes als iemand financieel stabiel is, maar gedrag en beleving ontbreken daarbij.

Purpose ontwikkelt nu een meetinstrument waarin de klantbeleving centraal staat en waarmee gemeenten inzicht krijgen in het functioneren van hun schuldentraject.

Ingrediënten voor je collegevoorstel beslagvrije voet 95%

Eerder dit jaar riep staatssecretaris Van Ark gemeenten op om bij verrekening van vorderingen met de bijstandsuitkering de in de wet geïntroduceerde 95%-regel te hanteren.

Afbeeldingsresultaat voor rekenmachine geld

De meeste gemeenten geven hier gevolg aan, is mijn indruk. In sommige gemeenten gaat de uitvoering hiermee direct aan de slag. De meeste gemeenten laten eerst het college hiertoe een besluit nemen en leggen het vast in beleidsregels terugvordering en verhaal. Dat lijkt me ook wel zo netjes. Hieronder een paar ingrediënten voor je collegevoorstel (met dank aan collega’s uit diverse gemeenten!):

Het college besluit:

  1. bij de verrekening van schulden met de bijstandsuitkering standaard uit te gaan van een beslagvrije voet van 95% van de bijstandsnorm;
  2. deze 95%-regel alleen in te voeren voor nieuwe beslagen en verrekeningen en bestaande beslagen en verrekeningen ongemoeid te laten (Je kunt er ook voor kiezen om lopende verrekeningen en terugbetalingsregelingen wel opnieuw te beoordelen bij bijvoorbeeld de eerstvolgende statusupdate. Binnen 1 jaar is dan de overgang gerealiseerd);
  3. de mogelijkheid te bieden om op basis van maatwerk en in overleg met de bijstandsgerechtigde af te wijken van de 95%-regel;
  4. bij beslaglegging de bijstandsgerechtigde standaard (schuld)hulpverlening aan te bieden of daarnaar te verwijzen (dit staat eigenlijk los van de oproep van Van Ark, maar kun je wel mooi meepakken in het kader van vroegsignalering)

Argumenten:

  • Uitstel van de wetgeving staat los van een inhoudelijke discussie. Er is maar 1 reden waarom de wet niet nu al van kracht is: grote organisaties zoals Belastingdienst en UWV zijn niet in staat om vóór 2021 de uitvoering te realiseren. De wet zelf is al aangenomen door 2e en 1e Kamer.
  • We willen niet onnodig lang wachten tot 2021. Daar is niemand mee gediend. De nieuwe beslagregels zijn soepeler en eenvoudiger. Het biedt een betere bescherming van het bestaansminimum en zorgt voor minder administratie. Het legt gemiddeld genomen niet alleen een lagere claim op het besteedbare inkomen van de klant (schuldenaar), maar vraagt ook minder informatie om de beslagvrije voet te berekenen. Voor de bepaling van de beslagvrije voet zijn geen gegevens nodig over zorgkosten en woonkosten. Concreet zorgt uitvoering van de tussenmaatregelen er voor dat de klant in beginsel kan blijven beschikken over het volledige vakantiegeld.
  • De nieuwe werkwijze is eenvoudiger voor schuldenaar en gemeente. Door vervolg te geven aan de oproep van de staatssecretaris wordt de verrekening van de bijstandsuitkering eenvoudiger voor de schuldenaar en de gemeente. De gemeente hoeft geen gegevens over o.a. huur en zorgpremie op te vragen, en de bijstandsgerechtigde hoeft deze niet meer aan te leveren.
  • Niet alleen uitkeringsgerechtigden hebben belang bij een toepassing van de nieuwe regels. Een uitkering is een tijdelijk vangnet. Bij het vinden van vinden van werk is het inkomen niet meteen veel hoger dan de voorheen genoten uitkering. Dat blijkt uit ervaringsgegevens. Het vooruitzicht op een hoger maandelijkse aflossing werkt niet als een stimulans om te gaan werken. Het ontneemt bovendien de financiële ruimte om achterstanden in te lopen of te bouwen aan een betere toekomst. Bij het terugbetalen van vorderingen door klanten die geen uitkering meer ontvangen –met name door aan het werk te gaan- is het daarom redelijk om eveneens uit te gaan van een inhouding van 5% van het eerdere bijstandsinkomen. Uiteraard wel voor zover de schuldenaar meewerkt aan de terugbetaling.
  • Als het nodig is kun je altijd terugvallen op de bestaande regelgeving. Gemiddeld genomen valt toepassing van de nieuwe beslagregels gunstig uit voor de klant. Uiteraard kan de klant terugvallen op de oude beslagwetgeving als deze voor de specifieke situatie voordeliger uitpakt. Er zijn dan wel gegevens nodig over huur, huurtoeslag, ziektekosten, ziektekostenverzekering e.d. (je zou kunnen werken met een piepsysteem: je hanteert standaard 95% maar vraagt huur- en zorgkosten e.d. als de klant verzoekt een andere beslagvrije voet te berekenen).
  • De financiële gevolgen voor bijstandsgerechtigden zijn beperkt. De huidige beslagvrije voet is 90% van de bijstandsnorm, maar omdat er een correctiemogelijkheid is voor hogere huurkosten en ziektekostenpremie, is er in de praktijk meestal geen enkele ruimte voor beslag. De nieuwe wet gaat ervan uit dat iedereen afloscapaciteit heeft van ten minste 5% van de bijstandsnorm. Anders zou iemand met een laag inkomen eindeloos schulden kunnen maken, zonder ‘sanctiemogelijkheid’. Overigens wordt in de schuldhulpverlening ook al jaren uitgegaan van een minimale afloscapaciteit van 5%. De 95%-regel wordt tot invoering van de nieuwe wet bij ons alleen toegepast bij nieuwe beslagen en verrekeningen. Bestaande beslagen en verrekeningen worden ongemoeid gelaten. Dat betekent o.a. dat de gemeente (vaak zelf schuldeiser) tot invoering van de nieuwe wet niet een bedrag gaat inhouden op de bijstandsuitkering als daar volgens de huidige wet geen ruimte voor is. Op basis van maatwerk en in overleg met de bijstandsgerechtigde wordt bovendien ook bij nieuwe gevallen voorkomen dat er problematische financiële situaties ontstaan.
  • Intern zijn werkzaamheden nodig om een start soepel te laten verlopen. De medewerkers moeten weten wat de wijzigingen zijn en wat dit concreet betekent voor nieuwe en lopende zaken. Dat vraagt om instructie met daarbij aanpassing van faciliteiten zoals rapportages, brieven, beschikkingen, formulieren, applicatie en handboek. Daarnaast is afstemming nodig met samenwerkingspartners (intern en extern) en uiteraard klanten. Belangrijke samenwerkpartners zijn bewindvoerders, deurwaarders, sociaal raadslieden en schuldhulpverlening. Voor een verantwoorde invoering is voldoende voorbereidingstijd nodig.
  • Er zijn geen nadelige financiële gevolgen voor de gemeente. Bij een beperkt aantal gevallen kan de gemeente als schuldeiser straks per maand minder terugvorderen. Het duurt daardoor langer voordat de vordering is terugbetaald. Daar staat tegenover dat er naar verwachting straks meer gevallen zijn waarbij de gemeente juist meer kan terugvorderen. Na invoering van de wet kan (lees: moet) de gemeente bovendien waarschijnlijk ook oude terugvorderingsmaatregelen gaan effectueren, dus in gevallen waar tot dusver geen beslagruimte was. Verder geldt dat de vereenvoudigde werkwijze een (kleine) besparing op de uitvoeringskosten oplevert.
  • Het aanbieden van (schuld)hulpverlening voorkomt escalatie van problemen. Het aanbieden van (schuld)hulpverlening bij beslag op bijstand sluit aan bij de wens van het kabinet en het college om schulden eerder te signaleren en op te pakken. Bij beslag op bijstand wordt in de huidige situatie geen hulp aangeboden. Het risico bestaat dat hierdoor de schuldenproblematiek groter wordt.

Betrokkenheid en communicatie
De 95%-regel wordt na vaststelling door het college openbaar. Bijstandsgerechtigden worden hier niet apart over geïnformeerd. Voor bestaande gevallen zijn er immers geen consequenties (tenzij je ervoor kiest die wel mee te nemen!). Bij nieuwe gevallen wordt de betreffende bijstandsgerechtigde gericht geïnformeerd. Het is zinvol om ook ketenpartners zoals sociaal raadslieden en schuldhulpverleners te informeren.

Vervolg

  • De 95%-regel en het (schuld)hulpverleningsaanbod worden direct na vaststelling door het college ingevoerd bij nieuwe beslagen en verrekeningen;
  • De 95%-regel is na vaststelling door het college een aanvulling op de Beleidsregels Terugvordering & Verhaal. Bij de eerstvolgende actualisatie van deze beleidsregels zullen de 95%-regel en het (schuld)hulpverleningsaanbod worden ingevoegd.

Praktische uitwerking

  • We gaan uit van een maandelijkse verrekening van 5% met de maandelijkse uitkering. Het vakantiegeld blijft dan volledig vrij besteedbaar voor de klant. Op verzoek van klant evt. een maatwerkoplossing kiezen door deels maandelijkse te verrekenen en deels via vakantiegeld.
  • Het is niet meer mogelijk om een inhouding bij een kostendelersnorm op te leggen omdat dit in het huidige vastgestelde stelsel juridisch niet mogelijk is. De uitvoering van de oproep van de staatssecretaris brengt de belanghebbende in een nadeligere positie dan de huidige vastgestelde juridische context. Om een inhouding mogelijk te maken bij een kostendeler is inwerkingtreding van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet noodzakelijk. In minnelijk overleg is een terugbetalingsregeling natuurlijk wel mogelijk.
  • Bij een inhouding op de jongerennorm <21 jaar kan slechts een maximale inhouding plaatsvinden van 5% plaatsvinden op de norm voor levensonderhoud. Een inhouding op eventuele aanvullende bijzondere bijstand voor levensonderhoud is niet mogelijk.
  • Hoe stel je je op richting beslagleggers als je als gemeente volgens nieuwe systematiek verrekent? Je meldt dat ‘maximaal verrekend wordt, omdat er vordering van de gemeente is’, en dat er dus geen ruimte meer is voor beslag. Word je (waarschijnlijk in uitzonderlijke gevallen) toch aangesproken door de beslaglegger om alsnog af te dragen, dan kun je alsnog een lagere beslagvrije voet gaan hanteren.

Miljoenennota 2020: geen nieuws rond aanpak armoede en schulden

Geen nieuws is ook nieuws. Op p. 15 en 49 van de Begroting Sociale Zaken & Werkgelegenheid staan de maatregelen rond armoede en schulden. Ik vind er geen verrassingen, geen nieuwe maatregelen of budgetten voor gemeenten. Niets waar ik niet al over geblogd heb.

Het kabinet zet vooral in op koopkrachtverbetering voor werkende armen.

  • Er komt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering en een minimumuurtarief van €16 voor zzp’ers.
  • De zelfstandigenaftrek wordt verlaagd en de arbeidskorting verhoogd waardoor het verschil tussen zzp’ers en werknemers verkleint zonder dat zzp’ers (tot een inkomen van €100.000) er op achteruit gaan.
  • In de paragraaf Financiële prikkels voor werkaanvaarding (p. 168) worden belastingmaatregelen gepresenteerd om de armoedeval tegen te gaan (o.a. heffingskorting, arbeidskorting). Naast armoedeval worden onderscheiden: werkloosheidsval, doorgroeival, herintredersval en deeltijdval.
  • De koopkracht van niet-werkenden (gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden) stijgt nauwelijks volgens het Nibud. In de Miljoenennota (p. 19) wijst het kabinet erop dat de armoede sinds de crisis afneemt. In 2013 leefde 8% van de bevolking in armoede, en dat is gedaald tot minder dan 6% in 2017.
  • Op p. 232 staat dat in november een plan wordt gepresenteerd voor een noodstopprocedure voor de invordering van verkeersboetes en eventuele verhogingen bij mensen die deze door schulden niet kunnen betalen en wel schuldhulpverlening accepteren.
  • De meeste gemeenten moeten bezuinigen. Sommigen vrezen dat ook het armoedebeleid of de schuldhulpverlening onder druk komen te staan.

Ik kijk uit naar de LuckyTV van vanavond…

Sociaal leenfonds Leiden van start

Afbeeldingsresultaat voor leiden

Vanaf 1 september is het mogelijk om bij Stichting Urgente Noden (SUN) Leiden een sociale (renteloze) lening aan te vragen. Dit is een belangrijke uitbreiding van de mogelijkheden om mensen in acute financiële nood een oplossing te bieden die perspectief biedt op een nieuwe start.

Net als bij de giften van SUN Leiden kunnen aanvragen alleen door professionele hulpverleners worden ingediend. Het budget voor het leenfonds (€50.000) is beschikbaar gesteld door de gemeente Leiden.

Een krediet uit het Sociaal Leenfonds kan bijvoorbeeld gebruikt worden om een aantal kleine vorderingen bij elkaar te voegen en daarmee incassotrajecten te voorkomen of te beëindigen. Een krediet kan ook nuttig zijn als het helpt om grotere schulden te voorkomen. In die gevallen is het logischer om iemand te helpen met een renteloze lening dan met een gift. Een sociaal krediet is mogelijk tot €1.750 voor een alleenstaande en tot €2.500 voor een gezin. In sommige gevallen kan worden geholpen met een combinatie van een lening en een gift.

SUN Leiden wordt bij het verstrekken van de leningen ondersteund door Humanitas en Schuldhulpmaatje. Zij beoordelen of een cliënt in staat is een lening af te lossen. Ook nemen zij als het nodig is de financiële begeleiding voor hun rekening.

Wil je in jouw gemeente ook aan de slag met een sociaal leenfonds? Lees dan het rapport Sociaal Leenfonds; een onderzoek naar de meerwaarde van een sociaal leenfonds.

Onderzoek bewindvoering in eigen hand

Kennispunt Twente heeft een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de voor- en nadelen van schuldenbewind in eigen (gemeentelijke) hand.

Eén van de voordelen is kostenbesparing: Deventer biedt bewindvoering in eigen huis tegen een kostprijstarief aan. Een tarief dat 20% onder de maximale tarieven ligt die veel bewindvoerders hanteren. Vanaf januari 2020 kunnen inwoners onder bewind maximaal het tarief dat de gemeente Deventer hanteert, vergoed krijgen vanuit de bijzondere bijstand. Ze blijven de vrijheid houden om naar een private bewindvoerder te gaan, maar zullen dan een eigen bijdrage moeten betalen als de private bewindvoerder het maximale tarief blijft vragen. Dit betekent een flinke kostenbesparing van maximaal 20% bij gelijkblijvende vraag.

In de Drechtsteden en Zwolle verwacht men een kleine kostenbesparing te realiseren door het afschalen naar lichtere goedkopere vormen van hulp.

Een andere voordeel is kwaliteitsverbetering: meer passende zorg (niet zwaarder dan nodig), meer controle op kwaliteit, grotere kans om integraal te werken en een aanbod bieden voor moeilijke doelgroepen die niet bij private bewindvoerders terecht kunnen of willen.

Er zijn ook nadelen genoemd die bijdragen aan mogelijk hogere kosten en mindere kwaliteit. Hogere kosten worden verwacht door mogelijke extra inzet op de controle van dossiers vanwege het vergrootglas waaronder een gemeente ligt. Hogere kosten zijn er mogelijk ook door cherrypicking van private bewindvoering. Enerzijds is genoemd dat gemeentelijk bewind voor moeilijke doelgroepen een uitkomst kan zijn. Anderzijds wordt ook verwezen naar inwonersgroepen die juist de overheid wantrouwen. Voor hen zou bewindvoering door de gemeente geen uitkomst zijn. Daarnaast kent bewindvoering in eigen huis een aantal risico’s: niet voldoen aan rechtmatigheid, mogelijke verstoring van een samenwerkingsrelatie met private bewindvoerders, en het risico dat je te maken krijgt met tegengestelde belangen binnen de gemeente. Hoe groot deze risico’s zijn, is afhankelijk van de lokale situatie en de insteek die wordt gekozen. De afweging van voor- en nadelen zal per gemeente anders uitwijzen.

Wat heb je gemist?

Op vakantie geweest? Welkom terug! Ik heb lekker gegeten, gekanood en gezweet in Spanje en Portugal.

Ik zet even het nieuws rond armoede en schulden van de afgelopen weken voor je op een rij:

De VVD in Amsterdam berekent in dit artikel voor twee voorbeeldgezinnen de inkomenseffecten en komt tot de conclusie dat werken bijna niet loont. Het zou mooi zijn als dit eens landelijk werd onderzocht. Volgens mij zijn er geen recente onderzoeken.* En dan meteen ook goed kijken naar bruto en netto, want ik vraag me af of in de Amsterdamse berekening bijvoorbeeld de arbeidskorting is meegenomen. Overigens zoekt Amsterdam nog naar manieren om de armoedeval tegen te gaan. Suggesties zijn welkom.

De Centrale Raad van Beroep heeft alsnog bepaald dat de gemeente Enschede wel nadere informatie mag eisen bij een aanvraag om bijzondere bijstand voor de kosten van bewindvoering.

Uit onderzoek van BCC blijkt dat de gemeentelijke laptop-regelingen voor minima flink uiteenlopen. De maximale tegemoetkoming bedraagt gemiddeld €401. Zutphen hanteert een bedrag van €100, terwijl een laptop in Wijk bij Duurstede maar liefst negen keer zoveel mag kosten.

Het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening neemt af, maar de schuldenproblematiek niet, zo blijkt uit onderzoek van het Nibud. Het Nibud constateert dat vooral mannen, jongeren, gezinnen met kinderen, huishoudens met werk en huishoudens met een koopwoning zich minder vaak aanmelden bij de schuldhulpverlening.

De gemeentelijke collectieve zorgverzekering voor inwoners met een laag inkomen kan volgens het CPB worden verbeterd door het verplicht eigen risico te vervangen door een no-claim. Dat voorkomt dat mensen met een laag inkomen of bijstandsuitkering in één keer worden geconfronteerd met hoge zorgkosten. Een ander verbeterpunt is het vergroten van de keuzemogelijkheden binnen de gemeenteverzekering.

De Autoriteit Persoonsgegevens adviseert o.a. om in de Wgs voor verhuurders een wettelijke grondslag te creëren om te voldoen aan de AVG. Gegevens uitwisselen mag alleen vanwege een reden die in de Europese privacywet staat vermeld. Dit kan een wettelijke verplichting of publieke taak zijn, te regelen via het wetsvoorstel. Lees ook Privacyhuiswerk voor het kabinet om schuldhulp te versimpelen in Trouw.

Mensen in schuldenbewind zijn er de afgelopen tien jaar €100 netto per maand in koopkracht op achteruit gegaan. Hun inkomen steeg, maar de (vaste) lasten stegen harder. Lees en kijk op nos.nl.

Afbeeldingsresultaat voor vlag uit

De Rechtbank Rotterdam heeft als eerste een aanvraag voor een breed moratorium toegewezen.

Minima in de gemeente Oldambt wordt uitgelegd hoe ze met een klein budget toch een gezonde maaltijd op tafel kunnen krijgen.

ZZP’ers kunnen onder voorwaarden blijven ondernemen in de Wsnp.

* Aanvulling d.d. 29 aug: ik hoorde dat VNG en min. SZW in oktober 2019 de uitkomsten bespreken van recent onderzoek naar de (theoretische) armoedeval door Stimulansz.

Praatplaten en procestekeningen voor laaggeletterden

2,5 miljoen Nederlanders van 16 jaar en ouder hebben grote moeite met
lezen, schrijven en/of rekenen. Deze mensen zijn oververtegenwoordigd in de schuldhulpverlening.

Stadsring51 (Amersfoort) ontwikkelde daarom een aanpak waarbij meer oog is voor laaggeletterdheid.

De problematiek wordt opgespoord door:

  • Betere vragen tijdens de intake
  • Trainen van schuldhulpverleners en consulenten
  • Borgen van kennis in de organisatie

Het veranderen van bestedingsgedrag door:

  • Het inzetten van gespecialiseerde budgetcoaches
  • Het ontwikkelen van budgettrainingen op maat
  • Het ontwikkelen van een taaltraject op maat

Het verbeteren van communicatie door:

  • Herschrijven van het brievenboek
  • Praatplaten en procestekeningen. NB. deze zijn ook heel handig in het gesprek met niet-laaggeletterden, zo is de ervaring.

Lees op dit blog alle artikelen over laaggeletterdheid.

Rondkomers doorbreekt taboe op schulden jongeren

Om schuldproblematiek onder jongeren uit de taboesfeer te halen is gisteren in Doetinchem het project De Rondkomers gestart. De voorstelling ‘Grip op Geld’ moet samen met een bijbehorend lesprogramma zorgen dat jeugd eerder hulp vraagt bij geldproblemen. Lees meer.

Bekijk ook de vergelijkbare lesprogramma’s MoneyWays en Your Message – Money die je als gemeente kunt inkopen bij Diversion respectievelijk TeamAlert.

Gemeentelijke campagne ‘Kom uit je schuld’

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-2.png

Onlangs startte de landelijke campagne ‘Kom uit je schuld’.

Gemeenten kunnen hierop aanhaken met een lokale campagne. Je mag het landelijke campagnemateriaal en alle content op eigen kanalen delen en verrijken. Denk bijvoorbeeld aan verwijzingen naar het juiste loket. Je kunt posters, beeldmateriaal en social media content naar eigen wens aanvullen met een logo, telefoonnummer of e-mailadres. Wil je meer informatie? Stuur dan een mail naar Schuldhulp@emma.nl. Je ontvangt dan een e-mail over de toolbox en een contentplanning.

Toelichting bij oproep om 95%-regel te hanteren bij beslagvrije voet

Gerelateerde afbeelding

Eerder dit jaar riep staatssecretaris Van Ark gemeenten op om bij verrekening van vorderingen met de bijstandsuitkering de in de wet geïntroduceerde 95%-regel te hanteren. Ik schreef toen o.a. dit artikel. Lees ook even de commentaren eronder.

Gisteren schreef Van Ark in Gemeentenieuws:

‘Concreet vraag ik gemeenten om bij verrekening van een vordering met een lopende bijstandsuitkering minimaal uit te gaan van een beslagvrije voet ter hoogte van 95% van de bijstandsnorm voor een alleenstaande, respectievelijk gehuwde (ex. artikel 21 van de Participatiewet). In twee specifieke situaties is sprake van een uitzondering en zal (toch) een lagere beslagvrije voet kunnen worden gehanteerd:

  • als u bij de berekening van de beslagvrije voet rekening heeft kunnen houden met alle correcties en op basis daarvan een lagere beslagvrije voet voor betrokkene geldt;
  • als er naast de verrekening ook beslag is gelegd op de uitkering en de beslagleggende partij een lagere beslagvrije voet hanteert. *

Door op deze wijze te handelen kunt u reeds in hoge mate anticiperen op de aanstaande wetgeving, terwijl ook de schuldenaar op deze manier reeds de vruchten plukt van de met de wet beoogde betere bescherming van zijn bestaansminimum.’

* In deze situatie zou het hanteren van de 95% regel immers enkel tot gevolg hebben dat u afdrachtplichtig wordt richting de beslagleggende partij, terwijl er dan voor de schuldenaar niets verandert.

Ook beslagvrije voet voor bankrekening

Minister Dekker heeft vorige week het wetsvoorstel tot herziening van het beslag- en executierecht aan de Tweede Kamer aangeboden. Het wetsvoorstel regelt o.a. dat er een beslagvrij bedrag bij beslag op een bankrekening wordt ingevoerd en dat het beslagverbod op roerende zaken wordt gemoderniseerd.

Lees meer over de aanleiding en totstandkoming.

Lees op schuldinfo.nl over de huidige regels rond bankbeslag.

Dwangakkoord mogelijk voor fraudeschuld aan gemeente

Mijn oud-collega Corinne Berhitu attendeert ons in een artikel in Binnenlands Bestuur op een interessante uitspraak van de rechter. De rechtbank in Rotterdam heeft een dwangakkoord opgelegd aan een gemeente met een fraudevordering op grond van de Participatiewet.

Afbeeldingsresultaat voor kredietbank rotterdam

Een inwoner met schulden werd geholpen door de gemeentelijke kredietbank. Aan de schuldeisers is een voorstel gedaan voor finale kwijting. Alle schuldeisers gingen akkoord, op 1 na, het Zorgcollege. De kredietbank wilde deze schuldeiser via een dwangakkoord laten instemmen met het aangeboden voorstel. Bij de rechtbank bleek echter dat in het schuldenpakket ook een fraudevordering van de gemeente zat. De gemeente is wel akkoord gegaan met het voorstel, maar niet met finale kwijting. Dit omdat de gemeente op grond van de artikelen 58, lid 7 sub a Pw en 60c Pw niet mag instemmen met een voorstel met finale kwijting.

Omdat de gemeente niet heeft ingestemd met finale kwijting van de restvordering, heeft de rechtbank de gemeente aangemerkt als weigerende schuldeiser. Daarom betrekt de rechtbank deze vordering ook bij het verzoek om een dwangakkoord. Lees meer.

Update wetswijziging Wgs

In februari jl. kregen we het voorstel tot wijziging van de Wgs onder ogen. Ik schreef daarover dit artikel. Inmiddels is er meer duidelijkheid over hoe de Wgs eruit gaat zien:

  • Beoogde invoeringsdatum: 1 januari 2021. De komende 1,5 jaar geeft het ministerie van SZW gemeenten de ruimte om al met de genoemde meldende partijen persoonsgegevens uit te wisselen;
  • Vroegsignalering wordt een verplichting. Gemeenten moeten dus signalen oppakken van genoemde meldende partijen. En de partijen moeten straks gaan melden. Dus ook de woningcorporaties;
  • Bij alle signalen, dus ook enkelvoudige signalen moet de gemeente een aanbod doen tot een eerste gesprek (!). Dat hoeft niet via een huisbezoek, maar kan ook bijvoorbeeld telefonisch of per brief. Ik vrees dat vroegsignalering hiermee in veel gemeenten weer vervalt in het sturen van honderden brieven met een marginaal effect. Die ervaring hebben we al met bijvoorbeeld de energie- en water signalen. Dat is schieten met hagel. Zorg dus dat je van de meldende partijen zoveel mogelijk echt waardevolle meldingen krijgt. En de meldende partijen moeten zelf aantoonbaar hun best hebben gedaan om hun klanten te bereiken en een betalingsregeling aan te bieden.
  • Je moet in het kader van vroegsignalering het aanbod tot een eerste gesprek doen binnen 4 weken na melding. Dat is dezelfde termijn als geldt voor de reguliere schuldhulpverlening.
  • Er komt in de wet (of de MvT of AMvB) niet te staan na hoeveel maanden achterstand er gemeld moet worden. Dat kun je als gemeente dus zelf nog overeenkomen met de betreffende partijen.
  • Je mag bij een vroegsignaleringsmelding niet checken of de klant al bekend is i.k.v. bijvoorbeeld Wmo, Jeugd, Participatiewet, schuldhulpverlening of wijkteam. De bepaling in art. 7c lid 2 geeft alleen een grondslag om dat te checken als de klant al een hulpvraag heeft geformuleerd.
  • Binnen 4 weken na melding moet je in een gesprek de hulpvraag vaststellen, zo stond al in de wet. In art. 4a staat nu dat je na het eerste gesprek waarin de hulpvraag is vastgesteld een beschikking moet afgeven met een plan van aanpak. Ik meen te hebben begrepen dat we de melding moeten opvatten als een ‘aanvraag’ zoals bedoeld in de Awb. Dus vanaf dat moment moet je binnen 8 weken een beschikking afgeven.

Tot slot, in het kader van het project Amargi van de Goede Gieren maken we momenteel afspraken met diverse landelijke overheidsinstellingen en bedrijven over het doorgeven van signalen waarbij de klant heeft aangegeven dat hij behoefte heeft aan ondersteuning. Gemeenten kunnen straks meeliften op deze afspraken. Binnenkort meer daarover.

Geen bijzondere bijstand voor particuliere bewindvoerders

Afbeeldingsresultaat voor rechtspraak

De gemeente Groningen hoeft geen bijzondere bijstand te geven aan twee inwoners die hun beschermingsbewind laten uitvoeren door een particuliere bewindvoerder. Dat oordeelt de rechtbank.

De gemeente wil dat inwoners die een schuldhulptraject volgen, alleen door de Groningse Kredietbank (GKB) worden geholpen. Bijzondere bijstand voor de kosten van een particuliere bewindvoerder wordt dan niet meer gegeven. Bewindvoerdersvereniging LOBCM protesteerde tegen dat besluit, maar had geen succes met een klacht bij de Autoriteit Consument en Markt. Ook de rechter oordeelt nu dat de GKB een gelijkwaardig alternatief is voor een particuliere bewindvoerder. Zie hier de uitspraken:

Let op: gemeenten die beschermingsbewind niet zoals Groningen hebben aangemerkt als activiteit in het algemeen belang, hebben niets aan deze uitspraak.

Lees nog even Met algemeen belangbesluit besparen op beschermingsbewind is risicovol. Daarin lees je dat het zomaar eens kan gebeuren dat een algemeen belangbesluit in bezwaar of beroep onrechtmatig blijkt en onderuit gaat.

0800-nummer voor hulp bij schulden

Afbeeldingsresultaat voor hulplijn

In een brief van staatssecretaris Van Ark lees ik dat een samenwerkingsverband van o.a. schuldhulpverleners en gerechtsdeurwaarders met een landelijke telefonische hulplijn de toegang tot de schuldhulpverlening snel, laagdrempelig, anoniem en transparant gaat maken. Burgers die te maken hebben met financiële problemen of schulden of mensen uit hun netwerk kunnen telefonisch kosteloos, anoniem en vrijblijvend hun vragen stellen over waar zij bij de gemeente terecht kunnen.

Berenschot: Gemeentelijke schuldhulpverlening is lappendeken

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-1.png

Berenschot trekt deze week stevige conclusies op basis van onderzoek naar de aansluiting tussen gemeentelijke schuldhulpverlening en Wsnp:

  • De gemeentelijke schuldhulpverlening is een lappendeken: grote kwaliteitsverschillen, grote verschillen in wat gemeenten ambiëren en investeren en grote verschillen in uitvoering. Focus ligt op gedragsverandering, niet op een schuldenvrije toekomst.
  • Het ontbreekt aan betrouwbaar cijfermateriaal om de werking van de minnelijke schuldhulpverlening sluitend en compleet in beeld te brengen. Dit ontneemt stakeholders de mogelijkheid om echt te sturen op de effectiviteit van de minnelijke schuldhulpverlening.
  • Het ontbreekt aan een helder kader waar schuldenaren bij gemeenten op mogen rekenen. Het minnelijk traject is onaantrekkelijk en/of ontoegankelijk voor schuldenaren en voorziet niet in een snelle doorstroom naar een minnelijke regeling met kwijtschelding.
  • Bij veel gemeenten en het Rijk ontbreekt een handhavingskader op schuldhulpverlening in het kader van de Wgs of is dit diffuus.
  • Door afname van de toestroom bereikt de uitvoering van de Wsnp een kritische omvang, voor wat betreft de beschikbaarheid van Wsnp-bewindvoerders.
  • Het stelsel is weinig dwingend richting wensgedrag van schuldeisers. Prikkels in Wsnp voor schuldeisers om wettelijke trajecten te voorkomen, lijken voor een deel van de schuldeisers nog steeds niet voldoende te werken.
  • Aan de autonomie van zowel gemeenten als schuldeiser wordt in het stelsel een heel groot belang toegekend. De daaruit voortvloeiende gemeentelijke autonomie en de lappendeken in de uitvoering van de minnelijke schuldhulpverlening, wreekt zich in het vinden van oplossingen voor het schuldenprobleem. Dit hangt samen met de hele wordingsgeschiedenis van het stelsel.

Met andere woorden: er is een stelselwijziging nodig. Maar elk kabinet schuift dit door naar een volgend kabinet.

De Tweede Kamer wil snel antwoorden op Kamervragen hierover aan staatssecretaris Van Ark.