Kabinet komt met vergaande beleidsopties om economische crisis te bestrijden

Op 22 april jl. stuurde minister Hoekstra het rapport Naar een inclusieve samenleving naar de Tweede Kamer. De Kamer had het kabinet gevraagd om ter voorbereiding op een volgende neergaande conjunctuur of economische crisis effectieve beleidsopties en hervormingen, bestaand uit zowel plussen als minnen, in kaart te brengen. De motie daartoe werd ingediend in december 2018 (!). Wie had toen kunnen bevroeden dat het rapport zou worden opgeleverd aan de vooravond van misschien wel de grootste economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog!?

En misschien juist vanwege de aanleiding voor die crisis – corona – is er nog weinig aandacht geweest voor de inhoud van het rapport.

Er staan vergaande beleidsopties in zoals verlaging van de uitkering voor alleenstaanden met 25% en die voor stellen met 20% (p. 13). Op p. 38 lees je:

Een eerste verkenning op basis van OECD-cijfers wijst er op dat een verlaging van de bijstandsuitkeringen van 20 tot 25% (bij gelijkblijvende toeslagen) mogelijk zou zijn, zonder onder het gemiddelde van West-Europese landen te komen.

En voor gemeenten: ‘normeren gemeentelijk minimabeleid’, dus dat bijvoorbeeld de inkomensgrenzen worden gemaximeerd zoals in 2011 al eens werd gedaan (p. 38).

Maar besef dat dit niet direct concrete voorstellen zijn van het kabinet. Zie het meer als een menukaart van mogelijke beleidscombinaties met bijbehorende consequenties. Zo wordt op p. 39 de verhoging van het wettelijk minimumloon (WML) als optie uitgewerkt, en op de volgende pagina verlaging van het WML in combinatie met andere maatregelen. Concrete voorstellen moeten dus worden nog uitgewerkt, maar ik verwacht dat men nog even wacht tot de verkiezingen van maart 2021.

Tweede Kamer neemt motie over Schuldenopkoopfonds aan

Deze had ik even gemist, vooral omdat hij niet werd ingediend bij het AO armoede- en schuldenbeleid, maar bij de bespreking van de voorjaarsnota:

  • Motie Bruins over onderzoeken of een schuldenopkoopfonds kan bijdragen aan economische groei op lange termijn.

Mooi, ik ben alleen bang dat de term ‘schuldenopkoopfonds’ weer de verkeerde associaties oproept en daarmee onvoldoende politiek draagvlak krijgt om uiteindelijk echt van de grond te komen. Je hoort al denken ‘dan komen die schuldenaren er lekker makkelijk van af!’. Maar het is niet zo dat alle schulden worden opgekocht. Sterker nog, bij een normale sanering wordt slechts ca. 5% opgekocht, en de rest wordt kwijtgescholden door de schuldeisers. Het saneringskrediet wordt 90-95% terugbetaald door de schuldenaar, zo blijkt in de praktijk. Het risico voor de gemeente die borg staat voor het saneringskrediet, is dus heel klein, en weegt niet op tegen de voordelen van sanering. Voor gemeenten die dit risico desondanks niet kunnen of durven te nemen, kan een landelijk saneringsfonds een uitkomst bieden. En eigenlijk is ‘borgfonds’ dus een betere benaming. En dat hoeft bovendien geen gigantische pot met geld te zijn.

Op 23 juni schreef Van Ark trouwens dat NVVK, Schuldhulpmaatje en SchuldenlabNL initiatieven ondernemen om vormen van (landelijke) saneringsfondsen of publiek-private opkoopfondsen op te richten. En: ‘Het initiatief moet bij deze partijen liggen, dat past ook bij de verantwoordelijkheidsverdeling.’ Jammer, ik zou het passend vinden als het rijk hier het initiatief neemt en de regie pakt. Misschien kunnen we de nieuwe staatssecretaris Van ’t Wout overtuigen dat hij hiermee geweldig kan scoren? En anders weet ik nog wel een paar grote fondsen die bereid zijn in dit gat te springen.

Aangenomen moties Tweede Kamer

Recent zijn de volgende moties rond armoede- en schuldenbeleid aangenomen in de Tweede Kamer:

  • Motie Wörsdörfer over het ontwikkelen van kansrijke beleidsinterventies ter preventie van schulden. [Ik vraag me af of we daar echt op zitten te wachten; er is al zoveel, zie bijv. 310 artikelen in rubriek voorlichting & preventie, red.]
  • Motie Jasper van Dijk c.s. over problemen bij jongeren door de lage uitkering en de zoektermijn inventariseren.
  • Motie Van Brenk en Peters over goede informatie over de financiële consequenties van de keuze voor een samenlevingsvorm.
  • Motie Van Brenk over maatwerk bij toepassing van de kostendelersnorm [Maatwerk is nu al mogelijk, red.]
  • Motie Bruins en Van der Graaf over maatwerk voor mensen die de prostitutie verlaten.
  • Motie Bruins over uitbreiding van de Regeling toevoeging bewindvoerders Wsnp II. Als het minnelijke traject stagneert, zou het goed zijn als een ‘deskundige derde’ beoordeelt of het traject alsnog vlotgetrokken kan worden.
  • Motie Peters en Van Brenk over tegengaan van het niet-gebruik van de AIO.
  • Gewijzigde motie Krol c.s. over een pilot met een platform van ervaringsdeskundigen in schuldhulpverlening. [wéér een pilot. Er is al veel ervaring opgedaan. Zoek eens op ervaringsdeskundig op mijn blog, red.]
  • Gewijzigde motie Van Beukering-Huijbregts en Jasper van Dijk over een eerste anoniem contact bij schuldhulpverlening. Deze motie verzoekt de regering, te onderzoeken of bij gemeenten behoefte bestaat om naast het nummer 115 Schulden te lijf, te experimenteren met een mogelijkheid van een eerste anoniem contact tussen mensen met schulden en schuldhulpverleners, deze behoefte bij gemeenten te faciliteren, te onderzoeken of de instroom in de schuldhulpverlening daarmee verbetert [Anoniem contact is al mogelijk, toch? red.]
  • Motie Van Beukering-Huijbregts en Wörsdörfer over coulance bij gemeenten voor mensen die [vanwege corona, red.] wederom een beroep willen doen op schuldhulpverlening [Mooi, die oproep is al meermalen gedaan door o.a. NVVK. Ik vind dat gemeenten sowieso altijd van geval tot geval moeten beoordelen of iemand opnieuw in aanmerking komt voor schuldhulp. Dus niet alleen in tijden van corona, red.]

Moties voor o.a. extra budgetten voor schuldhulpverlening en bestrijding (kinder)armoede zijn verworpen. Bekijk hier alle moties.

Verordeningsplicht en geconsolideerde wettekst Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

Gemeenten moeten vanaf 1 januari 2021 in een verordening vastleggen binnen welke termijn zij de beschikking voor schuldhulp afgeven. Deze termijn bedraagt maximaal 8 weken (conform Awb).

In maart werd in de Tweede kamer een amendement met deze strekking aangenomen.

Lees de integrale geconsolideerde wettekst, gemaakt met ‘wijzigingen bijhouden’. Art. 4a verordeningsplicht geel gearceerd. Met dank aan collega’s van SZW. Aan deze versie kun je geen rechten ontlenen. De officiële integrale versie verschijnt 1 januari 2021 op overheid.nl.

Lees ook nog de Memorie van Toelichting (11 oktober 2019) en Memorie van Antwoord (8 juni 2020) met antwoorden op Kamervragen over o.a. de verordeningsplicht.

Landelijk convenant vroegsignalering – gemeente moet nog wel zelf overeenkomst sluiten

De verwachting is dat het landelijk convenant vroegsignalering schulden in september gereed en akkoord is.

Het convenant bevat een algemeen deel met uitgangspunten en definities. Het tweede deel bevat een overeenkomst die gemeenten en de vaste lastenpartners als basis gebruiken om hun afspraken vast te leggen. Dat betekent dus dat iedere gemeente altijd een convenant moet afsluiten met de vaste lastenpartners.

Gemeenten die gebruikmaken van Vindplaats van Schulden (BKR) of RIS (Inforing) kunnen vanaf 1 januari 2021 direct al convenantmeldingen ontvangen. Voor andere gemeenten duurt het waarschijnlijk wat langer.

Bron: nieuwsbrief vroegsignalering landt in Nederland (6 juli 2020)

Luister nog even naar de toelichting van Maria Buur (Nijmegen) tijdens de online Nibud Praktijkdag op 16 juni jl.

Kleine wijzigingen adviesrecht

Op 1 april jl. werd het wetsvoorstel Adviesrecht ingediend bij de Tweede Kamer (lees mijn samenvatting). Vorige week stuurde minister Dekker een nota van wijziging en een nota naar aanleiding van het verslag naar de Tweede Kamer, waaruit blijkt:

  • Er komt geen resultaatverplichting voor schuldenbewindvoerders. Bewindvoerders hadden in dat geval binnen een bepaalde termijn hun cliënt moeten toeleiden naar schuldhulpverlening, of ze hadden ervoor moeten zorgen dat hun cliënt zelf de schulden op kon lossen.
  • Bewindvoerders moeten gemeenten binnen 2 weken informeren over de start van een nieuw schuldenbewind. In het vorige voorstel was dit 1 week.
  • De wet wordt na 5 jaar geëvalueerd.
  • Er wordt een landelijk platformoverleg opgericht voor de rechtspraak, gemeenten, verenigingen van beschermingsbewindvoerders en misschien ook ervaringsdeskundigen.
  • Deze zomer start een verkenning naar de mogelijkheid om voor een beschermingsbewindvoerders een specifieke opleiding verplicht te stellen.

Vandaag wordt bepaald wanneer de Tweede Kamer het wetsvoorstel behandelt.

Nieuw: KOMPAS Monitor Armoede & Schulden

Adviesbureau Purpose presenteert Kompas: ‘Een collectief leerproces tussen gemeenten gebaseerd op Data, Dialoog en het Delen van kennis & practices’.

Geïnspireerd door het corona-dashboard bundelt Purpose cijfers uit diverse bronnen op basis waarvan de gemeente haar beleid kan bepalen. Met zoveel mogelijk actuele maandelijkse en kwartaalcijfers met een hoge voorspellende waarde. Je kunt jouw cijfers vergelijken met die van andere gemeenten.

Bekijk deze presentatie en lees Bouw mee aan ‘Kompas’. Purpose ziet Kompas als een aanvulling op bijvoorbeeld de benchmark armoede en schulden.

Voor kompas gaat een nader te bepalen abonnementstarief gelden, mogelijk gedifferentieerd naar gemeentegrootte. In het abonnement zit o.a. deelname aan inspiratiesessies en online bijeenkomsten.

Op 2 juli is er een extra try out. Meer info en aanmelding via deze link. Op 16 juli starten de kopgroepgemeenten.

Wgs is hamerstuk in Eerste Kamer

Het wetsvoorstel Wijziging Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van uitwisseling persoonsgegevens wordt op 23 juni 2020 in de Eerste Kamer als hamerstuk afgedaan! Inwerkingtreding per 1-1-2021 dus.

Eerste Kamer akkoord met Wet verbetering functioneren verenigingen ...

Bekijk alle artikelen in de rubriek wetsvoorstel schuldhulpverlening.

Ombudsman: Toegang tot Wsnp is hindernisbaan zonder finish

De Nationale Ombudsman ziet op basis van onderzoek een aantal belemmeringen voor doorstroom naar de Wsnp. Bij de eerste belemmering worden gemeenten aangesproken:

  1. Burgers worden niet altijd voorgelicht over de mogelijkheden van de Wsnp. Of soms schildert een schuldhulpverlener de Wsnp ten onrechte als een kansloze optie af. Ook krijgen burgers niet altijd begeleiding bij het indienen van een Wsnp-verzoek.
  2. Mensen met een fraudeschuld bij UWV, SVB of gemeenten worden voor 10 jaar uitgesloten van het minnelijk traject. Hierdoor worden niet alleen echte fraudeurs bestraft, maar ook burgers die te goeder trouw zijn en een vergissing maken. Volgens de ombudsman zou deze onredelijk lange 10-jaarstermijn verkort en gelijkgesteld moeten worden aan de termijn van de goede trouw binnen de Wsnp-regeling (5 jaar). Ook mag een burger verwachten dat deze termijn (en het verbod om mee te werken aan het minnelijk traject) alleen geldt voor terugvorderingen die zijn ontstaan door opzet of grove schuld (met een boete van 75% of hoger). Voor terugvorderingen met een boete van 50% of minder (bij geen opzet/grove schuld of bij verminderde verwijtbaarheid) zouden deze instanties de mogelijkheid moeten krijgen om mee te werken aan het minnelijk traject.
  3. Veel schuldenaren kunnen niet voldoen aan de toelatingseisen van de Wsnp. De regeling heeft een strenge en beladen reputatie. Daarom schrikken veel burgers terug en dienen geen verzoek in.
  4. Sommige burgers staan al jaren onder beschermingsbewind terwijl de bewindvoerder niets doet aan hun schulden.

Vorig jaar deed Berenschot vergelijkbaar onderzoek en werd de ‘schuld’ nog meer bij gemeenten gelegd.

Bekijk nog eens de Routekaart verzoekschrift WSNP voor schuldhulpverleners.

Dertig actiepunten voor aanpak schulden in Arnhem

Arnhem presenteert in de Uitvoeringsagenda Schulddienstverlening
2020-2021
dertig actiepunten om veel meer huishoudens in financiële problemen te bereiken dan nu het geval is.

Daarbij is ook aandacht voor gewijzigde dienstverlening in verband met corona.

Schuldhulp voor ondernemers

Eerder dit jaar maakte Arnhem al bekend dat zij de schuldhulp aan ondernemers gaan verbeteren. Ik was nog niet toegekomen aan publicatie van mijn artikeltje.

Er komt een ondernemersloket met één vast aanspreekpunt voor ondernemers en gratis schuldhulpverlening. Ook wordt de samenwerking met partner-hulpverleners verbeterd.

Voor ondernemers met een levensvatbaar bedrijf worden schuldregelingen getroffen door een externe schuldregelingsorganisatie gespecialiseerd in ondernemers. De ondernemer lost de schulden in 3 tot 5 jaar af. Schuldregeling wordt door de gemeente betaald en is voor ondernemers gratis. Dat is een grote verandering, want nu moet de ondernemer – in tegenstelling tot particulieren met schulden – de kosten voor schuldregeling nog zelf betalen.

Er zijn momenteel verschillende partijen in Arnhem waar ondernemers zich melden voor hulp. Maar het schort aan samenwerking en er is geen sluitend hulpaanbod. Lees meer in een brief aan de gemeenteraad. En lees ook het persbericht: Betere hulp voor Arnhemse ondernemers met schulden.

Stilte voor de storm

Volgens het Jaarverslag 2019 van de NVVK steeg het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening vorig jaar met 3,4%.

Maar de NVVK verwacht dit jaar een toename van minimaal 30% als gevolg van de corona-crisis. Nu is het nog even rustig, zo blijkt uit de monitor van NVVK en Divosa, maar dat is de stilte voor de storm. Tilburg verwacht een tsunami van schulden. GKB Assen verwacht een stormloop. Oh, en Utrecht voorziet een explosie van bijstandsgerechtigden.

Lees ook het persbericht van de NVVK.

Schuldenknooppunt vanaf 1-1-2021 landelijk uitgerold

De NVVK wil het Schuldenknooppunt vanaf 1 januari 2021 landelijk uitrollen. Via het Schuldenknooppunt communiceren schuldeisers en schuldhulpverleners over schuldregeling. De aansluittarieven voor gemeenten, schuldhulpverleningsorganisaties en schuldeisers zijn vorige week bekendgemaakt.

Schuldenknooppunt.png

Collectief schuldregelen en inzet saneringskrediet zijn onderdeel van het arrangement. In de toekomst kan het Schuldenknooppunt waarschijnlijk ook worden ingezet voor vroegsignalering. Lees meer op nvvk.nl/schuldenknooppunt.

Praatplaten voor laaggeletterden

De toolkit ‘Blijf in verbinding met laaggeletterden’ van Schouders Eronder ondersteunt schuldhulpverleners in gesprekken met laaggeletterden. Schuldhulpverleners kunnen aan de hand van de plaatjes uitleg geven over geldzaken en het traject van schuldhulpverlening. De toolkit bevat achtergrondinformatie over laaggeletterdheid, uitlegkaarten, inkomsten-en uitgaven kaarten, afsprakenkaarten en een procesoverzicht.

Je kunt alles apart downloaden of in 1 pdf.

Bekijk ook de tekeningen en praatplaten van Bindkracht10 en Stadsring51. En kijk rond op lezenisnietbegrijpen.nl en directduidelijk.nl.

Aantal meldingen vroegsignalering

Hoeveel meldingen van woningcorporaties, zorgverzekeraars en water- en energieleveranciers kun je als gemeente verwachten als volgend jaar de nieuwe Wgs in werking treedt?

SZW gaat in de Memorie van Toelichting bij de nieuwe Wgs uit van een extra bereik van 145.512 huishoudens. Ik zou dus als vuistregel hanteren: 85 meldingen per 10.000 inwoners per jaar extra.

Inforing geeft – op basis van de ervaringen van gemeenten die werken met hun applicatie RIS – een goede inschatting van het aantal meldingen per gemeente. Op te vragen via info@inforing.nl.

Beschikking schuldhulpverlening

Vanaf 1 januari 2021 moeten gemeenten volgens de nieuwe Wgs een beschikking voor schuldhulpverlening afgeven. Dat doe je binnen 8 weken na het eerste gesprek waarin de hulpvraag is vastgesteld. Deze infographic van Schulinck geeft dat mooi weer (klik om te vergroten).

Heeft iemand een mooi voorbeeld van een beschikking? Dan deel ik die hier. Ik ben er een aan het maken voor De Ronde Venen.

Eindhoven verbetert aanpak armoede en schulden

Op 9 juni neemt de Eindhovens gemeenteraad een besluit over het Beleidsplan armoede & schulden 2020-2024. De infographic hieronder vat de plannen mooi samen. Er wordt onderscheid gemaakt in korte termijn acties (mede i.v.m. corona) en lange termijn oplossingen. Lees ook het eindrapport van het onderzoek dat eraan vooraf ging.

Landelijk convenant vroegsignalering

Convenant voor de uitvoering van de brandstofmix - Nationaal LNG ...

Er wordt gewerkt aan een landelijk convenant met water- en energieleveranciers, woningcorporaties en zorgverzekeraars. NVVK is penvoerder. Inhoud:

  • In welk stadium wordt achterstand gemeld
  • Welke gegevens worden uitgewisseld
  • Hoe wordt gemeld (BKR, RIS of anders)
  • En misschien ook wat over (tijdelijke) opschorting incasso

Het voornemen is om het convenant nog dit jaar – en in ieder geval voor inwerkingtreding Wgs – te ondertekenen. Het is dus als individuele gemeente niet zinvol om de komende tijd heel veel energie te steken in het sluiten van overeenkomsten met deze landelijke partijen.

Let op: niet te verwarren met de landelijke vroegsignaleringsafspraken in het kader van Amargi.

Zes overheidsorganisaties gaan vanaf 1 juli in principe akkoord met minnelijke voorstellen

UWV, CJIB, SVB, CAK, DUO en Belastingdienst leggen vandaag in een convenant met de NVVK vast, dat zij vanaf 1 juli in principe altijd akkoord gaan met minnelijke voorstellen van schuldhulpverleners die zijn aangesloten bij de NVVK. Altijd, tenzij er wettelijke of andere belemmeringen zijn. Deze moet de schuldeiser dan bij de saldo-opgave al melden.

Hoofdlijnen:

  1. Schuldeiser wijst schuldenaar op mogelijkheid schuldhulpverlening.
  2. Shv’er voert binnen 4 weken gesprek met inwoner en wijst erop dat de periodieke betalingen vanaf dat moment hervat moeten worden.
  3. Schuldhulpverlener start stabilisatie (indien nodig) en stuurt kennisgeving naar schuldeisers.
  4. Schuldeiser schort incasso 8 maanden op.
  5. Shv’er vraagt om saldo-opgave.
  6. Schuldeiser spant zich in om deze binnen 15 werkdagen te leveren en vermeldt of er op voorhand belemmeringen zijn voor een minnelijke regeling.
  7. Shv’er spant zich in om binnen 4 maanden, doch uiterlijk 8 maanden, na saldo-opgave een betalingsregeling, herfinanciering of schuldregeling te treffen. Shv’er stuurt het voorstel ter kennisgeving naar schuldeiser,
  8. die het automatisch aanvaardt, tenzij er dus op voorhand belemmeringen zijn gemeld. In dat geval zet de schuldeiser zich in om binnen 15 werkdagen inhoudelijk te reageren op het voorstel.

Lees meer op nvvk.nl.

In Betalingsachterstanden bij uitvoeringsorganisaties per gemeente lees je hoeveel inwoners in jouw gemeente een betalingsachterstand hebben bij één van deze overheidsorganisaties.

Wetsvoorstel adviesrecht naar Tweede Kamer

Weet je wat jij zou moeten doen...?” Als adviseren je beroep is ...

Het wetsvoorstel regelt dat gemeenten drie maanden nadat schuldenbewind is ingesteld de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste kan worden geholpen door voortzetting van het bewind, of door een lichtere vorm van gemeentelijke ondersteuning. Verder regelt het wetsvoorstel dat schuldenbewind niet meer voor onbepaalde tijd mag worden ingesteld.

Binnen drie maanden na instelling schuldenbewind moet de bewindvoerder een plan van aanpak naar de gemeente sturen. De gemeente mag adviseren. Het advies moet dan binnen vier weken naar de griffier, de rechthebbende en de bewindvoerder. De rechter beslist op basis daarvan of het bewind wordt voortgezet dan wel beëindigd. Gemeenten kunnen hiertegen niet in hoger beroep. Gegevens over de gezondheid van de inwoner mogen worden verwerkt in het plan van aanpak en het advies.

Als de inwoner als gevolg van lichamelijke of geestelijke toestand duurzaam niet in staat is zijn belangen waar te nemen èn er zijn problematische schulden, hoeft de rechter de bewindvoerder niet te verplichten een plan van aanpak te sturen. De gemeente heeft dan dus ook geen adviesrecht. Het bewind mag in dit geval voor onbepaalde tijd worden ingesteld.

Lees wetsvoorstel en memorie van toelichting. Inwerkingtreding per 1-1-2021 lijkt me haalbaar. Maar in corona-tijden is niets zeker.

Tilburg en de rechtbank Zeeland-West-Brabant experimenteren al met adviesrecht. Inwoners die bewind willen aanvragen, gaan nu eerst met hun bewindvoerder naar het team schuldhulpverlening. Daar wordt samen gekeken of een lichtere oplossing mogelijk is. Zo wordt ook direct gekeken of de schuld op te lossen is. Schuldenbewind is dan niet nodig. Dat blijkt in 30% van de aanmeldingen zo te zijn.

Corona-maatregelen rond armoede en schulden

Afbeeldingsresultaat voor corona

Hoe groot is het probleem

NVVK, Divosa en VNG brengen met de Monitor Schuldhulpverlening tijdens de corona-crisis in kaart hoeveel extra aanmeldingen er zijn. Klik hier voor de laatste resultaten. Het is nu nog relatief rustig, maar dat is waarschijnlijk stilte voor de storm. Bijna 40% verwacht straks overbelasting van de uitvoering. Tilburg verwacht een tsunami van schulden. GKB Assen verwacht een stormloop. De NVVK verwacht voor 2020 en daarna een stijging van het aantal hulpvragen met minimaal 30%. Utrecht voorziet een explosie van bijstandsgerechtigden. Schuldenlab liet het uitzoeken en schetst een best en worst case scenario:

Schermafdruk 2020-06-18 10.24.21.png
Schermafdruk 2020-06-18 10.37.08.png

89% van de schuldhulpverleners geeft aan veel minder face-to-face contact met klanten te hebben en dat het persoonlijk contact plaats heeft gemaakt voor digitaal of telefonisch contact. 80% ervaart dat het een beetje of veel moeilijker is om een vertrouwensband met de klant te creëren. Zij zeggen vooral bepaalde groepen klanten minder goed te kunnen ondersteunen: klanten met meervoudige problematiek (door 67% genoemd), klanten met een migratieachtergrond (48%) en ouderen (36%).

Het aantal mensen met betaald werk daalde in april met 160.000 naar 8,9 miljoen. Een terugval van die omvang is niet eerder voorgekomen sinds er maandcijfers worden samengesteld (vanaf 2003). Bron: CBS.

Financieel kwetsbare groepen worden extra geraakt. 62% van de laagbetaalde flexwerkers en 69% van de laagbetaalde zzp’ers zegt dat hun inkomen is gedaald. 11% van de Nederlanders geeft aan momenteel (redelijk tot heel) moeilijk te kunnen rondkomen. Naast mensen met een bijstands-of arbeidsongeschiktheidsuitkering (20%) zijn dit vooral laagbetaalde zzp’ers (20%) en laagbetaalde flexwerkers (17%). Van de mensen bij wie de inkomsten zijn gedaald, zegt 46% van de ondervraagden de afgelopen tijd gebruik te hebben gemaakt van hun spaargeld. 33% zegt de huidige situatie niet langer dan 3 maanden te kunnen volhouden. Bron: Wijzer in Geldzaken.

Huishoudens zijn niet voorbereid op crisis, zo blijkt uit een Nibud-peiling.

Lees op CBS.nl over de sociale gevolgen en economische gevolgen. Lees de publicatie Maatschappelijke gevolgen corona van het SCP (7 mei) en luister naar Schulden door coronacrisis op Radio 1 (24 mei).

Wat gebeurt landelijk

Het kabinet bood op 17 maart een eerste Noodpakket voor banen en economie. Op 20 mei werd het aanvullende Noodpakket voor banen en economie 2.0 gepresenteerd. Er is een tegemoetkoming inkomsten en salarissen voor werkgevers, tijdelijke ondersteuning voor zzp’ers, versoepeling van kredieten en een tegemoetkoming in de vaste lasten voor MKB.

De Tijdelijke Werkgroep Sociale Impact pleit voor verruiming van het kwijtscheldingsbeleid en een breed schuldenoffensief. Op nvvk.nl lees je dat veel oplossingsrichtingen al in praktijk zijn gebracht.

Het kabinet ondersteunt voedselbanken.

Het CJIB hanteert sinds dit voorjaar een noodstopprocedure. Staatssecretaris Van Ark wil kijken of ze deze noodstop ook bij andere overheidsorganisaties kan inzetten . Het biedt de mogelijkheid om 4 maanden uitstel van betaling te vragen. Voorwaarde is dat men zich meldt bij de schuldhulpverlening. Besluit de gemeente dat schuldhulp nodig is en wordt deze opgestart, dan kan het uitstel met nog eens 8 maanden worden verlengd.

De KBvG adviseert gerechtsdeurwaarders met klem om ontruimingen en beslagleggingen op inboedel op te schorten waar mogelijk. In de STER-campagne bellen is oplossen roept de KBvG mensen op snel contact op te nemen als een deurwaardersbrief op de mat valt.

Minister van Veldhoven van Milieu en Wonen heeft met verhuurdersorganisaties en brancheverenigingen afgesproken nu geen huisuitzettingen te doen. Daarnaast is er een spoedwet om tijdelijke huurcontracten te verlengen. Lees de handreiking Lokale voorbeelden van specifiek maatwerk over huurbevriezing, huurverlaging, betalingsregelingen of het zoeken naar een passendere woning.

De Tweede en Eerste Kamer willen dat de gebruikelijke huurverhoging op 1 juli dit jaar niet doorgaat vanwege de coronacrisis. Maar minister Ollongren blijft bij haar standpunt dat een algemene huurbevriezing`niet nodig is. De Eerste Kamer steunt daarom een motie van afkeuring tegen haar.

De drinkwaterbedrijven sluiten voorlopig geen drinkwater af.

Sommige energiebedrijven sluiten ook niet meer af, maar hier is geen collectief standpunt over. De vereniging EnergieNed meldt: “Mochten er bedrijven en particulieren als gevolg van de coronacrisis in betalingsproblemen te komen, dan zullen leveranciers met begrip voor de situatie in gesprek gaan om individuele afspraken te maken.”

Banken stellen een aflospauze van zes maanden in voor MKB’ers. Particulieren worden bij betalingsproblemen uitgenodigd om over een oplossing te komen praten.

Tot 1 juli zijn er geen gedwongen woningverkopen.

Minister Slob attendeert op www.lesopafstand.nl en schrijft in deze brief: ‘Ik heb SIVON [samenwerkende schoolbesturen, red.] gevraagd om voor een bedrag van €2,5 miljoen, dat ik per direct beschikbaar heb gesteld, zoveel mogelijk laptops aan te schaffen en te distribueren naar scholen in het po, vo en mbo. SIVON gaat hiermee direct aan de slag.’ Scholen en gemeenten moeten samen kijken waar dit nodig is. Slob heeft met de VNG afgesproken dat iedere gemeente een herkenbaar ‘loket’ opent voor dit soort vragen vanuit het onderwijs. Op 4 mei trekt Slob nog eens €3,8 miljoen hiervoor uit.

KPN stelt 1000 4G Routers beschikbaar aan gezinnen die vanwege geldgebrek geen wifi hebben. ABN Amro schenkt via Jeugdeducatiefonds 2.000 laptops aan arme wijken. Stichting De Verre Bergen en Coolblue doneren samen 3.000 nieuwe Chromebooks in Rotterdam.

Er is een crisisfonds voor kwetsbare kinderen die uithuisgeplaatst zijn, kinderen die thuis wonen met een jeugdbeschermingsmaatregel of intensieve inzet van Veilig Thuis, kinderen in de maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en AZC’s en kinderen in de pleegzorg. Professionals kunnen vouchers aanvragen van maximaal €50 per kind, €100 per gezin of €250 per leefgroep. Kijk op samensterkvoorkwetsbarekinderen.nl.

Het Oranjefonds stelt een hulpfonds in á €3,5 miljoen voor sociale initiatieven. Je kunt ook terecht bij het Kansfonds. Netwerk DAK opent een Noodfonds voor 100.000 mensen in de knel.

Studenten mogen meer lenen bij DUO. Actiegroep Niet Mijn Schuld vindt dat absurd. DUO levert gedurende de coronacrisis geen vorderingen meer aan bij het CJIB. Studenten kunnen 3 maanden collegegeld terugkrijgen.

De ouders die hun kind(eren) vanwege de coronacrisis tijdelijk niet naar de kinderopvang of bso kunnen brengen, krijgen hun geld terug.

Bekijk het overzicht van maatschappelijke initiatieven voor kwetsbare groepen (VWS).

Lees de Belgische maatregelen rond armoede en bestaansonzekerheid.

Wat kun je als gemeente doen

Steun je voedselbank. Zij hebben last van het hamsteren. En ook veilige uitgifte is lastig. In De Ronde Venen geven we extra financiële steun. In Den Haag krijgen klanten een supermarktbon. Op grond van art. 31 2e lid sub m Participatiewet kan de gemeente besluiten dat dit soort cadeaukaarten niet met de bijstandsuitkering worden verrekend. De Groningse voedselbank gaat thuis bezorgen. Meer info op vng.nl.

Maak een noodloket voor zzp-ers bijvoorbeeld zoals regio Utrecht. SZW, VNG, Divosa en ICT-leveranciers bieden een toolkit (onder meer digitale aanvraagformulieren). Zzp’ers kunnen op Krijgiktozo.nl bekijken of ze in aanmerking komen. Verstrek voorschotten, zoals Arnhem.

Schuldhulpverlener, maken je klanten vanwege de corona-bestrijding nieuwe schulden? Ontzie ze dan even, en zet een bemiddeling om in een saneringskrediet, adviseert de NVVK. Laat een inkomensterugval niet leiden tot beëindiging van een schuldregeling.

Vraag in het kader van vroegsignalering aan signaalpartners om ook e-mailadressen en telefoonnummers aan te leveren.

Ga het gesprek aan met lokale schuldeisers, zoals woningbouwcorporaties en deurwaarders. Maak afspraken over opschorting van huisuitzettingen, coulance bij vorderingen en tijdelijke opschorting van invordering. En kijk ook naar je eigen rol als schuldeiser (inhouding bijstand en gemeentelijke belastingen).

De nacht- en dagopvang en dagbesteding voor daklozen mag open blijven. Het ministerie van VWS heeft richtlijnen opgesteld. Laat daklozen niet in grote slaapzalen, maar in lege hotelkamers overnachten. Lees meer tips voor inloophuizen.

In de Utrechtse gemeenteraad wordt gepleit voor herinvoering van de zomerscholen en gratis mondkapjes voor minima. Amstelveen verstrekt een toeslag van €50.

Lees de uitgebreide lijst met FAQ’s over coronavirus op VNG.nl.

Deel tijdens webinars kennis en ervaringen met andere gemeenten.

Vanaf p. 25 van het verslag van de Tijdelijke Werkgroep Sociale Impact vind je tal van initiatieven van gemeenten.

Werk samen met het lokale fonds voor urgente noden. Of richt zo’n fonds op. Je kunt daarnaast of in samenwerking ook een sociaal leenfonds opzetten waarbij het fonds kleine schulden afkoopt en de schuldenaar het in 3 jaar zonder rente terugbetaalt.

Hulp op afstand

Attendeer inwoners op online zelfhulp. Sluit aan bij Startpunt Geldzaken en bied geldplannen zoals Beter Rondkomen, Kom uit de geldzorgen, Rondkomen met kinderen, Bijna 18 en het geldplan ZZP. In het artikel Met apps je geldzaken op orde vind je meer online tools.

Zorg voor een uitstekende telefonische bereikbaarheid (liefst met beeld) en online toegang tot schuldhulp. Voorbeelden: Drechtsteden, Schuldendebaas (tot 1 juni gratis), MijnIntake (gratis zolang richtlijn thuisblijven geldt), Tingit-app, Hulplijn Geldstress Eindhoven. Stuur beschikkingen per e-mail.

Volg de talkshow Geldzorgen in crisistijd elke donderdag om 13:00 uur op Youtube.

Verspreid de speciale corona-editie van de online Nibud-Geldkrant. Deze kun je desgewenst op maat laten maken voor jouw gemeente. Voor jongeren is er een online corona-editie van de GeldChecker.

Stuur scholen een link naar online trainingen: Dit kun je als leerkracht doen bij armoede (Jufenmeester.nl), Wat kun je als onderwijzer betekenen voor kinderen in armoede? (Leergeld). Bank voor de klas ontwikkelde een lesbrief voor thuisonderwijs aan kinderen in groep 6, 7 en 8

Check of kinderen thuis les kunnen volgen. Regel via bijvoorbeeld Leergeld of het Jeugdeducatiefonds een laptop voor minima. Stem hierbij af met het hierboven genoemde initiatief van Slob.

Attendeer professionals en vrijwilligers op diverse E-learnings.

Lees Coronavirus: verlaag de stress voor mensen in armoede (Movisie) over burenhulp, telefooncirkels en andere sociale initiatieven.

Bekijk de tips voor sociaal raadlieden m.b.t. werken in tijden van corona.

Tweede Kamer stemt in met wijziging Wgs

Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van de uitwisseling van persoonsgegevens is vandaag aangenomen door de Tweede kamer. Lees de wettekst en de samenvattingen van juni en oktober jl. Staatssecretaris Van Ark antwoordde vorige week op Kamervragen dat gemeenten geen extra middelen krijgen voor vroegsignalering. Wel gaf ze een kleine opening door te zeggen dat in de evaluatie de kosten-batenanalyse nog eens tegen het licht zal worden gehouden.

Vooral Kamerleden René Peters (CDA) en Jasper van Dijk (SP) hadden een goede dag vandaag:

Aangenomen amendementen en moties

  1. Amendement Peters en Jasper van  Dijk. In de Wgs komt te staan dat gemeenten in een verordening moeten vastleggen binnen welke termijn na het eerste gesprek over de hulpvraag wordt besloten of iemand voor een schuldenregeling in aanmerking komt (de maximale Awb-termijn is 8 weken).
  2. Motie Jasper van Dijk en Peters over onderzoek naar problemen met bewindvoering.
  3. Motie Van Beukering-Huijbregts over borging van de privacy betrekken bij de evaluatie.
  4. Motie Peters verzoekt de regering, om met gemeenten in gesprek te gaan en te bevorderen dat gemeenten periodiek met de betrokken maatschappelijke organisaties overleggen over preventie van schulden.
  5. Motie Peters over een maatschappelijke kosten- en batenanalyse bij de evaluatie van de wet (En misschien concludeert de staatssecretaris op basis daarvan dat gemeenten toch extra middelen nodig hebben).
  6. Motie Peters en Jasper van Dijk over per manifestpartij vragen om tot een vaste reactietermijn te komen.

Nu op naar de Eerste Kamer. Beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2021.

Uitkeringsinstanties, schuldeisers, werkgevers en zorgaanbieders melden geldproblemen bij gemeente #vroegsignalering

Vandaag bespreekt de Tweede kamer de Wgs en het voorstel om vroegsignalering van betalingsachterstanden op de vaste lasten te verplichten. Zorgverzekeraars, woningcorporaties en energie- en waterleveranciers geven straks zonder toestemming van hun klant diens contactgegevens door aan de gemeente.

Ambitieuze gemeenten kunnen daarnaast ook meldingen ontvangen van partijen zoals SVB, telecombedrijven, UWV, CJIB, incassobureaus, pensioenfondsen, verzekeraars en postorderbedrijven. Amargi – een project van Goede Gieren – maakt afspraken met deze partijen. Gemeenten kunnen daarop kosteloos meeliften en hoeven dus niet zelf convenanten te sluiten.

Belangrijkste verschillen met de wettelijke vroegsignalering:

  1. De melder vraagt altijd toestemming aan de klant, werknemer of uitkeringsgerechtigde om diens gegevens aan de gemeente door te geven.
  2. De gemeente benadert de inwoner binnen drie dagen. Je kunt de inwoner bijvoorbeeld uitnodigen voor een gesprek of direct thuis bezoeken.

Het mooie hiervan is dat de schuldenaar niet zelf de eerste moeilijke stap hoeft te zetten.

Gemeenten ontvangen de meldingen digitaal via RIS. Gemeenten zonder RIS ontvangen de meldingen via een beveiligde online brievenbus. De gemeente hoeft niet op casusniveau de resultaten terug te koppelen aan de melder.

Geïnteresseerd? Meld je aan

Geen zorgen, je verplicht de gemeente nog tot niets. We sturen info op en nemen contact op om de vervolgstappen te bespreken.

Nederlandse Schuldhulproute

Bij de NSR verwijzen banken en andere partijen hun klanten naar geldfit.nl. Via die weg kunnen inwoners ook bij het juiste loket in jouw gemeente terechtkomen. Je kunt gratis de juiste contactgegevens op Geldfit plaatsen. Doe dat via info@geldfit.nl of tel. 085–1119551.

Er wordt momenteel onderzocht hoe de NSR, Amargi en andere routes op elkaar kunnen worden afgestemd.

Effectiviteit van vrijwilligers in de schuldhulpverlening

Onlangs lazen we al dat begeleiding door vrijwilligers leidt tot meer inkomen en minder schulden. Saxion Hogeschool presenteert deze week ook overwegend positieve onderzoeksuitkomsten:

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-1.png
  • Minder uitval bij mensen die begeleid worden door een vrijwilliger.
  • Mensen die begeleid worden door een vrijwilliger lossen relatief meer per maand af.
  • Het duurt bij mensen met vrijwilliger aanmerkelijk langer voor alle bewijsstukken zijn aangeleverd en de schuldbemiddeling van start kan gaan. Waarschijnlijk komt dit niet door de vrijwilliger, maar ligt het omgekeerd: de vrijwilliger wordt ingeschakeld omdat het proces stagneert.
  • Financiële zelfredzaamheid neemt flink toe in de loop van de begeleiding. Echter nauwelijks verschil tussen wel/geen begeleiding door vrijwilliger.

Welke activiteiten van de vrijwilliger dragen bij aan hun effectiviteit?

Zowel vrijwilligers, als cliënten als professionals noemen vooral de praktische ondersteuning door vrijwilligers. Dit is ook waar vrijwilligers de meeste tijd aan besteden, ondanks het feit dat in de training veel nadruk wordt gelegd op het “op je handen zitten”. Veel cliënten zeggen dat ze niet zozeer nieuwe vaardigheden hebben geleerd, maar weer in staat waren om de regie te nemen doordat de vrijwilliger papieren ordende en inkomsten, uitgaven en schulden op een rij zette.

Één van de aanbevelingen van de onderzoekers: Zorg voor variatie in het aanbod aan vrijwillige ondersteuning. Soms past de werkwijze van Humanitas beter, soms die van Schuldhulpmaatje/Diaconaal Platform.

Lees het rapport en bekijk de infographic.

Nieuwsbrief Actieplan Brede Schuldenaanpak

Je kunt je vanaf heden aanmelden voor de maandelijkse nieuwsbrief van de campagne Komuitjeschuld van het ministerie van SZW. Daarin word je op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen rond het Actieplan Brede Schuldenaanpak.

De website en nieuwsbrief Effectieveschuldhulp.nl houden op te bestaan.

Breda focust op werkende arme

Het college van Breda presenteert haar beleidsplan armoede en schulden. Het plan moet nog worden vastgesteld door de raad.

Het is een mooi compleet beleidsplan met een paar interessante maatregelen. In de hoofdstukken 5-7 wordt elke paragraaf samengevat met een kopje ‘wat gaan we doen’. Een paar highlights:

  • Er komt een preventieteam dat zich o.a. richt op scholen en het vinden van werkende armen. Ook worden ervaringsdeskundigen ingezet.
  • Via lokale en regionale werkgevers en netwerken van zelfstandigen worden werkende armen opgespoord. Hierbij worden het Ondernemersteam en het Werkgeversservicepunt ingezet en er worden bijeenkomsten en studiedagen georganiseerd.
  • Er komt een financieel spreekuur voor ZZP-ers.
  • Breda ondersteunt minima die willen werken aan hun gezondheid (deels volgens JOGG-aanpak).
  • Energiearmoede wordt aangepakt met ontzorgprogramma’s, energiecoaches en een ‘groene lening’. In de Verordening voor het Woonabonnement komt een financieel arrangement, zodat minima goedkoper kunnen lenen (ook als zij een BKR-beschadiging hebben).
  • Er komt een drempelbedrag voor bijzondere bijstand, maar niet voor werkende armen, ZZP-ers zonder bijstand en AOW-ers.
  • Breda gaat vaker saneringskredieten verstrekken. ‘Uiteindelijk willen wij in 90% van de gevallen een saneringskrediet verstrekken’ 😉
  • Een schuldenafkoopfonds wordt ingezet voor inwoners met kleine schulden tot ongeveer €5.000. In tegenstelling tot bij een krediet of lening hoeft deze bijdrage niet altijd te worden terugbetaald.
  • De collectieve zorgverzekering maakt plaats voor maatwerk (zoals in Emmen).

Werkgever moet geen hulpverlener zijn maar goede verwijzer

Een werknemer met schulden kost de werkgever €13.000 per jaar, zo weten we uit onderzoek van het Nibud (2017). Voor werkgevers die hun werknemers willen ondersteunen maar niet weten hoe, heeft Panteia nu een stappenplan ontwikkeld (klik om te vergroten):

Een werkgever moeten geen hulpverlener zijn, maar een goede verwijzer, stellen de onderzoekers. Lees het rapport.

Vroegsignalering

Gemeente, maak in het kader van vroegsignalering afspraken met lokale werkgevers! Bij landelijke werkgevers kun je meeliften op afspraken die Amargi maakt tussen gemeenten en signaalpartners.

Door inzet vrijwilligers: meer inkomen, minder schulden

Dat is de mooie uitkomst van een representatief meerjarenonderzoek van mijn LSTA-collega Jansje van Middendorp naar ondersteuning door vrijwilligers aan hulpvragers met administratieve en/of financiële problemen. Lees haar rapport Wat levert thuisadministratie op?. De belangrijkste uitkomsten staan in een factsheet.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-2.png

Er zijn 340 vrijwilligersorganisaties die in Nederland ondersteuning bieden bij de thuisadministratie. Ongeveer de helft van deze organisaties is aangesloten bij Schuldhulpmaatje of Humanitas. Het Landelijk Stimuleringsnetwerk Thuisadministratie (LSTA) ondersteunt lokale organisaties zonder landelijke koepel, maar ook afdelingen van koepels kunnen gebruik maken van de diensten van het LSTA.

In jouw gemeente

Op de website van het LSTA vind je een kaart met alle vrijwilligersorganisaties. Nog geen vrijwilligersorganisatie in jouw gemeente? Neem dan voor advies contact op met het LSTA .

Alliantie vrijwilligersorganisaties

In 2019 is met steun van het kabinet de Alliantie voor Vrijwilligersorganisaties in de Schuldhulpverlening (AVS) opgericht. Hierin zijn naast LSTA, Schuldhulpmaatje en Humanitas ook het Leger des Heils, Inspraakorgaan Turken in Nederland (IOT) en Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN) vertegenwoordigd. Doel van de AVS is om de kwaliteit en landelijke dekking van de vrijwillige inzet te verbeteren. Daar hoor je binnenkort meer over.

Noodstopprocedure CJIB

Afbeeldingsresultaat voor noodstop

Mensen die door problematische schulden hun boetes niet kunnen betalen, krijgen voortaan een adempauze. Minister Dekker van Rechtsbescherming komt per 1 april 2020 met een zogenoemde noodstopprocedure bij het CJIB, zo schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer.

In maart 2019 dienden Tweede Kamerleden Raemakers (D66) en Peters (CDA) een motie in die de regering opriep om in overleg met CJIB en gemeenten tot een ‘noodstopprocedure’ te komen voor mensen met schulden die hun administratieve sancties op grond van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv-boetes) niet kunnen betalen.

Procedure: 5 pijlers

De noodstopprocedure bestaat uit 5 pijlers:

  1. Mensen die door schulden hun geldelijke sanctie niet kunnen betalen, en bij wie geen uitzicht bestaat op betaling, kunnen maximaal 4 maanden uitstel van betaling (=noodstop) krijgen;
  2. Het CJIB schort de inning op. Er worden geen nieuwe verhogingen opgelegd;
  3. Betrokkene meldt zich bij de gemeente/schuldhulpverlening. Op het moment dat schuldhulpverlening wordt gestart, kan de noodstop met 8 maanden worden verlengd;
  4. De noodstop kan worden beëindigd als afspraken niet worden nagekomen;
  5. De geldelijke sanctie van het CJIB wordt na de noodstop (in termijnen) afbetaald, mede afhankelijk van het gekozen schuldhulptraject.

De rol van de gemeenten verandert dus niet. Je zult net als nu verzoeken om schuldhulpverlening van inwoners ontvangen, beoordelen en hen daarvoor al dan niet toelaten. Je kunt het hulpverleningstraject bovendien naar eigen inzicht inrichten en betrokkene helpen om een betalingsregeling te treffen.

Brochure over aanpak armoede en schulden in ‘s-Hertogenbosch

‘s-Hertogenbosch presenteert haar Aanvalsplan armoede en schulden in de brochure Arm in arm tegen armoede 2020. Mooi gedaan Gerda en Rinske! En wat goed dat het belang van schrijven in eenvoudig Nederlands ook aan de orde komt.

Ook rechtbank keurt Groningse werkwijze beschermingsbewind goed

Afbeeldingsresultaat voor rechtbank

Groningen voert zelf beschermingsbewind uit en merkte dit in 2014 aan als activiteit in het algemeen belang. De gemeente hoeft daardoor niet de kostprijs door te berekenen en ook niet bijzondere bijstand te verlenen voor particuliere bewindvoering.

Bewindvoerders vonden dat Groningen hiermee de Wet markt en overheid overtreedt en verzocht de ACM hierop te handhaven. De ACM stelde in 2018 echter dat een activiteit in het algemeen belang niet onder haar toezicht valt en wees het handhavingsverzoek daarom af.

Bewindvoerders gingen daarop in beroep, maar zonder het gewenste resultaat: de Rechtbank oordeelde 16 januari jl. dat de uitspraak van de ACM juist is en dat de werkwijze van de gemeente Groningen niet in strijd is met de Wet Markt en Overheid.

Lees meer over het algemeen belangbesluit op dit blog.

Stemmingsuitslagen Tweede Kamer

De Tweede Kamer stemde vandaag over moties rond armoede en schulden. De eerste zeven aangenomen moties zijn relevant voor gemeenten en worden daarom hieronder wat verder toegelicht.

Aangenomen

  1. Motie over het recht op een aflossingspauze in schuldhulptrajecten. Verzoekt de regering, wet- en regelgeving dusdanig aan te passen dat het recht op een aflossingspauze van twee maanden per jaar in schuldhulptrajecten mogelijk wordt.
  2. Nader gewijzigde motie over de uitvoering van artikel 60c van de Participatiewet. De indieners constateren dat vorderingen in het kader van de Participatiewet wettelijk niet mogen worden kwijtgescholden en dat dit voor gemeenten tot de onduidelijke situatie leidt dat zij zelf niet mee kunnen werken aan hun eigen schuldregeling, en daardoor soms zelfs tegenover zichzelf komen te staan bij de rechter. De motie verzoekt de regering in kaart te brengen hoe vaak de uitvoering van artikel 60c van de Participatiewet leidt tot een dubbelrol voor gemeenten bij mensen met problematische schulden en in overleg met VNG te onderzoeken of en hoe deze onduidelijke situatie het beste kan worden voorkomen.
  3. Motie over het uitwerken van een laatstekanscuratele. Motie verzoekt de regering om laatstekanscuratele interdepartementaal uit te werken in het actieplan ‘naar geen uithuiszettingen wegens schulden’. Opvallend: een vergelijkbare motie (ook van Peters) werd precies een jaar geleden ook al aangenomen.
  4. Motie over een wettelijke termijn waarbinnen schuldeisers moeten reageren. En als ze dat niet doen, hun vorderingen geacht worden niet langer te bestaan.
  5. Motie over afspraken met schuldeisers over 75% van de totale schuld. Verzoekt de regering te onderzoeken of het mogelijk is om af te spreken, dat als er met schuldeisers afspraken zijn gemaakt over 75% van de totale schuld, de overige schuldeisers automatisch ook akkoord gaan. NB. In combinatie met collectief schuldregelen realiseer je zo een enorme versnelling!
  6. Motie over een sluitende aanpak voor het niet gebruiken van regelingen. Verzoekt de regering om per 1 januari 2021 een sluitende aanpak te realiseren waarbij mensen die zich bij de gemeente, de SVB of het UWV melden voor een bijstands-, AOW- of WW-uitkering actief worden gewezen op de mogelijkheid van een AIO-, lOW- of IOAW-uitkering.
  7. Gewijzigde motie over een aangescherpt afsluitingsbeleid voor internet vergelijkbaar met het afsluitingsbeleid voor energie en water.
  8. Motie over een verbod op kickbackfees;
  9. Motie over het verlagen van het maximumkredietvergoedingspercentage.

Aangehouden

Verworpen

Beschermingsbewind op verzoek van de gemeente

Afbeeldingsresultaat voor bewindvoering cartoon

Beschermingsbewind wordt meestal ingesteld op verzoek van degene wiens financiën beheerd moet worden. Wanneer betrokkene geen beschermingsbewind wil, of niet in staat is om het aan te vragen, kan een gemeente sinds 2014 onder bepaalde voorwaarden beschermingsbewind aanvragen. Een mooi instrument om bijvoorbeeld in te zetten bij zorgmijders bij wie vanwege een huurachterstand ontruiming dreigt. Lees meer op schuldinfo.nl.

Amsterdam zet schuld jongeren om in lening

Afbeeldingsresultaat voor amsterdam

.. zo lees ik op Amsterdam.nl. Niet nieuw, hoor ik je denken. Er zijn meer gemeenten die schulden van jongeren geheel of gedeeltelijk overnemen. En gemeenten die de restschuld gedeeltelijk kwijtschelden als de jongere meewerkt aan bijvoorbeeld werk of scholing. Sommige gemeenten verlengen voor jongeren de standaard aflosperiode van drie naar bijvoorbeeld vijf jaar. In het artikel Twee keer zoveel jongeren in schuldhulpverlening staan links naar voorbeelden van andere gemeenten.

Maar de Amsterdamse aanpak heeft wel een paar nieuwe elementen. Zo staat de schuld bij BKR als sociale lening geregistreerd en niet als schuldsanering. Een schuldsanering is voor banken namelijk nog acht jaar lang reden om geen hypotheek af te geven.

De gemeente doet een donatie van €750 per traject om het voor hen aantrekkelijker te maken om aan de pilot mee te werken. De jongeren wordt eveneens €750 kwijtgescholden als ze goed hun best doen.

Met ‘jongeren’ wordt gedoeld op Amsterdammers tussen de 18 en 34 jaar.

Uitvoeringstoets Wgs

Uitvoeringstoetsen en impactanalyses

Om de wijziging van de Wgs tot een succesvolle en effectief uitvoerbare wet voor gemeenten te maken, hebben VNG, Divosa, NVVK, gemeenten en uitvoerende partijen een korte uitvoeringstoets gehouden. In deze brief aan staatssecretaris Van Ark staan zes succesvoorwaarden, met veel nadruk op de zesde voorwaarde:

  1. Behoud ruimte voor lokaal beleid bij het ontvangen, kwalificeren en verrijken van vroegsignalen
  2. Specificeer de typen vroegsignalen
  3. Stel een realistische termijn voor het plan van aanpak
  4. Zorg voor een integrale benadering van de schuldenproblematiek
  5. Beschikbaarheid van landelijke ICT-voorzieningen voor gegevensuitwisseling en de duidelijkheid van governance in de schuldenketen is nodig
  6. Zorg voor voldoende capaciteit en financiële middelen

Hoger risico op schuldsanering na levensgebeurtenis

Voor de laagste inkomensgroepen is de kans om in de WSNP terecht te komen ongeveer 8,5 keer hoger dan de benchmark. Lees meer.

App voor klanten schuldhulpverlening

Afbeeldingsresultaat voor Tingit-applicatie"

Stadsring51, de schuldhulpverleningsorganisatie van Amersfoort en Leusden gebruikt de app Tingit om te communiceren met klanten.

De app geeft overzicht en inzicht. En uit de praktijk van de stress-sensitieve dienstverlening weten we: overzicht creëert rust! De app vervangt niet de persoonlijke communicatie, maar vult deze aan.

Wat biedt de app:

  • Hele proces van schuldhulp, in overzichtelijke ‘brokjes’, met daarbij wat van de klant verwacht wordt en in welke fase hij zit.
  • Alles wat in de spreekkamer besproken is.
  • Chatten, mailen of SMS-en met hulpverlener.
  • Op de klant toegesneden informatie en tips.
  • Agenda met afspraken en (aanmelden voor) evenementen zoals budgetcursus. Klant krijgt reminder voor gesprek (minder no-show!).
  • Professional kan via dashboard alles volgen.

Wil je dit ook in jouw gemeente? Sluit dan aan bij de coöperatie Tingit. Leden investeren en profiteren samen van de doorontwikkeling. Let op, misschien is je gemeente al aangesloten, want er zijn meer apps voor het sociaal domein.

Lees meer over deze app. En lees ook nog eens: Met apps je geldzaken op orde (april 2018).

Proportioneel eropaf

Gemeenten moeten straks alle meldingen van betalingsachterstanden van woningcorporaties, zorgverzekeraars, water- en energieleveranciers opvolgen. Je hoeft niet per se iedereen thuis te bezoeken. Een brief, app, sms, e-mail of telefoontje is ook goed.

Maar van brieven weten we dat ze weinig effectief zijn. En we krijgen niet altijd een telefoonnummer van de melder. En huisbezoeken zijn relatief duur.

Het is dus zaak hele goede afspraken te maken met meldende partijen: zorg dat je waardevolle meldingen krijgt.

De nieuwe Wgs geeft een grondslag om – zodra de inwoner een hulpvraag heeft geformuleerd – te mogen checken of hij al bekend is bij bijvoorbeeld de hulpverlening of bijstandsadministratie. Maar bij vroegsignalering is er vaak nog geen hulpvraag :(. Overleg daarom met de meldende partij of je meldingen kunt krijgen waarbij de klant/werknemer een hulpvraag heeft geformuleerd. Zo werken we bij Amargi.

Laatst hoorde ik een verfrissend inzicht van nota bene een privacy-functionaris bij een gemeente: je moet juist eerst checken of de klant al bekend is, anders kun je niet proportioneel handelen! En die proportionaliteit is juist zo belangrijk in de AVG.

Op basis van deze check en matching selecteer je welke inwoners je gaat benaderen. Volgens mij kun je overige (enkelvoudige) meldingen ongezien* terugleggen bij de melders. In hun aanmaningsbrieven doen ze (namens de gemeente) een aanbod voor hulpverlening. Ik weet niet of dat juridisch helemaal standhoudt, maar het is in ieder geval effectiever dan met hagel schieten.

*Ongezien, want de meldingen zitten in RIS/VPS of ander ICT-systeem en rollen er pas uit als ze door de selectie heen komen.

Lees: Gemeenten moeten bij iedereen met een betalingsachterstand langs – maar kunnen dat niet (Trouw, 29/12).

Nog een ander puntje m.b.t. de nieuwe Wgs: gemeenten moeten straks aan schuldeisers gaan melden dat hun klant gebruikmaakt van schuldhulpverlening. Lees: Gemeenten moeten namen doorgeven aan schuldeisers (BB, 30/10). Het is nu nog niet duidelijk in welke fase dat moet. Bij afgeven beschikking of ondertekening schuldregelingsovereenkomst? Veel eerder lukt niet, want dan weten we nog niet wie alle schuldeisers zijn. Dit wordt nog uitgewerkt.

Generaal schuldenpardon

Zijn er gemeenten die een generaal schuldenpardon hebben uitgevoerd of overwogen? Waarbij inwoners dus in één klap van hun schulden worden verlost. Een gemeente heeft me gevraagd een paar scenario’s op een rij te zetten met daarbij de kosten en baten. Ik houd me aanbevolen voor suggesties en zal het hier tzt (geanonimiseerd) delen.

Eens in de zoveel tijd gaan er ook stemmen op voor een landelijk pardon.

En ook vandaag wordt in de Tweede Kamer gepleit voor varianten van een Saneringsfonds die heel ver gaan in het overnemen en kwijtschelden van schulden. Staatssecretaris zegt toe de komende weken onderzoek te doen.

Ook de vraag of een algehele kwijtscheldingsbepaling voor overheidsschulden haalbaar is, is vandaag aan de orde tijdens het debat. De staatsecretaris merkt op dat overheidsschulden heel verschillend van aard zijn. Een studieschuld is qua aard wezenlijk anders dan een strafrechtelijke beschikking. De verschillende regelingen kennen van daaruit ieder hun eigen kwijtscheldingbeleid. De Minister voor Rechtsbescherming heeft enige tijd geleden aangekondigd dat hij in de Algemene wet bestuursrecht een bevoegdheid voor bestuursorganen tot kwijtschelding van bestuurlijke geldschulden wil opnemen. Concreet is het voornemen om in de Awb een kwijtscheldingsbevoegdheid op te nemen voor de gevallen waarin de bijzondere wet niets regelt. In dat geval heeft het bestuursorgaan de mogelijkheid om een schuld kwijt te schelden als de nadelige gevolgen van de invordering onevenredig zijn in verhouding tot de met de invordering te dienen doelen. Een concept van dit wetsartikel is voorgelegd aan een aantal grote uitvoeringsorganisaties voor een uitvoeringstoets. Deze toetsen zijn nog niet volledig afgerond, maar het streven is het wetsvoorstel zo snel mogelijk bij de Tweede Kamer in te dienen.

Aanvulling d.d. 28/11: Kamer wil schuldenpardon: ‘Mensen worden soms genadeloos uitgeknepen’ (RTL Nieuws). Het gaat hier om (alleen) een pardon voor de verhogingen op overheidsschulden.

Nieuw armoede- en schuldenbeleid Kerkrade

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image.png

De gemeenteraad van Kerkrade stelde vorige week het beleidsplan Armoede en Schulden Samen Aanpakken! vast. Unaniem, waar ik als penvoerder best trots op ben.

Kerkrade staat in de top 10 van armste gemeenten en hoog in de lijst met regio’s met risicovolle schulden.

In navolging van steeds meer gemeenten omvat het beleidsplan zowel het armoedebeleid als het (verplichte) beleid rond schuldhulpverlening. Het beleid rust op vijf pijlers: 1. Vroegsignalering en preventie 2. Redzaamheid versterken 3. Inkomensondersteuning 4. Schuldhulpverlening 5. Aanpak kinderarmoede

Ik begeleidde ook de hernieuwde samenwerking met Kredietbank Limburg die onder de titel KBL 2.0 schuldhulpverlening nieuwe stijl invoert en werkt met stress-sensitieve dienstverlening en saneringskredieten tenzij.

Concept-Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening

Afbeeldingsresultaat voor denk mee

De wijziging van de Wgs is recent naar de Tweede Kamer gestuurd. De wet wordt verder uitgewerkt in het besluit gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van gegevensuitwisseling. Daarin staat o.a. wat de definitie van ‘signaal’ is in het kader van vroegsignalering en bij wie de gemeente nadere informatie voor schuldhulpverlening, zoals inkomen, vermogen en openstaande vordering, kan opvragen. Het besluit staat nu open voor internetconsultatie.

Divosa, VNG en NVVK organiseren op 19 november een bijeenkomst om de uitvoerbaarheid van de wet en het besluit te toetsen. De aanbevelingen uit deze bijeenkomst worden meegegeven aan SZW. Geef je nu op

Banken gaan doorverwijzen naar schuldhulp

Afbeeldingsresultaat voor doorverwijzen"

De NOS meldt dat banken klanten die geregeld rood staan, snel hun spaargeld opmaken of betalingen van een banklening missen, gaan wijzen op de website Geldfit. De hulpvraag wordt daar opgepakt door vrijwilligers. Afhankelijk van de problematiek wordt doorverwezen naar de gemeente. Lees hier hoe je als gemeente (betaald) kan aansluiten op Geldfit.

Ook in het kader van Amargi worden met o.a. banken afspraken gemaakt: de gegevens van de klant worden met toestemming van de klant doorgegeven aan gemeenten. Een vroeg eropaf team gaat er binnen drie dagen op af. De klant hoeft dus niet zelf de eerste stap te zetten.

En dan heb je ook nog schulden.nl, 155 help een bedrijf, vroegsignalering, Shout, komuitjeschuld, schuldendebaas, hulplijn 115 Schulden te lijf en talloze apps en lokale initiatieven. Ik zie concurrentie ontstaan tussen verschillende initiatieven, ook bij initiatieven die door het rijk worden gesteund. Volgens mij is het daarom noodzakelijk dat het rijk hier de regie pakt.

Voorstel wijziging Wgs naar Tweede Kamer

Staatssecretaris Van Ark heeft daags na het Kamerdebat over armoede en schulden het voorstel Wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van de uitwisseling van persoonsgegevens naar de Tweede Kamer gestuurd. Beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2021.

Ten opzichte van de vorige versies zie ik alleen wat technische aanpassingen. De inhoud – waarover ik schreef op 20 februari en 21 juni – is op hoofdlijnen hetzelfde gebleven.

Alle signalen opvolgen

Er staat dus nog steeds in dat gemeenten bij alle signalen, dus ook enkelvoudige signalen een aanbod doen tot een eerste gesprek (!). Dat hoeft niet via een huisbezoek, maar kan ook bijvoorbeeld telefonisch of per brief. Maar toch…

Beschikking

De 8 weken termijn voor het afgeven van een beschikking – met daarin een plan van aanpak – gaat lopen vanaf ‘het eerste gesprek waarin de hulpvraag is vastgesteld’.

Alleen vaste lasten

Woningcorporaties moeten straks op verzoek van de gemeente huurachterstanden doorgeven, omdat dit noodzakelijk is om de wettelijke taak uit te kunnen voeren. Andere signalen dan huur, zorgpremie, water en energie worden niet genoemd. Met een AMvB kan de staatssecretaris later nog andere signalen aanwijzen. Gemeenten moeten actief afspraken maken met genoemde schuldeisers.

Er is dus nog geen grondslag om bij bijvoorbeeld gemeentelijke belastingschulden en beslag op bijstand zonder toestemming van de klant een melding te doen bij de schuldhulpverlening. ‘Als er al persoonsgegevens worden verwerkt, gaat dat in samenwerking met de cliënt/persoon met schulden.’

Groter bereik, geen extra middelen

In hoofdstuk 4 Gevolgen van de MvT staat de verwachting dat het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening toeneemt van 193.000 naar 339.000 (75%). Maar in hoofdstuk 6 Financiële gevolgen staat: ‘Ervan uitgaande dat gemeenten het rendement en kostenbesparingen investeren in meer mensen helpen en betere hulp geven, zijn per saldo de structurele financiële gevolgen neutraal.’

Mandatering

In de nieuwe Wgs is nu formeel ook alles netjes geregeld als je de schuldhulpverlening uitbesteed aan een externe partij. Daar was in het verleden nog wel eens gedoe over.

Nieuwe Schuldenaanpak Capelle aan den IJssel

Het college van de gemeente stelde onlangs het Actieplan Schulden aanpakken in Capelle aan den IJssel vast. Het actieplan is opgesteld op basis van mijn adviezen over de Brede Schuldenaanpak en Vroegsignalering en aanbevelingen van de Rekenkamer. Doe er je voordeel mee..

Schuldsaneringsfonds (2)

De NVVK wil dus een saneringsfonds van €3 miljard. Net als ons saneringsfonds €3 miljoen gaat het uit van het 1-schuld-principe: alle schulden worden overgenomen door 1 schuldeiser, het fonds of een kredietbank.

Het verschil is dat de NVVK de volledige schuld wil overnemen. Daarmee trek je dus als overheid alle risico naar je toe, zet je de incassobranche buiten spel en bereik je niet dat schuldeisers door gedeeltelijke kwijtschelding bijdragen aan het oplossen van het probleem.

Ik denk, dat de lat al hoog genoeg ligt als we bereiken dat alle gemeenten saneringskredieten verstrekken. Een saneringsfonds kan een aanjaagfunctie hebben of gemeenten faciliteren die geen kredietfaciliteit of borgstelling kunnen regelen.

Kleinere niet-problematische schulden kun je wel 100% herfinancieren. Dat doen sommige gemeenten al via bijvoorbeeld de kredietbank of een sociaal leenfonds.

En bedenk dat een saneringsfonds en sociale leenfondsen revolverend zijn: de ervaring leert dat zowel saneringskredieten als leningen uit een sociaal leenfonds 95% worden terugbetaald. Je hebt dus niet per se een gigantisch budget nodig, maar wel een borgstelling.

NVVK wil landelijk overheidsfonds om schulden te saneren

Ik ben blij dat de NVVK ons plan omarmt om een Saneringsfonds op te zetten. Lees en kijk op EenVandaag.nl. Dit gebeurt in de aanloop naar het Tweede Kamerdebat morgenmiddag.

Echt hoor, sanering is in de meeste gevallen (niet alle) beter voor schuldeiser, schuldenaar èn gemeente/overheid. Verstrekt jouw gemeente nog geen saneringskredieten!? Bel dan vandaag nog naar de dichtstbijzijnde kredietbank; de meesten doen je met liefde en plezier een aanbod. Denk anders ook aan private partijen zoals commerciële banken, zorgverzekeraars of (vermogens)fondsen.

Voor kleine, niet-problematische schulden is een sociaal leenfonds een mogelijke oplossing.

Lees mijn Tweet en de reacties.

Credits (krediet..) voor dit idee moeten ook naar Joke de Kock, SUNNederland, Adessium, Fonds1818, RDO en Van Bylandstichting die onderzoek en planvorming mogelijk maakten. Wij kwamen overigens uit op een fonds van € 3 miljoen in plaats van € 3 miljard. Het saneringsfonds moet vooral een aanjaagfunctie hebben voor gemeenten die nog niet saneren.

En nogmaals: dit is geen politieke speelbal! Sanering past in zowel links als rechts beleid.

Handige Factsheet Armoede en Schulden 2019

De Factsheet Armoede en Schulden 2019 van de G40 themagroep Armoede en Schulden en Platform31 laat zien aan welke knoppen gemeenten kunnen draaien rond de volgende thema’s:

  1. Werkende armen
  2. Sociaal incasseren
  3. Vroegtijdig signaleren
  4. Beschermingsbewind
  5. Sociale energietransitie
  6. Integrale hulpverlening

De factsheet biedt daarnaast relevante cijfers, een overzicht van de ontwikkelingen in wet- en regelgeving en een aantal overwegingen voor gedragsbewust beleid.

Collectief schuldregelen in Den Haag

Eerder deze week organiseerde Schuldenlab070 een bijeenkomst over de innovatieve aanpak Collectief Schuldregelen.

Met de 30 grootste schuldeisers heeft Den Haag de afspraak gemaakt dat er niet langer vooraf een akkoord hoeft te worden bereikt over een afbetalingsregeling. Deze instanties, waaronder het CJIB en het UWV, vertrouwen erop dat de gemeente er alles uithaalt wat erin zit.

De schuldeisers krijgen de aanmelding van nieuwe klanten periodiek in een overzicht binnen en gaan bij de saldocheck wel/niet akkoord met een collectief saneringsvoorstel, dus met een saneringskrediet. De nieuwe aanpak is effectiever en efficiënter. Het betekent dat de gemeente niet langer jaarlijks zo’n 84.000 brieven hoeft te versturen. Het saneringskrediet geeft bovendien de schuldenaar rust (nog maar 1 schuldeiser) en schuldeisers krijgen direct hun deel van de vordering en kunnen de boeken sluiten.

Lees meer op Schuldenlab070.nl. Binnenkort nemen andere gemeenten het voorbeeld van Den Haag over. Op termijn wordt dat nog gemakkelijker als er wordt aangehaakt op het Schuldenknooppunt van de NVVK.

Onderzoek naar stabilisatiefase schuldhulpverlening

Eerder contact met mensen met schulden, maatwerk en een persoonsgerichte aanpak met aandacht voor de hulpvrager en zijn emoties. Dat is de sleutel voor effectieve schuldhulpverlening, blijkt uit onderzoek van Purpose in opdracht van Schouders Eronder. Enkele conclusies en aanbevelingen:

  • Slechts 7% van mensen met schulden meldt zich bij schuldhulpverlening. Veel mensen voelen een barrière die vooral voortkomt uit schaamte of angst;
  • Klanten ervaren verschillende emoties tijdens stabilisatie: moedeloosheid bij het creëren van overzicht maar ook rust als het gelukt is. Tijdens stabilisatie wordt hier nog weinig rekening mee gehouden;
  • Hierdoor bereikt gemiddeld slechts 50% van deze klanten een schuldregeling;
  • Veel van de deelnemende gemeenten werken procesgericht maar experimenteren met een meer persoonsgerichte aanpak. Ze missen echter nog inzicht in het effect van de nieuwe aanpak;
  • Het verzamelen van cijfers was uitdagend door gebrek aan eenduidige registratie en beperkte vergelijkbaarheid;
  • Werk aan een nieuwe definitie voor stabilisatie. Volgens de huidige definitie is het een succes als iemand financieel stabiel is, maar gedrag en beleving ontbreken daarbij.

Purpose ontwikkelt nu een meetinstrument waarin de klantbeleving centraal staat en waarmee gemeenten inzicht krijgen in het functioneren van hun schuldentraject.

Ingrediënten voor je collegevoorstel beslagvrije voet 95%

Eerder dit jaar riep staatssecretaris Van Ark gemeenten op om bij verrekening van vorderingen met de bijstandsuitkering de in de wet geïntroduceerde 95%-regel te hanteren.

Afbeeldingsresultaat voor rekenmachine geld

De meeste gemeenten geven hier gevolg aan, is mijn indruk. In sommige gemeenten gaat de uitvoering hiermee direct aan de slag. De meeste gemeenten laten eerst het college hiertoe een besluit nemen en leggen het vast in beleidsregels terugvordering en verhaal. Dat lijkt me ook wel zo netjes. Hieronder een paar ingrediënten voor je collegevoorstel (met dank aan collega’s uit diverse gemeenten!):

Het college besluit:

  1. bij de verrekening van schulden met de bijstandsuitkering standaard uit te gaan van een beslagvrije voet van 95% van de bijstandsnorm;
  2. deze 95%-regel alleen in te voeren voor nieuwe beslagen en verrekeningen en bestaande beslagen en verrekeningen ongemoeid te laten (Je kunt er ook voor kiezen om lopende verrekeningen en terugbetalingsregelingen wel opnieuw te beoordelen bij bijvoorbeeld de eerstvolgende statusupdate. Binnen 1 jaar is dan de overgang gerealiseerd);
  3. de mogelijkheid te bieden om op basis van maatwerk en in overleg met de bijstandsgerechtigde af te wijken van de 95%-regel;
  4. bij beslaglegging de bijstandsgerechtigde standaard (schuld)hulpverlening aan te bieden of daarnaar te verwijzen (dit staat eigenlijk los van de oproep van Van Ark, maar kun je wel mooi meepakken in het kader van vroegsignalering)

Argumenten:

  • Uitstel van de wetgeving staat los van een inhoudelijke discussie. Er is maar 1 reden waarom de wet niet nu al van kracht is: grote organisaties zoals Belastingdienst en UWV zijn niet in staat om vóór 2021 de uitvoering te realiseren. De wet zelf is al aangenomen door 2e en 1e Kamer.
  • We willen niet onnodig lang wachten tot 2021. Daar is niemand mee gediend. De nieuwe beslagregels zijn soepeler en eenvoudiger. Het biedt een betere bescherming van het bestaansminimum en zorgt voor minder administratie. Het legt gemiddeld genomen niet alleen een lagere claim op het besteedbare inkomen van de klant (schuldenaar), maar vraagt ook minder informatie om de beslagvrije voet te berekenen. Voor de bepaling van de beslagvrije voet zijn geen gegevens nodig over zorgkosten en woonkosten. Concreet zorgt uitvoering van de tussenmaatregelen er voor dat de klant in beginsel kan blijven beschikken over het volledige vakantiegeld.
  • De nieuwe werkwijze is eenvoudiger voor schuldenaar en gemeente. Door vervolg te geven aan de oproep van de staatssecretaris wordt de verrekening van de bijstandsuitkering eenvoudiger voor de schuldenaar en de gemeente. De gemeente hoeft geen gegevens over o.a. huur en zorgpremie op te vragen, en de bijstandsgerechtigde hoeft deze niet meer aan te leveren.
  • Niet alleen uitkeringsgerechtigden hebben belang bij een toepassing van de nieuwe regels. Een uitkering is een tijdelijk vangnet. Bij het vinden van vinden van werk is het inkomen niet meteen veel hoger dan de voorheen genoten uitkering. Dat blijkt uit ervaringsgegevens. Het vooruitzicht op een hoger maandelijkse aflossing werkt niet als een stimulans om te gaan werken. Het ontneemt bovendien de financiële ruimte om achterstanden in te lopen of te bouwen aan een betere toekomst. Bij het terugbetalen van vorderingen door klanten die geen uitkering meer ontvangen –met name door aan het werk te gaan- is het daarom redelijk om eveneens uit te gaan van een inhouding van 5% van het eerdere bijstandsinkomen. Uiteraard wel voor zover de schuldenaar meewerkt aan de terugbetaling.
  • Als het nodig is kun je altijd terugvallen op de bestaande regelgeving. Gemiddeld genomen valt toepassing van de nieuwe beslagregels gunstig uit voor de klant. Uiteraard kan de klant terugvallen op de oude beslagwetgeving als deze voor de specifieke situatie voordeliger uitpakt. Er zijn dan wel gegevens nodig over huur, huurtoeslag, ziektekosten, ziektekostenverzekering e.d. (je zou kunnen werken met een piepsysteem: je hanteert standaard 95% maar vraagt huur- en zorgkosten e.d. als de klant verzoekt een andere beslagvrije voet te berekenen).
  • De financiële gevolgen voor bijstandsgerechtigden zijn beperkt. De huidige beslagvrije voet is 90% van de bijstandsnorm, maar omdat er een correctiemogelijkheid is voor hogere huurkosten en ziektekostenpremie, is er in de praktijk meestal geen enkele ruimte voor beslag. De nieuwe wet gaat ervan uit dat iedereen afloscapaciteit heeft van ten minste 5% van de bijstandsnorm. Anders zou iemand met een laag inkomen eindeloos schulden kunnen maken, zonder ‘sanctiemogelijkheid’. Overigens wordt in de schuldhulpverlening ook al jaren uitgegaan van een minimale afloscapaciteit van 5%. De 95%-regel wordt tot invoering van de nieuwe wet bij ons alleen toegepast bij nieuwe beslagen en verrekeningen. Bestaande beslagen en verrekeningen worden ongemoeid gelaten. Dat betekent o.a. dat de gemeente (vaak zelf schuldeiser) tot invoering van de nieuwe wet niet een bedrag gaat inhouden op de bijstandsuitkering als daar volgens de huidige wet geen ruimte voor is. Op basis van maatwerk en in overleg met de bijstandsgerechtigde wordt bovendien ook bij nieuwe gevallen voorkomen dat er problematische financiële situaties ontstaan.
  • Intern zijn werkzaamheden nodig om een start soepel te laten verlopen. De medewerkers moeten weten wat de wijzigingen zijn en wat dit concreet betekent voor nieuwe en lopende zaken. Dat vraagt om instructie met daarbij aanpassing van faciliteiten zoals rapportages, brieven, beschikkingen, formulieren, applicatie en handboek. Daarnaast is afstemming nodig met samenwerkingspartners (intern en extern) en uiteraard klanten. Belangrijke samenwerkpartners zijn bewindvoerders, deurwaarders, sociaal raadslieden en schuldhulpverlening. Voor een verantwoorde invoering is voldoende voorbereidingstijd nodig.
  • Er zijn geen nadelige financiële gevolgen voor de gemeente. Bij een beperkt aantal gevallen kan de gemeente als schuldeiser straks per maand minder terugvorderen. Het duurt daardoor langer voordat de vordering is terugbetaald. Daar staat tegenover dat er naar verwachting straks meer gevallen zijn waarbij de gemeente juist meer kan terugvorderen. Na invoering van de wet kan (lees: moet) de gemeente bovendien waarschijnlijk ook oude terugvorderingsmaatregelen gaan effectueren, dus in gevallen waar tot dusver geen beslagruimte was. Verder geldt dat de vereenvoudigde werkwijze een (kleine) besparing op de uitvoeringskosten oplevert.
  • Het aanbieden van (schuld)hulpverlening voorkomt escalatie van problemen. Het aanbieden van (schuld)hulpverlening bij beslag op bijstand sluit aan bij de wens van het kabinet en het college om schulden eerder te signaleren en op te pakken. Bij beslag op bijstand wordt in de huidige situatie geen hulp aangeboden. Het risico bestaat dat hierdoor de schuldenproblematiek groter wordt.

Betrokkenheid en communicatie
De 95%-regel wordt na vaststelling door het college openbaar. Bijstandsgerechtigden worden hier niet apart over geïnformeerd. Voor bestaande gevallen zijn er immers geen consequenties (tenzij je ervoor kiest die wel mee te nemen!). Bij nieuwe gevallen wordt de betreffende bijstandsgerechtigde gericht geïnformeerd. Het is zinvol om ook ketenpartners zoals sociaal raadslieden en schuldhulpverleners te informeren.

Vervolg

  • De 95%-regel en het (schuld)hulpverleningsaanbod worden direct na vaststelling door het college ingevoerd bij nieuwe beslagen en verrekeningen;
  • De 95%-regel is na vaststelling door het college een aanvulling op de Beleidsregels Terugvordering & Verhaal. Bij de eerstvolgende actualisatie van deze beleidsregels zullen de 95%-regel en het (schuld)hulpverleningsaanbod worden ingevoegd.

Praktische uitwerking

  • We gaan uit van een maandelijkse verrekening van 5% met de maandelijkse uitkering. Het vakantiegeld blijft dan volledig vrij besteedbaar voor de klant. Op verzoek van klant evt. een maatwerkoplossing kiezen door deels maandelijkse te verrekenen en deels via vakantiegeld.
  • Het is niet meer mogelijk om een inhouding bij een kostendelersnorm op te leggen omdat dit in het huidige vastgestelde stelsel juridisch niet mogelijk is. De uitvoering van de oproep van de staatssecretaris brengt de belanghebbende in een nadeligere positie dan de huidige vastgestelde juridische context. Om een inhouding mogelijk te maken bij een kostendeler is inwerkingtreding van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet noodzakelijk. In minnelijk overleg is een terugbetalingsregeling natuurlijk wel mogelijk.
  • Bij een inhouding op de jongerennorm <21 jaar kan slechts een maximale inhouding plaatsvinden van 5% plaatsvinden op de norm voor levensonderhoud. Een inhouding op eventuele aanvullende bijzondere bijstand voor levensonderhoud is niet mogelijk.
  • Hoe stel je je op richting beslagleggers als je als gemeente volgens nieuwe systematiek verrekent? Je meldt dat ‘maximaal verrekend wordt, omdat er vordering van de gemeente is’, en dat er dus geen ruimte meer is voor beslag. Word je (waarschijnlijk in uitzonderlijke gevallen) toch aangesproken door de beslaglegger om alsnog af te dragen, dan kun je alsnog een lagere beslagvrije voet gaan hanteren.

Miljoenennota 2020: geen nieuws rond aanpak armoede en schulden

Geen nieuws is ook nieuws. Op p. 15 en 49 van de Begroting Sociale Zaken & Werkgelegenheid staan de maatregelen rond armoede en schulden. Ik vind er geen verrassingen, geen nieuwe maatregelen of budgetten voor gemeenten. Niets waar ik niet al over geblogd heb.

Het kabinet zet vooral in op koopkrachtverbetering voor werkende armen.

  • Er komt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering en een minimumuurtarief van €16 voor zzp’ers.
  • De zelfstandigenaftrek wordt verlaagd en de arbeidskorting verhoogd waardoor het verschil tussen zzp’ers en werknemers verkleint zonder dat zzp’ers (tot een inkomen van €100.000) er op achteruit gaan.
  • In de paragraaf Financiële prikkels voor werkaanvaarding (p. 168) worden belastingmaatregelen gepresenteerd om de armoedeval tegen te gaan (o.a. heffingskorting, arbeidskorting). Naast armoedeval worden onderscheiden: werkloosheidsval, doorgroeival, herintredersval en deeltijdval.
  • De koopkracht van niet-werkenden (gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden) stijgt nauwelijks volgens het Nibud. In de Miljoenennota (p. 19) wijst het kabinet erop dat de armoede sinds de crisis afneemt. In 2013 leefde 8% van de bevolking in armoede, en dat is gedaald tot minder dan 6% in 2017.
  • Op p. 232 staat dat in november een plan wordt gepresenteerd voor een noodstopprocedure voor de invordering van verkeersboetes en eventuele verhogingen bij mensen die deze door schulden niet kunnen betalen en wel schuldhulpverlening accepteren.
  • De meeste gemeenten moeten bezuinigen. Sommigen vrezen dat ook het armoedebeleid of de schuldhulpverlening onder druk komen te staan.

Ik kijk uit naar de LuckyTV van vanavond…