Geen bijzondere bijstand voor particuliere bewindvoerders

Afbeeldingsresultaat voor rechtspraak

De gemeente Groningen hoeft geen bijzondere bijstand te geven aan twee inwoners die hun beschermingsbewind laten uitvoeren door een particuliere bewindvoerder. Dat oordeelt de rechtbank.

De gemeente wil dat inwoners die een schuldhulptraject volgen, alleen door de Groningse Kredietbank (GKB) worden geholpen. Bijzondere bijstand voor de kosten van een particuliere bewindvoerder wordt dan niet meer gegeven. Bewindvoerdersvereniging LOBCM protesteerde tegen dat besluit, maar had geen succes met een klacht bij de Autoriteit Consument en Markt. Ook de rechter oordeelt nu dat de GKB een gelijkwaardig alternatief is voor een particuliere bewindvoerder. Zie hier de uitspraken:

Let op: gemeenten die beschermingsbewind niet zoals Groningen hebben aangemerkt als activiteit in het algemeen belang, hebben niets aan deze uitspraak.

Lees nog even Met algemeen belangbesluit besparen op beschermingsbewind is risicovol. Daarin lees je dat het zomaar eens kan gebeuren dat een algemeen belangbesluit in bezwaar of beroep onrechtmatig blijkt en onderuit gaat.

0800-nummer voor hulp bij schulden

Afbeeldingsresultaat voor hulplijn

In een brief van staatssecretaris Van Ark lees ik dat een samenwerkingsverband van o.a. schuldhulpverleners en gerechtsdeurwaarders met een landelijke telefonische hulplijn de toegang tot de schuldhulpverlening snel, laagdrempelig, anoniem en transparant gaat maken. Burgers die te maken hebben met financiële problemen of schulden of mensen uit hun netwerk kunnen telefonisch kosteloos, anoniem en vrijblijvend hun vragen stellen over waar zij bij de gemeente terecht kunnen.

Berenschot: Gemeentelijke schuldhulpverlening is lappendeken

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-1.png

Berenschot trekt deze week stevige conclusies op basis van onderzoek naar de aansluiting tussen gemeentelijke schuldhulpverlening en Wsnp:

  • De gemeentelijke schuldhulpverlening is een lappendeken: grote kwaliteitsverschillen, grote verschillen in wat gemeenten ambiëren en investeren en grote verschillen in uitvoering. Focus ligt op gedragsverandering, niet op een schuldenvrije toekomst.
  • Het ontbreekt aan betrouwbaar cijfermateriaal om de werking van de minnelijke schuldhulpverlening sluitend en compleet in beeld te brengen. Dit ontneemt stakeholders de mogelijkheid om echt te sturen op de effectiviteit van de minnelijke schuldhulpverlening.
  • Het ontbreekt aan een helder kader waar schuldenaren bij gemeenten op mogen rekenen. Het minnelijk traject is onaantrekkelijk en/of ontoegankelijk voor schuldenaren en voorziet niet in een snelle doorstroom naar een minnelijke regeling met kwijtschelding.
  • Bij veel gemeenten en het Rijk ontbreekt een handhavingskader op schuldhulpverlening in het kader van de Wgs of is dit diffuus.
  • Door afname van de toestroom bereikt de uitvoering van de Wsnp een kritische omvang, voor wat betreft de beschikbaarheid van Wsnp-bewindvoerders.
  • Het stelsel is weinig dwingend richting wensgedrag van schuldeisers. Prikkels in Wsnp voor schuldeisers om wettelijke trajecten te voorkomen, lijken voor een deel van de schuldeisers nog steeds niet voldoende te werken.
  • Aan de autonomie van zowel gemeenten als schuldeiser wordt in het stelsel een heel groot belang toegekend. De daaruit voortvloeiende gemeentelijke autonomie en de lappendeken in de uitvoering van de minnelijke schuldhulpverlening, wreekt zich in het vinden van oplossingen voor het schuldenprobleem. Dit hangt samen met de hele wordingsgeschiedenis van het stelsel.

Met andere woorden: er is een stelselwijziging nodig. Maar elk kabinet schuift dit door naar een volgend kabinet.

De Tweede Kamer wil snel antwoorden op Kamervragen hierover aan staatssecretaris Van Ark.

Toeslagensysteem leidt tot schulden

De Belastingdienst heeft de afgelopen twaalf jaar € 24 miljard aan toeslagen ten onrechte uitbetaald. Het merendeel daarvan komt uiteindelijk terug, maar 1,5 miljard staat nog uit en 806 miljoen euro is afgeschreven als ‘oninbaar’. Voor het merendeel van de huishoudens (62%) die toeslagen moeten terugbetalen, gaat het om één terugvordering tegelijk. Maar daar tegenover staat dat er bij 9% van de huishoudens 4 of meer terugvorderingen tegelijk liepen. 2,6 miljoen huishoudens moesten gemiddeld meer dan € 500 terugbetalen. De meeste huishoudens kunnen hun toeslagschuld snel afbetalen, maar honderdduizenden hebben langdurig te maken met toeslagschulden.

De Algemene Rekenkamer die dit onderzocht, geeft een paar aanbevelingen. De NVVK heeft nog wat concretere aanbevelingen:

  1. Koppel Inkomstenbelasting en Toeslagen
  2. Introduceer stop-knop voor toeslagen
  3. Kijk een jaar terug
  4. Geef anderen bevoegdheid
  5. Weeg toeslagrecht anders af
  6. Stort toeslagen rechtstreeks
  7. Voeg in bij overige schuldeisers

Den Helder start Doorbraakfonds

Den Helder stelt een Doorbraakfonds in, bedoeld om snel te kunnen handelen in problematische schuldensituaties waarbij mensen in een impasse verkeren. De verstrekking uit het Doorbraakfonds is een lening en is onderdeel van een schuldregelingstraject. Lees meer.

Adviesrecht na 3 maanden ‘voorlopig bewind’

Na een consultatieronde is het wetsvoorstel adviesrecht besproken in bestuurlijk overleg tussen VNG en de ministeries van SZW en J&V. Het nieuwe voorstel is nu om de gemeente adviesrecht te geven na drie maanden schuldenbewind. De bewindvoerder brengt in die periode de boedel in kaart en stuurt dit overzicht aan de gemeente die hierop advies kan uitbrengen aan de rechter over de best passende ondersteuning.

De VNG is positief over het voorlopig bewind, maar blijft de financiering van beschermingsbewind agenderen.

Volgens mij is de planning om het adviesrecht in te voeren per 1 januari aanstaande.

Minder instroom schuldhulpverlening

Het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening is vorig jaar afgenomen, meldt de NVVK.

De daling is niet het gevolg van een afnemende schuldenproblematiek, zo vermoedt de NVVK. Voorzitter Florijn: ‘Alhoewel steeds meer gemeenten de deur voor iedereen openzetten, zien we in de praktijk dat toch een hele grote groep afvalt omdat zij niet aan de voorwaarden voldoen, soms voor zichzelf al hebben besloten dat ze toch geen hulp krijgen of zich enorm schamen voor hun problemen.’

De gemiddelde schuld bedraagt € 43.300. Ondernemers trekken dat gemiddelde met een schuld van € 105.000 flink omhoog.

Er werden vorig jaar ruim een kwart minder sociale kredieten verstrekt.

Goed om te zien dat er meer saneringskredieten worden verstrekt. Dit ten koste van het aantal schuldbemiddelingen.

Bekijk het NVVK Jaarverslag 2018 en lees het persbericht.

Met algemeen belangbesluit besparen op beschermingsbewind is risicovol

Vorige maand schreef ik Besparen op beschermingsbewind: je bent er nog niet met een algemeen belangbesluit. Ik haalde het artikel aan van Guido Le Noble (Schulinck) waarin hij zegt dat de gemeenteraad er bij een algemeen belangbesluit goed aan doet de ‘normale’ professionele bewindvoerders financiële compensatie te bieden voor het nadeel dat zij ondervinden. En nog wat andere zaken.

Ik vroeg Guido recent wat volgens hem de uiterste consequentie is als het algemeen belangbesluit niet voldoet aan de door hem genoemde voorwaarden.

Hij meldt: ‘Tegen een algemeen belangbesluit kunnen belanghebbenden (bewindvoerders) bezwaar maken, beroep bij de rechtbank instellen en hoger beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) instellen. Ik ken zelf geen lopende bezwaar- of beroepsprocedures. Maar ik vrees dat als gemeenten niet doen wat ik heb opgesomd, dergelijke algemeen belangbesluiten in bezwaar of beroep onrechtmatig blijken en onderuitgaan. De laatste tijd zijn rechters algemeen belang besluiten wat strenger gaan toetsen. Wat er gebeurt als de rechter een beroep tegen een algemeen belang besluit gegrond acht, staat in artikel 8:72 van de Algemene wet bestuursrecht (Abw). De rechter kan bijvoorbeeld het bestuursorgaan opdragen een nieuw besluit te nemen. Als de rechter een algemeen belang besluit onrechtmatig oordeelt, dan kunnen benadeelde belanghebbenden de rechter verzoeken om schadevergoeding, zie de artikelen 8:88 e.v. van de Awb.’

En hij geeft nog iets meer achtergrondinfo: ‘De ACM is belast met de handhaving van de Wet Markt en Overheid: zij bekijkt of gemeenten de Wet Markt en Overheid overtreden, maar zal zich terughoudend opstellen ten aanzien van de inhoud van algemeen belangbesluiten, temeer nu daartegen aparte rechtsbescherming openstaat of heeft opengestaan (zie hierboven). De ACM kan besluiten nemen op handhavingsverzoeken en (al dan niet op verzoek) handhavingsbesluiten nemen. Tegen dergelijke besluiten staat dan weer bezwaar en beroep open. In een recente zaak (14 dec. 2018), die je ongetwijfeld kent, is een handhavingsverzoek afgewezen en bezwaar daartegen ongegrond verklaard. Het bezwaar werd ongegrond verklaard omdat de gemeente Groningen een algemeen belangbesluit had genomen. Verder ken ik geen recente besluiten van de ACM m.b.t. bewindvoering en ook geen lopende bezwaar- of beroepsprocedures daarover.’

Naschrift 15 mei 2019: Lees het artikel Een onrechtmatig algemeen belangbesluit waarin Guido le Noble het zelf nog eens helder uitlegt. En lees §5.1 (p. 209) van deze brochure over rechtsbescherming en algemeen belang.

Kennisbundel schuldhulpverlening

Schouders Eronder lanceert www.kennisbundel.nl voor iedereen die werkzaam is in de schuldhulpverlening. In de Kennisbundel vind je samenvattingen van wetenschappelijke rapporten, handreikingen en andere relevante vakliteratuur. Maar ook overzichten van handige tools en filmpjes. Zo kun je gemakkelijk op de hoogte blijven van ontwikkelingen in het vakgebied.

En als gemeentelijk beleidsmaker kun je natuurlijk ook altijd terecht bij kennisbundel martijnschut.blog 🙂

Besparen op beschermingsbewind: je bent er nog niet met een algemeen belang-besluit

Meerdere gemeenten willen beschermingsbewind zelf gaan aanbieden om de stijgende kosten van de bijzondere bijstand beheersbaar te maken, zo schreef ik in september. Als gemeenten het beschermingsbewind aanmerken als activiteit in het algemeen belang – zoals Groningen deed in 2014 – handelen zij volgens een uitspraak van de ACM niet in strijd met de Wet markt en overheid. Gemeenten hoeven dan ook niet de kostprijs door te berekenen en ook niet bijzondere bijstand te verlenen voor particuliere bewindvoering.

Guido Le Noble van Schulink schreef onlangs n.a.v. twee uitspraken van het College van Beroep voor het bedrijfsleven: Aanbieden van beschermingsbewind onder de marktprijs stopt niet bij het nemen van een algemeen belang-besluit. Volgens Guido doet de gemeenteraad er verstandig aan om:

  1. een prijsstelling in het algemeen belang-besluit op te nemen;
  2. aan te tonen dat die prijsstelling daadwerkelijk leidt tot vermindering van bijzondere bijstandsuitgaven;
  3. het nadeel voor de ‘normale’ professionele bewindvoerders zoveel mogelijk te beperken;
  4. een termijn aan het algemeen belang-besluit te verbinden;
  5. de ‘normale’ professionele bewindvoerders financiële compensatie te bieden voor het nadeel dat zij ondervinden en dat redelijkerwijs niet te hunner laste behoort te blijven.

Klinkt aannemelijk, maar vooral met punt 5 gaat natuurlijk elke ‘winst’ weer verloren en moet je je afvragen of je al het gedoe op de hals wil halen.

Lees ook:

Actieagenda Utrechters schuldenvrij

De gemeente Utrecht lanceerde eind maart de Actieagenda Utrechters Schuldenvrij. De actieagenda is een gezamenlijk product van vele organisaties en inwoners in Utrecht. Met alleen al dit jaar zo’n veertig acties wil de gemeente ervoor zorgen dat over een paar jaar meer Utrechters kunnen rondkomen en meedoen.

Met deze keer niet alleen mijn complimenten voor de inhoud, maar ook voor de vorm!

@Sandra Schoenmakers, bedankt voor het doorsturen!

Twee keer zoveel jongeren in schuldhulpverlening

Afbeeldingsresultaat voor studenten schulden

Het aantal jongeren dat gebruik maakt van schuldhulpverlening is tussen 2017 en 2018 gestegen van 5.000 naar ongeveer 10.000, meldt de NVVK. Zij maken inmiddels 4% uit van het totale klantenbestand. De nieuwe cliënten hebben vaak studiefinanciering.

Jeetje, bij zo’n toename ga je toch twijfelen aan de betrouwbaarheid van de cijfers? De NVVK ziet een mogelijke verklaring in het feit dat steeds meer gemeenten de deur openzetten voor studenten. Ook het nieuwe leenstelsel wordt genoemd als reden voor de aanwas.

Gemeenten wisten jarenlang niet goed wat ze aan moesten met jongeren met schulden. En met jongeren met studiefinanciering in het bijzonder. De laatste jaren zijn er steeds meer goede voorbeelden beschikbaar. Misschien is dat ook een verklaring voor de toename?

Ik zou gemeenten willen adviseren: houd zoveel mogelijk vast aan de gangbare maximale aflosperiode van drie jaar. Ga ervan uit dat een jongere altijd wat kan aflossen, ook als hij studiefinanciering heeft, en zorg dat hij kan blijven studeren. Bied intensieve begeleiding op alle leefgebieden. En regel hun schulden vaker met een saneringskrediet. De NVVK noemt als goed voorbeeld het houden van spreekuren op mbo-scholen. In Amersfoort werkt dat goed blijkbaar, maar in Leiden leverde dat weinig op.

N.a.v. dit onderzoek op NOS.nl: Hoe Jori’s schuld van 8000 euro uiteindelijk tot een kaakabces leidde en Schuldbewust: ervaar hoe een kleine schuld een groot probleem wordt (Met een aardige special)

Start landelijke campagne ‘Kom uit je schuld’

Op 27 mei 2019 geeft staatssecretaris van Ark het startsignaal voor de campagne Kom uit je schuld. De campagne is een initiatief van het ministerie van SZW en het Samenwerkingsverband Brede Schuldenaanpak.

Essentieel onderdeel van de campagne is dat op komuitjeschuld.nl wordt vermeld hoe en waar je in elk van de 355 gemeenten het beste terecht kunt voor schuldhulp. Gemeenten wordt daarom gevraagd voor 15 april a.s. een e-mail met deze informatie te sturen naar schuldhulp@emma.nl. Daarin staan vermeld: je gemeente, de websitepagina (zo specifiek mogelijk), het directe telefoonnummer, het e-mailadres (zo specifiek mogelijk).

Meer info over de campagne volgt later.

Nieuw armoede- en schuldenbeleid Staphorst

Afbeeldingsresultaat voor staphorst boerderij

De gemeenteraad van Staphorst heeft gisteravond het Beleidsplan Op weg naar een werkend armoedebeleid aangenomen. Ik was penvoerder en blij dat het plan met algemene stemmen werd aangenomen. Met het beleidsplan voldoet de gemeente ook aan de wettelijke verplichting om ten minste 4-jaarlijks het schuldenbeleid door de raad te laten vaststellen. Het beleid rust op vijf pijlers:

  1. Vroegsignalering en preventie
  2. Zelfredzaamheid versterken
  3. Inkomensondersteuning
  4. Schuldhulpverlening
  5. Aanpak kinderarmoede

UWV gaat vroegsignaleren in Roermond

De gemeente Roermond en het UWV slaan de handen ineen om mensen met (dreigende) financiële problemen eerder te helpen. Dat hebben ze afgesproken in een convenant. UWV geeft met toestemming van de klant gegevens door aan de gemeentelijke schuldhulpverlening. Lees meer.

Ondertekening convenant
Wethouder Marianne Smitsmans en Tof Thissen – directeur Werkbedrijf UWV – ondertekenen het convenant op 22 februari 2019

Roermond zet sinds een jaar of twee stevig in op preventie.

Subsidie voor onderzoek beschikbaar voor gemeenten en kennisinstellingen

Subsidieregelingen Provincie en Rijksoverheid

Hoe kunnen we armoede bestrijden, het aantal mensen met problematische schulden terugdringen en mensen met schulden effectiever helpen?

Er is €3 miljoen beschikbaar om deze vragen te onderzoeken. Gemeenten, kennisinstellingen en andere geïnteresseerde maatschappelijke partijen kunnen van 9 maart tot 23 april 2019 bij ZonMw een motivatiebrief indienen. Lees meer.

Wijziging Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

Afbeeldingsresultaat voor wetsvoorstel

Het voorstel tot wijziging van de Wgs ligt vanaf vandaag tot 3 april ter consultatie.

Belangrijkste voorstellen:

  1. Gemeenten worden geacht een beschikking af te geven na het eerste gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld. En ook bij afwijzing en beëindiging. Nog niet alle gemeenten doen dat nu goed.
  2. Woningcorporaties en Rijksbelastingdienst mogen persoonsgegevens doorgeven aan de gemeentelijke schuldhulpverlening.
  3. Persoonsgegevens die gemeente heeft verkregen vanuit uitvoering Participatiewet*, Jeugdwet of Wmo mag de gemeente gebruiken i.k.v. schuldhulpverlening.

Er worden geen andere nieuwe partijen genoemd die in het kader van vroegsignalering persoonsgegevens mogen doorgeven aan de gemeente zoals CJIB, UWV, gemeentelijke belastingen, SVB, DUO, kinderopvang, KvK, schadeverzekeraars en RDW. Maar het voorstel biedt wel de ruimte om daarvoor een aparte ministeriële regeling te maken (die dan maximaal 3 jaar geldt). Voor zorgverzekeraars, energie– en waterleveranciers bestaan al grondslagen voor gegevensuitwisseling.

In het voorstel staan geen basisnormen. Vorige week was daarover discussie in de Tweede Kamer n.a.v. oproep Ombudsman. Zelf schreef ik in 2010 (de Wgs bestond nog niet) het artikel Een mooi keurslijf.

Het kabinet streeft ernaar om de wijzigingen in te voeren per 1-1-2020.

*Ik vraag me af: biedt dit voldoende grondslag om eropaf te gaan als er beslag wordt gelegd op bijstand?

Beslagregister wettelijk geregeld in 2021

update kei, deurwaarder, gerechtsdeurwaarder, deurwaarder Breda, deurwaarder Eindhoven, deurwaarder Leiden, deurwaarder Amsterdam, deurwaarder roermond, procesinleiding, dagvaarding

In 2014 startte de KBvG met het beslagregister. Gerechtsdeurwaarders moeten hier alle derdenbeslagen aanmelden. Het kabinet wil het beslagregister verbreden: naast gerechtsdeurwaarders moeten ook organisaties als Belastingdienst, UWV, SVB, CJIB, en LBIO, gemeenten en waterschappen via het beslagregister gegevens m.b.t. derdenbeslag met elkaar delen. Natuurlijk met als doel om te zorgen dat de beslagvrije voet correct wordt toegepast.

Een wettelijke basis voor gegevensuitwisseling is er nog niet. Het kabinet schrijft vandaag in een brief aan de Tweede Kamer dat de streefdatum voor de inwerkingtreding van deze wet 1 januari 2021 is.

Verwijsindex

De wet zal ook een stevigere basis leggen voor de Verwijsindex Schulden. Gerechtsdeurwaarders checken daar of een klant al bekend is bij de gemeentelijke schuldhulpverlening. Bij NVVK ligt het initiatief om ook alle schuldhulpverleners gebruik te laten maken van de Verwijsindex, zo schreef staatssecretaris Van Ark onlangs in dit document (zie aanbeveling 14). Maar het kan vast geen kwaad als je hier als gemeente zelf achteraan gaat.

 

Grondslag voor uitwisseling persoonsgegevens

N.a.v. mijn oproep vertelde een grote gemeente mij, dat ze de
Invorderingswet 1990, artikel 67 gebruiken als grondslag voor de Gemeenschappelijke Regeling (GR) die de gemeentelijke belastingen int, om signalen door te geven aan het Eropaf team. Dit artikel maakt het mogelijk om een ontheffing aan te vragen van de geheimhoudingsplicht. De gemeente en GR hebben de afspraken vastgelegd in een Uitvoeringsregeling Informatieverstrekking.

De Functionaris Gegevensbescherming kon er mee uit de voeten, net als de jurist van de GR.

Nu zoek ik alleen nog een grondslag voor doorgeven beslag op bijstand…

Checklist schulden

Afbeeldingsresultaat voor checklist

Op Rijksoverheid.nl staat de interactieve checklist schulden. Je vult je situatie in en krijgt vervolgens op maat adviezen en informatie over hoe je uit de schulden komt.

Handig voor de doelgroep, maar ook voor schuldhulpverleners en gemeentelijke beleidsmedewerkers om even te checken of je wel een volledig aanbod hebt.

Ik twijfel overigens of je als zzp’er voldoende uit de voeten kunt met deze checklist. Kan ik blijven ondernemen? Krijg ik aanvullende bijstand (Bbz)?

Eropaf bij beslag op bijstand of niet-betalen gemeentelijke belastingen

Afbeeldingsresultaat voor privacy

Help! Ik ben op zoek naar gemeenten die in het kader van vroegsignalering signalen van beslag op bijstandsuitkering of niet-betalen gemeentelijke belastingen doorgeven aan een Eropaf-team. Ik ben vooral op zoek naar een AVG-proof onderbouwing of grondslag voor het doorgeven van deze signalen zonder toestemming van de klant.

En verder – maar dat is meer uit nieuwsgierigheid – ben ik benieuwd of er gemeenten zijn die rond vroegsignalering afspraken hebben gemaakt met andere organisaties dan de gebruikelijke woningcorporaties, water- en energieleveranciers, zorgverzekeraars, SVB en gemeentelijke afdelingen. En dan vooral in het geval er nog geen toestemming is van de klant.

Bij voorbaat dank!

Op naar nul uithuiszettingen

In een motie verzoekt Kamerlid René Peters (CDA) de regering, om in interdepartementaal overleg met de VNG en de woningcorporaties tot een actieplan ‘Naar geen uithuiszettingen wegens schulden te komen’. Zijn motie werd op 4 december jl. aangenomen.

In het artikel op Socialevraagstukken.nl schrijft hij: ‘Hoe moeilijk kan het zijn? Wie om wat voor reden dan ook zijn huur niet betaalt krijgt direct hulp van de gemeente. En, mochten de problemen niet opgelost kunnen worden, dan wordt een soort ‘laatste kans curatele’ voorgesteld. Dan krijgt iemand in zijn huis begeleiding door de maatschappelijke opvang. En worden de financiën uit handen genomen. Het moet op die manier mogelijk zijn uithuiszettingen te voorkomen. Wie wil dat nu niet?’ René Peters licht zijn motie toe tijdens een congres van Eropaf op 29 maart.

René, suggestie voor het actieplan: zorg ook dat mensen die al op straat zijn gezet, met datzelfde ‘laatste kans curatele’ weer een woning kunnen huren. De gemeente kan huur doorbetalen uit bijstand, budgetbeheer bieden en borg staan voor de huur.

Behoren deze taferelen straks definitief tot het verleden?

Een kaartje versturen, kleine moeite groot effect

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) zoekt rond schuldenproblematiek actief de samenwerking met gemeenten. In de gemeenten waar ikzelf actief ben, is de samenwerking rond bijvoorbeeld vroegsignalering heel prettig.

In diverse gemeenten geeft de SVB signalen door aan schuldhulpverleners of wijkteams als er beslag wordt gelegd op AOW of Anw. De SVB mag dat vanwege de privacywetgeving alleen doen met toestemming van de klant. Het lukt medewerkers van de SVB echter niet altijd om de klant te bereiken, bijvoorbeeld omdat er geen (actueel) telefoonnummer is. Om klanten toch te bereiken, bedachten ze de deels handgeschreven ansichtkaart. Hij valt op, komt persoonlijk over en is niet bij voorbaat beladen. Sommige klanten in een schuldensituatie openen geen enveloppen van instanties.

En het blijkt te werken! Ongeveer 70% van de klanten die de ansichtkaart ontvangt, neemt telefonisch contact op. De ansichtkaart wordt nu breder binnen de SVB ingezet, bijvoorbeeld bij het terugdringen van niet-gebruik AOW. En steeds meer gemeenten volgen het voorbeeld.

Versnipperd

Van mijn voornemen om het in 2019 iets rustiger aan te doen, is tot nu toe niet veel terechtgekomen. Mijn laatste blog dateert van 21 december en ik heb inmiddels een flinke stapel nieuws op de plank liggen. In dit artikel even de belangrijkste zaken:

De schuldenaanpak van gemeenten is te versnipperd, zeker waar het gaat om bijstandsgerechtigden met schulden, concludeert Panteia. Door met signaleringsvragenlijsten te werken, kunnen bijstandsconsulenten meer gestructureerd doorvragen. Afdelingen werk en inkomen en armoede en schuldhulpverlening stellen soms tegenstrijdige eisen aan burgers. De gegevensuitwisseling schiet tekort, en dan vooral als de schuldhulp door een externe partij wordt verzorgd. Daarbij wordt vaak gewezen op privacywetgeving. De kennis over schulden en schuldhulpverlening schiet ook nog tekort bij veel afdelingen werk en inkomen. Ik voeg er graag nog aan toe: ga eropaf als er beslag wordt gelegd op bijstand, of geef het signaal door aan de schuldhulpverlening #vroegsignalering.

Het kabinet reageerde op 21 december op het rapport Knellende schuldenwetgeving. In dit document zet staatssecretaris Van Ark de 50 aanbevelingen en reacties overzichtelijk op een rij. Ik ontwaar voor gemeenten geen relevante, vermeldenswaardige toezeggingen of voorstellen voor een nieuwe aanpak, bijvoorbeeld m.b.t. meewerkplicht en reactietermijnen voor schuldeisers (aanbevelingen 2-4), verbreding vroegsignaleringsmogelijkheden (5), minnelijke regeling van boetes en fraudeschulden (15-20 en 38), aansluiting minnelijk-Wsnp (23-28) en beschermingsbewind (29-37). Regelmatig is de reactie dat meer onderzoek moet worden gedaan. Het initiatief om gemeenten aan te sluiten bij de Verwijsindex Schulden (14) laat het kabinet bij de NVVK liggen. Bij aanbeveling 29 lees ik dat het wetsvoorstel adviesrecht naar verwachting in de eerste helft van 2019 bij de Tweede Kamer wordt ingediend.

Afgelopen maandag informeerde Van Ark de Tweede Kamer over de voortgang rond de Rijksincasso (Actielijn 3 van het Actieplan brede schuldenaanpak). Divosa concludeert dat het voorlopig bij veel onderzoek, analyse en gesprekken blijft.  Komend voorjaar stuurt Van Ark haar eerste voortgangsbrief over de stavaza rond het Actieplan Brede Schuldenaanpak.

Vorige week was er n.a.v. Kamervragen veel te doen over het uitstel van de Wet vereenvoudigde beslagvrije voet. Zie bijv. NOS en Binnenlands Bestuur. Al op 16 oktober las ik over het uitstel in een bijzin van een Kamerbrief.

Het lectoraat Armoede Interventies heeft voor o.a. schuldhulpverleners en bijstandsconsulenten handreikingen ontwikkeld om mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) te herkennen en begeleiding te kunnen bieden.

Schouders Eronder heeft voor schuldhulpverleners filmpjes gemaakt waarin o.a. Belastingdienst, Cjib en Bureau Wsnp uitleg geven over interessante onderwerpen.

Minister Dekker (Rechtsbescherming) beperkt de gesubsidieerde advocaat voor burgers die in de schulden zitten, van wie de uitkering is afgewezen, of van wie het huurcontract is ontbonden. De minister vindt dat mensen problemen moeten oplossen buiten advocatenkantoren om, bijvoorbeeld via rechtsbijstand op een verzekeringspolis. Of ze moeten (meer) betalen voor de rechtshulp. Lees: Advocaten staken tegen bezuinigingen sociale advocatuur.

En kort nieuws uit gemeenten:

  • Aalsmeer start de campagne ‘Niets extra’s? Niets om je voor te schamen!’
  • Kindregeling Dalfsen voor minima via webshop groot succes.
  • Dierenziekenfonds in Zaanstad geen kans, dierenartsbon wel.
  • Oldambt geeft kinderen van minima fashioncheques.
  • Groningen biedt minima gratis bellen naar instanties zoals huisarts, school, bewindvoerder, advocaat, etc.

Geld en geweld

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is geld-en-geweld.jpg

Ik heb al een tijdje het boek Geld en Geweld op mijn leesplankje liggen, maar was er nog niet aan toegekomen er iets over te schrijven. RTLNieuws had daarvoor al wel tijd gevonden: Mishandelde vrouwen hebben vaak schulden: ‘Ik deed alles om hem te pleasen’ en Zorg+Welzijn ook: ‘Hulpverleners moeten over de schutting van hun eigen expertise kijken’.

Kwetsbare gezinnen en (jong)volwassenen die geweld in een afhankelijkheidsrelatie hebben meegemaakt, hebben vaak financiële problemen: chronische armoede, fikse schulden en te maken met een complex financieel systeem. Dit geeft financiële stress, zorgt voor spanningen en werkt averechts op herstel. Toch blijven deze problemen veelal onzichtbaar en hulpverleners weten zich hier vaak geen raad mee.

Geld en geweld schetst een beeld van cliënten in de geweldshulpverlening en hun complexe financiële problemen. Ook worden praktische handvatten beschreven die professionals kunnen gebruiken voor het signaleren, bespreekbaar maken, motiveren en ondersteunen van deze gezinnen en (jong)volwassenen.

Het boek is het resultaat van het project Geld en Geweld. Het richt zich op professionals in o.a. schuldhulpverlening, wijkteams, beleidsmedewerkers, bewindvoerders en schuldeisers. Er is ook een training Geld en Geweld.

Geen gezellig boek voor de Kerstdagen, maar toch maar even bestellen binnenkort!

Utrecht zet vaker saneringskrediet in

Gemeente gaat vaker schulden afkopen voor inwoners
Stadskantoor Utrecht, foto: Bas van Setten

Steeds meer gemeenten kiezen ervoor om schulden te gaan regelen met een saneringskrediet. Zo maakte Utrecht deze week bekend in 2019 vaker schulden van inwoners te gaan ‘afkopen’. 

En terecht, want schuldsanering is in pak ‘m beet 90% van de gevallen efficiënter en effectiever dan schuldbemiddeling. Beter voor zowel schuldeiser, schuldenaar als gemeente. Lees meer over voor- en nadelen.

Er zijn veel misverstanden over schuldregeling. Zo hoor ik vaak dat schuldenaren met een saneringskrediet ‘wel erg makkelijk’ van hun schulden afkomen. Maar het bedrag dat ze aflossen is meestal hetzelfde als bij schuldbemiddeling, en de aflosperiode is ook gewoon drie jaar.

Ik wil graag voorkomen dat schuldregeling een politieke speelbal wordt. Schuldregeling met een saneringskrediet past zowel in een politiek rechts als links beleid!

Fonds 1818 investeert € 1 miljoen in financiële zelfredzaamheid

Voor organisaties en gemeenten in de regio Delft, Den Haag, Zoetermeer, Leiden, Westland, de Duin- & Bollenstreek en tussenliggende gemeenten:

Fonds 1818 stelt € 1 miljoen beschikbaar voor projecten die financiële zelfredzaamheid vergroten. Het project moet in ieder geval bijdragen aan een of meer van de volgende doelen:

  • het verbeteren van de samenwerking tussen partijen
  • het versterken van de vrijwilligersinzet
  • het opzetten van noodhulpbureaus
  • het verbeteren van de vroegsignalering
  • het verbeteren van de informatievoorziening

Alle informatie over deze tender staat vanaf 14 januari op www.fonds1818.nl. Organisaties kunnen tot 1 april 2019 een aanvraag indienen.

Binnenkort: online overzicht van je schulden

Mensen met schulden kunnen vanaf begin 2019 in één oogopslag een actueel overzicht van hun schulden krijgen op Schuldenwijzer.nl. De site is een initiatief van KBvG en SNG, twee brancheorganisaties van gerechtsdeurwaarders.

Het platform is opgericht om een eind te maken aan de huidige versnipperde situatie. Die situatie ‘belemmert een effectieve aanpak van de sanering en inning van schulden’, aldus de twee organisaties. Nederland telt 170 gerechtsdeurwaarderskantoren, elk met een eigen administratie. Ook de Belastingdienst en andere (semi)overheidsinstanties voeren hun eigen boekhouding. Het kost schuldenaren nu veel tijd om van al die kanalen informatie te krijgen. Op de Schuldenwijzer hoeven ze alleen maar in te loggen met hun DigiD.

Het is een uitbreiding van het beslagregister.

Op termijn kunnen ook de schuldhulpverleners en gemeenten via Schuldenwijzer inzicht krijgen in de financiële situatie van de schuldenaren. Goed om te gebruiken in het kader van vroegsignalering (en laatsignalering)!

Aanvulling 7 feb. 2019: NHG werkt aan digitaal overzicht van hypotheek, pensioen en inkomen.

Innovatie in de schuldhulpverlening

NVVK-Innovatielab

De NVVK is in september gestart met het Innovatielab. NVVK-leden kunnen zich aanmelden om tijdelijk in een regelarme ruimte innovatieve ideeën en werkwijzen te testen in de praktijk. Succesvolle ervaringen kunnen vervolgens leiden tot aanpassing van de NVVK-regels. Op dit moment zijn de volgende innovatieve projecten toegelaten:

SchuldenlabNL

Vorige week werd SchuldenlabNL gelanceerd, naar voorbeeld van Schuldenlab070. Bij RTL Z leggen de initiatiefnemers uit wat ze gaan doen en krijgen we cijfers over de aard en omvang van de schuldenproblematiek:

Bekijk vooral ook het interview met Albert Jan Kruiter en Tamara Madern. Zij benoemen waar het aan schort in de schuldhulpverlening en noemen ook een paar initiatieven die volgens hen wel goed werken zoals het ‘Huishoudboekje’ in Utrecht (genoemd in dit artikel en hier), het Jongerenperspectieffonds in Den Haag, de Maatwerkroute en Sociaal Hospitaal:

Goede Gieren

En omdat ik zelf ook maar eens moest gaan innoveren, zal ik binnenkort toetreden tot het bestuur van de Goede Gieren Coöperatie! Zie hier een selectie van initiatieven van de Goede Gieren.

Schone schijn

Must see: de documentaire Schone schijn, over zzp’ers met schulden. Deze week uitgezonden door de NPO.

Afbeeldingsresultaat voor schone schijn docu

Stadsgids Schulden010 maakt schuldhulp toegankelijker voor Rotterdammers

Afgelopen maandag hebben Stichting van Schulden naar Kansen en MUG magazine aan de Rotterdamse wethouder Michiel Grauss een eerste exemplaar uitgereikt van de Stadsgids Schulden010. De Stadsgids helpt Rotterdammers op weg naar de meest geschikte schuldhulpverleningsorganisatie en biedt tips, adviezen en adressen waar ze voor hulp terecht kunnen. Lees de digitale versie.

Gegevensuitwisseling tussen schuldeiser en schuldhulpverlener

De NVVK bouwt een digitaal knooppunt waarlangs schuldhulpverleners en schuldeisers op een meer gestandaardiseerde manier gaan communiceren over schuldregeling: saldo-verzoek, voorstel en akkoord.

Ook wordt onderzocht of en hoe gegevensuitwisseling via het Inlichtingenbureau kan plaatsvinden. Het Inlichtingenbureau is nu al een gegevensknooppunt voor de uitvoering van de Participatiewet. Je kunt daar bijvoorbeeld zien wat iemands inkomen is en of hij of zij een auto op naam heeft.

Er wordt in een ander verband ook gekeken naar gegevensuitwisseling voor de berekening van de beslagvrije voet. Uitgangspunt is dat de schuldenaar weinig hoeft aan te leveren, en dat de beslaglegger alles uit systemen haalt. Tot slot moet er nog gekeken worden naar gegevensuitwisseling met bijvoorbeeld sociale wijkteams en gegevensuitwisseling in het kader van vroegsignalering.

Technisch is veel mogelijk. Maar er moet qua privacy nog wel e.e.a. geregeld worden. Het ministerie van SZW werkt aan een grondslag in de Wgs voor gegevensuitwisseling.

Budget voor onderzoek schuldhulpverlening

Schouders Eronder stelt budget beschikbaar voor onderzoek en ontwikkeling van nieuwe werkwijzen en instrumenten op drie thema’s binnen schuldhulpverlening:

  1. Leren van anderen (max. € 73.500)
  2. Het stabilisatietraject (max. € 200.000)
  3. Experimenten binnen de schuldhulpverlening (€ 73.500)

Binnen elk thema wordt één onderzoeksvoorstel gehonoreerd. Meld je interesse uiterlijk 5 november 2018.

Vanaf 2019 wordt 90% van de schulden geregeld met een saneringskrediet

Schuldregeling bestaat in twee vormen:

  1. Bij een schuldsanering verstrekt een kredietbank een saneringskrediet. De schuldeisers krijgen meteen het bedrag uitgekeerd waar ze mee akkoord zijn gegaan en de schuldenaar betaalt het krediet in 3 jaar terug aan de kredietbank. Het bedrag dat de schuldeisers ontvangen ligt hiermee dus vast.
  2. Bij een schuldbemiddeling worden maandelijks alle inkomsten boven het Vrije Te Laten Bedrag gereserveerd. Elk jaar krijgen de schuldeisers een bedrag uit de reservering uitgekeerd. De uiteindelijke omvang van de reservering, en daarmee de uitkering, kan fluctueren vanwege wijzigingen in dit inkomen. Het bedrag dat de schuldeisers uiteindelijk ontvangen, staat dus niet vast.

Schuldsanering is vaak beter dan schuldbemiddeling. Bij een schuldsanering is de schuldenaar in één keer van al zijn schuldeisers af en heeft hij nog maar één schuldeiser, de kredietbank. Dat neemt direct heel veel stress weg. En als de schuldenaar (meer) gaat werken, merkt hij dat direct in zijn portemonnee. Voor de schuldeiser is sanering prettig, omdat hij direct de boeken kan sluiten. Snelle duidelijkheid en eenmalige uitbetaling heeft voor menig schuldeiser de voorkeur boven 3 jaar wachten voor misschien een paar euro’s meer. Het bespaart de schuldhulpverlener en gemeente enorme administratieve lasten die gemoeid zijn met het verwerken van mutaties gedurende de 3-jarige aflosperiode. Schuldbemiddeling is alleen zinvol als er zicht is op een substantiële inkomensverbetering in de komende 3 jaar. In de praktijk blijkt die inkomensverbetering echter flink te worden overschat. Alle voor- en nadelen van saneren en bemiddelen staan in het rapport Saneren versus bemiddelen, dat ik schreef samen met Joke de Kock, hoofd schuldhulpverlening Tilburg.

Ondanks de voordelen van sanering wordt anno 2018 tweederde van de schulden geregeld met een schuldbemiddeling. Waarom? Veel gemeenten die wij spraken, weten het eigenlijk ook niet goed: ‘we hebben het altijd zo gedaan’ en zelfs ‘we wisten niet dat er een alternatief was’. Ook wordt er vaak onterecht verondersteld dat schuldeisers liever voor bemiddeling kiezen. Sommige gemeenten geven aan dat er geen kredietfaciliteit is. Dit blijkt ook uit onderzoek dat NVVK en SUNN lieten uitvoeren.

Daarom: Vanaf 2019 wordt 90% van de schulden geregeld met een saneringskrediet. Dat is geen nieuwe wet- en regelgeving, maar een ambitie en oproep van ons namens tal van geraadpleegde deskundigen, gemeenten en schuldeisers. Het zal de schuldhulpverlening in Nederland veel effectiever en efficiënter maken. Waarom 90%? Omdat bij 90% van de schuldenaren de inkomensverbetering zo klein is dat het niet opweegt tegen de nadelen. Waarom in 2019 al? Omdat het gemakkelijk te regelen is: gewoon doen! Een college- of raadsbesluit is niet nodig. Heeft je gemeente geen kredietfaciliteit, bel dan even een nabij gelegen kredietbank. Zij doen je waarschijnlijk graag een aanbod. En tot slot, het risico voor de gemeente is verwaarloosbaar: de ervaring leert dat 95% van het saneringskrediet netjes wordt terugbetaald. Het risico is in veel gevallen dus een paar tientjes! Zet dat maar eens af tegen de veel lagere uitvoeringskosten en de hogere effectiviteit van schuldhulpverlening!

En echt tot slot. We bedanken Adessium, Fonds1818, RDO en Van Bylandstichting voor het mogelijk maken van het onderzoek. Mochten de gemeenten en kredietbanken in Nederland onverhoopt onvoldoende borgstelling of kredietfaciliteit bieden, dan zullen we opnieuw kijken of er een schuldenborgfonds met publieke en private middelen moet worden opgericht. En ook dank aan de abonnees van mijn nieuwsbrief die de enquête invulden.

Is adviesrecht de oplossing?

Afbeeldingsresultaat voor schuldenbewindDeze week was ik bij het kantongerecht en bij een bijeenkomst met bewindvoerders in de Leidse regio. Kort daarvoor beluisterde ik de reportage ‘Onder bewind‘ op radio 1. Aanvankelijk wilden we in de Leidse regio net als in Tilburg adviesgesprekken gaan voeren voorafgaand aan de aanvraag schuldenbewind. Maar nu twijfelen we toch. Wordt het niet veel te bureaucratisch? En gaat dit wel de gewenste besparing opleveren voor gemeenten?

Van de 101 inwoners waarmee Tilburg samen met bewindvoerders een gesprek voerde, kregen 77 inwoners de indicatie bewindvoering. De overige 24 personen konden op een andere manier worden geholpen. Maar dat kost ook geld; dus het is maar de vraag of dit voor de gemeente een besparing oplevert. Joke de Kock, hoofd schuldhulp, verwacht dat je pas op termijn kunt beoordelen of de kosten voor schuldenbewind dalen. De Kock en Roeland van Geuns, lector aan de HvA, vinden dat het wetsvoorstel te vroeg komt.

Van Geuns: ‘Als je bedenkt dat 2,5 tot 4 miljoen mensen beperkte basisvaardigheden hebben zoals digitale-, lees- en rekenvaardigheden, of een beperkt verstandelijk vermogen, dan valt het aantal bewinden (244.000) eigenlijk wel mee. En als je het plaatst in het licht van preventie, en beseft hoeveel kosten je bespaart, dan is de rekening die gemeenten betalen, misschien helemaal niet zo groot.’

Vóór de pilot in Tilburg deed de rechtbank aanvragen in vrijwel alle gevallen schriftelijk af. Snel en efficiënt, maar zonder goed gesprek. Het positieve van de pilot in Tilburg is volgens kantonrechter Rouwen dat er nu wel gesprekken plaatsvinden. Er kan zo een veel duidelijkere opdracht worden gegeven aan de bewindvoerder. Rouwen geeft hiermee invulling aan de ‘schuldenrechter’ die in het regeerakkoord en het Actieplan Brede Schuldenaanpak werd geïntroduceerd.

We moeten de gesprekken in de Leidse regio nog even laten bezinken, maar hebben al wel geconcludeerd dat we veel intensiever willen samenwerken met bewindvoerders. Bijvoorbeeld op basis van een intentieverklaring zoals in Zaanstad. Dat is in het belang van beide partijen, zo concludeerden we tijdens de overigens zeer positieve en constructieve bijeenkomst. In de uitvoering krijg je een goed beeld van de bewindvoerders waarmee het prettig samenwerken is. De bewindvoerders die niet (willen) samenwerken, hopen we in beeld te krijgen via de klanten die bijzondere bijstand aanvragen. De rechtbank houdt zich aanbevolen voor signalen dat bewindvoerders er een potje van maken, zo zeiden ze. Wellicht ontstaat er op termijn een lijst met bewindvoerders waarvan de rechtbank weet dat zij afstemmen met de gemeente. En dat er dan dus geen gebruik hoeft te worden gemaakt van het adviesrecht. Áls dat adviesrecht er al komt. Want ik hoor verschillende betrokkenen twijfelen of het adviesrecht de oplossing is.

Het voordeel van het adviesrecht is wellicht dat de rechtbank straks aanvragen kan voorleggen aan de gemeente wanneer zij twijfelt over de bewindvoerder. En dat gemeente en rechtbank gemakkelijker gegevens kunnen uitwisselen. Nu stuit dat nog op privacybezwaren. Maar dat kan je misschien op een andere manier oplossen dan met adviesrecht.

Er waren 65 reacties op de internetconsultatie.

De overheid als schuldeiser

Diverse uitvoeringsorganisaties en Kamerleden spraken deze week over de rol van de overheid als schuldeiser.

Een veelgenoemd knelpunt is de gegevensuitwisseling. De overheidsdiensten beschikken over gegevens van burgers die inzicht geven in het ontstaan van toekomstige financiële problemen en schulden (bijv. betalingsachterstanden of inkomensbeslag) maar mogen deze niet zonder toestemming van de klant delen met bijvoorbeeld de gemeentelijke schuldhulpverlening. Het CAK heeft inmiddels wel een wettelijke grondslag om gegevens van wanbetalers (zorgpremie) te delen. Het zou mooi zijn als dat voor andere leden van de ‘Manifestgroep‘ (CAK, DUO, SVB, Belastingdienst, UWV en CJIB) ook wettelijk wordt geregeld.

Het kabinet streeft er overigens naar om de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening op het vlak van gegevensuitwisseling aan te passen en deze wijziging in te voeren per 1-1-2020.

Daarnaast werd als knelpunt genoemd dat diverse overheidsdiensten geen wettelijke bevoegdheid hebben om mee te werken aan een schuldregeling waarbij kwijtschelding aan de orde is.

Water afsluiten? Eerst melden bij schuldhulpverlening!

Deze week was ik op bezoek bij waterbedrijf Evides. Zij attendeerden mij erop dat de Regeling afsluitbeleid voor kleinverbruikers van drinkwater per 1 juli is aangepast. Drinkwaterbedrijven zijn nu verplicht klantgegevens en de hoogte van schuld van huishoudens met betalingsproblemen te melden bij de gemeente. Als vervolgens een schuldhulpverleningstraject wordt ingezet, mag de levering van drinkwater niet worden stopgezet.

Minister van Nieuwenhuizen had eerder dit jaar al aangekondigd de regeling te willen wijzigen.

Neem deze signalen mee in het kader van vroegsignalering!

Extra geld voor bestrijding armoede en schulden

op Prinsjesdag schreef ik €8 miljoen extra voor bestrijding kinderarmoede en schulden bij jongeren. Inmiddels zijn we een stapje verder en is na de Algemene Beschouwingen deze motie aangenomen. Als ik het zo lees, ga ik ervan uit dat het geld niet naar gemeenten gaat. Ik denk €4 miljoen naar (leden van) de Vrijwilligersalliantie, misschien ook SchuldenlabNL, en €4 miljoen naar de samenwerkende partijen achter Sam& (Leergeld, Jeugdfonds Sport en Cultuur, Jarige Job en Nationaal Fonds Kinderhulp).

Schuldhulp laagdrempelig en breed toegankelijk

In de week waarin de Ombudsman voor de zoveelste keer moest constateren dat de toegang tot schuldhulpverlening in de meeste gemeenten nog voor verbetering vatbaar is, presenteerde Stimulansz de infographic ‘Zo maakt u schuldhulp laagdrempelig en breed toegankelijk’. Lees meer op stimulansz.nl.

Cijfers benchmark armoede en schulden

De belangrijkste cijfers uit de Divosa Benchmark Armoede & Schulden:

Ik zie dat iets meer dan de helft van de mensen die schuldhulpverlening aanvraagt, die hulp ook daadwerkelijk krijgt. Weinig, lijkt me zo op het eerste gezicht. Maar volgens mij is het zo, dat in de meeste gemeenten burgers feitelijk een ‘schuldregeling’ aanvragen (een ‘aanvraag‘ als bedoeld in de Awb). De andere helft krijgt informatie, advies, budgetbeheer of (verwijzing naar) andere hulp. Hoop ik.

Roermondse schuldhulpverleningsklanten geven dienstverlening een 8,2

Afbeeldingsresultaat voor roermondAfgelopen voorjaar hebben 177 klanten van het Loket Schuldhulp van de gemeente Roermond deelgenomen aan een Klantbelevingsonderzoek. In aanvulling hierop hebben 20 klanten meegewerkt aan een verdiepend telefonisch interview. Over het algemeen zijn respondenten erg tevreden over de ondersteuning. Afbeeldingsresultaat voor duimpjeDe schuldhulpverleners verlagen stress en creëren daarmee ruimte voor overzicht.

Roermond zette in de beleidsplannen armoedebeleid en schuldhulpverlening 2017 e.v. stevig in op preventie.

€8 miljoen extra voor bestrijding kinderarmoede en schulden bij jongeren

Afbeeldingsresultaat voor miljoenennota 2019In de vandaag gepresenteerde Miljoenennota zie ik niet direct nieuwe budgetten of initiatieven op het gebied van gemeentelijke armoedebestrijding en schuldhulpverlening.

In het AD lees ik wel iets nieuws! Als ik het goed begrijp, komt er eenmalig €4 miljoen voor het terugdringen van armoede onder kinderen. En ook €4 miljoen om jongeren te begeleiden om uit de schulden te komen. Of daarvan een deel naar gemeenten gaat, kan ik nog niet achterhalen.

Dit komt dan bovenop de al eerder aangekondigde decentralisatie-uitkering van €72 miljoen voor het voorkomen van schulden en bestrijden van armoede – in het bijzonder onder kinderen. Dat bedrag wordt nu genoemd op p. 283 van de bijlage bij de Miljoenennota. Bekijk nog even het volledige overzicht van armoede- en schuldenbudgetten.

Nieuwe Leidraad Vroegsignalering Schulden

Vandaag presenteren Marielle Fleuren, Jacomijn Kuiper en de NVVK de nieuwe Leidraad Vroegsignalering Schulden. Daarin lees je alles wat je moeten weten als je aan de slag gaat met vroegsignalering.

Staatssecretaris Tamara van Ark van SZW onderstreept in het voorwoord het belang van vroegsignalering.

De NVVK heeft op de website een speciale pagina Vroegsignalering ingericht. Hier staan alle rapporten die genoemd worden in de Leidraad. Daarnaast zal de NVVK binnenkort een openbare community Vroegsignalering lanceren waar alle betrokken partijen ervaringen met elkaar kunnen delen.

Interessante uitspraak ACM en wetsevaluatie beschermingsbewind

De Wet wijziging curatele, beschermingsbewind en mentorschap is geëvalueerd. Minister Dekker bood het evaluatierapport vorige week aan aan de Tweede Kamer. De onderzoekers hebben vooral gekeken naar de wetswijziging op het gebied van beschermingsbewind. Sinds 2014 kan dit ook aangevraagd worden in het geval van problematische schulden. Voorheen was deze maatregel alleen mogelijk als mensen niet voor zichzelf konden zorgen.

Gemeenten vinden dat rechters doorgaans geen oog hebben voor mogelijke alternatieven voor beschermingsbewind zoals gemeentelijk budgetbeheer. Overigens krijgen gemeenten in de nabije toekomst waarschijnlijk wel adviesrecht voordat de rechter uitspraak doet over beschermingsbewind.

Gemeenten zien de wetswijziging als een belangrijke oorzaak voor de sterke stijging van het aantal beschermingsbewindzaken en de extra kosten in de bijzondere bijstand.

Los van de kritiek van gemeenten signaleert een expertgroep van rechters dat de categorie problematische schulden erg dominant begint te worden binnen de beschermingsmaatregelen en daarmee tot veel werk leidt. Tegelijkertijd zijn geraadpleegde kantonrechters, bewindvoerders en schuldhulpverleners positief over de wettelijke mogelijkheid, omdat hiermee aangesloten wordt op een belangrijk maatschappelijk vraagstuk en bewind in deze situatie een oplossing kan zijn.

Er is ook gekeken naar de nieuwe kwaliteitseisen voor bewindvoerders. Rechters signaleren dat met de eisen het ‘kaf van het koren’ is gescheiden en er bij vertegenwoordigers meer bewustzijn over het belang van goede dienstverlening ontstaan is. Ze zien echter ook, dat de kwaliteitseisen geen volledige garantie bieden dat misstanden uitgesloten worden.

Over de wettelijke verruiming van de bevoegdheden van bewindvoerders bij problematische schulden – een bewindvoerder mag alle handelingen verrichten die bijdragen aan een goed bewind – lopen de meningen van de kantonrechters uiteen. In de Memorie van Toelichting zijn de taken benoemd die een bewindvoerder kan uitoefenen bij problematische schulden: stabilisatie, toeleiding naar schuldhulpverlening en eventueel zelf (tegen betaling) minnelijke trajecten regelen. Bewindvoerders zijn positief over deze verruiming, de NVVK niet.

Verder lees ik: de aanscherping van de rechtsgrond en overheveling van verkwisting als grond voor beschermingsbewind hebben ertoe geleid dat curatele minder vaak wordt opgelegd.

Beschermingsbewind als ‘activiteit in het algemeen belang’
Afbeeldingsresultaat voor autoriteit consument & marktOok recent in het nieuws: Meerdere gemeenten willen beschermingsbewind zelf gaan aanbieden om de stijgende kosten van de bijzondere bijstand beheersbaar te maken en problemen met malafide bewindvoerders aan te pakken. Als gemeenten het beschermingsbewind aanmerken als activiteit in het algemeen belang – zoals Groningen deed in 2014 – handelen zij volgens een recente uitspraak van de ACM niet in strijd met de Wet markt en overheid. Gemeenten hoeven dan ook niet de kostprijs door te berekenen en ook niet bijzondere bijstand te verlenen voor particuliere bewindvoering. Bewindvoerders zeggen dat zij door het gemeentelijk beleid geen broodwinning meer hebben en dat zij bezwaar zullen aantekenen tegen de uitspraak van de ACM.

De uitspraak heeft geen gevolgen voor de experimenten met het beschermingsbewind in Deventer. Deventer werd vorig jaar teruggefloten door de ACM toen zij van plan was alleen nog bijzondere bijstand te verlenen aan klanten van bewindvoerders als dat bewind door het gemeentelijk BAD (Budget Adviesbureau Deventer) werd uitgevoerd. Daarop kwam de gemeente met een ander plan; de bijzondere bijstand voor vergoeding van beschermingsbewind werd vastgesteld op het prijsniveau van het beschermingsbewind door het BAD, ook als een cliënt bij een commerciële bewindvoerder zit. Daarover is nu bij wijze van pilot een proefproces gaande.

Leiden en Leiderdorp willen snellere hulp bij schulden

13 partijen ondertekenen op 31 augustus 2018 het convenant Snelle Hulp Bij Schulden

De gemeenten Leiden en Leiderdorp gaan met verschillende organisaties samenwerken om schulden vroegtijdig te signaleren en op te lossen. De ervaring is dat inwoners zich nu pas melden voor schuldhulpverlening als de schuld is opgelopen tot €40.000. Het is dan heel lastig om een regeling te treffen met schuldeisers. Het doel is daarom om inwoners met schulden eerder in beeld te krijgen en te helpen.

De werkwijze is dat aangesloten partners betalingsachterstanden of inkomensbeslag bij inwoners melden bij het vroegsignaleringsteam ‘Snelle Hulp Bij Schulden’, een team dat bestaat uit medewerkers van de Stadsbank en de Sociale wijkteams. Het vroegsignaleringsteam legt vervolgens een huisbezoek af. De inwoner krijgt hulp bij het aanvragen van inkomensondersteuning en het ordenen van de thuisadministratie. Als er achterliggende problemen zijn, worden die ook aangepakt. Het doel is om zo snel mogelijk de lopende rekeningen te betalen en een oplossing te vinden voor de achterstand, maar ook om de oorzaken van de schuldenproblematiek weg te nemen.

Deze samenwerking is vastgelegd in het convenant ‘Snelle Hulp bij Schulden’ dat op 31 augustus 2018 is ondertekend door alle partners. Per 1 september 2018 wordt volgens het convenant gewerkt. De bedoeling is dat het aantal partijen dat melding wil maken van betalingsachterstanden verder zal toenemen en meer partijen zich aansluiten bij het convenant.

Zeker, niet het eerste vroegsignaleringsproject, maar wel het beste 😉 Opgezet zonder last van remmende voorsprong en met maar liefst 13 partijen.

Convenantpartners en soort meldingen

  • Gemeenten Leiden en Leiderdorp: beslag op bijstand en in toekomst betalingsachterstand gemeentelijke belastingen. Korte lijnen met Stadsbank / schuldhulpverlening;
  • Zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid: betalingsachterstand zorgpremie ca. 2-3 maanden en in toekomst cliënten wanbetalersregeling;
  • Sociale Verzekeringsbank: beslag op AOW;
  • Woningcorporaties Rijnhart Wonen, Woonzorg Nederland, Ons Doel, De Sleutels, Portaal en Stichting Huisvesting Werkende Jongeren: huurachterstand 1-2 maanden;
  • Stichting Peuterspeelzalen Leiden e.o. (SPL): betalingsachterstand kinderopvang. We proberen o.a. toeslag door Belastingdienst direct uit te laten betalen aan SPL;
  • GGD Hollands Midden: afstemming met meldingen Zorg en Overlast en meldingen i.h.k.v. Convenant Voorkomen Huisuitzettingen;
  • Coöperatie Sociale Wijkteams Leiden: integrale aanpak.

Er zal daarnaast in de nabije toekomst ook worden gelopen op dreigende energieafsluitingen. De energieleveranciers zijn geen convenant-partner, maar zijn wettelijk verplicht meldingen door te geven. Een aantal grote energieleveranciers heeft aangegeven voorlopig geen nieuwe convenanten te willen afsluiten en eerst de bestaande convenanten te willen beproeven. Melding waterafsluiting wordt waarschijnlijk ook verplicht. Die meldingen zal het vroegsignaleringsteam t.z.t. ook oppakken.

Luister:

Download:

 

Gemeentelijke aanpak zorgverzekeringsschulden

Zorgverzekeringslijn bracht in kaart wat gemeenten doen om zorgverzekeringsschulden bij burgers te voorkomen en op te lossen. De conclusie daarvan is dat gemeenten al veel doen, maar nog lang niet alle mogelijkheden inzetten en de kennis nog tekort schiet.

Afbeeldingsresultaat voor zorgverzekering

Nagenoeg alle gemeenten bieden een collectieve zorgverzekering voor minima (CZM) aan. Bijna 80% van de gemeenten draagt ook financieel bij, waardoor de premie relatief laag blijft. Gemeenten mogen de premie inhouden op de bijstandsuitkering om zo schulden te voorkomen. Dit doet nog niet de helft van de gemeenten. Als mensen al schulden hebben, is het in slechts 14% van de gemeenten mogelijk om over te stappen naar de gemeentepolis.  Een derde van de gemeenten denkt na over alternatieven voor de CZM, zoals zorgverzekering op maat. Van de gemeenten die niet nadenken over alternatieven, zegt driekwart tevreden te zijn over de CZM.

Een klein gedeelte van de gemeenten (15%) voert de Regeling Uitstroom Bijstandsgerechtigden (RUB) uit en eveneens 15% van de gemeenten zegt de RUB niet uit te gaan voeren. Een groter gedeelte (22%) geeft aan in de toekomst de RUB in te zetten. Opvallend is dat een groot gedeelte (48%) niet weet wat de plannen van de gemeente voor de RUB zijn.

Menzis en Zilveren Kruis trekken zich terug
De zorgverzekeraars Menzis en Zilveren Kruis hebben besloten om de collectieve contracten met tientallen gemeenten te beëindigen. Hierdoor moeten duizenden inwoners op zoek naar een nieuwe zorgverzekering. De PvdA heeft hierover inmiddels Kamervragen gesteld. Dit zijn de gemeenten waaruit Menzis zich terugtrekt: Eindhoven, Bunnik, De Bilt, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede, Zeist, Lelystad, Assen, Tynaarlo, AA en Hunze, Bommelwaard, Epe, Barneveld, Woudenberg, Heerde, Oldenbroek, Hattum, Almere, Amersfoort, Apeldoorn, Brummen, Weesp, Leusden, Hilversum, Stichtse Vecht, Houten, IJsselstein, Nieuwegein, Vianen en Lopik.

Divosa vindt deze ontwikkeling zorgelijk en noemt de CZM onmisbaar.

Inspiratie- en werkboek Armoede, schulden & gezondheid

Armoede en schulden kunnen een serieuze aanslag op de gezondheid betekenen. Ook omgekeerd is er een verband, want een slechte gezondheid kan leiden tot een lager inkomen, en bijvoorbeeld ook leiden tot veel kosten voor medicijnen en zorg. Het Inspiratie- en werkboek Armoede, schulden & gezondheid van Platform31 beschrijft zes voorbeelden van integrale ondersteuning op het gebied van financiën en gezondheid:

  1. Financiën op Koers (Kampen). Eén duidelijk loket voor financiële vragen.
  2. Een gezonde toekomst dichterbij (Hengelo). De aanpak is gebaseerd op de positieve psychologie en zet in op de ontwikkeling van persoonlijke capaciteiten en een duurzaam gevoel van welbevinden. Tijdens een pilot in vier buurten zijn vijftig gezinnen benaderd. Deelnemers werkten met ondersteuners gericht aan de eigen regie, het versterken van competenties en hun verbondenheid met de samenleving.
  3. De Vaart Erin (Assen). In het project worden mensen met huurachterstanden begeleid bij hun financiële problemen.
  4. De Geweldige wijk (Meppel). Het programma bestaat uit drie fasen:
    Geweldig Bedankt: verminderen van stress door armoede, door kleine zorgen en problemen te verlichten. Met een app kunnen gezinnen hulp vragen in de wijk bij dagelijkse kleine problemen.
    Geweldig Gevoel: versterken van rust en veerkracht.
    Geweldig Bezig: gemotiveerd werken aan de eigen gezondheid.
    In het project gaan kansarme gezinnen zelf met de interventies aan de slag. Ze krijgen daarbij ondersteuning van hun directe leefomgeving en begeleiding van professionals. Bekijk de animatie op de website van de Geweldige Wijk.
  5. SameNoord – de formulierenbrigade (Wijchen). Vrijwilligers helpen wijkinwoners bij het aanvragen van toeslagen en minimaregelingen en het op orde brengen van hun financiële administratie.

Verder zijn er hoofdstukken over ‘vroegopsporing’ en preventie, samenwerking, werken met vrijwilligers en ervaringsdeskundigen en monitoren en evalueren.

Kijk op dit blog ook in de rubriek Gezondheid.

Naschrift d.d. 30 augustus 2018: In vervolg op het Inspiratieboek is nu ook een Gesprekstool beschikbaar waarmee je de gecombineerde beleidsaanpak kunt realiseren. En bezoek op 7 november de Landelijke Studiedag Gezond in…

Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen – Nieuwe Editie!

Stichting Eropaf! heeft een hernieuwde uitgave van de Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen uitgebracht. De handreiking biedt actuele inzichten over preventie en interventie bij dreigende ontruimingen wegens schulden.

Komend najaar organiseert Eropaf! een bijeenkomst rond het thema huisuitzettingen. Stuur een mail naar info@eropaf.nl als je hierover op de hoogte gehouden wil worden.

Schuldenaanpak op de schop

Moties
Op 3 juli nam de Tweede Kamer de volgende moties aan:

Knellende wetgeving
Op dezelfde dag besprak de commissie SZW van de Tweede Kamer het rapport Knellende schuldenwetgeving met 50 aanbevelingen van externe onderzoekers om wet- en regelgeving aan te passen. Ik sta achter de meeste aanbevelingen en zal er meer over schrijven zodra duidelijk is hoe de Tweede Kamer of het Kabinet deze oppakken.

Stelselwijziging
Geboeid las ik gisteren ‘Schuldhulp veel duurder dan nodig’ met nog verdergaande voorstellen van faillissementsrechter Erik Boerma om de schuldhulpverlening te verbeteren. ‘Je kan het in veel gevallen veel sneller en makkelijker regelen door mensen gewoon door de rechter failliet te laten verklaren. Met een snelle klap direct afdwingen dat de schuldeisers genoegen nemen met dat percentage, en klaar.’

Eerder dit voorjaar schreef advocaat en docent schuldsaneringsrecht Arnoud Noordam De wél effectieve variant van schuldhulp gaat stil ten onder. ‘In 60% van de gevallen wijzen schuldeisers het gemeentelijke aanbod af. De NVVK stelt nu voor alle schuldeisers wettelijk te verplichten aan de gemeentelijke schuldregeling mee te werken. Maar zo’n regeling hebben we al! Juist, dat is de Wsnp.’ Voor de korte termijn stelt hij voor het vereiste van het gemeentelijke voortraject te schrappen (een motie daartoe werd overigens niet aangenomen) of gemeenten te dwingen in alle gevallen waarin schuldeisers niet binnen zes maanden met een regeling hebben ingestemd, schuldenaren door te verwijzen naar de Wsnp. Op langere termijn bepleit hij één geïntegreerd, breed toegankelijk wettelijk traject dat in een veel eerder stadium van de hulpverlening algemeen wordt ingevoerd.

De gemeentelijke schuldhulpverlening komt er in veel beschouwingen niet goed van af. Het minnelijk traject is ‘stroperig’ en het wettelijk traject zou veel beter zijn. Nou denk ik, dat we inderdaad de voordelen van het wettelijk traject beter moeten benutten, en dat er nog veel te verbeteren is bij gemeenten, maar we moeten geen appels met peren vergelijken. Het technisch regelen van schulden is niet zo ingewikkeld. Een kwestie van goed rekenen. Het helpt natuurlijk wel dat een rechter een regeling eenzijdig kan opleggen, terwijl je als gemeente altijd in onderhandeling bent. Maar het stabiliseren van inkomsten, uitgaven en problematiek op andere leefgebieden zodat de schuldenaar rijp is om aan zijn aflosverplichtingen te gaan voldoen, is veel ingewikkelder. Dát is volgens mij de belangrijkste reden dat het gemeentelijke traject stroperiger is dan het wettelijke.

Zou het niet zinvol zijn om een door de gemeente voorbereid schuldregelingsvoorstel altijd door de rechter te laten bekrachtigen? Het op orde brengen van het dossier, het stabiliseren van inkomsten en uitgaven en een PvA om de oorzaken van schulden aan te pakken, laten we dan bij de gemeente. Rechtbanken zitten er ongetwijfeld niet op te wachten om deze volledige ‘intake’ op zich te nemen.

Wat ik verder zou willen, is dat gemeenten 90% van de schulden regelen met een saneringskrediet. Dus veel minder vaak met een schuldbemiddeling. Dat is in de meeste gevallen voordeliger voor zowel schuldeiser, schuldenaar als gemeente. Na de zomervakantie meer daarover…

Schulden in de maatschappelijke opvang en beschermd wonen

Gisteren ging www.schuldenindeopvang.nl live. Met deze site wil Federatie Opvang cliënten in de opvang en beschermd wonen beter leren omgaan met hun financiën en professionals beter toerusten voor schuldhulpverlening aan deze doelgroep. 90% van de opvang-cliënten heeft schulden. Voor beschermd wonen en GGZ zijn geen goede cijfers bekend.

Vorig jaar lazen we Doorstroom opvang belemmerd door financiële knelpunten (Leger de Heils) en Vrouwen in vrouwenopvang verstrikt in financiële regelingen (Ombudsman).

Ook lazen we vorig jaar Utrechtse cliënten langer in de opvang door geldproblemen. Gelukkig lees ik recent Utrechtse financiële uitstroombelemmeringen opvang grotendeels opgelost! Dat is mooi werk van onder andere De Tussenvoorziening. Een greep uit de oplossingen:

  • Elke cliënt die instroomt, krijgt een financiële intake;
  • In de U-wijzer zitten verwijsposters voor woonbegeleiders om ze de weg te wijzen naar passende financiële hulpverlening.
  • De checklist uitstroom zelfstandig wonen brengt voor woonbegeleiders risico’s van zelfstandig wonen in kaart (zie p. 43 van dit rapport).
  • Er komt een Stadsbreed scholingsprogramma biedt Buurtteam- en opvangmedewerkers.

Meer oplossingen vind je dus op schuldenindeopvang.nl.