Collectief afbetalingsplan krijgt vorm

Posted on by

Vorige week stuurde staatssecretaris Van Bruggen van J&V haar aanpak civiele invordering naar de Tweede Kamer. Dit is een nadere uitwerking van de versie van haar voorganger staatssecretaris Struycken (mei 2025). In het nieuwe invorderingsstelsel worden een zorgplicht voor deurwaarders en een collectief afbetalingsplan geïntroduceerd.

Collectief afbetalingsplan (CAP)

Voor gemeenten is vooral het CAP relevant. Het CAP is een gecoördineerde, vrijwillige betalingsregeling voor een debiteur met meerdere schuldeisers, gericht op volledige betaling van de schulden. Het wordt uitgevoerd in de minnelijke incassofase, dus vóór beslag. Verder weten we nu:

  1. Het CAP mag uitgevoerd worden door de artikel 48 Wck-partijen (waaronder gemeenten) en – onder nog nader uit te werken voorwaarden – door incassobureaus.
  2. De ondergrens voor de afloscapaciteit is de beslagvrije voet.
  3. Er komt een wettelijke grondslag voor deurwaarders om door te verwijzen naar schuldhulpverlening. Maar er komt helaas geen plicht, wat ik om meerdere redenen een gemiste kans vind. Nu de beslagvrije voet de ondergrens wordt, is er nóg een reden voor deurwaarders om de schuldhulp niet aan te prijzen als aantrekkelijk alternatief.

Financiering

Op dit moment wordt onderzocht hoe de financiering van het CAP kan worden vormgegeven. Hierbij worden voor verschillende ontwerpkeuzes varianten in beeld gebracht. Dit onderzoek wordt naar verwachting rond de zomer afgerond.

Reactie NVI

De Nederlandse Vereniging van gecertificeerde Incasso-ondernemingen verwijst in haar reactie naar het door Van Bruggen bijgevoegde onderzoek van Berenschot: ‘Gerechtsdeurwaarderskantoren vermengen steeds vaker commerciële minnelijke incasso met hun publieke taak als openbaar ambtenaar, waardoor de scheidslijn tussen beide functies minder duidelijk wordt. Deze hybride positie kan bij schuldenaren de indruk wekken dat het gezag van de gerechtsdeurwaarder wordt ingezet ter ondersteuning van commerciële incassoactiviteiten. Bovendien zorgt dit voor een onbalans in de markt ten laste van de schuldenaren: doordat gerechtsdeurwaarders zowel de buitengerechtelijke als de gerechtelijke fase kunnen bedienen, beschikken zij over een concurrentievoordeel ten opzichte van reguliere marktpartijen. Dit roept vragen op over een evenwichtige rolverdeling binnen de incassoketen, hoe escalatie van schulden wordt voorkomen en mogelijke perverse financiële prikkels door vermenging van commerciële en ambtelijke activiteiten.’

Planning wetgeving

Van Bruggen streeft ernaar uiterlijk in het voorjaar van 2027 een voorstel in internetconsultatie te brengen.

Immerloo Schuldenvrij

Posted on by

Twee jaar geleden startte gemeente Arnhem een experiment waarbij ze de schuld van 40 tot 60 huishoudens in de armste buurt van Nederland grotendeels afkopen met een afkoopfonds. Gisteren werden de resultaten gepresenteerd in de koepelgevangenis, waar we niet om de analogie met schulden heen konden.

Hoe werkt het afkopen

  1. De afloscapaciteit wordt volgens NVVK regels berekend op basis van het vrij te laten bedrag (vtlb).
  2. Eerst worden de niet-rijksoverheid schulden afgekocht, deze schuldeisers ontvangen een afkoopvoorstel. Hierbij worden zoveel mogelijk de NVVK regels gevolgd. Er zijn een paar uitzonderingen:
    a. Om het proces te versnellen worden schulden onder de €500 volledig afbetaald.
    b. De overige schuldeisers ontvangen een aanbod van minimaal 5% van het geldend bijstandsniveau. Er wordt geen 0-aanbod gedaan, schuldeisers krijgen dus altijd een deel van de schuld terug.
    c. Schulden bij de gemeente Arnhem worden in de meeste gevallen volledig kwijtgescholden.
    d. Als een schuldeiser niet meewerkt, wordt soms in een onderhandeling een hoger percentage aangeboden.
  3. Vervolgens wordt opnieuw het afkooppercentage berekend voor de overgebleven schulden bij de Rijksoverheid en ontvangt de Rijksoverheid afkoopvoorstellen op basis van de gebruikelijke NVVK regels.
  4. Zodra schuldeisers akkoord gaan met een afkoopvoorstel wordt het uit te keren bedrag binnen een week uitbetaald uit het afkoopfonds. Het huishouden is daarna schuldenvrij.

Doorbraakmethode en Doorbraakbudget

De begeleiding vindt plaats volgens de beproefde Doorbraakmethode van IPW: integraal, maatwerkgericht en met regie over alle leefdomeinen. De begeleiding is intensief, relationeel en langdurig (tot twee jaar), met waar nodig warme overdracht naar reguliere ondersteuning. De coaches hebben het mandaat om zelfstandig keuzes te maken en te doen wat nodig is. Ook hebben ze een Doorbraakbudget van ongeveer €400 waarmee ze direct kunnen handelen in urgente situaties. Veel gemeenten hebben al een doorbraakbudget of iets wat er op lijkt. In Maatwerkbudget (2019) vind je voorbeelden.

Resultaten

  • Gemiddeld werden huishoudens binnen ongeveer 9 maanden schuldenvrij.
  • Met €1 aan kosten wordt €1,08 aan maatschappelijke baten gerealiseerd.
  • En vooral: ‘Ik loop weer met opgeheven hoofd en kijk vooruit’.

Lessen

Als je als gemeente hiermee aan de slag wil, moet je flink voorinvesteren en je realiseren dat de baten niet volledig voor de gemeente zijn. Je kunt zoeken naar een fonds die dit met jouw gemeente wil aangaan. Misschien is het revolverende fonds van Kansfonds in Roermond een optie?

Over het afkopen van schulden: Het is natuurlijk erg prettig voor schuldeisers dat ze altijd minstens 5% krijgen en dat schulden tot €500 zelfs volledig worden betaald. Maar het liefst zie ik dat we de reguliere schuldhulpverlening zo inrichten dat schuldenafkoop niet nodig is. Het direct wegnemen van schulden is volgens mij niet het voornaamste doel. Je wil vooral dat er vanaf dag 1 schuldenrust is. Dat betekent dat er een wettelijke basis moet komen voor de pauzeknop, zodat alle schuldeisers de incasso tijdelijk moeten opschorten (we hebben natuurlijk al het moratorium, maar het kost te veel tijd om die te effectueren). Een keerzijde van afkopen is daarnaast dat het landelijke afspraken tussen NVVK-leden en schuldeisers doorkruist. En de gemeente concludeert zelf: schuldenafkoop bleek taai, tijdrovend en complex. In de praktijk was het organiseren van een efficiënt afkoopproces buiten de reguliere schuldhulpverlening complex, vooral door de betrokkenheid van maar liefst 177 schuldeisers.

Wat alle gemeenten wat mij betreft morgen mogen invoeren is wel de Doorbraakmethode en het Doorbraakbudget. Ik denk dat die in Arnhem het belangrijkste verschil maken.

Lees meer

Aanvullingen na publicatie van dit artikel:

Deurwaarder vergroot bereik schuldhulpverlening

Posted on by

In een pilot in zes gemeenten is onderzocht wat het oplevert als deurwaarders proactief betalingsproblemen signaleren bij debiteuren en hen warm overdragen aan de gemeentelijke schuldhulpverlening.

Het belangrijkste resultaat van de pilot is dat deurwaarders bij ongeveer de helft van de debiteuren die zij spreken, op basis van wat de debiteur vertelt, inschatten dat zij ondersteuning vanuit de gemeentelijke schuldhulpverlening kunnen gebruiken.

Ongeveer de helft van deze groep wil verwezen worden en hiervan meldt ongeveer de helft zich ook daadwerkelijk bij de gemeente. Daarmee leidt de aanpak in een kwart van de gevallen waarin een doorverwijzing zinvol wordt geacht tot een eerste gesprek bij de schuldhulpverlening.

Daarnaast blijkt dat bijna de helft van de debiteuren die zich bij de gemeente meldt, vooraf niet bekend was bij schuldhulpverlening of vroegsignalering.

Meldplicht

Al jaren breken we ons hoofd over hoe we de 724.110 huishoudens met problematische schulden beter kunnen bereiken. De deurwaarderij is misschien wel de beste vindplaats: deurwaarders legden vorig jaar 321.000 keer beslag op inkomen en bezorgden 285.000 keer een dagvaarding, waarbij mensen met schulden worden opgeroepen om zich bij de rechter te verantwoorden.

Het lijkt me dus goed om deze werkwijze structureel in te voeren. Maar dan liefst met een plicht voor deurwaarders om beslagen te melden bij de gemeente. Want er was in de pilot ook een groep debiteuren die de deur niet opendeden voor de deurwaarder. Misschien dat het hulpverleners wel lukt? En er zijn nog meer redenen om een meldplicht in te voeren. De onderzoekers bevelen overigens aan om een wettelijke grondslag voor toestemming aanmelding bij schuldhulp te creëren (p.48) en de ketenverwijzing onderdeel te maken van de pauzeknop (p.49).

Proactieve dienstverlening

Overigens mogen SVB, UWV en gemeenten, zodra de wet proactieve dienstverlening in werking treedt, bij de gemeentelijke schuldhulpverlening melden dat er beslag is gelegd op bijvoorbeeld een uitkering. Volgende week behandelt de Tweede Kamer het wetsvoorstel. Lees meer in het dossier proactieve dienstverlening.

  • Aanvulling 9 juni 2026: Van Dijk (SP) stelt hierover Kamervragen.

Meicirculaire 2026: middelen vroegsignalering, energiehulp, alleenverdienersproblematiek en kinderarmoede

Posted on by

In de zojuist verschenen meicirculaire lees je:

  • Gemeenten krijgen dit jaar €21,3 miljoen voor vroegsignalering. Zie korte toelichting op p. 32. Vanaf p. 86 zie je de bedragen per gemeente. We wisten al dat gemeenten ongeveer dit bedrag zouden krijgen, maar nu het in de meicirculaire staat is het definitief. Vorige week zei minister Vijlbrief dat hij ook voor komende jaren probeert geld vrij te maken voor vroegsignalering, maar het is nog onzeker of dat lukt.
  • Gemeenten krijgen in totaal bijna €30 miljoen voor de bestrijding van energiearmoede (€29,4 miljoen om precies te zijn). Bij de decembercirculaire 2025 kregen gemeenten de eerste €9,7 miljoen. Nu bij de meicirculaire de resterende €19,7 miljoen. Toelichting op p. 32. Vanaf p. 90 zie je de bedragen per gemeente.
  • Gemeenten krijgen sinds 2016 ook nog steeds jaarlijks €85 miljoen voor bestrijding kinderarmoede (de zogenaamde Klijnsmagelden). Toelichting op p. 47. Vanaf p. 159 zie je de bedragen per gemeente voor 2027 e.v. De bedragen voor 2026 vind je in de meicirculaire 2025.
  • Voor de alleenverdienersproblematiek in 2026 is €27,5 miljoen beschikbaar. Verder is er een nabetaling van €6 miljoen voor 2024. Zie toelichting op p. 31. Op p. 78 de bedragen per gemeente.

Een overzicht van alle gemeentelijke budgetten voor armoede- en schuldenbeleid vind je in het dossier Financiering.

Waarschijnlijk toch €20 miljoen voor vroegsignalering t/m 2029

Posted on by

Op 18 mei debatteerde minister Vijlbrief met de Tweede Kamer over de begroting van SZW. Lees het verslag.

De belangrijkste punten:

  1. Gemeenten krijgen voor 2027 t/m ’29 waarschijnlijk toch (minstens) €20 miljoen voor vroegsignalering. Na een aankondiging in januari kwam dit later bij de voorjaarsnota onder druk te staan door de afroming van IBO middelen en een uitname uit het armoede- en schuldenbudget voor tijdelijke energienoodmaatregelen. Op p. 32 van het verslag licht Vijlbrief een en ander toe: Dit is erg belangrijk. Ik ga dus proberen om die vroegsignalering in ieder geval nog te regelen. Nabrander: geef het geld nog niet uit, want er is echt nog wel een stevig voorbehoud. Er kan de komende tijd nog van alles gebeuren in de begroting van SZW/kabinet. Er zijn veel zaken die om prioriteit vragen. Zie ook de reactie onder dit bericht.
  2. (Pas) vanaf 2028 is er weer financiële ruimte voor andere armoede- en schuldenmaatregelen zoals het integraal schuldenoverzicht, collectief afbetalingsplan en andere zogenaamde IBO-maatregelen. Hiervan is nog niet duidelijk of/welk deel naar gemeenten gaat, behalve dus waarschijnlijk die €20 miljoen voor vroegsignalering.
  3. Minister Vijlbrief ontraadt de twee amendementen van Kamerlid Lahlah om proactieve dienstverlening voor bijzondere bijstand en studietoeslag mogelijk te maken, omdat de indiener geen deugdelijke (structurele) dekking aandraagt (p. 43).

Amersfoort en NS starten proef met gratis treinpas voor inwoners met laag inkomen

Posted on by

NS wil samen met gemeenten en andere overheden een speciale treinpas ontwikkelen voor mensen met een laag inkomen. Met de pas moeten inwoners makkelijker kunnen reizen en daardoor actiever kunnen deelnemen aan de samenleving. Als eerste stap start NS een proef in Amersfoort: duizend mensen met een laag inkomen kunnen een half jaar gratis met de trein.

Inwoners van Amersfoort met een laag inkomen kunnen zich via de gemeente aanmelden voor de proef. Een loting bepaalt welke duizend mensen mee mogen doen. De proef start op 1 juli.

Met de proef wil NS inzicht krijgen in het reisgedrag en de behoeften van deelnemers. Die resultaten moeten helpen bij het ontwikkelen van een definitieve reispas voor inwoners met een laag inkomen, in samenwerking met landelijke, regionale en lokale overheden.

NS voert daarnaast ook gesprekken met het Rijk en andere vervoerders over maatregelen om het openbaar vervoer voor specifieke doelgroepen goedkoper te maken.

Kabinetsplannen

Het kabinet gaat zich inzetten voor goedkopere treintickets buiten de spits. Dat wil premier Jetten ‘voor de komende zomermaanden’, zei hij recent in het debat over compenserende maatregelen voor de hoge energieprijzen. Het voorstel voor zo’n lager tarief werd eerder in het debat gedaan door Pro. In de Volkskrant lees je: Gesubsidieerde NS-maandkaart zal voor lage inkomens het verschil niet maken (achter betaalmuur).

Breaking: proactieve dienstverlening toch toegepast op algemene bijstand

Posted on by

…Nu géén 1 april grap*

Het kabinet wilde € 30 miljoen besparen door de wet proactieve dienstverlening niet toe te passen op de algemene bijstand. Op verzoek van een tegenstribbelende Tweede kamer zocht en vond het kabinet vandaag alternatieve dekking:

Het voorstel is nu het tweede knikpunt in het kindgebonden budget te leggen bij € 57.950 (prijspeil 2024). Dit is een wijziging ten opzichte van het recent bij de Kamer ingediende wetsvoorstel, waarin dit knikpunt nog op € 60.000 ligt. Dit betekent dat vanaf het toetsingsinkomen van € 57.950 de aanspraak op kindgebonden budget per 1 januari 2027 sneller afbouwt. NB. het toetsingsinkomen was in 2025 bijna € 110.000. In de inleiding van de Memorie van Toelichting (1 april 2026) lees je meer over de achtergronden bij de wijziging van het toetsingsinkomen. Update 19 mei 2026: zie ook: Nota van wijziging inzake Wijziging van de Wet op het kindgebonden budget en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met het verhogen van het afbouwpercentage voor ouders met een toetsingsinkomen vanaf € 60.000.

In het dossier wet proactieve dienstverlening vind je een samenvatting en de laatste stand van zaken.

* Voor de lezer die deze referentie niet begrijpt: op 1 april schreef ik een blog met exact dezelfde titel.

Energienoodmaatregelen nemen grote hap uit armoede- en schuldenbudget

Posted on by

Het kabinet besprak deze week met de Tweede Kamer de voorgenomen maatregelen om de gevolgen van de hoge energieprijzen te beperken. In dit nieuwsbericht op rijksoverheid.nl vind je de Kamerbrief met alle voorstellen en een samenvatting.

Voor gemeenten en huishoudens met een laag inkomen zijn er twee maatregelen die eruit springen:

1. Energiefixers

Om de verduurzaming van woningen te versnellen maakt het kabinet €80 miljoen vrij voor energiefixers (€40 miljoen in 2026 en €40 miljoen in 2027). Deze middelen worden beschikbaar gesteld aan gemeenten. Veel gemeenten zetten in het kader van de SPUK energiearmoede 2022-2027 al energiefixers in (ook wel energiecoaches, energiehulpen of klimaatklussers genoemd).

2. Noodfonds energie

Het kabinet bereidt een noodfonds energie voor zodat de kwetsbaarste huishoudens met een hoge energierekening komende winter hulp kunnen krijgen bij het betalen van die rekening. Voor dit fonds wordt €195 miljoen beschikbaar gesteld. Ter vergelijking: in 2025 was €69,5 miljoen beschikbaar. Het noodfonds sloot toen al na een week, omdat het geld op was.

De afgelopen jaren hadden we een publiek-privaat fonds. Vorig jaar werd aangekondigd dat er een volledig publiek fonds zou komen (die beschikkingen afgeeft waartegen bezwaar kan worden gemaakt en waarvoor een wetswijziging nodig is). Op p. 20 van de Kamerbrief lees je echter: ‘Het eerder voorziene publieke noodfonds energie met subsidie vanuit het Europese Sociaal Klimaatfonds is onuitvoerbaar gebleken.’ Daarom krijgt waarschijnlijk de Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie net als voorgaande jaren opnieuw een rol, zo lees je op noodfondsenergie.nl.

Gemeenten hebben geen rechtstreekse taak in de uitvoering van het Noodfonds Energie, maar kunnen inwoners wel doorverwijzen naar deze voorliggende voorziening. In antwoorden op Kamervragen (19 maart 2026) lees je: ‘Ook kunnen huishoudens die daar geen bezwaar tegen hebben ondersteuning krijgen van hun gemeenten bij de verlaging van hun energierekening, bijvoorbeeld energiecoaches, energiebesparende maatregelen en hulp bij het aanvragen van regelingen.’ Net als vorig jaar mag het energiefonds dus waarschijnlijk gegevens delen met gemeenten. Vandaag lees je op vng.nl dat de periode van datadeling (voor de gegevens uit 2025) wordt verlengd tot 1 oktober 2026.

In diezelfde antwoorden lees je dat er op 19 maart nog werd uitgegaan van een publiek fonds met subsidie vanuit het Sociaal Klimaat Fonds (SKF): Binnen de randvoorwaarden gesteld door het SKF krijgen huishoudens met een gasaansluiting, een relatief hoog energieverbruik en een beperkt inkomen jaarlijks €200. Ook lees je dat de inkomensgrens zou worden verlaagd van 200% naar 130% (antwoord 11). Ik weet niet of dit ook de uitgangspunten worden voor het aanstaande fonds.

Grote hap uit middelen armoede- en schuldenbeleid

Deze maatregelen worden deels betaald uit de envelop armoede- en schuldenbeleid waarvoor dit kabinet voor 2027 €125 miljoen en daarna € 150 miljoen structureel reserveerde. In de tabel op p. 23 van de Kamerbrief lees je dat €105 miljoen wordt onttrokken aan het budget voor 2027. Voor dat jaar blijft dus nog maar €20 miljoen over (!). Dit heeft overigens niet direct gevolgen voor gemeenten, omdat de middelen nog niet bestemd zijn. In het dossier Financiering zie je de aan gemeenten toegekende middelen.

Bij de voorjaarsnota werden ook de door het vorige kabinet gereserveerde middelen voor de uitwerking van tijdelijke maatregelen voor de preventie van schulden (ook wel bekend als IBO-schulden) al volledig afgeroomd. Voor 2027 kan het kabinet dus alleen nog bijvoorbeeld de vroegsignalering bekostigen. Het kabinet had aangekondigd daarvoor jaarlijks €20 miljoen vrij te maken t/m 2029 Dus toevallig (?) precies het bedrag dat nog over is voor 2027.

In de eerder genoemde tabel (p. 23 van de Kamerbrief) lees je dat daarnaast €90 miljoen wordt onttrokken aan de “Bestaande middelen energiearmoede” (€40 voor 2026 en €50 miljoen voor 2027). Deze middelen waren al gereserveerd voor het publieke energiefonds. Binnen het Europese Social Climate Fund Sociaal was dit bedrag nodig geweest voor de verplichte cofinanciering vanuit de lidstaat.

Lees meer

Van miljoen op de bank naar voedselbank

Posted on by

Ik kende Peter Dinkla al even. We hadden regelmatig contact over armoede- en schuldenbeleid. Hij vanuit zijn werk bij Humanitas, Beverwijk en Oisterwijk. Maar kort geleden drukte hij me zijn boek met zijn levensverhaal onder mijn neus en leerde ik een hele andere Peter kennen.

‘Hoe zie jij jouw toekomst?’ vragen zijn ouders. ‘Later heb ik een eigen villa met zwembad!’ antwoord de 11-jarige Peter. De hele familie lacht hem uit.

Als hij 30 jaar oud is, heeft hij genoeg verdiend om zijn droomvilla te kopen. Hij geniet van zijn rijkdom en luxe leven. Maar door de bankencrisis, gezondheidsproblemen en een scheiding, gaat hij op 50-jarige leeftijd failliet. Hij raakt alles kwijt, belandt in de bijstand en loopt zelfs een jaar bij de Voedselbank.

Terwijl hij zelf in de schuldsanering zit, helpt hij als vrijwilliger andere mensen met schulden. Hij volgt de hbo-opleiding schuldhulpverlening en bouwt een nieuwe carriére op in het sociaal domein.

Echt een aanrader! Peter beschrijft uitgebreid zijn levensloop voorafgaand aan wat hij noemt de ‘crash’. Hierdoor is de oplopende schuldenstress extra goed invoelbaar. En je begrijpt als lezer heel goed dat de schulden niet eendimensionaal het gevolg zijn van domme keuzes. Het geeft bovendien hoop: je kunt er sterker uitkomen dan je was. En het is daarnaast ook gewoon een grappig boek, met voor mij als generatiegenoot veel herkenbare anekdotes.

Zijn nieuwe missie is om het taboe op armoede en schulden te verkleinen. Hij adviseert gemeenten, geeft lezingen en werkt aan een theatershow. Wil je het boek kopen of een inspirerende lezing boeken? Kijk dan op www.PeterDinkla.nl.

Opfriscursus schuldhulpverlening

Posted on by

Stuur dit bericht door naar sociaal werkers, sociaal raadslieden (en wijkteams) in jouw gemeente.

Ben je sociaal werker of sociaal raadsman (m/v) en heb je te maken met hulpvragers met schulden? Dan is deze publicatie voor jou. In deze korte opfriscursus lees je hoe je de hulpvrager kunt helpen en in welke gevallen je beter kunt doorverwijzen naar schuldhulpverlening.

Wil je de hulpvrager toeleiden naar schuldhulpverlening? Geef dan deze link naar een animatie met uitleg over schuldhulpverlening:

Bij veel hulpvragers, maar ook bij professionals en vrijwilligers, leven misverstanden over schuldhulpverlening. Moet je bijvoorbeeld je huis of auto verkopen? Kom je als zzp’er ook in aanmerking? Heb je slechts € 50 per week om van rond te komen? Deze publicatie neemt een paar misverstanden weg. We hopen dat daardoor meer mensen de stap zetten richting schuldhulpverlening. En dat jij als sociaal werker of sociaal raadsman mensen met geldzorgen sneller naar schuldhulp verwijst.

In de publicatie lees je ook wat er speelt in 2026. In een half uurtje ben je weer helemaal bij!

De publicatie is gemaakt door de NVVK in samenwerking met Sociaal Werk Nederland.

Armoede-aanpak op school

Posted on by

De HvA maakte in opdracht van de gemeente Amsterdam de handreiking Verder met een armoede-aanpak op school. Stuur deze door naar de scholen in jouw gemeente! De handreiking geeft antwoord op vragen als:

  • Hoe kan mijn school armoede (beter) signaleren en bespreekbaar maken?
  • Hoe kan mijn school leerlingen en gezinnen met geldzorgen (beter) doorverwijzen en ondersteunen?
  • Hoe kan mijn school de financiële kennis en vaardigheden van leerlingen bevorderen?

Lees ook nog eens de al wat oudere maar nog relevante handreiking Omgaan met armoede op scholen (2020).

1 april

Posted on by

Eerder vandaag postte ik Breaking: proactieve dienstverlening toch toegepast op algemene bijstand.

SPOILER ALERT: Dit was een 1 april grap! Ik rectificeer dit nu meteen maar even, omdat ik me realiseer dat veel mensen niet veel verder komen dan alleen de kop van het artikel. En sorry, misschien was dit niet het meest geschikte onderwerp om een grap over te maken. Maar hopelijk draagt de extra reuring rond de wat verborgen alinea in de voorjaarsnota er wel aan bij dat dit onderwerp ook de Tweede Kamer bereikt.

In het vervolg krijg je weer gewoon betrouwbare informatie zoals je van mij gewend bent.

Breaking: proactieve dienstverlening toch toegepast op algemene bijstand

Posted on by

Vorige week lazen we in de voorjaarsnota dat de beoogde nieuwe wet proactieve dienstverlening straks niet kan worden ingezet voor het tegengaan van niet-gebruik van algemene bijstand. Na alle commotie in o.a. Binnenlands Bestuur en de NRC kondigt het kabinet aan het besluit in te trekken. ‘Bij nader inzien is het wellicht toch penny wise pound foolish‘, zegt een woordvoerder van het ministerie van SZW.

Spoiler alert: dit is een 1 april grap. Lees de rectificatie.

Commotie

Verschillende experts wijzen erop dat het weliswaar op korte termijn een besparing oplevert, maar dat de maatschappelijke kosten op termijn hoger zullen zijn door bijvoorbeeld schulden, stress en gezondheidsproblemen. ‘Hoeveel kost het hebben van een te laag inkomen wanneer er vervolgens allerlei schulden ontstaan?’, zegt bijvoorbeeld schuldenexpert André Moerman. Roger Franken, manager bij Kredietbank Limburg stelt: ‘Hoe gaat dit nu helpen om als overheid het vertrouwen van mensen terug te winnen?’ Merel de Rooy, auteur van De Boetefabriek: ‘Het is schandalig om je eigen falen al in te calculeren.’

Joeri Eijzenbach, beleidscoördinator bij de NVVK, noemt de keuze van het kabinet ‘een stap terug’. Hij legt in Binnenlands Bestuur uit: ‘Wanneer een inwoner aanklopt voor schuldhulp, kijken we eerst of iemand recht heeft op verschillende inkomensondersteunende voorzieningen. Het is dan natuurlijk veel handiger om met één druk op de knop te kunnen zien waar iemand recht op heeft, in plaats van iemand langs twaalf loketten te sturen. Het stelsel is al zeer complex, en de Wet proactieve dienstverlening is juist een stap waarmee de overheid burgers actief ontzorgt. Door deze nu niet toe te passen op de algemene bijstand, dringen we het toch al hoge niet-gebruik niet terug.’

Marianne van der Sloot, voorzitter van de VNG-commissie Participatie, Schuldhulpverlening en Integratie, ook in Binnenlands Bestuur: ‘Door het schrappen van de algemene bijstand uit de wet, raakt verbetering van de uitvoering verder uit beeld en staat de gemeentelijke uitvoering niet klaar voor bestaanszekerheidscrises zoals rondom energietarieven.’

Wetvoorstel is groeimodel

Minister Vijlbrief van SZW zal nog vóór de behandeling van het wetsvoorstel op 20 april een brief sturen naar de Tweede Kamer met meer toelichting op dit besluit. De regering ziet dit wetsvoorstel als een groeimodel. Gemeenten, UWV en SVB doen eerst op beperkte schaal ervaring op met het koppelen van bestanden. Op termijn kunnen meer bestanden worden gekoppeld en zullen ook bijvoorbeeld de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen aanhaken.

Dekking

Voor het opsporen van niet-gebruik van (aanvullende) bijstand stond € 30 miljoen gereserveerd. Het kabinet zal bij de behandeling van de voorjaarsnota komen met voorstellen voor de dekking. Voor de korte termijn wordt gedacht aan een bescheiden miljardairs-tax, verhoging van de accijns op fossiele brandstof (‘kwartje van Jetten’) of verdere verhoging van het eigen risico. Voor de lange termijn verwacht het kabinet de kosten te kunnen dekken door een besparing op de kosten van o.a. zorg en schuldhulpverlening.

Lees de volledige reactie van het kabinet.

Tweede Kamer neemt moties aan over Energiefonds, centralisering laptopregeling, boetepremie wanbetalers en meer

Posted on by

De Tweede Kamer heeft bij de behandeling van de begrotingsstaten de volgende moties en amendementen aangenomen:

  1. Motie Lahlah c.s. over met spoed de heropening van het Tijdelijk Noodfonds Energie verkennen.
  2. Motie Lahlah c.s. over het Nibud vragen om een doorrekening van de kabinetsplannen voor voorbeeldhuishoudens.
  3. Motie Lahlah c.s. over een oplossing waardoor mensen met een Wajong-uitkering niet meer onterecht kwijtscheldingen mislopen.
  4. Motie Hamstra c.s. over in kaart brengen wat er precies nodig is voor het automatisch uitkeren van inkomensondersteuning.
  5. Motie Hamstra c.s. over scenario’s uitwerken voor mogelijke ontwikkelingen in energieprijzen.
  6. Motie Ceder en Flach over de samenwerking met vrijwilligersorganisaties binnen de schuldhulpverlening versterken.
  7. Motie Ceder over uitspreken dat de premieopslag [voor zorgverzekerden met een betalingsachterstand] moet verdwijnen. Deze motie verzoekt de regering de Kamer voor het zomerreces te informeren over wat daarvoor nodig is.
  8. Motie Ceder over het met urgentie voorzetten van de uitwerking van het collectief afbetalingsplan en de zorgplicht voor deurwaarders.
  9. Motie Dassen en Biekman over met gemeenten bespreken of de laptopregeling overgeheveld kan worden naar het Rijk.
  10. Motie Moinat over rekening houden met verlenging van de subsidieactiviteiten van het Armoedefonds.
  11. Motie Van Brenk en Lahlah over uitspreken dat de meest kwetsbaren ontzien zullen worden bij het maken van beleidskeuzes inzake sociale zekerheid.
  12. Amendement Ceder c.s. over middelen voor het initiatief van SchuldHulpMaatje.
  13. Amendement Flach en Ceder over middelen voor de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp.
  14. Amendement Ergin c.s. over middelen om te waarborgen dat schuldhulpverlening sociaal, zorgvuldig en duurzaam is.
  15. Amendement Ergin c.s. over middelen voor effectievere vormen van participatiebevordering van kwetsbare jongeren. Hiermee wordt € 2 miljoen beschikbaar gesteld om voor tijdelijke, ontwikkelingsgerichte interventies die bijdragen aan schuldaanpak, terugkeer naar onderwijs of geleidelijke toeleiding naar werk.

Verworpen

Verschillende moties om verlaging van het maximumdagloon voor de WIA en verkorting van de WW van tafel te halen, hebben het niet gehaald. Ook de motie Dijk om de energietoeslag opnieuw in te voeren en de motie Dassen over noodpakketten beschikbaar stellen voor mensen rondom de armoedegrens, werden verworpen.

Afromen tijdelijke middelen IBO schulden

Posted on by

Op p.188. van de Voorjaarsnota 2026 lees je, dat tijdelijke middelen voor de uitwerking van tijdelijke maatregelen voor de preventie van schulden worden afgeroomd. Dit gebeurt, omdat er in het coalitieakkoord een nieuwe envelop met structureel € 150 miljoen voor armoede en schulden beschikbaar is.

In 2026 worden tijdelijke maatregelen voortgezet. De maatregelen vanaf 2027 zijn onderdeel van de uitwerking van de nieuwe envelop.

Op p. 184 lees je dat over de jaren 2026 – 2028 €5, €38 respectievelijk €99 miljoen wordt afgeroomd. Dit heeft geen gevolgen voor reeds aan gemeenten toegekende budgetten.

Eerder leek het erop dat de €150 miljoen van het nieuwe kabinet kwam bovenop de bestaande middelen voor armoede en schulden, maar dat is dus niet helemaal het geval.

Het vorige kabinet maakte geld vrij voor de IBO-maatregelen. De middelen waren bedoeld voor o.a. het collectief afbetalingsplan, zorgplicht voor deurwaarders, integraal schuldenoverzicht en andere IBO-maatregelen. De Miljoenennota 2025 gaf het beste overzicht van die middelen. In de Voorjaarsnota van 2025 werd daar echter al een deel van afgeroomd. Dit jaar wordt er dus opnieuw wat afgeroomd. Ik vind het erg lastig om te herleiden wat er nu nog van de oorspronkelijke middelen is overgebleven.

Updates

  • Het is me inmiddels duidelijk dat alle IBO-middelen nu zijn geschrapt met uitzondering van de €21 miljoen voor vroegsignalering in 2026.
  • Het kabinet had de intentie om na ondertekening van bestuurlijke afspraken ook voor de jaren 2027-2029 jaarlijks € 21 miljoen vrij te maken voor vroegsignalering. Maar dat zal dan dus uit een ander potje moeten komen. De € 150 miljoen voor armoede- en schuldenbeleid ligt dan het meest voor de hand.
  • De Tweede Kamer commissie Financiën heeft vragen gesteld over de voorjaarsnota (zie vraag 395).
  • De commissie voor SZW heeft op 9 april vragen voorgelegd aan de bewindspersonen (zie o.a. vraag 57: Wat zijn de gevolgen van het afromen van de tijdelijke middelen IBO-schulden voor de uitvoering van de maatregelen in het IBO, bijvoorbeeld voor de totstandkoming van het integraal schuldenoverzicht?

€21 miljoen voor vroegsignalering in 2026

Posted on by

In de Voorjaarsnota 2026 lees je op p. 191: ‘In 2026 wordt € 21 miljoen overgeboekt aan gemeenten voor de intensivering van vroegsignalering van (problematische) schulden.’ Dat is dus iets meer dan eerder aangekondigd.

In 2025 kregen gemeenten € 18,7 miljoen. Het budget voor 2026 wordt volgens dezelfde verdeelsleutel verdeeld.

Het rijk heeft ook voor 2027-2029 middelen gereserveerd voor vroegsignalering. Divosa, VNG, vastelastenpartners en SZW ondertekenen op 23 april 2026 bestuurlijke afspraken over de besteding daarvan. Lees meer daarover in het dossier vroegsignalering.

De Tweede Kamer moet de voorjaarsnota nog vaststellen. Het bedrag kan in theorie dus nog wijzigen. Ik verwacht dat pas in de septembercirculaire of (waarschijnlijker) de decembercirculaire de budgetten per gemeente definitief worden vastgesteld.

Versoberen proactieve dienstverlening

Posted on by

De Tweede Kamer behandelt op 20 april het wetsvoorstel wet proactieve dienstverlening.

In de Voorjaarsnota 2026 lees je op p. 188: Het voornemen om proactieve dienstverlening toe te passen op de algemene bijstand, wordt niet doorgezet. Dit leidt tot een besparing op de kosten van de algemene bijstand. Op p. 184 zie je om welke besparingen het gaat. In verband met de versobering kan een onderdeel van het voorgenomen besluit proactieve dienstverlening SZW niet in werking treden.

Begrotingsbehandeling over armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

Gisteren debatteerde de Tweede kamer in eerste termijn over de SZW-begroting voor 2026. Hier zijn de belangrijkste discussiepunten en toezeggingen met betrekking tot armoede- en schuldenbeleid:

  1. Stijging van armoede en de impact van kabinetsplannen
    • Kritiek op stijging armoede: Verschillende fracties (o.a. GroenLinks-PvdA, SP, 50PLUS, DENK) wezen op de verwachte toename van armoede door de kabinetsplannen, met name door bezuinigingen op sociale zekerheid, zoals de verkorting van de WW, verlaging van het maximumdagloon voor WIA en de AOW-leeftijd. De VVD en D66 benadrukten dat armoede ook om meer gaat dan alleen geld, zoals meedoen in de samenleving, maar dit werd door oppositiepartijen als onvoldoende gezien. NB. Op 26 februari werd de motie over ervoor zorgdragen dat de armoede in ons land in deze kabinetsperiode afneemt in plaats van toeneemt, met algemene stemmen aangenomen.
    • Cijfers en definities: Er werd gediscussieerd over de definitie van armoede en de nieuwe armoedegrens. Het CDA en 50PLUS vroegen zich af of de nieuwe definitie niet te veel mensen “uit de armoede definieert” en of alle groepen voldoende in beeld zijn. Ook werd gewezen op de intensiteit en duur van armoede, die vaak onvoldoende worden meegenomen in beleid. ChristenUnie diende een motie in om het Nibud voorbeeldhuishoudens te laten doorrekenen, met extra aandacht voor huishoudens met zorgkosten en kinderen. Dit werd breed gesteund.
    • Verlaging maximumdagloon WIA en verkorting WW: D66 en CDA gaven aan dat ze openstaan voor alternatieven als de verlaging van het maximumdagloon WIA juridisch niet houdbaar blijkt of als sociale partners met betere voorstellen komen. SP, SGP en JA21 vroegen om eerbiedigende werking bij de verlaging van het maximumdagloon en de verkorting van de WW, zodat bestaande gevallen niet geraakt worden. Het kabinet deed geen concrete toezegging.
  2. Vindbaarheid en toegankelijkheid van regelingen
    • Complexiteit van regelingen: Meerdere fracties (o.a. D66, CDA, 50PLUS) benadrukten dat armoedebeleid alleen effectief is als mensen weten dat ze recht hebben op ondersteuning en deze ook daadwerkelijk kunnen vinden. Er werd gewezen op de verschillen tussen gemeenten in de uitvoering van regelingen, zoals de bijzondere bijstand, studietoeslag en kwijtschelding van lokale belastingen. Dit leidt tot een “postcodeloterij” waarbij mensen in de ene gemeente wel en in de andere gemeente geen recht hebben op bepaalde voorzieningen.
    • Automatisering van toeslagen: Het CDA en GroenLinks-PvdA pleitten voor het automatisch toekennen en uitkeren van toeslagen, om onderuitputting en terugvorderingen te voorkomen.
  3. Schuldhulpverlening en schuldenindustrie
    • Schuldenindustrie: De ChristenUnie (Ceder) wees op de problematiek van de schuldenindustrie, waarbij schulden onnodig oplopen door kosten zoals aanmaningen, incassokosten en rentekosten. Er werd toezegging gevraagd voor financiering van het collectieve afbetalingsplan, maar het kabinet gaf geen concreet antwoord.
    • Vrijwilligersorganisaties, zoals SchuldHulpMaatje, spelen volgens ChristenUnie een cruciale rol spelen in het voorkomen van schulden en het bieden van hulp. Deze organisaties besparen de samenleving miljoenen euro’s per jaar, maar krijgen onvoldoende financiering en erkenning.
    • Eerder aanpakken: Er werd opgeroepen om schulden eerder aan te pakken, bijvoorbeeld door samenwerking met huisartsen en buurthuizen, zodat mensen niet pas hulp krijgen als de schulden al hoog zijn.
    • Betere begeleiding: ChristenUnie en DENK dienden een amendement in voor betere monitoring, begeleiding en nazorg in de schuldhulpverlening. Het kabinet werd opgeroepen om vrijwilligersorganisaties een vaste plek te geven als ketenpartner in de schuldhulpverlening.
  4. Stapeleffecten en kwetsbare groepen
    • Stapeling van problemen: Het CPB liet zien dat risico’s in het leven zich vaak opstapelen (bijv. werkloosheid, gezondheidsproblemen, scheiding). Het kabinet werd opgeroepen om bij hervormingen rekening te houden met deze stapeleffecten, vooral voor kwetsbare groepen zoals jongeren, alleenstaande ouders en mensen met een arbeidsbeperking.
    • Jongeren in armoede: DENK wees op de 350.000 kwetsbare jongeren in Nederland die te maken hebben met schulden, psychische problematiek en instabiele woonsituaties. Er werd gepleit voor meer ruimte voor gemeenten om deze jongeren te helpen, bijvoorbeeld via het Bouwdepot (een jaar lang maandelijkse bijdrage en begeleiding).
  5. Harmonisatie en uniformering van regelingen
    • Landelijke regelingen: D66, Volt en CDA pleitten voor het harmoniseren en uniformeren van gemeentelijke regelingen, zoals de studietoeslag, individuele inkomenstoeslag en gemeentelijke zorgpolis. Dit zou de toegankelijkheid vergroten en de “postcodeloterij” verminderen.
    • Nationale betaaldag: Het CDA en 50PLUS steunden het idee van een nationale betaaldag voor inkomensregelingen, om mensen meer grip te geven op hun financiën.
  6. Financiële educatie en preventie
    • Financiële opvoeding: Er werd opgeroepen om financiële educatie op scholen te verbinden met vroegsignalering en schuldhulpverlening, zodat jongeren niet pas geholpen worden als de schulden al hoog zijn.
    • Noodpakketten en maatschappelijke weerbaarheid: Volt en CDA vroegen aandacht voor noodpakketten en maatschappelijke weerbaarheid, vooral voor minima. Er werd voorgesteld om 15 miljoen euro uit het budget voor maatschappelijke paraatheid te halen om noodpakketten beschikbaar te stellen voor mensen die ze niet zelf kunnen betalen.

Dit debat wordt voortgezet op donderdag 19 maart (tweede termijn).

Kabinet Jetten continueert Nationaal Programma Armoede en Schulden

Posted on by

Gisteren stuurde Hans Vijlbrief, de kersverse minister van SZW, de voortgangsrapportage over het Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS) naar de Eerste en Tweede Kamer.

Het NPAS startte in juni 2025 onder het voorgaande (toen al demissionaire) kabinet. Het kabinet Jetten continueert voor zover ik kan overzien het NPAS volledig en presenteert de voortgang in de wij-vorm. In de begeleidende brief zijn de hoofdpunten uit het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ op het terrein van armoede en schulden verwerkt. De inzet uit het coalitieakkoord sluit volgens Vijlbrief goed aan op de maatregelen die met het NPAS in gang zijn gezet. Vijlbrief kondigt geen koerswijzigingen aan, maar schrijft ook dat hij met de Kamer in overleg gaat over de invulling van de envelop armoede en problematische schulden. Op 26 maart is het eerstvolgende commissiedebat over armoede- en schuldenbeleid.

De voortgangsrapportage en de factsheet omvatten allebei 26 pagina’s en ongeveer dezelfde info, maar ik vind de factsheet wat prettiger leesbaar. In juni 2025 maakte ik deze samenvatting van het NPAS. Ik vat hieronder niet de hele voortgangsrapportage samen, maar noem alleen de belangrijkste en voor gemeenten relevante onderwerpen en nieuwtjes:

  • Het kabinet continueert de Hervormingsagenda Inkomensondersteuning met zeven sporen waaronder spoor 1: Beter en eenvoudiger armoedebeleid. Er is langs drie lijnen gewerkt aan de doelstelling om het armoedebeleid te versterken en vereenvoudigen: (1) Een verkenning van Divosa/VNG, (2) een verkenning van SZW hoe regelingen beter landelijk georganiseerd kunnen worden en hoe regelingen eenvoudiger en effectiever gemaakt kunnen worden (deze verkenning is niet bijgevoegd) en (3) een nieuwe verkenning van Nibud in opdracht van SZW met een analyse van de effectiviteit van het gemeentelijk armoedebeleid (feb. 2026). SZW noemt als goed voorbeeld van vereenvoudiging de regeling Sociaal Medische Indicatie (SMI) waarover onlangs deze handreiking verscheen. Streven is om in Q4 van 2026 te komen tot bestuurlijke afspraken over lokale basisdienstverlening.
  • SZW beoogt de bestuurlijke afspraken over betere vroegsignalering met gemeenten en schuldeisers te ondertekenen op 23 april 2026. Er is een traject gestart om hypotheeksignalen toe te voegen aan de bestaande signalen in het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening.
  • In bijlage 5 zijn drie mogelijke maatregelen doorgerekend: verhogingen kindgebonden budget, kinderbijslag en huurtoeslag. De analyse laat zien dat er relatief veel geld nodig is om een beperkte verlaging van de kinderarmoedecijfers te realiseren.
  • Sterk uit Armoede en Pharos ontwikkelden de training Geldzorgen en gezondheid voor ervaringswerkers en sleutelpersonen.
  • NVVK-kaarten laten zien hoe ver gemeenten zijn met de implementatie van de Basisdienstverlening schuldhulpverlening:
  • Bij de start van de schuldhulpverlening kunnen financiële hulpverleners nu al een pauzering aanvragen bij schuldeisers door het versturen van de Kennisgeving. Vanaf 2027 kunnen mensen met schulden zich digitaal aanmelden voor schuldhulp en tegelijkertijd een pauzering van hun schulden aanvragen via de Landelijke Pauzeknop. De hulpverlener voert dan nog steeds een check uit om de aanvraag te beoordelen. Om de Pauzeknop volledig operationeel te krijgen, is het essentieel dat alle gemeenten de Kennisgeving inzetten. Van de 342 gemeenten werken 199 met de Kennisgeving en zijn 86 gemeld voor implementatie. Meer info: www.pauzeknop.nl.
  • Het volgende stond niet in het NPAS, maar wel in het coalitieakkoord: Voor een betaalbare energierekening van huurders zijn afspraken gemaakt om woningen met energielabel E, F en G uit te faseren en gelden minimum energieprestatie-eisen voor huurwoningen. Eigenaren moeten deze woningen uiterlijk in 2029 verduurzamen tot minimaal energielabel D. Huurders kunnen verduurzaming zo nodig afdwingen via het wettelijk initiatiefrecht.
  • Voor de zomer informeert SZW de Kamer over de beoogde scope en inzet op het schuldenoverzicht en de daarbij behorende financiële middelen.
  • In de Rijksincassovisie is de ambitie uitgesproken dat Belastingdienst, CAK, CJIB, DUO, RVO, Dienst Toeslagen en UWV eind 2025 bij het Vorderingenoverzicht Rijk zijn aangesloten. De werktitel Vorderingenoverzicht Rijk is inmiddels aangepast in de naam Mijn Betaaloverzicht. RVO en CJIB zijn inmiddels aangesloten. De overige partijen sluiten naar verwachting aan in 2026. Ook met gemeenten en waterschappen wordt de komende jaren toegewerkt naar een mogelijke aansluiting.
  • Op 1 juli 2026 start de pilot kosteloze betalingsherinnering bij het CJIB.
  • Het kabinet werkt aan een Wet op de overheidsincasso. met duidelijke spelregels voor (meer) gezamenlijke, overheidsbrede inning en incasso. Hierbij is het niet de bedoeling dat er één centrale invordering plaatsvindt, maar dat bij overlap van vorderingen op onderdelen een gezamenlijke invordering kan plaatsvinden, bijvoorbeeld om één betalingsregeling Rijk te kunnen treffen.
  • Een beperkt aantal gemeenten voldoet aan de oproep van de VNG om de registratie van schuldhulpverlening en saneringskredieten in BKR terug te brengen naar 6 maanden na succesvolle afronding van het schuldhulptraject. De VNG zal binnenkort een uniforme (beleids-)lijn en handvatten publiceren die gemeenten houvast bieden en hen in staat stellen daadwerkelijk gehoor te geven aan de oproep.
  • In de tweede helft van 2026 wordt de Kamer geïnformeerd over de verkenning van de mogelijkheid tot persoonscertificering van schuldhulpverleners.
  • In november 2026 treedt een nieuwe wet in werking die een Europese richtlijn implementeert die Buy-now-pay-later als volledig krediet reguleert, inclusief verplichte kredietwaardigheidstoets, BKR-check en een BNPL-verbod voor minderjarigen.
  • De Kamer wordt naar verwachting in het voorjaar 2026 geïnformeerd over de voorgenomen Aanpak civiele invordering inclusief het collectief afbetalingsplan en zorgplicht voor deurwaarders. In mei 2025 schetste het (vorige) kabinet de eerste contouren.
  • Naar verwachting wordt nog deze maand het wetsvoorstel wet schuldregelen ter consultatie voorgelegd.

Gemeenten mogen niet afwijken van giftengrens €1.200

Posted on by

Per 1 januari 2026 geldt voor alle gemeenten één grens voor het ontvangen van giften en kostenbesparende bijdragen in de bijstand: €1.200 per jaar. Deze wijziging maakt deel uit van de Participatiewet in balans. Het is niet mogelijk om via beleidsregels een lagere of hogere grens vast te stellen. Wel blijft het mogelijk om in individuele gevallen, waarin een betrokkene een hoger bedrag aan giften ontvangt, te beoordelen of dit vanuit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord is.

Dit lees je vandaag in Gemeentenieuws van SZW, 2026-1. ‘Er zijn signalen dat er gemeenten zijn die een andere giftengrens in hun beleid hebben opgenomen. Dit is niet de bedoeling. Deze gemeenten dienen hun beleid aan te passen. Indien het beleid niet wordt aangepast, kan in een uiterst geval een aanwijzing volgen. Daarbij realiseren wij ons dat sommige gemeenten recent nieuw giftenbeleid hebben vastgesteld waarin een hoger bedrag is opgenomen. De implementatie van deze wetsbepaling vergt mogelijk enige tijd, zowel in de uitvoering als in bestuurlijk-politiek opzicht.‘

Voor meer info wordt verwezen naar de wetsgeschiedenis, handreiking Participatiewet in balans en modelbeleidsregels (te vinden in dossier Participatiewet).

UWV en SVB mogen straks ook akkoord gaan met nulaanbod

Posted on by

Het op 8 juli 2025 ingediende wetsvoorstel Wet handhaving sociale zekerheid geeft UWV, SVB en gemeenten bij het handhaven van de regels in de socialezekerheidswetten meer ruimte om rekening te houden met de persoonlijke situatie van mensen. Zolang de Tweede Kamer het voorstel nog niet heeft aangenomen, kan de regering nog wijzigingen aanbrengen. In de Nota van wijziging die minister Paul van SZW gisteren ondertekende, lees je dat UWV en SVB straks net als gemeenten akkoord mogen gaan met een nulaanbod:

Toelichting op p. 5: In de huidige wetgeving bestaat een bevoegdheid voor UWV, SVB en gemeenten om deel te nemen aan minnelijke schuldregelingen. Er bestaat een verschil tussen de wijze waarop dit geregeld is voor gemeenten en voor UWV en SVB. Gemeenten hebben de ongeclausuleerde mogelijkheid om deel te nemen aan schuldregelingen. UWV en SVB kunnen slechts gedeeltelijk afzien van een vordering binnen dit proces. Dit houdt in dat er in een schuldregeling altijd enige afbetaling moet zijn, willen UWV en SVB deel kunnen nemen. Hierdoor is gebleken dat UWV en SVB niet kunnen ingaan op schuldenregelingen ten aanzien van mensen die geen afloscapaciteit hebben. Deze personen bieden een schuldregeling zonder aflossing aan, waarbij schuldeisers akkoord gaan met een regeling waarbinnen in beginsel geen uitbetaling plaatsvindt. De schuldregeling kent de reguliere looptijd en de aflossing kan herzien worden indien iemand onverwacht toch afloscapaciteit krijgt. Daarna worden de schulden gesaneerd, ook als er geen uitbetaling heeft plaatsgevonden. Het voordeel van de mogelijkheid om deel te kunnen nemen aan een dergelijke regeling, is dat er nog de mogelijkheid bestaat van aflossing gedurende de looptijd. Bijvoorbeeld als iemand alsnog inkomen realiseert of bij het beschikbaar raken van vermogen. Daarnaast is het ongewenst om een persoon buiten een schuldregeling te moeten houden, of enkel te kunnen deelnemen aan een schuldregeling na gerechtelijke interventie via een dwangakkoord of wettelijke schuldsaneringsregeling.
Voorgesteld wordt om dit te wijzigen, zodat UWV en SVB in aanvulling op de huidige mogelijkheid om gedeeltelijk te kunnen afzien ook geheel te kunnen afzien van terugvordering. De bepalingen worden gelijk getrokken aan de bepalingen zoals deze in de Participatiewet bestaan, omdat de voorgestelde werkwijze daar praktisch kan. Dit komt de uniformiteit van overheidshandelen ten goede.

Introductiecursus armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

Stuur dit bericht door naar je (nieuwe) collega!

Tijdens deze cursus leer je hoe gemeenten armoede- en schuldenbeleid maken. Je krijgt antwoord op de volgende vragen:

  • Welke beleidsvrijheid hebben gemeenten?
  • Welke wet- en regelgeving is relevant?
  • Hoe werkt schuldhulpverlening?
  • Welke gemeentelijke minimaregelingen zijn er?
  • Wat kun je doen aan preventie?
  • Wat is de aard en omvang van de problematiek in mijn gemeente?
  • Wat zijn relevante trends en ontwikkelingen?
  • Welke bevoegdheden hebben college en gemeenteraad?
  • Hoe werkt de gemeentebegroting?
  • Waar vind ik relevante informatie en hoe blijf ik op de hoogte?

Het programma wordt verzorgd door Martijn Schut.

Voor wie

De cursus is vooral bedoeld voor gemeentelijke beleidsadviseurs die nieuw zijn op het terrein van armoedebeleid en/of schuldhulpverlening. Maar ook voor bijvoorbeeld managers of bestuurders bij gemeenten is de cursus interessant. De cursus is daarnaast ook nuttig voor organisaties die op het terrein van armoede- en schuldenbeleid veel te maken hebben met gemeenten.

Cursuslocatie: “De U-trechters”

Datum en locatie

Maandag 30 maart 2026, 09:30 – 16:30 uur

De cursus wordt gegeven op 10 minuten lopen vanaf Utrecht Centraal in de historische zandtrechters, in Utrecht bekend als de U-trechters. Je kunt parkeren op het naastgelegen Jaarbeursterrein.

Adres: Veilinghavenkade 4 te Utrecht.

Kosten en aanmelding

  • Deelname kost € 475,- excl. btw per persoon.
  • Je kunt tot 2 weken voor de cursus annuleren. We brengen dan € 60 administratiekosten in rekening. Je kunt eventueel een collega in jouw plaats laten komen.
  • De cursus is inclusief lunch.
  • Na afloop ontvang je een deelnamecertificaat.
  • Meld je aan met het formulier onderaan deze pagina.

Meer informatie

Neem voor meer informatie contact op via info@martijnschut.eu of tel. 06-5176 5099.

Naar dit e-mailadres sturen we de factuur.
Dit betalingskenmerk vermelden we in de factuur.

€ 10 miljoen voor geldlessen op basis- en middelbare scholen en mbo’s

Posted on by

Attendeer schoolbesturen in jouw gemeente op de mogelijkheid om vanaf vandaag t/m 16 maart subsidie aan te vragen voor onder meer geldlessen, financiële steunpunten voor leerlingen of hulp bij de financiële opvoeding.

Kijk op geldlessen.nl/subsidie voor meer info.

Het ministerie van SZW houdt gedurende de aanvraagperiode elke maandag een online vragenuurtje voor vragen over de aanvraag, de activiteiten en de subsidieregeling.

Coalitieakkoord: € 150 miljoen structureel voor aanpak armoede en problematische schulden

Posted on by

Wat staat er in Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026 – 2023 over de aanpak van armoede en schulden:

‘We zetten ambitieus in om zoveel mogelijk mensen uit de armoede te halen of te voorkomen dat ze erin komen. We zien ook dat hoewel het aantal mensen in armoede daalt en historisch laag is, de intensiteit van de resterende armoede toeneemt. Dit vinden we een zorgelijke ontwikkeling en daarom nemen we gerichte maatregelen om die kwetsbare groep, die voor een groot deel bestaat uit werkende armen, te helpen. We investeren in armoedebeleid en een effectieve aanpak en preventie van schulden. Ook komen we chronisch zieken tegemoet voor hun ziektekosten.’

In de budgettaire bijlage lees je dat het nieuwe kabinet € 150 miljoen structureel reserveert voor de aanpak van armoede en problematische schulden.

’26’27’28’29’30struc.
Aanpak armoede en problematische schulden–125150150150150

Ik weet niet zeker hoe dit zich verhoudt tot de huidige gemeentelijke budgetten en de envelop Groepen in de knel van het huidige demissionaire kabinet. Mijn inschatting is, dat de € 85 miljoen voor bestrijding kinderarmoede (‘Klijnsmagelden’) voor gemeenten en de middelen voor een landelijk energiefonds niet zijn opgenomen in de € 150 miljoen, maar de € 40 miljoen structureel voor ‘Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden’ en de middelen voor vroegsignalering wel. En ik ga ervanuit dat ook de opvolging van de IBO-maatregelen hieruit moet worden betaald (door IBO geraamd op € 180 miljoen structureel). Het coalitieakkoord zegt overigens niets inhoudelijks over de schuldenaanpak, laat staan over de IBO-maatregelen.

Update 2/2/’26: Ik begrijp inmiddels dat de € 150 miljoen toch komt BOVENOP de bestaande middelen. We weten nog niet hoe het precies wordt besteed, welk deel naar gemeenten gaat en wat er overblijft na onderhandelingen in de Tweede kamer.

De belangrijkste maatregelen op een rij:

  • We willen dat meer mensen de weg naar werk vinden vanuit de Participatiewet, zeker in deze krappe arbeidsmarkt. Daar staat tegenover dat we van de kleine groep die echt niet kan werken ook niet constant zullen vragen dit toch te doen. De Participatiewet hervormen we met inzet op zeer intensieve begeleiding, investeren in gemeenschappen en een goede samenwerking met (sociale) werkgevers. We gaan door met het ingeslagen pad waarin we meer uitgaan van vertrouwen, waarbij we ook effectief handhaven op de plichten die erbij horen zoals de taaleis of de aanpak van fraude.
  • Om grip te krijgen op de portemonnee zorgen we dat alle regelingen van de overheid op een vast moment in de maand worden uitbetaald. Ook streven we samen met aanbieders van vaste lasten zoals banken, zorgverzekeraars en energiemaatschappijen naar één vaste betaaldag voor de maandlasten indien de klant dit wenst.
  • In overleg met gemeenten werken we aan vereenvoudiging en een basisniveau van aanvullende gemeentelijke regelingen, zodat je kan rondkomen ongeacht je postcode. Dit maakt voor mensen het aanbod en de aanvraag van regelingen overzichtelijker. Armoede-, schulden- en re-integratiebeleid van gemeenten wordt hierbij ook meer geüniformeerd [Hierin klinkt het pleidooi van o.a. Divosa en VNG door, red.].
  • In Caribisch Nederland bouwen we aan een leefbaar sociaal minimum op basis van de adviezen van commissie Thodé.
  • We helpen via het NPLV de wijken met de grootste energiearmoede. Verhuurders worden verplicht energielabels E, F en G voor huurwoningen per 2029 uit te faseren; labels C en D per 2040.
  • We blijven werken met een noodfonds energie.
  • De WW-uitkering wordt hoger in het begin en en verkort naar één jaar.
  • We gaan ongewijzigd door met bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders. Met het afschaffen van de grootste [kinderopvang]toeslag nemen we de grootste onzekerheid in de portemonnee van werkende ouders weg.
  • We voegen de kinderbijslag en het kindgebonden budget samen in één kindregeling met een hoger vast en een lager variabel bedrag. Dat verhoogt zekerheid. Door de regeling bij één uitvoerder neer te leggen, wordt de regeling ook makkelijker. Ouders doen maar één aanvraag, en de bedragen worden maandelijks gezamenlijk gestort.
  • Kinderen in het primair en voortgezet onderwijs krijgen gratis schoolfruit. We zorgen dat gezonde keuzes via een wijkgerichte aanpak ook kwetsbare groepen bereiken.
  • We investeren in het Actieprogramma Kansrijke Start voor gezinnen in een kwetsbare situatie.
  • Om verhoging van de zorgpremies te voorkomen handhaven en indexeren we het huidige eigen risico en verhogen we het met € 60 per 2027. We zorgen dat je nooit in een keer het hele eigen risico kwijt bent maar maximaal € 150 per behandeling.
  • Bij alle hervormingen om de zorg voor iedereen toegankelijk te houden hebben we extra oog voor chronisch zieken en mensen met een beperking. Zowel financieel als in de dagelijkse praktijk. We komen deze groep tegemoet in hun zorgkosten via de gemeente en we stoppen het doorgeslagen indicatiecircus: niemand hoeft zijn chronische ziekte of beperking meer periodiek aan te tonen. We investeren hiervoor ook in het gemeentefonds en maken landelijke bindende afspraken zodat regelingen eenvoudiger, effectiever en gelijker worden tussen gemeenten.

Reacties op coalitieakkoord:

Bestuurlijke afspraken over vroegsignalering

Posted on by

Divosa, NVVK, SZW, vastelastenpartners en VNG zijn voornemens komend voorjaar bestuurlijke afspraken te ondertekenen. De afspraken gaan over:

  • Bereik vroegsignalering verdubbelen naar 40% in 2029.
  • Ongewenste uitval van vroegsignalen halveren naar 9% in 2029.
  • Jaarlijks € 20 miljoen in de periode 2026 t/m 2029 (dus 1 jaar langer dan eerder gecommuniceerd). Dit budget gaat grotendeels naar gemeenten. Ik zou uitgaan van jaarlijks ongeveer hetzelfde bedrag als in 2025, dus € 18,7 miljoen.
  • Commitment om de komende jaren samen te werken aan een verbeterplan met daarin ongeveer 60 verbetermaatregelen.

Let op, dit is dus allemaal nog onder voorbehoud van ondertekening.

Schuldenknooppunt

In het verbeterplan staat het voornemen om toe te werken naar één aanleverpunt voor vroegsignalen. Inzet is om het Schuldenknooppunt (SKP) hiervoor te gebruiken. Het SKP zet de signalen dan door naar xxllnc, VPS of een ander systeem waarmee gemeenten t.z.t. werken. Waarschijnlijk zullen in de loop van 2026 de eerste vastelastenpartners hun signalen gaan aanleveren via het SKP. NB. de Belastingdienst en Dienst Toeslagen doen dit al sinds juni 2025 in het kader van een experiment.

Landelijk Convenant

Vijf jaar geleden werd vroegsignalering verankerd in de Wgs. Vastelastenpartners en gemeenten maakten in het Landelijk Convenant Vroegsignalering (LCV) en de bijbehorende modelovereenkomst afspraken over de aanlevering van signalen en de opvolging ervan. Waarschijnlijk komt de modelovereenkomst dit jaar te vervallen, en worden (aangepaste) afspraken overgenomen in de aansluitvoorwaarden van het SKP.

Lees meer in het verslag van de jaarlijkse LCV-evaluatiebijeenkomst op 14 januari jl.

  • Update 11 maart 2026: de bestuurlijke afspraken worden ondertekend op 23 april 2026.

Vernieuwd CBS-Dashboard geeft nog meer inzicht in lokale schuldenproblematiek

Posted on by

Het vernieuwde CBS-dashboard Schuldenproblematiek in beeld geeft gemeenten nu nog meer inzicht in de schuldensituatie van hun inwoners. Naast de omvang van de groep, brengt het dashboard nu ook de aard, de stapeling van langlopende betalingsachterstanden en de achtergrondkenmerken van huishoudens gedetailleerd in kaart. De cijfers zijn bijgewerkt tot 1 januari 2025.

De cijfers laten zien dat het aantal huishoudens met geregistreerde problematische schulden licht afneemt, van 8,9% naar 8,6%. Maar tegelijkertijd groeit de groep die langdurig (minimaal 3 jaar) klem zit, van 61% naar 66%. Dit betekent dat de groep die eenmaal in de problemen zit, er steeds moeilijker op eigen kracht uitkomt. Wat opvalt is dat deze groep nog vaker tot sociaaleconomisch kwetsbare groepen behoren dan de totale groep huishoudens met problematische schulden. Vorig jaar zagen we een vergelijkbare trend rond armoede: de armoede neemt af, maar de armoede-intensiteit neemt toe.

Voorbeeld van te selecteren variabelen:

De verwachting is dat deze gegevens straks ook kunnen worden gekoppeld aan de gegevens die het CBS in het kader van Data delen armoede en schulden ophaalt bij gemeenten.

Lees het nieuwsbericht op cbs.nl (15/1/2026).

De Amsterdamse Doorstart | Begeleiding naar financiële weerbaarheid

Posted on by

In §5.5 van het beleidsplan De schuld voorbij – Schuldhulpverlening 2025–2028 introduceert Amsterdam de Amsterdamse Doorstart. ‘Via die werkwijze zorgen we dat Amsterdammers tijdens een hulptraject én daarna toekomstgerichte stappen kunnen zetten.’

De Doorstart is een stappenplan en een gereedschapskist met hulpmiddelen voor hulpverleners die Amsterdammers door hun schuldregeling heen coachen. Het concept gaat uit van een (deels) nieuwe rol; de doorstartcoach. Deze persoon heeft een andere rol dan reguliere schuldhulpverleners. Het is belangrijk voor Amsterdammers om een frisse start te kunnen maken na het treffen van hun regeling. Daarom worden ze overgedragen aan de doorstartcoach. Deze coach ondersteunt de Amsterdammer aan de hand van het stappenplan.

Het stappenplan omlijnt een aantal essentiële contactmomenten tussen coach en Amsterdammer en biedt handvatten voor de invulling van het gesprek. Deze gesprekken zijn ontworpen naar de behoeftes van Amsterdammers in die fase, en op basis van gedragswetenschappelijke kennis.

Daarnaast zijn hulpmiddelen ontwikkeld die die gesprekken ondersteunen. Dit zijn visuele gesprekskaarten en folders die Amsterdammers helpen te reflecteren, doelen te stellen of belemmeringen in hun leefwereld ter sprake te brengen. Het doel van het stappenplan en de bijbehorende hulpmiddelen is om doorstartcoaches (en andere hulpverleners) de ruimte te geven om maatwerk te leveren, ze zijn vrij om de gesprekken te herhalen of anders in te richten naar eigen inzicht, en kunnen de hulpmiddelen zo inzetten als ze zelf willen.

De nieuwe werkwijze is ontstaan uit een samenwerking tussen de gemeente Amsterdam, de buurtteams en Social Designbureau INK, dat het concept van de doorstart heeft uitgewerkt. Komend jaar start de Doorstart met een pilot met 150-200 cliënten.

Klik om te vergroten

Basisdienstverlening

De Doorstart is een uitwerking van o.a. het element begeleidingstraject van de basisdienstverlening schuldhulpverlening. Lees voor meer inspiratie nog eens de in november vernieuwde handreiking begeleiding (VNG).

Meer info

De methodiek wordt op 20 januari 2025 toegelicht tijdens de NVVK-bijeenkomst Duik diep in de financiële begeleiding te Amsterdam. Ook Den Haag en Stadsbank Oost-Nederland leggen daar uit hoe zij de financiële begeleiding vormgeven. (De bijeenkomst is helaas al vol).

Neem voor meer info over de Amsterdamse Doorstart contact op met Wouter Wamelink, kwaliteitsfunctionaris schuldhulpverlening bij gemeente Amsterdam.

Basisdienstverlening voor gemeentelijke armoededienstverlening

Posted on by

We moeten terug naar de situatie waarbij het Rijk het bestaansminimum garandeert en gemeenten maatwerk leveren. We stellen gemeentelijke basisdienstverlening en model-beleidskaders vast om te voorkomen dat maatwerk leidt tot willekeur, niet-gebruik en ongewenste verschillen tussen gemeenten. Dat is simpel gezegd de oproep in de Verkenning armoededienstverlening uitgevoerd door Divosa in opdracht van VNG.

De oproep sluit aan op de wens van het huidige kabinet om een model-beleidskader te ontwikkelen (dat lazen we in juni ’25 in het Nationaal Programma Armoede en Schulden) en de Hervormingsagenda Inkomensondersteuning van het Rijk (juli ’25). Je herkent daarnaast ook voorstellen van het Instituut voor Publieke Economie en de Commissie Sociaal minimum. De oproep om te komen tot een eerlijker en eenvoudiger (gemeentelijk) armoedebeleid vond je ook in de verkiezingsprogramma’s van een aantal politieke partijen. De analyses en oproepen zijn dermate eensluidend dat je verwacht dat ook het nieuwe kabinet hiermee voortvarend aan de slag zal gaan.

Negen adviezen

In de verkenning geeft Divosa negen adviezen:

  1. Werk met gemeenten, Rijk, maatschappelijke en publieke partners aan een landelijk armoedekader met een duidelijke norm voor een toereikend inkomen. Doe dit op basis van gedeelde principes, waarden, doelen en gewenste effecten.
  2. Zorg dat de taken en verantwoordelijkheden van het Rijk en gemeenten beter op elkaar aansluiten en functioneer als gezamenlijke overheid.
  3. Organiseer het netwerk voor een krachtige lobby voor een toereikend, zeker en voorspelbaar inkomen van rijkswege.
  4. Bepaal samen met het Rijk bij de medebewindstaak bijzondere bijstand welke regelingen bij de landelijke norm horen en welke bijzondere normen bij gemeenten passen. Zo passen een aantal regelingen beter bij een landelijk minimum en daarmee bij een centrale uitvoering. Denk aan de individuele inkomenstoeslag, collectieve aanvullende verzekering en studietoeslag.
  5. Werk aan een basisdienstverlening voor armoededienstverlening [afgekeken van basisdienstverlening schuldhulpverlening, red.], die de volgende elementen bevat:
    ● vraaggestuurde dienstverlening;
    ● bredere begeleiding van inwoners in armoede;
    ● eenvoudige toegang;
    ● samenwerking met lokaal middenveld;
    ● vakmanschap.
  6. Voorkom dat de dienstverlening is gebaseerd op tegenstrijdige werkende principes.
  7. Zorg voor ruimte en sturingskracht op lokaal en individueel niveau. Maak een handelingsperspectief om lokaal keuzes te maken, politieke sturing te geven en in te spelen op geografische verschillen en verschillende behoeften van doelgroepen. Ontwikkel ook een kwaliteitskader voor maatwerk voor individuele verschillen, met als uitgangspunt: ongelijk investeren in ongelijke situaties, ongeacht waar iemand woont.
  8. Verbind de ontwikkelingen van armoededienstverlening (en bestaanszekerheid) met andere dossiers, waarin er overlappende ontwikkelingen plaatsvinden.
  9. Neem als VNG en Divosa de regie om samen met het Rijk en maatschappelijke en publieke partners beweging op gang te brengen, zoals een landelijk armoedekader, de normen voor bijzondere bijstand en basisdienstverlening.

Klik om te vergroten:

Meer over dit onderwerp

In de media was veel te doen over dit onderwerp. Van oud naar nieuw:

Meer armoede in Nederland na wegvallen energietoeslag

Posted on by

Voor het eerst in vijf jaar leven er weer meer mensen in armoede. Volgens het CBS hadden vorig jaar 551.000 mensen te maken met armoede, 3,1% van de bevolking. Deze groep mensen houdt na het betalen van de grootste vaste lasten (wonen, energie, zorg) te weinig geld over voor de andere minimale levensbehoeften.

De toename van de armoede heeft te maken met het wegvallen van de energie­maatregelen in 2024 en dan vooral de energietoeslag van veelal € 1.300. Met andere koopkracht­verhogende maatregelen zoals de verruiming van de huurtoeslag en de verhoging van het kindgebonden budget bleef het armoedepercentage in 2024 wel onder het niveau van 2021.

Ook armoede-intensiteit toegenomen

Armen komen inkomen tekort. In 2024 was het inkomen in doorsnee 19% lager dan de armoedegrens. Dat betekent dat de helft van de mensen in armoede meer dan 19% onder de armoedegrens verkeerde. Het tekort was in 2018 nog 12% en liep vooral in 2022 en 2023 op. In die jaren maakten bijstandsontvangers door de energietoeslag een minder groot deel uit van de arme bevolking en werkenden juist een groter deel. In arme huishoudens die voornamelijk inkomen uit werk hebben, komen mensen in doorsnee meer inkomen tekort dan in bijstandshuishoudens. In 2024 ging het bij bijstandsontvangers om 13%. In werknemers­huishoudens was het tekort 22% en in zelfstandigen­huishoudens 33%.

Betalingsachterstanden en andere financiële problemen

Het merendeel van de (bijna-) armen had onvoldoende geld om versleten meubels te vervangen, jaarlijks een week op vakantie te gaan of regelmatig nieuwe kleren te kopen. Ook had 17% achterstanden bij de betaling van de maandelijkse huur- of hypotheeklasten, de elektriciteits-, water- of gasrekeningen of bij het afbetalen van een lening of op krediet gekochte artikelen. Mensen die niet arm en ook niet bijna-arm zijn, hadden hier relatief weinig mee te maken.

Van de mensen die arm of bijna-arm zijn, gaf 35% in 2024 aan (zeer) moeilijk te kunnen rondkomen. Bij de mensen die niet arm en niet bijna-arm zijn, was dat 5%. Het percentage armen en bijna-armen dat zegt schulden te moeten maken, kwam uit op bijna 12. Van de mensen in huishoudens met meer inkomen of een voldoende vermogens­buffer was dat 2%. Arme en bijna-arme mensen hebben bovendien vaker problematische schulden en komen vaker in de schuldsanering terecht dan mensen die dat niet zijn. Ook zijn armen en bijna-armen minder tevreden over hun financiële situatie en somberder over de financiële toekomst.

In 2024 had 30% van alle mensen die in armoede leven, te maken met geregistreerde problematische schulden. 1 op de 5 armen heeft al drie jaar op rij problematische schuld.

Cijfers per gemeente

De top vijf van gemeenten met de meeste armoede werd aangevoerd door Vaals (6,9%). De andere gemeenten in de top vijf waren Amsterdam (6,7%), Den Haag (6,4%), Rotterdam (6,3%) en Groningen (5,8%). Bekijk de cijfers per gemeente op Statline. De zijn de cijfers met de nieuwe armoededefinitie. Hier vind je het aantal huishoudens met een inkomen tot x% van het sociaal minimum. Let op, je kunt zelf de variabelen aanpassen en tabellen samenstellen.

Meer lezen

Zie hier de inhoudsopgave van het CBS-rapport:

  1. Kijk op armoede
  2. Hoeveel mensen zijn arm?
  3. Hoeveel kinderen zijn arm?
  4. Hoeveel werkenden zijn arm?
  5. Wie zitten er net boven de armoedegrens?
  6. Wat is de financiële situatie bij armoede?
  7. Wat betekent armoede voor de leefsituatie?
  8. Hoe is de leefsituatie van arme kinderen?
  9. Hoeveel mensen in de Europese Unie zijn arm?

Landelijke campagne ‘Stap naar hulp’ voor werkenden rond armoedegrens

Posted on by

In Nederland leven zo’n 355.000 werkenden met een inkomen tot 125% van het sociaal minimum.* Alleenstaande werkenden zijn oververtegenwoordigd. Ze zijn financieel kwetsbaar, hebben vaker schulden en weten de weg naar hulp en inkomensondersteunende regelingen niet altijd goed te vinden. Daarom lanceert het ministerie van SZW de campagne ‘Stap naar hulp’, waarin het werkenden met een laag inkomen stimuleert contact te zoeken met Geldfit.

Op campagnetoolkits.nl vind je middelen die je kunt gebruiken voor een lokale campagne.

Onderzoek

Werkenden maken relatief minder gebruik van regelingen als bijzondere bijstand, kwijtschelding gemeentelijke belastingen, toeslagen en minimaregelingen, omdat ze denken dat deze niet voor hen bedoeld zijn. Of omdat ze bang zijn geld te moeten terugbetalen. In een Ipsos I&O-peiling gaf 35% van de alleenstaande werkenden aan hier bang voor te zijn, vooral mensen tussen de 25 en 35 jaar.

* Bekijk het aantal werkende minima per gemeente (CBS).

SZW merkt uitbetaling Groupcard-tegoed niet aan als inkomensbeleid

Posted on by

Door het faillissement van Groupcard hebben inwoners van veel gemeenten hun tegoedpas van dit jaar niet geheel kunnen verzilveren. De tegoedpas is bijvoorbeeld in het kader van gemeentelijk minimabeleid verstrekt. Meerdere gemeenten verkennen de mogelijkheden om het resterende tegoed op de pas alsnog aan de betreffende inwoners te geven, bijvoorbeeld door een zelfde bedrag over te maken op de bankrekening of via breed geaccepteerde cadeaubonnen.

Een dergelijke uitbetaling van vrij besteedbaar geld past normaliter niet binnen de kaders van gemeentelijk minimabeleid of de bijstand. Aangezien een nieuwe tegoedpas voor de meeste gemeenten niet op korte termijn haalbaar is, biedt het ministerie van SZW in dit specifieke geval de onderstaande ruimte en adviezen voor een uitbetaling. Het ministerie vertrouwt erop dat gemeenten dit als uiterste mogelijkheid benutten en zich ervoor inspannen dat de uitbetaling volgens de bedoeling van de tegoedpas wordt besteed.

  1. Het ministerie van SZW zal bij uitzondering de uitbetaling van het resterende tegoed niet aanmerken als inkomensbeleid.
  2. De gemeente kan in de bepaling van het recht op bijstand het uitbetaalde bedrag uitzonderen van de middelen (inkomen en vermogen). Gelet op de eerdere toekenning van de tegoedpas en de uitzonderlijke omstandigheden kan het uitbetaalde bedrag worden beschouwd als gift die verantwoord is vanuit het oogpunt van bijstandsverlening. Het bedrag hoeft dan niet met de uitkering te worden verrekend.
  3. Gezien de bijzondere omstandigheden, waarin het resterend tegoed verloren is gegaan door het faillissement, ligt het voor de hand dat de uitbetaling de fiscale kwalificatie volgt van het oorspronkelijke tegoed op de pas. Het is de verantwoordelijkheid van gemeenten om hun (minima)regelingen zoals de tegoedpas zo vorm te geven dat deze niet belast zijn als periodieke uitkeringen en verstrekkingen (zie hierover de eerdere Kamerbrief). Als de tegoedpas onbelast was, geldt in beginsel hetzelfde voor de uitbetaling ter hoogte van het door het faillissement verloren gegane resterende tegoed op de pas. De uiteindelijke beoordeling blijft voorbehouden aan de inspecteur van de Belastingdienst. Gemeenten die zekerheid willen hebben, kunnen zich wenden tot de inspecteur. Onbelaste verstrekkingen hebben geen invloed op de toeslagen.

Bovenstaande is niet van toepassing als de inwoner dubbele compensatie krijgt. Gemeenten die uitbetalen wordt daarom geadviseerd om ervoor te zorgen dat de rechten op een tegoed bij een doorstart of op een compensatie door de curator toekomen aan de gemeente.

Bron: Gemeentenieuws van SZW, 8 dec. 2025)

Gemeenten kunnen in het VNG-forum Groupcard in vertrouwelijkheid met elkaar kennis en expertise delen.

Tot slot, vorige week was er opnieuw een tegenslag voor Groupcard. Er gaat een streep door een doorstart, omdat overnamepartij Winst uit je Woning eveneens bankroet is.

Winstbeogende bewindvoerders en schuldhulpverleners vrijgesteld van BTW

Posted on by

Zojuist heeft de Eerste Kamer de Fiscale Verzamelwet 2026 aangenomen. Dat betekent dat bewindvoerders en schuldhulpverleners met een winstoogmerk vanaf 1 januari 2026 vrijgesteld zijn van omzetbelasting. Het is een verplichte vrijstelling. In de Memorie van Toelichting vind je op o.a. p. 54 een toelichting.

Voor gemeenten die kosten van bewind vergoeden vanuit de bijzondere bijstand is dit gunstig. Het levert namelijk een besparing op van 21% in die gevallen waar nu nog BTW wordt gedeclareerd. Maar reken je niet meteen rijk, want tegelijkertijd gaan ook de tarieven voor bewindvoerders omhoog. Lees meer over de verwachte besparing.

Eerste Kamer

Sterkere positionering van schuldhulpverlening in het sociaal domein

Posted on by

Schrijf je een beleidsplan schuldhulpverlening? Doe dan als Montferland en zorg voor een sterkere positionering van schuldhulpverlening binnen het Sociaal domein.

Net als beleidsadviseur Han Muurmans vind ik het een gemiste kans dat schuldhulpverlening nog te vaak wordt gezien als een losstaande wet, die bovendien in de praktijk ondergeschikt lijkt aan de drie grote sociaal-domeinwetten: de Participatiewet, de Wmo en de Jeugdwet.

Han vulde de sociale domein wetten aan met de Wet Inburgering en de Wgs en onderzocht de overlappen. Het plaatje dat dan ontstaat geeft een heel ander inzicht dan de bekende stellingname dat er weinig overlap is binnen de drie sociaal domeinwetten. De overlap met de Jeugdwet en de Wet Inburgering is een schatting vanuit de praktijk.

In dit plaatje is schuldhulpverlening de gemene deler in het sociaal domein:

Gebruik dit plaatje in al je beleidsstukken, want het zegt meer dan duizend woorden!

Ik zal begin 2026 het beleidsplan van Montferland delen zodra het openbaar is.

Stella-team van de Belastingdienst helpt bij knellende situaties

Posted on by

Het Stella-team helpt bij complexe en dringende problemen met belastingen of toeslagen. Het Stella-team wil mensen met individuele ondersteuning en maatwerk een nieuw perspectief bieden.

‘We behandelen casussen van mensen met complexe schulden bij de Belastingdienst, soms met een belastingachterstand van zo’n € 40.000, omdat zij bijvoorbeeld jarenlang geen aangifte hebben gedaan. Tel daar de andere schulden nog eens bij op, zoals bij het CAK, de SVB, de zorgverzekeraar of bij particuliere webshops”, vertelt Stella-regisseur Marleen. Zij begeleidt de werkprocessen voor het Stella-team. “Met daadkracht kunnen we gezamenlijk deze knellende situaties bij mensen oplossen. Daarom ben ik blij dat onder andere schuldhulpverleners, sociaal raadslieden, bewindvoerders en budgetcoaches ons goed weten te vinden voor mensen met een belastingachterstand.’

Werkwijze Stella-team

De doorlooptijd voor het behandelen van een Stella-casus varieert. Samenwerking en maatwerk staan voor het team voorop. Sandra bekijkt bij de start altijd de beschikbare ruimte binnen de wet- en regelgeving. ‘Hebben mensen bijvoorbeeld een verwijtbare schuld of niet? En in hoeverre komen zij in aanmerking voor een kwijtschelding van verzuimboetes of voor een speciale betalingsregeling? Als vast contactpersoon bespreek ik in alle rust hoe mensen aangiftes uit vorige jaren kunnen doen. Na alle definitieve aanslagen start vaak het overleg met de afdeling invordering binnen Stella voor een passende oplossing binnen de Belastingdienst. Dat is bijvoorbeeld een betalingsregeling op maat, daarna kunnen mensen hun leven opnieuw oppakken en vooruit kijken. Het geeft mij veel voldoening als je ziet dat mensen deze kans met beide handen aangrijpen’, legt Sandra uit.

Mensen eerder in beeld

Medewerkers van het Stella-team merken dat mensen zich dikwijls schamen voor hun situatie. Zij melden zich pas bij een wijkteam of sociaal raadslid als zij financieel met de rug tegen de muur staan. Marleen: ‘We horen het binnen het Stella-team dagelijks: de financiën werden onoverzichtelijk of jaren niet bijgehouden na het overlijden van een partner, een echtscheiding, het verliezen van een betaalde baan of door grote onvoorziene uitgaven. Dit kan iedereen overkomen, maar zonder vangnet kunnen óók de financiële gevolgen enorm zijn. Mensen raken in paniek en stellen acties uit. Maar durf die drempel voor hulp te nemen.’

‘Net zoals gemeenten, energieleveranciers, woningcorporaties, banken en zorgverzekeraars zetten wij in op vroegsignalering. We helpen mensen graag vóórdat hun financiële problemen zich opstapelen. Daarom nemen we ook zélf contact op met mensen als we zien dat zij over meerdere jaren geen belastingaangifte hebben gedaan. Door te bellen of een contactkaartje te sturen, krijg je mensen met betalingsachterstanden eerder in beeld. Op zo’n moment ervaren we de voordelen van zowel maatwerk en korte lijnen binnen het Stella-team als een goede samenwerking met alle partners’, schetst Marleen de voor het team ideale werkwijze.

Ook een Stella-casus aanmelden?
Mail naar stella.maatschappelijk.dienstverleners@belastingdienst.nl    
Voorwaarde is dat een burger zelf actief meewerkt aan een mogelijke oplossing.

‘Bereken Je Recht’ volledig vernieuwd

Posted on by

Twintig jaar geleden legde mijn favoriete ex-collega John Nuyten bij de gemeente Goirle de basis voor Bereken Je Recht; de online tool waarmee je berekent of je in aanmerking komt voor gemeentelijke minimaregelingen. Bij Stimulansz, waar ik toen projectleider was, ontwikkelden we Bereken Je Recht door tot een instrument waarop ook andere gemeenten eenvoudig kunnen aanhaken. We gingen samenwerken met het Nibud, zodat gebruikers ook het recht op landelijke regelingen kunnen berekenen. En we introduceerden Bereken Je Recht Plus waarmee inwoners direct voor meerdere regelingen tegelijk via DigiD een aanvraag kunnen doen. Anno 2025 heeft Bereken je recht nog niets aan betekenis ingeboet.

Recent is Bereken Je Recht volledig vernieuwd:

  • BerekenUwRecht is nu Bereken Je Recht.
  • Slimmere, selecterende vraagstelling, waardoor gebruiker minder hoeft in te vullen.
  • Toegankelijke tekst en vormgeving.
  • Gebruiksvriendelijk op smart phone.

Vóór de jaarwisseling worden de laatste gemeenten overgezet op de nieuwe versie. Krimpen aan de IJssel werd als één van de eerste gemeenten overgezet. Neem een kijkje op berekenjerecht.nl/krimpenaandenijssel.

Plan een demo en kijk hier hoe jouw gemeente kan aansluiten.

Huurtoeslag verandert vanaf 2026; pas je woonkostentoeslag aan!

Posted on by

Per 1 januari 2026 verandert een aantal belangrijke zaken in de huurtoeslag:

  • De maximale huurgrens vervalt als toegangsvoorwaarde. Dat betekent dat ook huurders met een hoger huurbedrag straks aanspraak kunnen maken.
  • De huurtoeslag wordt berekend op basis van kale huur. De servicekosten tellen niet meer mee.
  • De leeftijdsgrens voor ‘jongeren’ gaat van 23 jaar naar 21 jaar. Jongeren van 21 en 22 jaar krijgen straks dus eerder meer huurtoeslag.

Gevolgen voor de Woonkostentoeslag

Gemeenten ondersteunen via de Woonkostentoeslag of soortgelijke bijzondere bijstandsregelingen huurders die buiten de landelijke huurtoeslag vallen, bijvoorbeeld doordat hun huur boven de grens ligt. Zie dossier Woonkostentoeslag. Door de wetswijziging verandert de situatie:

  • Tot 2026 vielen huurders met te hoge huur vaak helemaal buiten de huurtoeslag – en kwamen zij in aanmerking voor WKT omdat de huur te hoog was. Met de nieuwe situatie kan de huurder wel huurtoeslag krijgen, maar de toeslag dekt niet het volledige huurbedrag — de huurder blijft dus met een ongesubsidieerd huurdeel zitten.
  • Omdat de huurtoeslag onderdeel wordt van de voorliggende voorziening voor meer huurders, verandert de rol van gemeenten: niet meer primair om de groep zonder toeslag te ondersteunen, maar om het gedeelte boven wat de huurtoeslag vergoedt te compenseren.
  • Het huidige gemeentelijke beleid is vaak nog ingericht op het criterium ‘geen recht op huurtoeslag vanwege te hoge huur’. Dat criterium vervalt of verschuift per 2026 — dus zonder aanpassing loopt een gemeente het risico dat de WKT-regeling juridisch en beleidsmatig niet meer goed aansluit.

Woonkostentoeslag aanpassen

Hieronder een paar concrete stappen:

  1. Inventarisatie
    • Breng in kaart welke huishoudens momenteel de WKT ontvangen op basis van een te hoge huur.
    • Informeer deze doelgroep tijdig dat per 2026 de regels voor huurtoeslag wijzigen, en help hen eventueel bij het aanvragen of herberekenen van huurtoeslag.
  2. Doorrekenen
    • Maak voor de betrokken huishoudens een financiële doorrekening: wat is de verwachte huurtoeslag in 2026? Hoe groot is het resterende ongesubsidieerde huurdeel dat zij zelf moeten dragen?
    • Identificeer welke huishoudens erop achteruitgaan of in grotere financiële knel kunnen komen.
  3. Beleidsherziening
    • Formuleer het WKT-beleid voortaan als aanvullende bijzondere bijstand voor het deel van de huur dat niet door de huurtoeslag wordt vergoed.
    • Stel vast tot welk huurbedrag de gemeente woonkosten als ‘noodzakelijk’ erkent, en welke grenzen gelden voor verhuisplicht of andere voorwaarden.
    • Verwijder of herzie beleidsregels die uitgaan van het criterium ‘geen recht op huurtoeslag vanwege te hoge huur’ — dat is straks niet meer toereikend.
    • Bekijk of de verhuisplicht in huidige vorm realistisch is, zeker in de vrije sector/woningmarkt waar verhuizen lastig is.

Deel je beleidsregel!

Heb je de beleidsregel WKT al aangepast of een goed concept? Of een rekentool? Dan deel ik deze graag op mijn blog, desgewenst geanonimiseerd. Mail naar info@martijnschut.eu.

Erik, bedankt voor de attendering!

Updates

Breaking: gemeenten krijgen € 30 miljoen om mensen met een laag inkomen en hoge energierekening deze winter te helpen

Posted on by

Dit artikel wordt vanaf 1 april 2026 niet meer bijgewerkt.

Met dit geld kunnen gemeenten meer doen om huishoudens met geldzorgen te bereiken en hulp bieden bij het verduurzamen van hun woning. Dat schrijft staatssecretaris Nobel in een Kamerbrief. Vorige maand al schreef hij dat dit een mogelijk alternatief was, mocht een herhaling van het energiefonds deze winter niet haalbaar blijken.

Anders dan bij het energiefonds mogen gemeenten geen geld uitkeren. Gemeenten kunnen dit geld besteden binnen de huidige wettelijke kaders en huidig instrumentarium. Denk bijvoorbeeld aan versterking van energiecoaches, Fix-brigades, Energiehelden, duurzame witgoedregelingen en andere initiatieven in het kader van de SPUK Energiearmoede. Er komt deze keer dus geen wettelijke mogelijkheid om bijvoorbeeld een energietoeslag of anderszins geld uit te keren.

Update 17 nov: Ik krijg vaak de vraag of het niet toch mogelijk is om inkomensondersteuning te bieden. In de Kamerbrief wordt immers gesproken over ‘inkomenssteun’ en in de beslisnota over ‘inkomensondersteuning’. Het antwoord is: ja, je mag individuele bijzondere bijstand verstrekken als de hoge energiekosten voortvloeien uit bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld als iemand op doktersadvies de verwarming hoger zet. Dat mochten gemeenten altijd al. Het feit dat nu de energietarieven hoog zijn, is (wettelijk gezien) geen bijzondere omstandigheid. Wat dus niet mag is generieke categorale bijstand zoals bij energietoeslag en energiefonds. Ik houd me aanbevolen voor goede ideeën om binnen de wettelijke kaders toch de nodige inkomensondersteuning te bieden of anderszins inwoners deze winter te helpen!*

* Update 21 nov: Hier een begin van een lijstje met mogelijke maatregelen, rijp en groen door elkaar, en mogelijk niet allemaal (snel) haalbaar:

  • Bied energieadvies en – coaching.
  • Ondersteun bij kleine energiebesparende maatregelen (tochtstrips, ledverlichting, radiatorfolie, cv-ketel optimaal instellen, slimme thermostaat, etc.).
  • Geef of leen geld voor grote energiebesparende maatregelen (zonnepanelen, muurisolatie, warmtepomp, etc.).
  • Help bij het kiezen van de beste energieleverancier.
  • Sluit een collectief energiecontract af voor minima.
  • Verstrek duurzaam witgoed in het kader van bijzondere bijstand.
  • Geef de mogelijkheid een brommer in te ruilen voor een e-bike.
  • Ga bij minimaregelingen uit van besteedbaar inkomen en houd rekening met energiekosten zoals Wageningen.
  • Verhoog goed gebruikte minimaregelingen zoals IIT, stadspas of meedoenregeling. Let op: dit is ongericht.
  • Verhoog in de regeling voor chronisch zieken en gehandicapten de tegemoetkoming voor energiekosten.
  • Corrigeer in de schuldhulpverlening het Vrij Te Laten bedrag (VTLB) maximaal voor energiekosten.
  • Maak een lokaal publiek-privaat energiefonds.
  • …

Lijst met inwoners die aanvraag deden bij Energiefonds

Binnenkort worden via een portal de data van 151.000 huishoudens gedeeld met gemeenten. Deze huishoudens hebben bij hun aanvraag bij het Energiefonds afgelopen voorjaar aangegeven open te staan voor hulp bij het verlagen van hun energierekening. In november ontvangen 6 tot 8 pilotgemeenten de data. Na een evaluatie begin december, ontvangen alle gemeenten de data.

Update 12 jan: Onderteken deze overeenkomst (.doc) en mail hem naar naar pmo@noodfondsenergie.nl. Je ontvangt vervolgens de lijst.

Update 6 feb: Opschaling samenwerking Tijdelijk Noodfonds Energie op VNG.nl.

Update 12 feb: in Gemeentenieuws van SZW lees je: Opschaling datadeling Tijdelijk Noodfonds Energie met gemeenten voor aanvullende ondersteuning aan huishoudens om energiekosten te verlagen.

Update 13 april: Gemeenten kunnen tot eind juni 2026 inwoners benaderen die vorig jaar aanklopten bij het Noodfonds Energie.

Verdeelsleutel

Gemeenten ontvangen in 2025 via de decembercirculaire € 10 miljoen en vervolgens in 2026 bij meicirculaire € 20 miljoen. In totaal dus € 30 miljoen. Dit wordt verdeeld op basis van het percentage energiearmoede per gemeente. Het is een ‘Decentralisatie-uitkering’ dus door gemeenten naar eigen inzicht te besteden.

Update 19 nov: Van SZW kreeg ik de energiearmoedepercentages 2024 die zullen worden gebruikt als verdeelsleutel (waarvoor dank!). In Verdeelsleutel_Energiearmoede_2024.xls heb ik op basis daarvan de bedragen per gemeente berekend. Volgens mij klopt het zo, maar voor de zekerheid zeg ik erbij dat je hieraan geen rechten kunt ontlenen. Let op: de percentages wijken voor sommige gemeenten best flink af van die van 4 jaar geleden (p. 7) die ik eerder deze week deelde.

Update 16 dec: Op p. 52 van de Decembercirculaire 2025 vind je de definitieve bedragen 2025 per gemeente. De bedragen voor 2026 volgen in de Meicirculaire 2026.

Volgend jaar: landelijk energiefonds

In de brief legt Nobel uit waarom een landelijk publiek-privaat energiefonds deze winter niet mogelijk is. In de winter van 2026/’27 komt er wel een publiek energiefonds.

Meer lezen

Wegwijzer Van schuldregeling naar Wsnp

Posted on by

Hoe zorg je dat inwoners soepel kunnen instromen in de Wsnp? En hoe bied je als gemeente begeleiding aan inwoners die zijn toegelaten tot de Wsnp? Dat lees je in de Wegwijzer Van schuldregeling naar Wsnp van de VNG.

  1. De wegwijzer gaat eerst in op goede aansluiting Msnp > Wsnp, zodat de periode van de Msnp meetelt als looptijd van de Wsnp.
  2. Daarna in 5 stappen tips die helpen om inwoners te ondersteunen in toeleidingsperiode. Denk aan informatievoorziening, verzamelen en aanleveren van documenten, opstellen verzoekschrift en voorbereiden op en bijstaan tijdens de zitting.
  3. Tot slot wordt ingegaan op begeleiding tijdens de Wsnp. Met daarbij extra aandacht voor inwoners die zijn toegelaten tot de Wsnp, maar nog niet bij de gemeente bekend zijn.

Bills

Posted on by

Een creatieve manier om je schulden op te lossen: maak kunstwerken van je facturen en verkoop ze voor het factuurbedrag.

Gisteren bewonderd in museum Singer Laren: De reeks Bills van Daniëlle van Ark ontstond tijdens de pandemie toen kunstenaars geen mogelijkheden hadden hun werk te tonen en te verkopen. Terwijl de vaste lasten, zoals de huur van een atelier en het aanschaffen van materialen, doorliepen, bleven de inkomsten uit. Van Ark gebruikte haar inkomende facturen als basis voor haar tekeningen en collages. Het bedrag van de factuur werd zowel de titel als de prijs waar­voor ze het werk vervolgens via Instagram verkocht.

Modelbeleidsregels schuldhulpverlening

Posted on by

Let op: De format beleidsregels schuldhulpverlening en bijbehorende implementatiehandleiding krijgen vanuit de VNG in Q2 2026 een herziening. De VNG hoopt de aangepaste format beleidsregels in Q3 2026 beschikbaar te stellen. Tot die tijd zijn de format beleidsregels niet meer beschikbaar. Via de nieuwsbrief schulden houdt de VNG je op de hoogte. Lees deze mededeling van de VNG (24 april 2026).

De links in dit artikel zijn daarom aangepast (24 april 2026).

Gisteren publiceerde de VNG de nieuwe modelbeleidsregels schuldhulpverlening plus een implementatiehandleiding inclusief modelbeslisnota.

De beleidsregels zijn toekomstbestendig gemaakt door de elementen basisdienstverlening, de recent vernieuwde handreiking Begeleiding en het inwonersperspectief uit het basisproces van de routekaart Financiële Zorgen erin te verwerken. Hierdoor kan het voorkomen dat er bepalingen in staan die (nog) niet aansluiten bij de huidige praktijk in jouw gemeente. Je kunt zelf bepalen of en wanneer je deze overneemt.

Beleidsregels worden vastgesteld door het college. Beleidsregels schuldhulpverlening zijn niet verplicht, maar wel gewenst! Artikel 2 Wgs verplicht gemeenten wel om een beleidsplan te laten vaststellen door de gemeenteraad.

Op 18 maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Overleg met je wethouder of die nog voor die tijd de beleidsregels wil vaststellen.

Lees de VNG-ledenbrief aan colleges en gemeenteraden (18/10/2025).

Verkiezingsprogramma’s over armoede en schulden

Posted on by

Op 29 oktober 2025 is de verkiezing voor de Tweede Kamer. Wat willen de grootste partijen (volgens de peilingen) op het gebied van armoede en schulden? In willekeurige volgorde:

GroenLinks-PvdA

  • Lagere energierekening door woningisolatie.
  • Huurverhogingen aan banden. Huurkorting als huisbaas de woning niet isoleert. Meer sociale huur.
  • Lagere prijskaartjes ov.
  • Forse verlaging zorgpremie en eigen risico.
  • Verhoging minimumloon (naar € 18 per uur) en uitkeringen. Behoud koppeling. Vanaf 18 jaar iedereen minimumloon.
  • Progressiever belastingstelsel.
  • Gewone erfenissen niet belast. Belasting op grote erfenissen omhoog.
  • Ingrijpen bij grote prijsschokken zoals Prijsplafond Energie.
  • Van elke euro die wordt verdiend minimaal 80% naar werkenden en niet naar bijv. aandeelhouders.
  • Belasting op werk omlaag. Belasting op inkomen uit vermogen omhoog.
  • Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers, met bijdrage opdrachtgever en inkomensafhankelijke premie.
  • Er komt een Wet reductie kinderarmoede, die de overheid verplicht ervoor te zorgen dat kinderarmoede fors daalt.
  • Afschaffing kostendelersnorm.
  • Eerste jaar bijstand staat in teken van persoonlijke ontwikkeling en groei. Lichtere eisen voor spaargeld, auto en huis.
  • Verkorting WW teruggedraaid naar twee jaar.
  • Toeslagen overbodig met o.a. gratis kinderopvang, lagere zorgpremies en hogere inkomens.
  • Overheid informeert mensen actief over waar zij recht op hebben, bij o.a. grote levensgebeurtenissen.
  • Inkomensondersteuning wordt z.v.m. automatisch uitgekeerd.
  • Belastingdienst benadert minima die geen aangifte doen als ze geld terugkrijgen.
  • In armoedefinitie worden ook schulden, hoge zorgkosten en studenten meegenomen.
  • Overheidsinstanties stoppen excessief ophogen van boetes en vorderingen bij betaalachterstanden.
  • Afschaffing Wanbetalersregeling.
  • Huisuitzettingen alleen toegestaan vanwege criminele activiteiten en niet meer vanwege betaalachterstanden.
  • Afsluiten van gas, water en licht wordt verboden.
  • Schuldhulpverlening mag alleen nog uitgevoerd zonder winstoogmerk.
  • Gemeenten krijgen regie over bewindvoering.
  • Financieringsstelsel gaat op de schop, zodat mensen niet meer hun eigen bewindvoering hoeven te financieren vanuit bijzondere bijstand.
  • Verlaging maximale incassokosten en rente op krediet.
  • Buy Now Pay Later: verbod in fysieke winkels. Minimaal 1/3 aankoopprijs moet vooraf voldaan. Minimumleeftijd 21 jaar. Nieuwe aankopen onmogelijk als er nog een aanzienlijk bedrag openstaat. Als bedrijven niet hebben gecontroleerd of mensen de aankopen wel kunnen betalen en de minimumleeftijd hebben, vervalt de schuld.
  • Zorgplicht en verbod op reclame-uitingen van gokbedrijven strenger in wet vastgelegd, evenals speellimiet.
  • Deurwaarders melden verplicht bij gemeentelijke schuldhulp.
  • Deurwaarders komen in overheidsdienst. Eén deurwaarder per regio.
  • Wanneer iemand schuldhulp accepteert, vervalt beslag op loon, goederen of uitkering.
  • Iedereen die onder sociaal minimum dreigt te komen door schulden, krijgt automatisch recht op betalingsregeling.
  • Gemeenten krijgen meer bevoegdheden om deze betalingsregelingen af te dwingen bij schuldeisers.
  • Verhoging beslagvrije voet tot sociaal minimum.

VVD

  • In Koopkrachtwet wordt vastgelegd dat werkenden er ieder jaar in koopkracht méér op vooruit moeten gaan dan niet-werkenden.
  • VVD wil af van de doorgeslagen nivellering via toeslagen, aftrekposten en heffingskortingen door toe te gaan naar een simpeler belastingstelsel. Hierbij koopkracht van middeninkomens verhogen en werken laten lonen.
  • Gemiddeld krijgen mensen met een uitkering ruim € 200 per maand aan gemeentelijke regelingen. Bovendien verschillen deze regelingen enorm per gemeente waardoor het een postcodeloterij is of werken voldoende loont. We hervormen deze lokale nivelleringsmachine door meer landelijke voorwaarden te stellen en regelingen waar nodig in te perken of landelijk te organiseren, zodat we ook bureaucratie verminderen. Invoering uitkeringsplafond op de totale steun die één huishouden kan ontvangen. Het mag niet meer gebeuren dat iemand door een stapeling van uitkeringen en toeslagen meer te besteden heeft dan iemand die hard werkt om rond te komen.
  • Verlagen energiebelasting
  • De VVD wil dat vrouwen altijd zelfstandig met de gemeente kunnen spreken over werk, inkomen en schulden, zonder tussenkomst van man, familie of gemeenschap. Vaak wordt alleen de man van een statushoudergezin door de gemeente uitgenodigd om te solliciteren.
  • De kinderopvangtoeslag wordt afgeschaft en kinderopvang wordt bijna gratis voor werkende ouders.
  • Bijstandsgerechtigden die aan de slag gaan, mogen als dat nodig is tot zes maanden na het beginnen met een voltijdsbaan een bedrag claimen dat hun inkomen aanvult tot het niveau dat ze hadden.
  • Corporaties worden in staat gesteld en verplicht aanzienlijk meer sociale huurwoningen te bouwen.
  • Jaarlijkse inkomenstoets voor sociale huurwoningen, om te bepalen of de huurprijs nog passend is.
  • In de sociale huursector wordt de woontoeslag rechtstreeks aan woningcorporaties uitbetaald en verwerkt in een lagere huurprijs.

D66

  • Tijdelijke crisisregel: Iedereen mag één kamer verhuren zonder dat dat negatieve financiële gevolgen heeft voor een uitkering, de belasting, de huur of een hypotheek.
  • Bij nieuwbouw in elke gemeente minstens 30% sociale huur.
  • Verhogen minimumloon en minimumjeugdloon. Bijstand stijgt in verhouding mee. Vanaf 18 als volwassene betaald.
  • Op lange termijn toeslagen vervangen door basisbedrag voor iedereen. De eerste belangrijke stappen zijn het invoeren van dat basisbedrag, het afschaffen van de zorgtoeslag en het samenvoegen van kindgebonden budget en kinderbijslag.
  • Ondersteuning vanuit gemeenten is ontzettend belangrijk om in te spelen op specifieke situaties, maar niet om aan te vullen waar het Rijk tekortschiet. Gemeenten kunnen hun budget weer gebruiken waarvoor het bedoeld is.
  • Schuldenstelsel simpeler: één volledig overzicht, één overheidsincasso en één duidelijk traject voor schulden. Onderzoeken hoe de overheid als schuldeiser kan meewerken aan oplossingen.
  • Online bestellen op afbetaling (Buy Now, Pay Later-diensten) veroorzaakt veel
    schuldenproblematiek. Aanbieders worden verantwoordelijker gehouden om schulden tegen te gaan, vooral bij jongeren.
  • Aanpassing WW: wie werkloos wordt, krijgt direct aan het begin een hogere uitkering, zodat de terugval in inkomen kleiner is. De duur van de uitkering wordt korter, omdat mensen tegenwoordig vaak sneller dan vroeger een nieuw werk vinden.
  • Pensioenopbouw wordt daarom verplicht, met oog voor wat haalbaar is voor beginnende ondernemers.
  • Jaarlijkse tandartscontrole in basispakket.
  • Eigen risico blijft €385. Je betaalt niet meer dan €150 per behandeling. Voor chronisch zieken en mensen met een beperking gaat het eigen risico met meer dan de helft omlaag.
  • Verhoging basisbeurs. Aanvullende beurzen Mbo, hogeschool en universiteit worden gelijkgetrokken. Rente op studieschuld vastgezet op max. 2,5%. ‘Pechgeneratie’ betaalt geen rente.
  • Ondersteuning mensen met lage inkomens bij verduurzaming woning. Denk aan subsidies, persoonlijk advies en energiecoaches.
  • Noodfonds Energie structureel en budget groter.

CDA

  • Afschaffing kostendelersnorm in Participatiewet.
  • Minder inkomensafhankelijke regelingen, waar minder mensen gebruik van hoeven maken en met minder hoge toeslagen, zodat marginale druk omlaaggaat.
  • Harmoniseren begrippen die verschillen per regeling: bijvoorbeeld één inkomensbegrip in verschillende regelingen of dezelfde vermogensgrenzen: in de fiscaliteit, toelagen, sociale zekerheid, Wlz, Wmo, etc.
  • Aantrekkelijker voor werkgevers om te helpen bij terugbetaling studieschulden.
  • In overleg met gemeenten komen tot vereenvoudiging en een basisniveau van gemeentelijke regelingen, met mogelijkheden voor maatwerk. Stimuleren van samenwerking met particulier initiatief.
  • Vereenvoudigen en verruimen financiële kindregelingen. Ondersteunen financieel kwetsbare gezinnen door bijna gratis kinderopvang.
  • Lokaal georganiseerd loket voor laagdrempelige informatie, advies en hulp bij financiële zaken.
  • Eén overzicht van schulden en betalingscapaciteit, zodat schulden verantwoord kunnen worden geïnd en huishoudens niet onder het sociaal minimum belanden.
  • Een Nationale Betaaldag voor alle inkomensregelingen.
  • Europees verbod op lootboxes en buy now pay later en strengere regels voor finfluencers.

PVV

  • Sociale huren met 10% verlagen.
  • Inkomensgrenzen voor betaalbare huurwoningen verhogen.
  • Woningbouwcorporaties krijgen de taak om niet alleen sociale huurwoningen, maar ook middenhuur woningen te bouwen.
  • Statushouders krijgen nooit meer voorrang bij een huurwoning – ook niet met urgentie.
  • Eigen risico geheel afschaffen
  • Tandarts in het basispakket.
  • Btw op energie omlaag van 21 naar 9%. Btw op boodschappen geheel schrappen. Geen accijnsverhoging op brandstof.
  • Financiële steun aan ouderen met een laag inkomen voor dierenartskosten.

JA21

  • Werken weer laten lonen. Een vangnet dat mensen activeert om weer te gaan werken. Ondersteuning moet altijd gericht zijn op het herstel van zelfstandigheid. Geen betutteling, maar vertrouwen in mensen om zelf de juiste keuzes te maken. Gerichte hulp voor wie het echt nodig heeft, zonder bureaucratische rompslomp.
  • Sterk vereenvoudigd stelsel van toelagen, dat niet primair inkomensafhankelijk is en waarmee de marginale druk fors omlaag gaat.
  • Kortere loondoorbetaling bij ziekte, snellere re-integratie, en hervorming van het systeem dat nu werkgevers afschrikt om vaste contracten te geven. Ontslagrecht versoepelen.
  • Erf- en schenkbelasting afschaffen.
  • De recent voorgenomen verlaging van het eigen risico ongedaan maken.
  • Salarissen in de lagere schalen mee laten stijgen met inflatie.

SP

  • Werken moet lonen, belasting moet omlaag.
  • Maximumprijzen voor basisproducten.
  • Géén kind en volwassene meer in armoede. Deze rechten worden juridisch afdwingbaar en de overheid krijgt de taak om deze rechten te garanderen.
  • Afschaffen eigen risico en zorgpremie inkomensafhankelijk.
  • Gratis openbaar vervoer voor iedereen.
  • Verhoging minimumloon, bijstand en AOW. Door alle inkomens te verhogen en publieke taken weer publiek te organiseren, maken we het toeslagenstelsel overbodig.
  • Iedereen krijgt recht op een baan en begeleiding. We zorgen voor een sociaal ontwikkelbedrijf met een volwaardig loon en goede cao.
  • Sterker herverdelen. Verhogen belasting voor inkomen uit kapitaal naar niveau inkomstenbelasting.
  • Eén miljoen extra betaalbare huurwoningen, met een maximale huur van € 800 euro.
  • Bevriezen huren.
  • Gemeenten krijgen voldoende geld om zorg te bieden aan ouderen, mensen met een beperking en mantelzorgers. Afschaffen eigen bijdrage. Er komt een gemeentelijk basispakket voor huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding en respijtzorg.
  • Invoering 4-daagse werkweek.
  • Kinderopvang gratis.
  • Afschaffing minimumjeugdloon vanaf 18 jaar.
  • Kwijtschelding € 3 miljard aan problematische schulden. Landelijk aanvalsplan om schulden te voorkomen en te bestrijden. Verbod verdienmodellen achter commerciële schuldenindustrie.
  • Afschaffen vrijwillige ouderbijdrage. Scholen krijgen hiervoor een bedrag van de overheid.
  • Verhogen studiebeurs. Ruimhartige compensatie voor de schuldengeneratie. Rente naar 0%.
  • Inkomensafhankelijke boetes.
  • Totaalverbod op gokreclames.
  • Erfenissen kleiner dan € 100.000 belastingvrij. Voor erfenissen € 100.000 – € 500.000 wordt tarief gelijkgesteld met de inkomstenbelasting (37,5%).

Aanvullingen d.d. 23 oktober 2025

Kijk het Armoededebat terug:

Luister de verkiezingsreeks van de podcast Schuldenstress:

Bekijk de bijdrage van FvD in de comments.

€ 50 miljoen voor Energiefonds heel misschien via gemeentefonds

Posted on by

Staatssecretaris Nobel reageerde vorige week op een motie die oproept om deze winter opnieuw directe inkomenssteun te organiseren voor huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen en om vaart te maken met de inrichting van een publiek energiefonds als opvolger van het Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE).

Nobel schetst verschillende scenario’s waarvan één scenario eigenlijk geen optie is: op korte termijn een publiek Energiefonds zonder private inleg. Dat leidt volgens Nobel tot forse financiële, juridische en maatschappelijke risico’s.

Scenario 1: Opnieuw een publiek-privaat fonds deze winter

Het eerste realistische scenario is dat er toch weer een publiek-privaat fonds komt. Bij het TNE werd meer dan één derde van de middelen door de energiesector ingelegd. Als de energiesector hiertoe opnieuw bereid is en de stichting TNE dit wil uitvoeren, kan voor komende winter opnieuw een TNE ingericht worden.

Scenario 2: € 50 miljoen via gemeenten naar financieel kwetsbare huishoudens

Een tweede scenario om deze winter alsnog de huishoudens in de financieel meest kwetsbare situatie te helpen is om eenmalig de € 50 miljoen deze winter te verstrekken aan gemeenten via het Gemeentefonds. Hiermee kunnen gemeenten ervoor kiezen om deze middelen in te zetten voor de huishoudens die financieel het meest kwetsbaar zijn. Individuele gemeenten zijn echter vrij om te kiezen hoe zij deze aanvullende Gemeentefonds-middelen besteden. De besteding kan dus per gemeente verschillen en daarmee betreft dit een ongerichte maatregel. Het Rijk kan wel aan gemeenten de suggestie doen om de middelen te besteden aan bijvoorbeeld de individuele bijzondere bijstand, vroegsignalering of bijvoorbeeld energie(besparings)hulp. Met het bovenstaande wil Nobel dan ook benadrukken dat dit scenario een wezenlijk ander effect heeft dan met het TNE de afgelopen jaren is bereikt. Dit scenario moet nog wel nader met de VNG besproken worden.

Vervolg

Het kabinet ziet het eerste scenario nu als de eerst te nemen stap, maar benadrukt ook dat als er wordt ingezet op één van de twee bovenstaande scenario’s, de € 50 miljoen niet meer kan worden ingezet als cofinanciering van het met Europese middelen op te zetten Sociaal Klimaatfonds, en dat er een groot risico op vertraging ontstaat in de geplande openingsdatum van het publieke energiefonds (winter 2026/2027), ook omdat dit veel ambtelijke inzet vraagt.

5% terugvorderingen uitkeringen leidt tot problematische schulden

Posted on by

Onderzoek van Ipsos I&O laat zien dat 60% van terugvorderingen van uitkeringen leidt tot negatieve effecten.

In een reactie noemt het kabinet de conclusie dat 25% van de betrokkenen ernstige negatieve effecten ondervindt van een terugvordering verontrustend. En bijzonder zorgwekkend is ook de bevinding dat een terugvordering voor 5% van de mensen tot problematische schulden leidt. Dit zou volgens het kabinet niet moeten mogen en het huidige vorderingenbeleid biedt ook waarborgen om dit te voorkomen. Terugvordering is een verplichting, maar er is recent meer ruimte ontstaan om in bepaalde situaties geheel of gedeeltelijk van terugvordering af te zien.

Het kabinet wijst op verschillende maatregelen in het Nationaal Programma Armoede en Schulden en de herziening van het stelsel van civiele invordering om de negatieve effecten te voorkomen.

Lees de samenvatting van het rapport.

Lijst met inwoners die aanvraag deden bij Energiefonds

Posted on by

Bij de aanvraag voor een tegemoetkoming uit het Tijdelijke Noodfonds Energie konden inwoners vrijwillig toestemming geven om hun gegevens te delen met hun eigen gemeente.

Als je de samenwerkingsovereenkomst ondertekent die de VNG dit najaar rondstuurt, dan ontvang je de lijst met inwoners die toestemming gaven. Je kunt die inwoner dan heel gericht attenderen op mogelijkheden om de energierekening omlaag te brengen. Stuur bijvoorbeeld een energiecoach, Energieheld of Fixbrigadier eropaf!

In een pilot wordt onderzocht of en hoe dit een structurele aanpak kan worden bij de opvolger van het Energiefonds.

Lees meer op vng.nl

Rijk doneert refurbished laptops aan mensen met een laag inkomen

Posted on by

Tienduizenden laptops van ministeries krijgen een tweede leven. De apparaten worden aangekocht door het ministerie van BZK, opgeknapt en daarna gedoneerd aan mensen die het zelf niet kunnen betalen. De uitvoering van het project ligt bij stichting Allemaal Digitaal. De laptops worden verspreid via maatschappelijke organisaties als bibliotheken en welzijnsorganisaties. Het project duurt in ieder geval tot 2030.

Lees het nieuwsbericht op rijksoverheid.nl.

Kinderombudsman: zet 14 omgevingsvoorwaarden centraal in aanpak kinderarmoede

Posted on by

Initiatieven als schoolontbijten, laptops en sportabonnementen helpen niet goed genoeg, concludeert Kinderombudsman Margrite Kalverboer. Uit hun onderzoek blijkt dat kinderen die in armoede leven hun leven een lager cijfer geven dan leeftijdsgenoten met genoeg geld thuis. Voor het onderzoek hebben bijna 10.000 kinderen 8 jaar lang vragenlijsten ingevuld. In Nederland leeft 1op 28 kinderen in armoede (3,6%). Bekijk de cijfers van jouw gemeente.

Aanbevelingen voor gemeenten

De Kinderombudsman stelt dat de verschillen tussen gemeenten in strijd zijn met het recht op gelijke behandeling (artikel 2 van het Kinderrechtenverdrag). Gemeenten zouden ‘integraal armoedebeleid’ moeten voeren. De focus ligt nu te eenzijdig op het verstrekken van fietsen, laptops en sportabonnementen en dergelijke. De Kinderombudsman heeft de volgende aanbevelingen voor gemeenten:

  • Maak voor de invulling van integraal armoedebeleid gebruik van de 14 omgevingsvoorwaarden (p.23 van het rapport): Aandacht van ouders, Structuur, Voorbeeld ouders, Interesse van ouder, Opvoeding, Veiligheid thuis, Verzorging, School en vrije tijd, Vrienden, Andere volwassenen, Voorbeeld andere volwassenen, Respect, Veiligheid buurt en Zekerheid en toekomstperspectief.
  • Kijk wat nodig is binnen je organisatie voor een integrale aanpak van armoede onder kinderen. Wie moeten de verschillende onderdelen van de levens van deze kinderen onderzoeken en meenemen in besluiten? Gaat het om verschillende afdelingen of organisaties? Hoe hebben die contact met elkaar en met gezinnen? Hoe wordt bepaald wat een gezin nodig heeft? En hoe wordt daarna gekeken of dat klopt?
  • Zet getrainde professionals in die met kinderen praten over de kwaliteit van hun leven. En gebruik daarbij de 14 omgevings­voorwaarden. Het is belangrijk dat kinderen hun antwoorden delen met de juiste professionals. Dat moeten mensen zijn met kennis over de ontwikkeling van kinderen.
  • Vraag ouders hoe zij de 14 omgevingsvoorwaarden ervaren. En laat hen aangeven op welke onderdelen zij hulp of ondersteuning nodig hebben.

Voor het eerst in jaren meer toekenningen Wsnp

Posted on by

Op bureauwsnp.nl zie je dat de instroom in de Wsnp vorig jaar steeg:

In de volgende grafiek zie je dat dat voor het eerst is sinds 2011:

(Klik om te vergroten. Toelichting in dossier Cijfers)

Op bureauwsnp.nl zie je ook de cijfers van jouw Rechtbank:

De stijging heeft zeer waarschijnlijk te maken met de versoepeling van de Wsnp per 1 juli 2023.

  • Aanvulling 26/9/2025: in de figuur in het dossier cijfers is te zien dat het aantal lopende schuldenbewinden in 2024 opnieuw daalde, terwijl het aantal lopende toestandsbewinden opnieuw licht steeg.