Vijf grote deurwaarders tekenen vandaag NVVK-convenant

Posted on by

Bosveld Incasso en Gerechtsdeurwaarders, Flanderijn, GGN, Janssen & Janssen Incasso en Gerechtsdeurwaarders en Syncasso tekenen vandaag een convenant met de NVVK. Dat is goed nieuws! Doordat direct meerdere grote kantoren meedoen, verdwijnt een vorm van concurrentie tussen hen. Mensen in de voorfase van een schuldhulptraject lopen daardoor minder risico dat er in die periode alsnog een deurwaarder voor de deur staat.

Belangrijke afspraken:

  • Deurwaarders gaan bij voorbaat akkoord met schuldregelingen die zijn opgesteld door een NVVK-lid;
  • Ook bij ministerieplicht – deurwaarders moeten in principe datgene doen waar hun opdrachtgevers om vragen – blijven ze kijken naar wat er wél kan’. Ze gaan bijvoorbeeld in overleg met hun opdrachtgever.
  • Vaste reactietermijnen.

Lees hier het hele convenant (alleen voor NVVK-leden).

Opslag regeling betalingsachterstand zorgpremie afgeschaft per 1-1-2029

Posted on by

Op p. 7 van de Verzamelbrief armoede- en schuldenbeleid lees je dat de opslag van 10% in de regeling betalingsachterstand zorgpremie (BAZ, voorheen wanbetalersregeling) wordt afgeschaft per 1-1-2029.

Ik dacht eerst dat deze al in 2027 zou worden afgeschaft, omdat bij de Miljoenennota de inkomstenderving al was ingeboekt vanaf 1-1-2027. Maar daarbij ging het alleen om de dekking van de verlaging van de opslag van 120% naar 110% (sinds juli 2024), begrijp ik nu.

Het aantal personen in de BAZ is sinds 2022 weer aan het toenemen. In 2025 zitten ruim 180.000 personen in de regeling.

Tip: Vraag bij het CAK een lijst op met inwoners van jouw gemeente in de BAZ en benader de inwoners bijvoorbeeld in het kader van vroegsignalering. Betreft het een bijstandsgerechtigde? Maak dan gebruik van de Regeling Uitstroom Bijstandsgerechtigden (RUB).

Noodfonds Energie opent op 4 januari

Posted on by

In een brief aan de Tweede Kamer kondigt minister Vijlbrief aan dat het Noodfonds Energie opent in twee stappen. Op 1 december 2026 is op de website van het noodfonds alle informatie beschikbaar over de regeling, de hulplijnen en het aanvraagproces. Ook opent het klantcontactcentrum waar mensen terecht kunnen met vragen. Mensen kunnen een aanvraag indienen vanaf 4 januari 2027. Het was Energie-Nederland die voorstelde om het noodfonds niet al op 1 december open te stellen.

Verschillen in beschikbaarheid van inkomensgegevens en gegevens over energiekosten zorgen ervoor dat de verwerking bij de één sneller zal gaan dan bij de ander. In het meest gunstige geval stuurt het noodfonds enkele weken na het indienen van de aanvraag een voorlopige uitkomst met het verzoek te controleren of de gebruikte gegevens juist zijn. Tot en met 7 mei 2027 kunnen aanvragen worden ingediend.

Nu al kunnen geïnteresseerden hun e-mailadres achterlaten op de website, om op de hoogte gehouden te worden van de ontwikkelingen rondom het Noodfonds Energie en een melding te krijgen wanneer het fonds open gaat.

Wie krijgt wat

Er is dit jaar € 193 miljoen beschikbaar, ruim drie keer meer dan de vorig keer. Minister Vijlbrief verwacht dat ongeveer 500.000 huishoudens gebruik kunnen maken van de regeling en dat gemiddeld €360 per huishouden wordt uitgekeerd.

Het noodfonds is net als vorig jaar bedoeld voor huishoudens met een bruto-inkomen tot 130% van het sociaal minimum, die meer dan 8% van hun inkomen kwijt zijn aan energie. Ook huishoudens met een bruto-inkomen tussen 130-200% van het sociaal minimum die 10% of meer kwijt zijn, kunnen steun aanvragen. Het noodfonds betaalt de helft van het bedrag van de energiekosten dat boven de grens van 8% of 10% uitkomt.

Een belangrijk principe is dat toegekende tegemoetkomingen in beginsel definitief zijn. Daarom gebruikt het noodfonds inkomensgegevens van de Belastingdienst die in de Basisregistratie Inkomen (BRI) staan. Het daarin geregistreerde inkomen is gebaseerd op de aangifte inkomstenbelasting als aangifte is gedaan. Om de basis voor de berekening van de tegemoetkoming zo veel mogelijk uniform te houden, wordt daarom het verzamelinkomen of het belastbaar jaarinkomen van 2025 gebruikt. Er komt een vangnet om te voorkomen dat mensen die in 2026 een inkomensval hebben gemaakt, niet in aanmerking komen voor de tegemoetkoming.

Ieder zelfstandig wonend persoon van 18 jaar of ouder kan een aanvraag indienen. Voor een aanvraag is ook het inkomen van medebewoners relevant. Het inkomen van bewoners tot en met 22 jaar, wordt niet meegenomen bij de vaststelling van het huishoudinkomen, in lijn met de huurtoeslag. Ook studenten kunnen een tegemoetkoming aanvragen. Bij huishoudens met alleen jongeren van 18 tot en met 22 jaar, waaronder studentenhuizen, tellen wel de inkomens van alle individuele huishoudleden mee, zoals ook in eerdere edities van het fonds.

Huishoudens zonder individueel energiecontract, zoals huishoudens met blokverwarming, kunnen de tegemoetkoming ook krijgen. Voorwaarde is dat zij hun energiekosten kunnen aantonen met bewijsstukken, zoals een servicekostenafrekening of een individuele kostenverrekening.

De tegemoetkoming bedraagt in totaal minimaal €120 en maximaal €1.800. Daar waar mogelijk, brengt de energieleverancier de tegemoetkoming in 12 gelijke termijnen in mindering op de energierekening. Als verrekening door een energieleverancier niet mogelijk is, betaalt het noodfonds het bedrag in één keer uit.

Je kunt nog tot 27 oktober reageren op de internetconsultatie Tijdelijke regeling tegemoetkoming energiearmoede. Hierin vind je de nadere uitwerking van het aanvraagproces en de inkomenstoets.

Publieke regeling

Het noodfonds wordt een publieke regeling. Dat betekent dat het wordt uitgevoerd onder de waarborgen van de Algemene wet bestuursrecht, zoals bezwaar en beroep, en dat het volledig uit publieke middelen gefinancierd wordt. De regeling wordt zo opgezet dat alle mensen die voldoen aan de voorwaarden een aanvraag kunnen doen. ook worden voorbereidingen getroffen voor een papieren aanvraagroute en tweedelijnsklachten bij de Nationale Ombudsman.

Motie

Gisteren nam de Tweede Kamer deze motie aan: Motie van de leden Grinwis en Van Oosterhout over het Noodfonds Energie zo inzetten dat huishoudens zich niet gedwongen voelen de kachel uit te zetten.

Wetsvoorstel proactieve dienstverlening aangenomen

Posted on by

De Tweede Kamer heeft zojuist het wetsvoorstel proactieve dienstverlening aangenomen. In het dossier vind je een samenvatting van het wetsvoorstel.

Zie het als een groeiwet: Via een algemene maatregel van bestuur kan later de reikwijdte van de wet worden uitgebreid met voorzieningen (bijvoorbeeld bijzondere bijstand en studietoeslag zitten er nu nog niet in) en bestuursorganen (nu alleen gemeenten, SVB en UWV, maar later bijvoorbeeld ook DUO en Belastingdienst).

De Kamer heeft ook een groot aantal amendementen en moties aangenomen. Lees hier over het verschil tussen amendement en motie.

Aangenomen amendementen

  1. Amendement van het lid Ceder over het niet apart in werking kunnen laten treden van bepaalde wetsonderdelen.
  2. Amendement van het lid Schenk over het regelen van zowel de mogelijkheid dat via één algemene keuze bezwaar kan worden gemaakt tegen alle gegevensverwerking voor proactieve dienstverlening als de mogelijkheid van een beperkter bezwaar.
  3. Amendement van het lid Biekman over verduidelijking van de samenhang tussen proactieve dienstverlening en terugvordering.
  4. Amendement van het lid De Beer over het in de wettelijke omschrijving van proactieve dienstverlening tot uitdrukking brengen dat werk en inkomen in samenhang worden bezien.
  5. Gewijzigd amendement van de leden Ceder en Bolhuis over een verplichting voor bestuursorganen om in hun beleidsplan aan te geven in hoeverre zij gebruik maken van de wettelijke mogelijkheid tot proactieve dienstverlening.
  6. Amendement van de leden Ceder en Biekman over het mogelijk maken van de ontvangst door gemeenten van gegevens van de Belastingdienst.
  7. Amendement van de leden Ceder en Biekman ter vervanging van nr. 12 over het mogelijk maken van de ontvangst door gemeenten van gegevens van de DUO.
  8. Amendement van het lid Bolhuis over het door het Kadaster en de RDW laten verstrekken van noodzakelijke gegevens aan de SUWI-partijen.
  9. Amendement van het lid Biekman over een experimenteermogelijkheid voor ambtshalve toekenning op grond van de Algemene Kinderbijslagwet en de Toeslagenwet.
  10. Amendement van het lid De Beer c.s. ter vervanging van nr. 16 over een afzonderlijke evaluatie van proactieve dienstverlening drie jaar na inwerkingtreding.

Aangenomen moties

  1. Motie van de leden Ceder en Bolhuis over uitspreken dat vereenvoudiging van gemeentelijke regelingen en proactieve dienstverlening in samenhang moeten worden bezien.
  2. Gewijzigde motie van het lid Ceder c.s. over mogelijk maken dat burgers gelijktijdig voor alle betrokken bestuursorganen bezwaar kunnen maken.
  3. Motie van het lid Biekman over bij nieuwe wetgeving het uitgangspunt hanteren van op termijn automatisch uitkeren.
  4. Motie van het lid Biekman over gegevensuitwisseling voor inkomensafhankelijke subsidies opnemen in het besluit proactieve dienstverlening.
  5. Motie van het lid De Beer over bij proactieve dienstverlening de verbinding leggen met regionale Werkcentra.
  6. Gewijzigde motie van de leden Bolhuis en Ceder over onderzoeken welke aanpassingen in wetgeving nodig zijn om gemeentelijke armoederegelingen ambtshalve uit te keren.
  7. Motie van de leden Hamstra en Bolhuis over bij de verdere uitwerking van de Wet proactieve dienstverlening SZW structureel de mogelijke betrokkenheid van informele partijen onderzoeken en stimuleren.
  8. Motie van het lid Ceulemans over waarborgen dat proactieve dienstverlening alleen in het Nederlands plaatsvindt.

Als ook de Eerste Kamer binnenkort instemt, kan de wet al op 1 januari 2027 in werking treden.

Bestuurlijke afspraken vroegsignalering

Posted on by

Minister Vijlbrief van SZW stelt jaarlijks afgerond € 20 miljoen beschikbaar aan gemeenten om beginnende schulden aan te pakken via vroegsignalering. Vorige week werd dit bedrag al bekend via de Miljoenennota en Septembercirculaire. Gemeenten kunnen de middelen bijvoorbeeld gebruiken om meer capaciteit in te zetten.

De minister sprak gisteren met vertegenwoordigers van gemeenten, energieleveranciers, verhuurders, zorgverzekeraars en drinkwaterbedrijven af, dat zij zich zullen inspannen om schulden zo vroeg mogelijk te herkennen en tegen te gaan. Ze willen samen het bereik (nu 23%) vergroten naar 40% in 2029, en de ongewenste uitval van signalen, bijvoorbeeld door onvoldoende kwaliteit, halveren.

Er is een lijst met ruim 60 verbetermaatregelen in 6 categorieën:

I. Sociaal incasso en andere (inspannings)verplichtingen van vastelastenpartners
II. Ontvangen en oppakken van signalen door gemeenten
III. Contact met en bereik van de inwoner door gemeenten
IV. Hulpacceptatie en (door)verwijzing binnen gemeenten
V. Terugkoppeling resultaat van signalen aan vastelastenpartners door gemeenten
VI. Bedreigende situaties & overige signalen

In de bijlage bij de bestuurlijke afspraken vind je een uitwerking op hoofdlijnen.

IPE: Regel gemeentepolis landelijk

Posted on by

Denktank IPE onderzocht hoe gemeenten de gemeentepolis (ook wel minimapolis of collectieve zorgverzekering) vormgeven. Lees het rapport Gelijke toegang tot zorg voor minima (sep. 2026) en de samenvatting.

IPE constateert dat er grote verschillen zijn tussen gemeenten, en dat er 34 gemeenten zijn die geen gemeentepolis hebben. Het rapport geeft mooi vergelijkingsmateriaal om de gemeentepolis in jouw gemeente eens te vergelijken met die in andere gemeenten.

IPE adviseert om de gemeentepolis af te schaffen en de bescherming van mensen in armoede tegen hoge zorgkosten landelijk te regelen. Iedereen met een laag inkomen wordt in hun voorstel automatisch vrijgesteld van eigen betalingen in het basispakket. De Rijksoverheid betaalt mee aan de premie van een aanvullende verzekering voor ten minste mondzorg, fysiotherapie en een bril of contactlenzen. Samen doen deze twee maatregelen wat de gemeentepolis nu ook doet, maar dan grotendeels automatisch en voor iedereen in Nederland hetzelfde. Ik kan me in hoofdlijnen vinden in deze oproep.

Lees meer over deze gemeentelijke regeling in het dossier Collectieve zorgverzekering.

Miljoenennota 2027: € 20 miljoen structureel voor vroegsignalering

Posted on by

Op p 24 van de Begroting SZW lees je: Uit de envelop voor de aanpak van armoede en het tegengaan van problematische schulden is structureel € 20 miljoen per jaar overgeheveld naar de SZW-begroting voor vroegsignalering van schulden.*

Op p. 42 van de Miljoenennota lees je dat de opslag van 10% in de regeling betalingsachterstand zorgpremie (voorheen wanbetalersregeling) wordt afgeschaft, ‘zodat deze inwoners straks de gewone gemiddelde zorgpremie gaan betalen, net als ieder ander’.

De middelen voor proactieve dienstverlening bijstand zijn wat doorgeschoven, omdat de beoogde inwerkingtreding is verschoven naar 1-1-2027. Lees meer in het dossier proactieve dienstverlening.

Een kort artikeltje deze keer, want verder heb ik geen nieuwtjes kunnen vinden in de Miljoenennota.

Overigens is alles nog onder voorbehoud. De Kamer moet de begroting nog goedkeuren. En voor de gemeentelijke middelen geldt: die zijn pas definitief als ze in een circulaire staan.

Dit filmpje reflecteert niet per se mijn mening over dit kabinet hoor. Ik vond het gewoon grappig.

* Aanvulling 15/9: In de Septembercirculaire lees je dat het gaat om € 19,7 miljoen.

Introductiecursus armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

Op 10 november is er weer de introductiecursus gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid.

Tijdens deze cursus leer je hoe gemeenten armoede- en schuldenbeleid maken. Je krijgt antwoord op de volgende vragen:

  • Welke beleidsvrijheid hebben gemeenten?
  • Welke wet- en regelgeving is relevant?
  • Hoe werkt schuldhulpverlening?
  • Welke gemeentelijke minimaregelingen zijn er?
  • Wat kun je doen aan preventie?
  • Wat is de aard en omvang van de problematiek in mijn gemeente?
  • Wat zijn relevante trends en ontwikkelingen?
  • Welke bevoegdheden hebben college en gemeenteraad?
  • Hoe werkt de gemeentebegroting?
  • Waar vind ik relevante informatie en hoe blijf ik op de hoogte?

Het programma wordt verzorgd door Martijn Schut.

Voor wie

De cursus is vooral bedoeld voor gemeentelijke beleidsadviseurs die nieuw zijn op het terrein van armoedebeleid en/of schuldhulpverlening. Maar ook voor bijvoorbeeld managers of bestuurders bij gemeenten is de cursus interessant. De cursus is daarnaast ook nuttig voor organisaties die op het terrein van armoede- en schuldenbeleid veel te maken hebben met gemeenten.

Datum en locatie

Dinsdag 10 november 2026, 09:30 – 16:30 uur

De cursus wordt gegeven op 10 minuten lopen vanaf Utrecht Centraal in de historische zandtrechters, in Utrecht bekend als de U-trechters. Je kunt parkeren op het naastgelegen Jaarbeursterrein.

Cursuslocatie: “De U-trechters”

Adres: Veilinghavenkade 4 te Utrecht.

Kosten en aanmelding

  • Deelname kost € 475,- excl. btw per persoon.
  • Je kunt tot 2 weken voor de cursus annuleren. We brengen dan € 60 administratiekosten in rekening. Je kunt eventueel een collega in jouw plaats laten komen.
  • De cursus is inclusief lunch.
  • Na afloop ontvang je een deelnamecertificaat.
  • Meld je aan met het formulier onderaan deze pagina.

Meer informatie

Neem voor meer informatie contact op via info@martijnschut.eu of tel. 06-5176 5099.

Handig voor als er bijvoorbeeld op het laatste moment iets wijzigt
Naar dit e-mailadres sturen we de factuur.
Aan deze organisatie richten wij de factuur
Aan deze persoon richten we de factuur
Dit betalingskenmerk vermelden we in de factuur.

CBS-cijfers: minima per gemeente volgens nieuwe methode

Posted on by

Het CBS publiceerde eerder deze week een excel met per gemeente het aantal huishoudens met een inkomen tot x% van het sociaal minimum.

Tot dusverre werden deze cijfers jaarlijks gepubliceerd via StatLine. Het CBS heeft besloten deze reeks te beëindigen. De cijfers waren inhoudelijk verouderd en sloten niet aan op hoe gemeenten in de praktijk vaststellen of iemand recht heeft op inkomensondersteuning. Het CBS ontwikkelde daarom een nieuwe statistiek die aansluit op de gemeentepraktijk en de actuele beschikbaarheid van data. De huidige tabellenset vormt de eerste oplevering van de nieuwe minimastatistiek. Deze bevat cijfers van 2021 t/m 2024 voor alle gemeenten.

Samenvatting nieuwe methode

Om vast te stellen of iemand onder of net boven het bestaansminimum leeft (en daarmee recht heeft op een lokale regeling van de gemeente), spelen inkomen, vermogen, en grensbedragen een rol. Uitgangspunt hierbij is de Participatiewet.

Bij recht op een lokale regeling van een gemeente vormt het netto jaarinkomen van de hoofdkostwinner en dat van de eventuele partner het uitgangspunt. Voor de grensbedragen die op dit inkomen worden toegepast in de Participatiewet, gaat het CBS uit van de netto bijstandsbedragen tot AOW-leeftijd en vanaf AOW-leeftijd, waarbij het CBS alleenstaanden en paren onderscheidt.

Bij de vermogensgrens maakt het CBS ook onderscheid tussen alleenstaanden en paren. Bij eigenwoningbezitters hanteert de Participatiewet een drempel voor de overwaarde van de woning. Niet in iedere gemeente telt het vermogen mee om in aanmerking te komen voor een lokale minimaregeling. De minimastatistiek bevat daarom het aantal rechthebbenden op basis van zowel alleen het inkomen als het inkomen én het vermogen. Laatstgenoemde variant is de standaardindeling voor minima.

Let op: dit betekent dat deze cijfers niet meer vergelijkbaar zijn met de cijfers van vóór 2021 en de cijfers op Statline. Ik zal het dossier Cijfers z.s.m. aanpassen.

Nieuwe concept-AMvB proactieve dienstverlening

Posted on by

Volgende week behandelt de Tweede Kamer het wetsvoorstel proactieve dienstverlening. Gisteren stuurden de ministers van SZW een nieuwe concept- AMvB (ook wel ‘ontwerpbesluit’) naar de Kamer. Ten opzichte van de consultatieversie van 2 april 2026 zijn naar aanleiding van de Kamerbehandeling in het voorjaar een paar wijzigingen doorgevoerd. Er zijn geen verrassingen; de belangrijkste wijzigingen waren al aangekondigd en had ik al verwerkt in het dossier Wet proactieve dienstverlening. Daar lees je alles over het wetsvoorstel.

Grote verschillen per gemeente in Individuele Inkomenstoeslag

Posted on by

Het Instituut voor Publieke Economie onderzocht hoe gemeenten de Individuele Inkomenstoeslag (IIT) vormgeven. Er zijn grote verschillen in o.a. de hoogte van de toeslag en de inkomensgrenzen, zo blijkt.

IPE presenteert de resultaten in een handig dashboard waar je je eigen gemeente kunt aanklikken en vergelijken met andere gemeenten.

Het onderzoek was veelvuldig in het nieuws:

  • Volkskrant: Minima in Amsterdam krijgen 85 euro extra steun, een paar kilometer verderop is het 1.050 euro
  • Nu.nl: Nederlanders krijgen heel verschillende bedragen als ze langdurig arm zijn
  • BNR: Grote kloof in gemeentelijke inkomenstoeslag voor minima
  • Telegraaf: Arm gezin krijgt in de ene gemeente tot ruim duizend euro meer toeslag dan in de andere: ’Lijkt steeds meer op Postcode Loterij’
  • Metro Nieuws: Onderzoek: inwoners met hetzelfde lage inkomen lopen tot 1000 euro mis
  • Financieel Dagblad: Grote verschillen per gemeente in toeslagen voor minima
  • Het Parool: 85 euro in Amsterdam, 710 euro in Diemen: grote verschillen tussen gemeenten in extra inkomenssteun
  • Algemeen Dagblad: Extra steun voor minima verschilt behoorlijk per gemeente: ‘Lijkt steeds meer op postcodeloterij’
  • Reformatorisch Dagblad: Instituut: gemeentelijk minimabeleid lijkt op postcodeloterij

Meer info over de IIT vind je in het dossier Individuele Inkomenstoeslag.

In Voortgangsbrief Routekaart Hervormingsagenda inkomensondersteuning 2026 weinig nieuws over gemeentelijk armoedebeleid

Posted on by

Gisteren stuurden de bewindspersonen van SZW de voortgangsbrief Routekaart Hervormingsagenda inkomensondersteuning 2026 naar de Tweede Kamer. Zo’n voortgangsbrief krijgen we jaarlijks. Hier vind je de samenvatting van die van vorig jaar.

De Hervormingsagenda is gericht op een zekerder, begrijpelijker en toekomstbestendig stelsel van sociale zekerheid, toeslagen en fiscaliteit. Het kabinet wil een stelsel waarin (meer) werken loont, complexiteit afneemt en de uitvoering houdbaar blijft. De Hervormingsagenda is een werkagenda waarvan concrete uitwerking stapsgewijs komt en vervolgens politiek gewogen moet worden, inclusief de budgettaire randvoorwaarden.

In deze voortgangsbrief staat niet heel veel nieuws over gemeentelijk armoedebeleid. Wel wat meer toelichting op zaken rond proactieve dienstverlening. De kabinetsprioriteiten voor wat betreft het (gemeentelijk) armoedebeleid zijn (nog steeds):

  • Samenwerking met gemeenten om het aantal landelijke en gemeentelijke armoederegelingen te verminderen en te harmoniseren.
  • Basisniveau voor aanvullende gemeentelijke regelingen, zodat mensen ongeacht hun woonplaats rond kunnen komen.
  • Proactieve dienstverlening: Op korte termijn werken UWV, SVB en gemeenten samen in fysieke en digitale adviesloketten aan het faciliteren van (vooringevulde) aanvragen voor inkomensondersteuning. Op korte termijn is ook de inzet gegevensdeling mogelijk te maken voor proactieve dienstverlening bij regelingen met een hoog niet-gebruik, zoals de AIO, algemene bijstand en schuldhulpverlening. Over de financiering van proactieve dienstverlening bij bijzondere bijstand en de studietoeslag gaan wij nader met uw Kamer in gesprek. Daarnaast komen er op korte termijn experimenten met gegevensdeling voor betere (proactieve) dienstverlening in gemeenten die koploper willen zijn en bij UWV en de SVB, passend binnen hun capaciteit. Op middellange termijn streven we ernaar de goede mogelijkheden voor gegevensuitwisseling voor proactieve dienstverlening te vergroten met andere publieke dienstverleners, zoals de Belastingdienst, Dienst Toeslagen, DUO en waterschappen. Op middellange termijn verkennen we ook waar automatische toekenning mogelijk en wenselijk is, te beginnen met gemeentelijke minimaregelingen, de Toeslagenwet en de kwijtschelding van de lokale belastingen. Specifiek voor de kwijtschelding van lokale belastingen voor mensen met een Wajong- of WIA-uitkering is aan lokale overheden gevraagd de eerder gecommuniceerde, tijdelijke oplossing te continueren. Over een eventuele structurele oplossing vindt overleg plaats tussen alle betrokken departementen
  • Vertrouwen herstellen: Zorgen dat mensen daadwerkelijk ontvangen waar ze recht op hebben, via betere informatie en persoonlijk contact.

Adviesrecht mislukt

Posted on by

Het adviesrecht van gemeenten bij schuldenbewind is geëvalueerd. Lees het evaluatierapport en de kabinetsreactie.

Gemeenten mogen de rechter adviseren om bijvoorbeeld een lichtere vorm van hulp aan te bieden. Het adviesrecht moest zo de grip van gemeenten op de financiële hulp die inwoners ontvangen, versterken. Maar minister Vijlbrief schrijft dat ‘het adviesrecht in zijn huidige vorm in de praktijk niet het effect heeft dat bij aanvang werd verwacht’.

Slechts 9 adviezen

Slechts 11% van de gemeenten heeft sinds de introductie gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheden rond het adviesrecht zoals de opt-in waarbij de rechter aan de bewindvoerder vertelt de gemeente geïnformeerd wil worden. Veel gemeenten deden dit eenmalig en gaven er daarna geen vervolg meer aan. In de evaluatieperiode liepen er op het hoogtepunt 55.500 schuldenbewinden. In vijf jaar tijd kregen rechters hierover 9 adviezen van gemeenten, slechts 3 keer kwam het tot een lichtere vorm van hulp dan het door de rechter uitgesproken schuldenbewind.

Wet in huidige vorm voortzetten

Vijlbrief schrijft dat de evaluatie echter ook een aantal positieve elementen van het adviesrecht laat zien. Het gaat daarbij om de mogelijkheid voor gegevensdeling en de meldingsplicht, waardoor de regierol van gemeenten wordt versterkt. Het kabinet wil deze mogelijkheden voor gemeenten en bewindvoerders behouden en is voornemens op dit moment de wet in zijn huidige vorm voort te zetten.

Moment van advisering

Om inwoners vrije toegang tot schuldenbewind te geven mogen gemeenten pas ná het rechterlijke besluit adviseren. Na 5 jaar blijkt dat gemeenten dat moment juist ‘ongepast vinden om advies te geven nadat de rechter al uitspraak heeft gedaan. Er bestaat een nadrukkelijke wens om geen onrust te veroorzaken bij kwetsbare inwoners door te adviseren op een recent rechterlijk besluit dat dan al is genomen’, schrijft minister Vijlbrief.

Het kabinet ziet echter geen aanleiding om het moment van advisering te verplaatsen, omdat de onderzoekers concluderen dat dit naar verwachting niet in het belang van de inwoner is. Ergens snap ik dat wel. Als meer gemeenten gaan adviseren zorgt dat voor langere doorlooptijden. Bij verschillende rechtbanken zijn er bovendien nu al lange wachttijden voor schuldenbewind. Maar liefst zie ik dat de rechter – net als bij de Wsnp – de verzoeker vraagt om eerst te kijken of de gemeente een goed alternatief heeft.*

Convenanten

Vijlbrief ziet ook mogelijkheden voor betere borging van de alternatieven voor het adviesrecht, zoals convenanten. Het kabinet zal gemeenten actief stimuleren en ondersteunen bij het sluiten van lokale of regionale samenwerkingsafspraken met bewindvoerders, daarbij gebruik makend van de goede voorbeelden en ervaringen die er bij gemeenten en beschermingsbewindvoerders in de uitvoering al zijn.

Op de website van de NVVK lees je de reactie op de kabinetsreactie en een pleidooi om de convenanten verder te uniformeren. Bekijk ook de pagina Samenwerking bewindvoerders en gemeenten en de Modelovereenkomst ‘Samen de regie, sneller vooruit’.

Gegevensdeling

Het kabinet onderzoekt ook of de benodigde informatie-uitwisseling verder kan worden geautomatiseerd. En het kabinet vindt het kabinet het van belang dat gemeenten voldoende op de hoogte zijn van de voordelen van een opt-in, zoals de mogelijkheid van gegevensdeling en de informatiefunctie dat een inwoner onder bewind is gesteld. Het kabinet bespreekt met diverse partijen in het veld hoe hieraan praktisch invulling kan worden gegeven.

Tot slot

Vijlbrief sluit zijn brief af met: Tot slot: de wet heeft niet in de volle breedte gebracht wat ervan werd gehoopt, maar biedt naar het oordeel van het kabinet een fundament voor gemeentelijke regie bij integrale schuldhulpverlening. Door de wet te behouden, wordt voorzien in de noodzakelijke grondslag voor informatiedeling. Door vol in te zetten op verbetering van de samenwerking, hoopt het kabinet alsnog de samenwerking tussen gemeenten en bewindvoerders verder te versterken en de inwoner hiermee sneller van passende hulp bij schulden te voorzien.

* Vergelijk de aanpak in Tilburg. De gemeente heeft met bewindvoerders afgesproken dat er eerst een adviesgesprek met de gemeente is voordat een verzoekschrift wordt ingediend bij de rechter. Deze aanpak bestond al vóór het adviesrecht bestond en is in 2019 geëvalueerd.

Noodfonds Energie krijgt vorm

Posted on by

Het kabinet stelt €193 miljoen beschikbaar voor een nieuw Noodfonds Energie. De voorwaarden voor de aanvraag en het beschikbare bedrag worden met elkaar in lijn gebracht om te zorgen dat alle huishoudens die recht hebben een aanvraag kunnen doen. Het kabinet denkt 500.000 huishoudens te kunnen helpen die hun energierekening niet kunnen betalen. Dat zijn er veel meer dan in voorgaande jaren, schrijft minister Vijlbrief vandaag in een Kamerbrief.

Komende winter

In september laat de minister weten wanneer het Noodfonds precies opengaat, zodat mensen in elk geval voor de winter duidelijkheid hebben. Het Noodfonds gaat minimaal 4 maanden open.

Dezelfde doelgroep

Mensen kunnen een aanvraag doen als het inkomen laag is en de energierekening hoog. Met de informatie die er nu is, verwacht het kabinet dezelfde doelgroep te kunnen hanteren als in het eerdere Tijdelijk Noodfonds Energie. Het gaat om huishoudens met een bruto-inkomen tot 130% van het sociaal minimum en een energiequote van 8% of hoger. Daarnaast gaat het om huishoudens met een bruto-inkomen tussen 130% en 200% van het sociaal minimum en een energiequote van 10% of hoger. De energiequote is het percentage van het inkomen dat wordt uitgegeven aan energiekosten. Het Noodfonds betaalt voor mensen de helft van het bedrag van de energiekosten wat boven de grens van 8 of 10% uitkomt. De gemiddelde tegemoetkoming is ongeveer €300.

Het Noodfonds Energie wordt een publieke regeling

Het Noodfonds Energie krijgt een nieuwe opzet. Het wordt een publieke regeling. Dat betekent dat het wordt uitgevoerd onder de waarborgen van de Algemene wet bestuursrecht, zoals bezwaar en beroep, en dat het volledig uit publieke middelen gefinancierd wordt. De regeling wordt zo opgezet dat alle mensen die voldoen aan de voorwaarden een aanvraag kunnen doen. ook worden voorbereidingen getroffen voor een papieren aanvraagroute en tweedelijnsklachten bij de Nationale Ombudsman.

Dossier energiearmoede

Binnenkort vind je op dit blog een nieuw dossier ‘energiearmoede’ met daarin alles wat je moet weten om als gemeente energiearmoede te bestrijden. Daarin vind je dan ook de laatste stand van zaken van het Noodfonds.

11 moties aangenomen

Posted on by

De Tweede Kamer heeft vandaag 11 moties aangenomen:

  1. Motie Flach c.s. over nog dit jaar voorstellen doen om de vindbaarheid, effectiviteit en reikwijdte van de schuldpauzeknop te vergroten.
  2. Motie Patijn c.s. over voor een basisniveau van regelingen gemeenten met een succesvol en toereikend schulden- en armoedebeleid volgen.
  3. Motie Patijn c.s. over in kaart brengen welke mogelijkheden er zijn om jongeren beter te informeren over hun financiële situatie.
  4. Motie Ceder c.s. over de huidige ondergrens van €75 voor het treffen van een betalingsregeling schrappen.
  5. Motie Ceder over het huidige stelsel van materiewetten op het terrein van inning en incasso vereenvoudigen.
  6. Motie Ceder en Flach over succesvolle initiatieven stimuleren waarbij vrijwilligersorganisaties financiële educatie op scholen verzorgen.
  7. Motie Biekman over een verkenning naar goede voorbeelden van toegang tot armoede- en schuldhulp op mbo-instellingen.
  8. Motie Biekman en Bolhuis over ervaringskennis structureel betrekken bij evaluaties van armoede- en schuldenbeleid.
  9. Motie Hamstra c.s. over een verkenning naar juridische en praktische knelpunten voor banken om klanten bij signalen van geldzorgen actief te wijzen op hulp.
  10. Motie Hamstra c.s. over een praktische werkgeversroute voor vrijwillige en vertrouwelijke doorverwijzing naar hulp.
  11. Motie Van Brenk over de bekendheid en de bruikbaarheid van de AIO vergroten.

Er zijn ook moties verworpen of aangehouden.

Schuldregeling binnen 140 dagen

Posted on by

Gisteren legden Minister Vijlbrief (SZW) en staatssecretaris Van Bruggen (J&V) het langverwachte wetsvoorstel Wet Schuldregelen ter consultatie.

Reactietermijnen

Reactietermijnen voor schuldeisers, maar ook voor schuldregelaars, zijn een belangrijk onderdeel van het wetsvoorstel. Schuldeisers moeten binnen 21 dagen reageren op een verzoek saldo-opgave en een voorstel voor schuldregeling.

Schuldregelaars moeten op hun beurt binnen 21 dagen na ontvangst saldo-opgaven een voorstel voor schuldregeling doen. En binnen 21 dagen na reactie van schuldeisers op dat voorstel moet de schuldregelaar een schuldregeling treffen of (bij weigering of uitblijven reactie) een verzoek dwangakkoord en/of toelating Wsnp doen.

De termijnen kunnen hier en daar worden opgerekt. Alles bij elkaar moet er binnen 140 dagen na saldo-verzoek een schuldregeling of verzoek dwangakkoord/Wsnp tot stand komen. Uitstel vanwege bijzondere omstandigheden niet meegerekend.

Boetes voor onbevoegde schuldregelaars

Het wetsvoorstel geeft de minister de bevoegdheid om een bestuurlijke boete op te leggen aan onbevoegde schuldregelaars die onterecht geld vragen voor schuldregeling.

Samenvatting

De uitgebreidere samenvatting van het wetsvoorstel vind je in het dossier: wet schuldregelen.

Collectief afbetalingsplan krijgt vorm

Posted on by

Vorige week stuurde staatssecretaris Van Bruggen van J&V haar aanpak civiele invordering naar de Tweede Kamer. Dit is een nadere uitwerking van de versie van haar voorganger staatssecretaris Struycken (mei 2025). In het nieuwe invorderingsstelsel worden een zorgplicht voor deurwaarders en een collectief afbetalingsplan geïntroduceerd.

Collectief afbetalingsplan (CAP)

Voor gemeenten is vooral het CAP relevant. Het CAP is een gecoördineerde, vrijwillige betalingsregeling voor een debiteur met meerdere schuldeisers, gericht op volledige betaling van de schulden. Het wordt uitgevoerd in de minnelijke incassofase, dus vóór beslag. Verder weten we nu:

  1. Het CAP mag uitgevoerd worden door de artikel 48 Wck-partijen (waaronder gemeenten) en – onder nog nader uit te werken voorwaarden – door incassobureaus.
  2. De ondergrens voor de afloscapaciteit is de beslagvrije voet.
  3. Er komt een wettelijke grondslag voor deurwaarders om door te verwijzen naar schuldhulpverlening. Maar er komt helaas geen plicht, wat ik om meerdere redenen een gemiste kans vind. Nu de beslagvrije voet de ondergrens wordt, is er nóg een reden voor deurwaarders om niet heel actief door te verwijzen naar schuldhulp.

Financiering

Op dit moment wordt onderzocht hoe de financiering van het CAP kan worden vormgegeven. Hierbij worden voor verschillende ontwerpkeuzes varianten in beeld gebracht. Dit onderzoek wordt naar verwachting rond de zomer afgerond.

Reactie NVI

De Nederlandse Vereniging van gecertificeerde Incasso-ondernemingen verwijst in haar reactie naar het door Van Bruggen bijgevoegde onderzoek van Berenschot: ‘Gerechtsdeurwaarderskantoren vermengen steeds vaker commerciële minnelijke incasso met hun publieke taak als openbaar ambtenaar, waardoor de scheidslijn tussen beide functies minder duidelijk wordt. Deze hybride positie kan bij schuldenaren de indruk wekken dat het gezag van de gerechtsdeurwaarder wordt ingezet ter ondersteuning van commerciële incassoactiviteiten. Bovendien zorgt dit voor een onbalans in de markt ten laste van de schuldenaren: doordat gerechtsdeurwaarders zowel de buitengerechtelijke als de gerechtelijke fase kunnen bedienen, beschikken zij over een concurrentievoordeel ten opzichte van reguliere marktpartijen. Dit roept vragen op over een evenwichtige rolverdeling binnen de incassoketen, hoe escalatie van schulden wordt voorkomen en mogelijke perverse financiële prikkels door vermenging van commerciële en ambtelijke activiteiten.’

Planning wetgeving

Van Bruggen streeft ernaar uiterlijk in het voorjaar van 2027 een voorstel in internetconsultatie te brengen.

Update

  • 18 juni 2026: Motie van het lid Ceder (CU) over private schuldeisers die deelnemen aan het collectieve afbetalingsplan financieel laten bijdragen aan de uitvoeringskosten van de schuldregeling.

Immerloo Schuldenvrij

Posted on by

Twee jaar geleden startte gemeente Arnhem een experiment waarbij ze de schuld van 40 tot 60 huishoudens in de armste buurt van Nederland – Immerloo – grotendeels afkopen met een afkoopfonds. Gisteren werden de resultaten gepresenteerd in de koepelgevangenis, waar we niet om de analogie met schulden heen konden.

Hoe werkt het afkopen

  1. De afloscapaciteit wordt volgens NVVK regels berekend op basis van het vrij te laten bedrag (vtlb).
  2. Eerst worden de niet-rijksoverheid schulden afgekocht, deze schuldeisers ontvangen een afkoopvoorstel. Hierbij worden zoveel mogelijk de NVVK regels gevolgd. Er zijn een paar uitzonderingen:
    a. Om het proces te versnellen worden schulden onder de €500 volledig afbetaald.
    b. De overige schuldeisers ontvangen een aanbod van minimaal 5% van het geldend bijstandsniveau. Er wordt geen 0-aanbod gedaan, schuldeisers krijgen dus altijd een deel van de schuld terug.
    c. Schulden bij de gemeente Arnhem worden in de meeste gevallen volledig kwijtgescholden.
    d. Als een schuldeiser niet meewerkt, wordt soms in een onderhandeling een hoger percentage aangeboden.
  3. Vervolgens wordt opnieuw het afkooppercentage berekend voor de overgebleven schulden bij de Rijksoverheid en ontvangt de Rijksoverheid afkoopvoorstellen op basis van de gebruikelijke NVVK regels.
  4. Zodra schuldeisers akkoord gaan met een afkoopvoorstel wordt het uit te keren bedrag binnen een week uitbetaald uit het afkoopfonds. Het huishouden is daarna schuldenvrij.

Doorbraakmethode en Doorbraakbudget

De begeleiding vindt plaats volgens de beproefde Doorbraakmethode van IPW: integraal, maatwerkgericht en met regie over alle leefdomeinen. De begeleiding is intensief, relationeel en langdurig (tot twee jaar), met waar nodig warme overdracht naar reguliere ondersteuning. De coaches hebben het mandaat om zelfstandig keuzes te maken en te doen wat nodig is. Ook hebben ze een Doorbraakbudget van ongeveer €400 waarmee ze direct kunnen handelen in urgente situaties. Veel gemeenten hebben al een doorbraakbudget of iets wat er op lijkt. In Maatwerkbudget (2019) vind je voorbeelden.

Resultaten

  • Gemiddeld werden huishoudens binnen ongeveer 9 maanden schuldenvrij.
  • Met €1 aan kosten wordt €1,08 aan maatschappelijke baten gerealiseerd.
  • En vooral: ‘Ik loop weer met opgeheven hoofd en kijk vooruit’.

Lessen

Als je als gemeente hiermee aan de slag wil, moet je flink voorinvesteren en je realiseren dat de baten niet volledig voor de gemeente zijn. Je kunt zoeken naar een fonds die dit met jouw gemeente wil aangaan. Misschien is het revolverende fonds van Kansfonds in Roermond een optie?

Over het afkopen van schulden: Het is natuurlijk erg prettig voor schuldeisers dat ze altijd minstens 5% krijgen en dat schulden tot €500 zelfs volledig worden betaald. Maar het liefst zie ik dat we de reguliere schuldhulpverlening zo inrichten dat schuldenafkoop niet nodig is. Het direct wegnemen van schulden is volgens mij niet het voornaamste doel. Je wil vooral dat er vanaf dag 1 schuldenrust is. Dat betekent dat er een wettelijke basis moet komen voor de pauzeknop, zodat alle schuldeisers de incasso tijdelijk moeten opschorten (we hebben natuurlijk al het moratorium, maar het kost te veel tijd om die te effectueren). Een keerzijde van afkopen is daarnaast dat het landelijke afspraken tussen NVVK-leden en schuldeisers doorkruist. En de gemeente concludeert zelf: schuldenafkoop bleek taai, tijdrovend en complex. In de praktijk was het organiseren van een efficiënt afkoopproces buiten de reguliere schuldhulpverlening complex, vooral door de betrokkenheid van maar liefst 177 schuldeisers.

Wat alle gemeenten wat mij betreft morgen mogen invoeren is wel de Doorbraakmethode en het Doorbraakbudget. Ik denk dat die in Arnhem het belangrijkste verschil maken.

Lees meer

Aanvullingen na publicatie van dit artikel:

Deurwaarder vergroot bereik schuldhulpverlening

Posted on by

In een pilot in zes gemeenten is onderzocht wat het oplevert als deurwaarders proactief betalingsproblemen signaleren bij debiteuren en hen warm overdragen aan de gemeentelijke schuldhulpverlening.

Het belangrijkste resultaat van de pilot is dat deurwaarders bij ongeveer de helft van de debiteuren die zij spreken, op basis van wat de debiteur vertelt, inschatten dat zij ondersteuning vanuit de gemeentelijke schuldhulpverlening kunnen gebruiken.

Ongeveer de helft van deze groep wil verwezen worden en hiervan meldt ongeveer de helft zich ook daadwerkelijk bij de gemeente. Daarmee leidt de aanpak in een kwart van de gevallen waarin een doorverwijzing zinvol wordt geacht tot een eerste gesprek bij de schuldhulpverlening.

Daarnaast blijkt dat bijna de helft van de debiteuren die zich bij de gemeente meldt, vooraf niet bekend was bij schuldhulpverlening of vroegsignalering.

Meldplicht

Al jaren breken we ons hoofd over hoe we de 724.110 huishoudens met problematische schulden beter kunnen bereiken. De deurwaarderij is misschien wel de beste vindplaats: deurwaarders legden vorig jaar 321.000 keer beslag op inkomen en bezorgden 285.000 keer een dagvaarding, waarbij mensen met schulden worden opgeroepen om zich bij de rechter te verantwoorden.

Het lijkt me dus goed om deze werkwijze structureel in te voeren. Maar dan liefst met een plicht voor deurwaarders om beslagen te melden bij de gemeente. Want er was in de pilot ook een groep debiteuren die de deur niet opendeden voor de deurwaarder. Misschien dat het hulpverleners wel lukt? En er zijn nog meer redenen om een meldplicht in te voeren. De onderzoekers bevelen overigens aan om een wettelijke grondslag voor toestemming aanmelding bij schuldhulp te creëren (p.48) en de ketenverwijzing onderdeel te maken van de pauzeknop (p.49).

Proactieve dienstverlening

Overigens mogen SVB, UWV en gemeenten, zodra de wet proactieve dienstverlening in werking treedt, bij de gemeentelijke schuldhulpverlening melden dat er beslag is gelegd op bijvoorbeeld een uitkering. Volgende week behandelt de Tweede Kamer het wetsvoorstel. Lees meer in het dossier proactieve dienstverlening.

  • Aanvulling 9 juni 2026: Van Dijk (SP) stelt hierover Kamervragen.

Meicirculaire 2026: middelen vroegsignalering, energiehulp, alleenverdienersproblematiek en kinderarmoede

Posted on by

In de zojuist verschenen meicirculaire lees je:

  • Gemeenten krijgen dit jaar €21,3 miljoen voor vroegsignalering. Zie korte toelichting op p. 32. Vanaf p. 86 zie je de bedragen per gemeente. We wisten al dat gemeenten ongeveer dit bedrag zouden krijgen, maar nu het in de meicirculaire staat is het definitief. Vorige week zei minister Vijlbrief dat hij ook voor komende jaren probeert geld vrij te maken voor vroegsignalering, maar het is nog onzeker of dat lukt.
  • Gemeenten krijgen in totaal bijna €30 miljoen voor de bestrijding van energiearmoede (€29,4 miljoen om precies te zijn). Bij de decembercirculaire 2025 kregen gemeenten de eerste €9,7 miljoen. Nu bij de meicirculaire de resterende €19,7 miljoen. Toelichting op p. 32. Vanaf p. 90 zie je de bedragen per gemeente.
  • Gemeenten krijgen sinds 2016 ook nog steeds jaarlijks €85 miljoen voor bestrijding kinderarmoede (de zogenaamde Klijnsmagelden). Toelichting op p. 47. Vanaf p. 159 zie je de bedragen per gemeente voor 2027 e.v. De bedragen voor 2026 vind je in de meicirculaire 2025.
  • Voor de alleenverdienersproblematiek in 2026 is €27,5 miljoen beschikbaar. Verder is er een nabetaling van €6 miljoen voor 2024. Zie toelichting op p. 31. Op p. 78 de bedragen per gemeente.

Een overzicht van alle gemeentelijke budgetten voor armoede- en schuldenbeleid vind je in het dossier Financiering.

Mogelijk toch €20 miljoen voor vroegsignalering t/m 2029

Posted on by

Op 18 mei debatteerde minister Vijlbrief met de Tweede Kamer over de begroting van SZW. Lees het verslag.

De belangrijkste punten:

  1. Gemeenten krijgen voor 2027 t/m ’29 mogelijk toch (minstens) €20 miljoen voor vroegsignalering. Na een aankondiging in januari kwam dit later bij de voorjaarsnota onder druk te staan door de afroming van IBO middelen en een uitname uit het armoede- en schuldenbudget voor tijdelijke energienoodmaatregelen. Op p. 32 van het verslag licht Vijlbrief een en ander toe: Dit is erg belangrijk. Ik ga dus proberen om die vroegsignalering in ieder geval nog te regelen. Nabrander: geef het geld nog niet uit, want er is echt nog wel een stevig voorbehoud. Er kan de komende tijd nog van alles gebeuren in de begroting van SZW/kabinet. Er zijn veel zaken die om prioriteit vragen. Zie ook de reactie onder dit bericht.
  2. (Pas) vanaf 2028 is er weer financiële ruimte voor andere armoede- en schuldenmaatregelen zoals het integraal schuldenoverzicht, collectief afbetalingsplan en andere zogenaamde IBO-maatregelen. Hiervan is nog niet duidelijk of/welk deel naar gemeenten gaat, behalve dus waarschijnlijk die €20 miljoen voor vroegsignalering.
  3. Minister Vijlbrief ontraadt de twee amendementen van Kamerlid Lahlah om proactieve dienstverlening voor bijzondere bijstand en studietoeslag mogelijk te maken, omdat de indiener geen deugdelijke (structurele) dekking aandraagt (p. 43).

Amersfoort en NS starten proef met gratis treinpas voor inwoners met laag inkomen

Posted on by

NS wil samen met gemeenten en andere overheden een speciale treinpas ontwikkelen voor mensen met een laag inkomen. Met de pas moeten inwoners makkelijker kunnen reizen en daardoor actiever kunnen deelnemen aan de samenleving. Als eerste stap start NS een proef in Amersfoort: duizend mensen met een laag inkomen kunnen een half jaar gratis met de trein.

Inwoners van Amersfoort met een laag inkomen kunnen zich via de gemeente aanmelden voor de proef. Een loting bepaalt welke duizend mensen mee mogen doen. De proef start op 1 juli.

Met de proef wil NS inzicht krijgen in het reisgedrag en de behoeften van deelnemers. Die resultaten moeten helpen bij het ontwikkelen van een definitieve reispas voor inwoners met een laag inkomen, in samenwerking met landelijke, regionale en lokale overheden.

NS voert daarnaast ook gesprekken met het Rijk en andere vervoerders over maatregelen om het openbaar vervoer voor specifieke doelgroepen goedkoper te maken.

Kabinetsplannen

Het kabinet gaat zich inzetten voor goedkopere treintickets buiten de spits. Dat wil premier Jetten ‘voor de komende zomermaanden’, zei hij recent in het debat over compenserende maatregelen voor de hoge energieprijzen. Het voorstel voor zo’n lager tarief werd eerder in het debat gedaan door Pro. In de Volkskrant lees je: Gesubsidieerde NS-maandkaart zal voor lage inkomens het verschil niet maken (achter betaalmuur).

Breaking: proactieve dienstverlening toch toegepast op algemene bijstand

Posted on by

…Nu géén 1 april grap*

Het kabinet wilde € 30 miljoen besparen door de wet proactieve dienstverlening niet toe te passen op de algemene bijstand. Op verzoek van een tegenstribbelende Tweede kamer zocht en vond het kabinet vandaag alternatieve dekking:

Het voorstel is nu het tweede knikpunt in het kindgebonden budget te leggen bij € 57.950 (prijspeil 2024). Dit is een wijziging ten opzichte van het recent bij de Kamer ingediende wetsvoorstel, waarin dit knikpunt nog op € 60.000 ligt. Dit betekent dat vanaf het toetsingsinkomen van € 57.950 de aanspraak op kindgebonden budget per 1 januari 2027 sneller afbouwt. NB. het toetsingsinkomen was in 2025 bijna € 110.000. In de inleiding van de Memorie van Toelichting (1 april 2026) lees je meer over de achtergronden bij de wijziging van het toetsingsinkomen. Update 19 mei 2026: zie ook: Nota van wijziging inzake Wijziging van de Wet op het kindgebonden budget en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met het verhogen van het afbouwpercentage voor ouders met een toetsingsinkomen vanaf € 60.000.

In het dossier wet proactieve dienstverlening vind je een samenvatting en de laatste stand van zaken.

* Voor de lezer die deze referentie niet begrijpt: op 1 april schreef ik een blog met exact dezelfde titel.

Energienoodmaatregelen nemen grote hap uit armoede- en schuldenbudget

Posted on by

Het kabinet besprak deze week met de Tweede Kamer de voorgenomen maatregelen om de gevolgen van de hoge energieprijzen te beperken. In dit nieuwsbericht op rijksoverheid.nl vind je de Kamerbrief met alle voorstellen en een samenvatting.

Voor gemeenten en huishoudens met een laag inkomen zijn er twee maatregelen die eruit springen:

1. Energiefixers

Om de verduurzaming van woningen te versnellen maakt het kabinet €80 miljoen vrij voor energiefixers (€40 miljoen in 2026 en €40 miljoen in 2027). Deze middelen worden beschikbaar gesteld aan gemeenten. Veel gemeenten zetten in het kader van de SPUK energiearmoede 2022-2027 al energiefixers in (ook wel energiecoaches, energiehulpen of klimaatklussers genoemd).

2. Noodfonds energie

Het kabinet bereidt een noodfonds energie voor zodat de kwetsbaarste huishoudens met een hoge energierekening komende winter hulp kunnen krijgen bij het betalen van die rekening. Voor dit fonds wordt €195 miljoen beschikbaar gesteld. Ter vergelijking: in 2025 was €69,5 miljoen beschikbaar. Het noodfonds sloot toen al na een week, omdat het geld op was.

De afgelopen jaren hadden we een publiek-privaat fonds. Vorig jaar werd aangekondigd dat er een volledig publiek fonds zou komen (die beschikkingen afgeeft waartegen bezwaar kan worden gemaakt en waarvoor een wetswijziging nodig is). Op p. 20 van de Kamerbrief lees je echter: ‘Het eerder voorziene publieke noodfonds energie met subsidie vanuit het Europese Sociaal Klimaatfonds is onuitvoerbaar gebleken.’ Daarom krijgt waarschijnlijk de Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie net als voorgaande jaren opnieuw een rol, zo lees je op noodfondsenergie.nl.

Gemeenten hebben geen rechtstreekse taak in de uitvoering van het Noodfonds Energie, maar kunnen inwoners wel doorverwijzen naar deze voorliggende voorziening. In antwoorden op Kamervragen (19 maart 2026) lees je: ‘Ook kunnen huishoudens die daar geen bezwaar tegen hebben ondersteuning krijgen van hun gemeenten bij de verlaging van hun energierekening, bijvoorbeeld energiecoaches, energiebesparende maatregelen en hulp bij het aanvragen van regelingen.’ Net als vorig jaar mag het energiefonds dus waarschijnlijk gegevens delen met gemeenten. Vandaag lees je op vng.nl dat de periode van datadeling (voor de gegevens uit 2025) wordt verlengd tot 1 oktober 2026.

In diezelfde antwoorden lees je dat er op 19 maart nog werd uitgegaan van een publiek fonds met subsidie vanuit het Sociaal Klimaat Fonds (SKF): Binnen de randvoorwaarden gesteld door het SKF krijgen huishoudens met een gasaansluiting, een relatief hoog energieverbruik en een beperkt inkomen jaarlijks €200. Ook lees je dat de inkomensgrens zou worden verlaagd van 200% naar 130% (antwoord 11). Ik weet niet of dit ook de uitgangspunten worden voor het aanstaande fonds.

Grote hap uit middelen armoede- en schuldenbeleid

Deze maatregelen worden deels betaald uit de envelop armoede- en schuldenbeleid waarvoor dit kabinet voor 2027 €125 miljoen en daarna € 150 miljoen structureel reserveerde. In de tabel op p. 23 van de Kamerbrief lees je dat €105 miljoen wordt onttrokken aan het budget voor 2027. Voor dat jaar blijft dus nog maar €20 miljoen over (!). Dit heeft overigens niet direct gevolgen voor gemeenten, omdat de middelen nog niet bestemd zijn. In het dossier Financiering zie je de aan gemeenten toegekende middelen.

Bij de voorjaarsnota werden ook de door het vorige kabinet gereserveerde middelen voor de uitwerking van tijdelijke maatregelen voor de preventie van schulden (ook wel bekend als IBO-schulden) al volledig afgeroomd. Voor 2027 kan het kabinet dus alleen nog bijvoorbeeld de vroegsignalering bekostigen. Het kabinet had aangekondigd daarvoor jaarlijks €20 miljoen vrij te maken t/m 2029 Dus toevallig (?) precies het bedrag dat nog over is voor 2027.

In de eerder genoemde tabel (p. 23 van de Kamerbrief) lees je dat daarnaast €90 miljoen wordt onttrokken aan de “Bestaande middelen energiearmoede” (€40 voor 2026 en €50 miljoen voor 2027). Deze middelen waren al gereserveerd voor het publieke energiefonds. Binnen het Europese Social Climate Fund Sociaal was dit bedrag nodig geweest voor de verplichte cofinanciering vanuit de lidstaat.

Lees meer

Van miljoen op de bank naar voedselbank

Posted on by

Ik kende Peter Dinkla al even. We hadden regelmatig contact over armoede- en schuldenbeleid. Hij vanuit zijn werk bij Humanitas, Beverwijk en Oisterwijk. Maar kort geleden drukte hij me zijn boek met zijn levensverhaal onder mijn neus en leerde ik een hele andere Peter kennen.

‘Hoe zie jij jouw toekomst?’ vragen zijn ouders. ‘Later heb ik een eigen villa met zwembad!’ antwoord de 11-jarige Peter. De hele familie lacht hem uit.

Als hij 30 jaar oud is, heeft hij genoeg verdiend om zijn droomvilla te kopen. Hij geniet van zijn rijkdom en luxe leven. Maar door de bankencrisis, gezondheidsproblemen en een scheiding, gaat hij op 50-jarige leeftijd failliet. Hij raakt alles kwijt, belandt in de bijstand en loopt zelfs een jaar bij de Voedselbank.

Terwijl hij zelf in de schuldsanering zit, helpt hij als vrijwilliger andere mensen met schulden. Hij volgt de hbo-opleiding schuldhulpverlening en bouwt een nieuwe carriére op in het sociaal domein.

Echt een aanrader! Peter beschrijft uitgebreid zijn levensloop voorafgaand aan wat hij noemt de ‘crash’. Hierdoor is de oplopende schuldenstress extra goed invoelbaar. En je begrijpt als lezer heel goed dat de schulden niet eendimensionaal het gevolg zijn van domme keuzes. Het geeft bovendien hoop: je kunt er sterker uitkomen dan je was. En het is daarnaast ook gewoon een grappig boek, met voor mij als generatiegenoot veel herkenbare anekdotes.

Zijn nieuwe missie is om het taboe op armoede en schulden te verkleinen. Hij adviseert gemeenten, geeft lezingen en werkt aan een theatershow. Wil je het boek kopen of een inspirerende lezing boeken? Kijk dan op www.PeterDinkla.nl.

Opfriscursus schuldhulpverlening

Posted on by

Stuur dit bericht door naar sociaal werkers, sociaal raadslieden (en wijkteams) in jouw gemeente.

Ben je sociaal werker of sociaal raadsman (m/v) en heb je te maken met hulpvragers met schulden? Dan is deze publicatie voor jou. In deze korte opfriscursus lees je hoe je de hulpvrager kunt helpen en in welke gevallen je beter kunt doorverwijzen naar schuldhulpverlening.

Wil je de hulpvrager toeleiden naar schuldhulpverlening? Geef dan deze link naar een animatie met uitleg over schuldhulpverlening:

Bij veel hulpvragers, maar ook bij professionals en vrijwilligers, leven misverstanden over schuldhulpverlening. Moet je bijvoorbeeld je huis of auto verkopen? Kom je als zzp’er ook in aanmerking? Heb je slechts € 50 per week om van rond te komen? Deze publicatie neemt een paar misverstanden weg. We hopen dat daardoor meer mensen de stap zetten richting schuldhulpverlening. En dat jij als sociaal werker of sociaal raadsman mensen met geldzorgen sneller naar schuldhulp verwijst.

In de publicatie lees je ook wat er speelt in 2026. In een half uurtje ben je weer helemaal bij!

De publicatie is gemaakt door de NVVK in samenwerking met Sociaal Werk Nederland.

Armoede-aanpak op school

Posted on by

De HvA maakte in opdracht van de gemeente Amsterdam de handreiking Verder met een armoede-aanpak op school. Stuur deze door naar de scholen in jouw gemeente! De handreiking geeft antwoord op vragen als:

  • Hoe kan mijn school armoede (beter) signaleren en bespreekbaar maken?
  • Hoe kan mijn school leerlingen en gezinnen met geldzorgen (beter) doorverwijzen en ondersteunen?
  • Hoe kan mijn school de financiële kennis en vaardigheden van leerlingen bevorderen?

Lees ook nog eens de al wat oudere maar nog relevante handreiking Omgaan met armoede op scholen (2020).

1 april

Posted on by

Eerder vandaag postte ik Breaking: proactieve dienstverlening toch toegepast op algemene bijstand.

SPOILER ALERT: Dit was een 1 april grap! Ik rectificeer dit nu meteen maar even, omdat ik me realiseer dat veel mensen niet veel verder komen dan alleen de kop van het artikel. En sorry, misschien was dit niet het meest geschikte onderwerp om een grap over te maken. Maar hopelijk draagt de extra reuring rond de wat verborgen alinea in de voorjaarsnota er wel aan bij dat dit onderwerp ook de Tweede Kamer bereikt.

In het vervolg krijg je weer gewoon betrouwbare informatie zoals je van mij gewend bent.

Breaking: proactieve dienstverlening toch toegepast op algemene bijstand

Posted on by

Vorige week lazen we in de voorjaarsnota dat de beoogde nieuwe wet proactieve dienstverlening straks niet kan worden ingezet voor het tegengaan van niet-gebruik van algemene bijstand. Na alle commotie in o.a. Binnenlands Bestuur en de NRC kondigt het kabinet aan het besluit in te trekken. ‘Bij nader inzien is het wellicht toch penny wise pound foolish‘, zegt een woordvoerder van het ministerie van SZW.

Spoiler alert: dit is een 1 april grap. Lees de rectificatie.

Commotie

Verschillende experts wijzen erop dat het weliswaar op korte termijn een besparing oplevert, maar dat de maatschappelijke kosten op termijn hoger zullen zijn door bijvoorbeeld schulden, stress en gezondheidsproblemen. ‘Hoeveel kost het hebben van een te laag inkomen wanneer er vervolgens allerlei schulden ontstaan?’, zegt bijvoorbeeld schuldenexpert André Moerman. Roger Franken, manager bij Kredietbank Limburg stelt: ‘Hoe gaat dit nu helpen om als overheid het vertrouwen van mensen terug te winnen?’ Merel de Rooy, auteur van De Boetefabriek: ‘Het is schandalig om je eigen falen al in te calculeren.’

Joeri Eijzenbach, beleidscoördinator bij de NVVK, noemt de keuze van het kabinet ‘een stap terug’. Hij legt in Binnenlands Bestuur uit: ‘Wanneer een inwoner aanklopt voor schuldhulp, kijken we eerst of iemand recht heeft op verschillende inkomensondersteunende voorzieningen. Het is dan natuurlijk veel handiger om met één druk op de knop te kunnen zien waar iemand recht op heeft, in plaats van iemand langs twaalf loketten te sturen. Het stelsel is al zeer complex, en de Wet proactieve dienstverlening is juist een stap waarmee de overheid burgers actief ontzorgt. Door deze nu niet toe te passen op de algemene bijstand, dringen we het toch al hoge niet-gebruik niet terug.’

Marianne van der Sloot, voorzitter van de VNG-commissie Participatie, Schuldhulpverlening en Integratie, ook in Binnenlands Bestuur: ‘Door het schrappen van de algemene bijstand uit de wet, raakt verbetering van de uitvoering verder uit beeld en staat de gemeentelijke uitvoering niet klaar voor bestaanszekerheidscrises zoals rondom energietarieven.’

Wetvoorstel is groeimodel

Minister Vijlbrief van SZW zal nog vóór de behandeling van het wetsvoorstel op 20 april een brief sturen naar de Tweede Kamer met meer toelichting op dit besluit. De regering ziet dit wetsvoorstel als een groeimodel. Gemeenten, UWV en SVB doen eerst op beperkte schaal ervaring op met het koppelen van bestanden. Op termijn kunnen meer bestanden worden gekoppeld en zullen ook bijvoorbeeld de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen aanhaken.

Dekking

Voor het opsporen van niet-gebruik van (aanvullende) bijstand stond € 30 miljoen gereserveerd. Het kabinet zal bij de behandeling van de voorjaarsnota komen met voorstellen voor de dekking. Voor de korte termijn wordt gedacht aan een bescheiden miljardairs-tax, verhoging van de accijns op fossiele brandstof (‘kwartje van Jetten’) of verdere verhoging van het eigen risico. Voor de lange termijn verwacht het kabinet de kosten te kunnen dekken door een besparing op de kosten van o.a. zorg en schuldhulpverlening.

Lees de volledige reactie van het kabinet.

Tweede Kamer neemt moties aan over Energiefonds, centralisering laptopregeling, boetepremie wanbetalers en meer

Posted on by

De Tweede Kamer heeft bij de behandeling van de begrotingsstaten de volgende moties en amendementen aangenomen:

  1. Motie Lahlah c.s. over met spoed de heropening van het Tijdelijk Noodfonds Energie verkennen.
  2. Motie Lahlah c.s. over het Nibud vragen om een doorrekening van de kabinetsplannen voor voorbeeldhuishoudens.
  3. Motie Lahlah c.s. over een oplossing waardoor mensen met een Wajong-uitkering niet meer onterecht kwijtscheldingen mislopen.
  4. Motie Hamstra c.s. over in kaart brengen wat er precies nodig is voor het automatisch uitkeren van inkomensondersteuning.
  5. Motie Hamstra c.s. over scenario’s uitwerken voor mogelijke ontwikkelingen in energieprijzen.
  6. Motie Ceder en Flach over de samenwerking met vrijwilligersorganisaties binnen de schuldhulpverlening versterken.
  7. Motie Ceder over uitspreken dat de premieopslag [voor zorgverzekerden met een betalingsachterstand] moet verdwijnen. Deze motie verzoekt de regering de Kamer voor het zomerreces te informeren over wat daarvoor nodig is.
  8. Motie Ceder over het met urgentie voorzetten van de uitwerking van het collectief afbetalingsplan en de zorgplicht voor deurwaarders.
  9. Motie Dassen en Biekman over met gemeenten bespreken of de laptopregeling overgeheveld kan worden naar het Rijk.
  10. Motie Moinat over rekening houden met verlenging van de subsidieactiviteiten van het Armoedefonds.
  11. Motie Van Brenk en Lahlah over uitspreken dat de meest kwetsbaren ontzien zullen worden bij het maken van beleidskeuzes inzake sociale zekerheid.
  12. Amendement Ceder c.s. over middelen voor het initiatief van SchuldHulpMaatje.
  13. Amendement Flach en Ceder over middelen voor de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp.
  14. Amendement Ergin c.s. over middelen om te waarborgen dat schuldhulpverlening sociaal, zorgvuldig en duurzaam is.
  15. Amendement Ergin c.s. over middelen voor effectievere vormen van participatiebevordering van kwetsbare jongeren. Hiermee wordt € 2 miljoen beschikbaar gesteld om voor tijdelijke, ontwikkelingsgerichte interventies die bijdragen aan schuldaanpak, terugkeer naar onderwijs of geleidelijke toeleiding naar werk.

Verworpen

Verschillende moties om verlaging van het maximumdagloon voor de WIA en verkorting van de WW van tafel te halen, hebben het niet gehaald. Ook de motie Dijk om de energietoeslag opnieuw in te voeren en de motie Dassen over noodpakketten beschikbaar stellen voor mensen rondom de armoedegrens, werden verworpen.

Afromen tijdelijke middelen IBO schulden

Posted on by

Op p.188. van de Voorjaarsnota 2026 lees je, dat tijdelijke middelen voor de uitwerking van tijdelijke maatregelen voor de preventie van schulden worden afgeroomd. Dit gebeurt, omdat er in het coalitieakkoord een nieuwe envelop met structureel € 150 miljoen voor armoede en schulden beschikbaar is.

In 2026 worden tijdelijke maatregelen voortgezet. De maatregelen vanaf 2027 zijn onderdeel van de uitwerking van de nieuwe envelop.

Op p. 184 lees je dat over de jaren 2026 – 2028 €5, €38 respectievelijk €99 miljoen wordt afgeroomd. Dit heeft geen gevolgen voor reeds aan gemeenten toegekende budgetten.

Eerder leek het erop dat de €150 miljoen van het nieuwe kabinet kwam bovenop de bestaande middelen voor armoede en schulden, maar dat is dus niet helemaal het geval.

Het vorige kabinet maakte geld vrij voor de IBO-maatregelen. De middelen waren bedoeld voor o.a. het collectief afbetalingsplan, zorgplicht voor deurwaarders, integraal schuldenoverzicht en andere IBO-maatregelen. De Miljoenennota 2025 gaf het beste overzicht van die middelen. In de Voorjaarsnota van 2025 werd daar echter al een deel van afgeroomd. Dit jaar wordt er dus opnieuw wat afgeroomd. Ik vind het erg lastig om te herleiden wat er nu nog van de oorspronkelijke middelen is overgebleven.

Updates

  • Het is me inmiddels duidelijk dat alle IBO-middelen nu zijn geschrapt met uitzondering van de €21 miljoen voor vroegsignalering in 2026.
  • Het kabinet had de intentie om na ondertekening van bestuurlijke afspraken ook voor de jaren 2027-2029 jaarlijks € 21 miljoen vrij te maken voor vroegsignalering. Maar dat zal dan dus uit een ander potje moeten komen. De € 150 miljoen voor armoede- en schuldenbeleid ligt dan het meest voor de hand.
  • De Tweede Kamer commissie Financiën heeft vragen gesteld over de voorjaarsnota (zie vraag 395).
  • De commissie voor SZW heeft op 9 april vragen voorgelegd aan de bewindspersonen (zie o.a. vraag 57: Wat zijn de gevolgen van het afromen van de tijdelijke middelen IBO-schulden voor de uitvoering van de maatregelen in het IBO, bijvoorbeeld voor de totstandkoming van het integraal schuldenoverzicht?

€21 miljoen voor vroegsignalering in 2026

Posted on by

In de Voorjaarsnota 2026 lees je op p. 191: ‘In 2026 wordt € 21 miljoen overgeboekt aan gemeenten voor de intensivering van vroegsignalering van (problematische) schulden.’ Dat is dus iets meer dan eerder aangekondigd.

In 2025 kregen gemeenten € 18,7 miljoen. Het budget voor 2026 wordt volgens dezelfde verdeelsleutel verdeeld.

Het rijk heeft ook voor 2027-2029 middelen gereserveerd voor vroegsignalering. Divosa, VNG, vastelastenpartners en SZW ondertekenen op 23 april 2026 bestuurlijke afspraken over de besteding daarvan. Lees meer daarover in het dossier vroegsignalering.

De Tweede Kamer moet de voorjaarsnota nog vaststellen. Het bedrag kan in theorie dus nog wijzigen. Ik verwacht dat pas in de septembercirculaire of (waarschijnlijker) de decembercirculaire de budgetten per gemeente definitief worden vastgesteld.

Versoberen proactieve dienstverlening

Posted on by

De Tweede Kamer behandelt op 20 april het wetsvoorstel wet proactieve dienstverlening.

In de Voorjaarsnota 2026 lees je op p. 188: Het voornemen om proactieve dienstverlening toe te passen op de algemene bijstand, wordt niet doorgezet. Dit leidt tot een besparing op de kosten van de algemene bijstand. Op p. 184 zie je om welke besparingen het gaat. In verband met de versobering kan een onderdeel van het voorgenomen besluit proactieve dienstverlening SZW niet in werking treden.

Begrotingsbehandeling over armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

Gisteren debatteerde de Tweede kamer in eerste termijn over de SZW-begroting voor 2026. Hier zijn de belangrijkste discussiepunten en toezeggingen met betrekking tot armoede- en schuldenbeleid:

  1. Stijging van armoede en de impact van kabinetsplannen
    • Kritiek op stijging armoede: Verschillende fracties (o.a. GroenLinks-PvdA, SP, 50PLUS, DENK) wezen op de verwachte toename van armoede door de kabinetsplannen, met name door bezuinigingen op sociale zekerheid, zoals de verkorting van de WW, verlaging van het maximumdagloon voor WIA en de AOW-leeftijd. De VVD en D66 benadrukten dat armoede ook om meer gaat dan alleen geld, zoals meedoen in de samenleving, maar dit werd door oppositiepartijen als onvoldoende gezien. NB. Op 26 februari werd de motie over ervoor zorgdragen dat de armoede in ons land in deze kabinetsperiode afneemt in plaats van toeneemt, met algemene stemmen aangenomen.
    • Cijfers en definities: Er werd gediscussieerd over de definitie van armoede en de nieuwe armoedegrens. Het CDA en 50PLUS vroegen zich af of de nieuwe definitie niet te veel mensen “uit de armoede definieert” en of alle groepen voldoende in beeld zijn. Ook werd gewezen op de intensiteit en duur van armoede, die vaak onvoldoende worden meegenomen in beleid. ChristenUnie diende een motie in om het Nibud voorbeeldhuishoudens te laten doorrekenen, met extra aandacht voor huishoudens met zorgkosten en kinderen. Dit werd breed gesteund.
    • Verlaging maximumdagloon WIA en verkorting WW: D66 en CDA gaven aan dat ze openstaan voor alternatieven als de verlaging van het maximumdagloon WIA juridisch niet houdbaar blijkt of als sociale partners met betere voorstellen komen. SP, SGP en JA21 vroegen om eerbiedigende werking bij de verlaging van het maximumdagloon en de verkorting van de WW, zodat bestaande gevallen niet geraakt worden. Het kabinet deed geen concrete toezegging.
  2. Vindbaarheid en toegankelijkheid van regelingen
    • Complexiteit van regelingen: Meerdere fracties (o.a. D66, CDA, 50PLUS) benadrukten dat armoedebeleid alleen effectief is als mensen weten dat ze recht hebben op ondersteuning en deze ook daadwerkelijk kunnen vinden. Er werd gewezen op de verschillen tussen gemeenten in de uitvoering van regelingen, zoals de bijzondere bijstand, studietoeslag en kwijtschelding van lokale belastingen. Dit leidt tot een “postcodeloterij” waarbij mensen in de ene gemeente wel en in de andere gemeente geen recht hebben op bepaalde voorzieningen.
    • Automatisering van toeslagen: Het CDA en GroenLinks-PvdA pleitten voor het automatisch toekennen en uitkeren van toeslagen, om onderuitputting en terugvorderingen te voorkomen.
  3. Schuldhulpverlening en schuldenindustrie
    • Schuldenindustrie: De ChristenUnie (Ceder) wees op de problematiek van de schuldenindustrie, waarbij schulden onnodig oplopen door kosten zoals aanmaningen, incassokosten en rentekosten. Er werd toezegging gevraagd voor financiering van het collectieve afbetalingsplan, maar het kabinet gaf geen concreet antwoord.
    • Vrijwilligersorganisaties, zoals SchuldHulpMaatje, spelen volgens ChristenUnie een cruciale rol spelen in het voorkomen van schulden en het bieden van hulp. Deze organisaties besparen de samenleving miljoenen euro’s per jaar, maar krijgen onvoldoende financiering en erkenning.
    • Eerder aanpakken: Er werd opgeroepen om schulden eerder aan te pakken, bijvoorbeeld door samenwerking met huisartsen en buurthuizen, zodat mensen niet pas hulp krijgen als de schulden al hoog zijn.
    • Betere begeleiding: ChristenUnie en DENK dienden een amendement in voor betere monitoring, begeleiding en nazorg in de schuldhulpverlening. Het kabinet werd opgeroepen om vrijwilligersorganisaties een vaste plek te geven als ketenpartner in de schuldhulpverlening.
  4. Stapeleffecten en kwetsbare groepen
    • Stapeling van problemen: Het CPB liet zien dat risico’s in het leven zich vaak opstapelen (bijv. werkloosheid, gezondheidsproblemen, scheiding). Het kabinet werd opgeroepen om bij hervormingen rekening te houden met deze stapeleffecten, vooral voor kwetsbare groepen zoals jongeren, alleenstaande ouders en mensen met een arbeidsbeperking.
    • Jongeren in armoede: DENK wees op de 350.000 kwetsbare jongeren in Nederland die te maken hebben met schulden, psychische problematiek en instabiele woonsituaties. Er werd gepleit voor meer ruimte voor gemeenten om deze jongeren te helpen, bijvoorbeeld via het Bouwdepot (een jaar lang maandelijkse bijdrage en begeleiding).
  5. Harmonisatie en uniformering van regelingen
    • Landelijke regelingen: D66, Volt en CDA pleitten voor het harmoniseren en uniformeren van gemeentelijke regelingen, zoals de studietoeslag, individuele inkomenstoeslag en gemeentelijke zorgpolis. Dit zou de toegankelijkheid vergroten en de “postcodeloterij” verminderen.
    • Nationale betaaldag: Het CDA en 50PLUS steunden het idee van een nationale betaaldag voor inkomensregelingen, om mensen meer grip te geven op hun financiën.
  6. Financiële educatie en preventie
    • Financiële opvoeding: Er werd opgeroepen om financiële educatie op scholen te verbinden met vroegsignalering en schuldhulpverlening, zodat jongeren niet pas geholpen worden als de schulden al hoog zijn.
    • Noodpakketten en maatschappelijke weerbaarheid: Volt en CDA vroegen aandacht voor noodpakketten en maatschappelijke weerbaarheid, vooral voor minima. Er werd voorgesteld om 15 miljoen euro uit het budget voor maatschappelijke paraatheid te halen om noodpakketten beschikbaar te stellen voor mensen die ze niet zelf kunnen betalen.

Dit debat wordt voortgezet op donderdag 19 maart (tweede termijn).

Kabinet Jetten continueert Nationaal Programma Armoede en Schulden

Posted on by

Gisteren stuurde Hans Vijlbrief, de kersverse minister van SZW, de voortgangsrapportage over het Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS) naar de Eerste en Tweede Kamer.

Het NPAS startte in juni 2025 onder het voorgaande (toen al demissionaire) kabinet. Het kabinet Jetten continueert voor zover ik kan overzien het NPAS volledig en presenteert de voortgang in de wij-vorm. In de begeleidende brief zijn de hoofdpunten uit het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ op het terrein van armoede en schulden verwerkt. De inzet uit het coalitieakkoord sluit volgens Vijlbrief goed aan op de maatregelen die met het NPAS in gang zijn gezet. Vijlbrief kondigt geen koerswijzigingen aan, maar schrijft ook dat hij met de Kamer in overleg gaat over de invulling van de envelop armoede en problematische schulden. Op 26 maart is het eerstvolgende commissiedebat over armoede- en schuldenbeleid.

De voortgangsrapportage en de factsheet omvatten allebei 26 pagina’s en ongeveer dezelfde info, maar ik vind de factsheet wat prettiger leesbaar. In juni 2025 maakte ik deze samenvatting van het NPAS. Ik vat hieronder niet de hele voortgangsrapportage samen, maar noem alleen de belangrijkste en voor gemeenten relevante onderwerpen en nieuwtjes:

  • Het kabinet continueert de Hervormingsagenda Inkomensondersteuning met zeven sporen waaronder spoor 1: Beter en eenvoudiger armoedebeleid. Er is langs drie lijnen gewerkt aan de doelstelling om het armoedebeleid te versterken en vereenvoudigen: (1) Een verkenning van Divosa/VNG, (2) een verkenning van SZW hoe regelingen beter landelijk georganiseerd kunnen worden en hoe regelingen eenvoudiger en effectiever gemaakt kunnen worden (deze verkenning is niet bijgevoegd) en (3) een nieuwe verkenning van Nibud in opdracht van SZW met een analyse van de effectiviteit van het gemeentelijk armoedebeleid (feb. 2026). SZW noemt als goed voorbeeld van vereenvoudiging de regeling Sociaal Medische Indicatie (SMI) waarover onlangs deze handreiking verscheen. Streven is om in Q4 van 2026 te komen tot bestuurlijke afspraken over lokale basisdienstverlening.
  • SZW beoogt de bestuurlijke afspraken over betere vroegsignalering met gemeenten en schuldeisers te ondertekenen op 23 april 2026. Er is een traject gestart om hypotheeksignalen toe te voegen aan de bestaande signalen in het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening.
  • In bijlage 5 zijn drie mogelijke maatregelen doorgerekend: verhogingen kindgebonden budget, kinderbijslag en huurtoeslag. De analyse laat zien dat er relatief veel geld nodig is om een beperkte verlaging van de kinderarmoedecijfers te realiseren.
  • Sterk uit Armoede en Pharos ontwikkelden de training Geldzorgen en gezondheid voor ervaringswerkers en sleutelpersonen.
  • NVVK-kaarten laten zien hoe ver gemeenten zijn met de implementatie van de Basisdienstverlening schuldhulpverlening:
  • Bij de start van de schuldhulpverlening kunnen financiële hulpverleners nu al een pauzering aanvragen bij schuldeisers door het versturen van de Kennisgeving. Vanaf 2027 kunnen mensen met schulden zich digitaal aanmelden voor schuldhulp en tegelijkertijd een pauzering van hun schulden aanvragen via de Landelijke Pauzeknop. De hulpverlener voert dan nog steeds een check uit om de aanvraag te beoordelen. Om de Pauzeknop volledig operationeel te krijgen, is het essentieel dat alle gemeenten de Kennisgeving inzetten. Van de 342 gemeenten werken 199 met de Kennisgeving en zijn 86 gemeld voor implementatie. Meer info: www.pauzeknop.nl.
  • Het volgende stond niet in het NPAS, maar wel in het coalitieakkoord: Voor een betaalbare energierekening van huurders zijn afspraken gemaakt om woningen met energielabel E, F en G uit te faseren en gelden minimum energieprestatie-eisen voor huurwoningen. Eigenaren moeten deze woningen uiterlijk in 2029 verduurzamen tot minimaal energielabel D. Huurders kunnen verduurzaming zo nodig afdwingen via het wettelijk initiatiefrecht.
  • Voor de zomer informeert SZW de Kamer over de beoogde scope en inzet op het schuldenoverzicht en de daarbij behorende financiële middelen.
  • In de Rijksincassovisie is de ambitie uitgesproken dat Belastingdienst, CAK, CJIB, DUO, RVO, Dienst Toeslagen en UWV eind 2025 bij het Vorderingenoverzicht Rijk zijn aangesloten. De werktitel Vorderingenoverzicht Rijk is inmiddels aangepast in de naam Mijn Betaaloverzicht. RVO en CJIB zijn inmiddels aangesloten. De overige partijen sluiten naar verwachting aan in 2026. Ook met gemeenten en waterschappen wordt de komende jaren toegewerkt naar een mogelijke aansluiting.
  • Op 1 juli 2026 start de pilot kosteloze betalingsherinnering bij het CJIB.
  • Het kabinet werkt aan een Wet op de overheidsincasso. met duidelijke spelregels voor (meer) gezamenlijke, overheidsbrede inning en incasso. Hierbij is het niet de bedoeling dat er één centrale invordering plaatsvindt, maar dat bij overlap van vorderingen op onderdelen een gezamenlijke invordering kan plaatsvinden, bijvoorbeeld om één betalingsregeling Rijk te kunnen treffen.
  • Een beperkt aantal gemeenten voldoet aan de oproep van de VNG om de registratie van schuldhulpverlening en saneringskredieten in BKR terug te brengen naar 6 maanden na succesvolle afronding van het schuldhulptraject. De VNG zal binnenkort een uniforme (beleids-)lijn en handvatten publiceren die gemeenten houvast bieden en hen in staat stellen daadwerkelijk gehoor te geven aan de oproep.
  • In de tweede helft van 2026 wordt de Kamer geïnformeerd over de verkenning van de mogelijkheid tot persoonscertificering van schuldhulpverleners.
  • In november 2026 treedt een nieuwe wet in werking die een Europese richtlijn implementeert die Buy-now-pay-later als volledig krediet reguleert, inclusief verplichte kredietwaardigheidstoets, BKR-check en een BNPL-verbod voor minderjarigen.
  • De Kamer wordt naar verwachting in het voorjaar 2026 geïnformeerd over de voorgenomen Aanpak civiele invordering inclusief het collectief afbetalingsplan en zorgplicht voor deurwaarders. In mei 2025 schetste het (vorige) kabinet de eerste contouren.
  • Naar verwachting wordt nog deze maand het wetsvoorstel wet schuldregelen ter consultatie voorgelegd.

Gemeenten mogen niet afwijken van giftengrens €1.200

Posted on by

Per 1 januari 2026 geldt voor alle gemeenten één grens voor het ontvangen van giften en kostenbesparende bijdragen in de bijstand: €1.200 per jaar. Deze wijziging maakt deel uit van de Participatiewet in balans. Het is niet mogelijk om via beleidsregels een lagere of hogere grens vast te stellen. Wel blijft het mogelijk om in individuele gevallen, waarin een betrokkene een hoger bedrag aan giften ontvangt, te beoordelen of dit vanuit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord is.

Dit lees je vandaag in Gemeentenieuws van SZW, 2026-1. ‘Er zijn signalen dat er gemeenten zijn die een andere giftengrens in hun beleid hebben opgenomen. Dit is niet de bedoeling. Deze gemeenten dienen hun beleid aan te passen. Indien het beleid niet wordt aangepast, kan in een uiterst geval een aanwijzing volgen. Daarbij realiseren wij ons dat sommige gemeenten recent nieuw giftenbeleid hebben vastgesteld waarin een hoger bedrag is opgenomen. De implementatie van deze wetsbepaling vergt mogelijk enige tijd, zowel in de uitvoering als in bestuurlijk-politiek opzicht.‘

Voor meer info wordt verwezen naar de wetsgeschiedenis, handreiking Participatiewet in balans en modelbeleidsregels (te vinden in dossier Participatiewet).

UWV en SVB mogen straks ook akkoord gaan met nulaanbod

Posted on by

Het op 8 juli 2025 ingediende wetsvoorstel Wet handhaving sociale zekerheid geeft UWV, SVB en gemeenten bij het handhaven van de regels in de socialezekerheidswetten meer ruimte om rekening te houden met de persoonlijke situatie van mensen. Zolang de Tweede Kamer het voorstel nog niet heeft aangenomen, kan de regering nog wijzigingen aanbrengen. In de Nota van wijziging die minister Paul van SZW gisteren ondertekende, lees je dat UWV en SVB straks net als gemeenten akkoord mogen gaan met een nulaanbod:

Toelichting op p. 5: In de huidige wetgeving bestaat een bevoegdheid voor UWV, SVB en gemeenten om deel te nemen aan minnelijke schuldregelingen. Er bestaat een verschil tussen de wijze waarop dit geregeld is voor gemeenten en voor UWV en SVB. Gemeenten hebben de ongeclausuleerde mogelijkheid om deel te nemen aan schuldregelingen. UWV en SVB kunnen slechts gedeeltelijk afzien van een vordering binnen dit proces. Dit houdt in dat er in een schuldregeling altijd enige afbetaling moet zijn, willen UWV en SVB deel kunnen nemen. Hierdoor is gebleken dat UWV en SVB niet kunnen ingaan op schuldenregelingen ten aanzien van mensen die geen afloscapaciteit hebben. Deze personen bieden een schuldregeling zonder aflossing aan, waarbij schuldeisers akkoord gaan met een regeling waarbinnen in beginsel geen uitbetaling plaatsvindt. De schuldregeling kent de reguliere looptijd en de aflossing kan herzien worden indien iemand onverwacht toch afloscapaciteit krijgt. Daarna worden de schulden gesaneerd, ook als er geen uitbetaling heeft plaatsgevonden. Het voordeel van de mogelijkheid om deel te kunnen nemen aan een dergelijke regeling, is dat er nog de mogelijkheid bestaat van aflossing gedurende de looptijd. Bijvoorbeeld als iemand alsnog inkomen realiseert of bij het beschikbaar raken van vermogen. Daarnaast is het ongewenst om een persoon buiten een schuldregeling te moeten houden, of enkel te kunnen deelnemen aan een schuldregeling na gerechtelijke interventie via een dwangakkoord of wettelijke schuldsaneringsregeling.
Voorgesteld wordt om dit te wijzigen, zodat UWV en SVB in aanvulling op de huidige mogelijkheid om gedeeltelijk te kunnen afzien ook geheel te kunnen afzien van terugvordering. De bepalingen worden gelijk getrokken aan de bepalingen zoals deze in de Participatiewet bestaan, omdat de voorgestelde werkwijze daar praktisch kan. Dit komt de uniformiteit van overheidshandelen ten goede.

Introductiecursus armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

Stuur dit bericht door naar je (nieuwe) collega!

Tijdens deze cursus leer je hoe gemeenten armoede- en schuldenbeleid maken. Je krijgt antwoord op de volgende vragen:

  • Welke beleidsvrijheid hebben gemeenten?
  • Welke wet- en regelgeving is relevant?
  • Hoe werkt schuldhulpverlening?
  • Welke gemeentelijke minimaregelingen zijn er?
  • Wat kun je doen aan preventie?
  • Wat is de aard en omvang van de problematiek in mijn gemeente?
  • Wat zijn relevante trends en ontwikkelingen?
  • Welke bevoegdheden hebben college en gemeenteraad?
  • Hoe werkt de gemeentebegroting?
  • Waar vind ik relevante informatie en hoe blijf ik op de hoogte?

Het programma wordt verzorgd door Martijn Schut.

Voor wie

De cursus is vooral bedoeld voor gemeentelijke beleidsadviseurs die nieuw zijn op het terrein van armoedebeleid en/of schuldhulpverlening. Maar ook voor bijvoorbeeld managers of bestuurders bij gemeenten is de cursus interessant. De cursus is daarnaast ook nuttig voor organisaties die op het terrein van armoede- en schuldenbeleid veel te maken hebben met gemeenten.

Cursuslocatie: “De U-trechters”

Datum en locatie

Maandag 30 maart 2026, 09:30 – 16:30 uur

De cursus wordt gegeven op 10 minuten lopen vanaf Utrecht Centraal in de historische zandtrechters, in Utrecht bekend als de U-trechters. Je kunt parkeren op het naastgelegen Jaarbeursterrein.

Adres: Veilinghavenkade 4 te Utrecht.

Kosten en aanmelding

  • Deelname kost € 475,- excl. btw per persoon.
  • Je kunt tot 2 weken voor de cursus annuleren. We brengen dan € 60 administratiekosten in rekening. Je kunt eventueel een collega in jouw plaats laten komen.
  • De cursus is inclusief lunch.
  • Na afloop ontvang je een deelnamecertificaat.
  • Meld je aan met het formulier onderaan deze pagina.

Meer informatie

Neem voor meer informatie contact op via info@martijnschut.eu of tel. 06-5176 5099.

Handig voor als er bijvoorbeeld op het laatste moment iets wijzigt
Naar dit e-mailadres sturen we de factuur.
Aan deze organisatie richten wij de factuur
Aan deze persoon richten we de factuur
Dit betalingskenmerk vermelden we in de factuur.

€ 10 miljoen voor geldlessen op basis- en middelbare scholen en mbo’s

Posted on by

Attendeer schoolbesturen in jouw gemeente op de mogelijkheid om vanaf vandaag t/m 16 maart subsidie aan te vragen voor onder meer geldlessen, financiële steunpunten voor leerlingen of hulp bij de financiële opvoeding.

Kijk op geldlessen.nl/subsidie voor meer info.

Het ministerie van SZW houdt gedurende de aanvraagperiode elke maandag een online vragenuurtje voor vragen over de aanvraag, de activiteiten en de subsidieregeling.

Coalitieakkoord: € 150 miljoen structureel voor aanpak armoede en problematische schulden

Posted on by

Wat staat er in Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026 – 2023 over de aanpak van armoede en schulden:

‘We zetten ambitieus in om zoveel mogelijk mensen uit de armoede te halen of te voorkomen dat ze erin komen. We zien ook dat hoewel het aantal mensen in armoede daalt en historisch laag is, de intensiteit van de resterende armoede toeneemt. Dit vinden we een zorgelijke ontwikkeling en daarom nemen we gerichte maatregelen om die kwetsbare groep, die voor een groot deel bestaat uit werkende armen, te helpen. We investeren in armoedebeleid en een effectieve aanpak en preventie van schulden. Ook komen we chronisch zieken tegemoet voor hun ziektekosten.’

In de budgettaire bijlage lees je dat het nieuwe kabinet € 150 miljoen structureel reserveert voor de aanpak van armoede en problematische schulden.

’26’27’28’29’30struc.
Aanpak armoede en problematische schulden–125150150150150

Ik weet niet zeker hoe dit zich verhoudt tot de huidige gemeentelijke budgetten en de envelop Groepen in de knel van het huidige demissionaire kabinet. Mijn inschatting is, dat de € 85 miljoen voor bestrijding kinderarmoede (‘Klijnsmagelden’) voor gemeenten en de middelen voor een landelijk energiefonds niet zijn opgenomen in de € 150 miljoen, maar de € 40 miljoen structureel voor ‘Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden’ en de middelen voor vroegsignalering wel. En ik ga ervanuit dat ook de opvolging van de IBO-maatregelen hieruit moet worden betaald (door IBO geraamd op € 180 miljoen structureel). Het coalitieakkoord zegt overigens niets inhoudelijks over de schuldenaanpak, laat staan over de IBO-maatregelen.

De belangrijkste maatregelen op een rij:

  • We willen dat meer mensen de weg naar werk vinden vanuit de Participatiewet, zeker in deze krappe arbeidsmarkt. Daar staat tegenover dat we van de kleine groep die echt niet kan werken ook niet constant zullen vragen dit toch te doen. De Participatiewet hervormen we met inzet op zeer intensieve begeleiding, investeren in gemeenschappen en een goede samenwerking met (sociale) werkgevers. We gaan door met het ingeslagen pad waarin we meer uitgaan van vertrouwen, waarbij we ook effectief handhaven op de plichten die erbij horen zoals de taaleis of de aanpak van fraude.
  • Om grip te krijgen op de portemonnee zorgen we dat alle regelingen van de overheid op een vast moment in de maand worden uitbetaald. Ook streven we samen met aanbieders van vaste lasten zoals banken, zorgverzekeraars en energiemaatschappijen naar één vaste betaaldag voor de maandlasten indien de klant dit wenst.
  • In overleg met gemeenten werken we aan vereenvoudiging en een basisniveau van aanvullende gemeentelijke regelingen, zodat je kan rondkomen ongeacht je postcode. Dit maakt voor mensen het aanbod en de aanvraag van regelingen overzichtelijker. Armoede-, schulden- en re-integratiebeleid van gemeenten wordt hierbij ook meer geüniformeerd [Hierin klinkt het pleidooi van o.a. Divosa en VNG door, red.].
  • In Caribisch Nederland bouwen we aan een leefbaar sociaal minimum op basis van de adviezen van commissie Thodé.
  • We helpen via het NPLV de wijken met de grootste energiearmoede. Verhuurders worden verplicht energielabels E, F en G voor huurwoningen per 2029 uit te faseren; labels C en D per 2040.
  • We blijven werken met een noodfonds energie.
  • De WW-uitkering wordt hoger in het begin en en verkort naar één jaar.
  • We gaan ongewijzigd door met bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders. Met het afschaffen van de grootste [kinderopvang]toeslag nemen we de grootste onzekerheid in de portemonnee van werkende ouders weg.
  • We voegen de kinderbijslag en het kindgebonden budget samen in één kindregeling met een hoger vast en een lager variabel bedrag. Dat verhoogt zekerheid. Door de regeling bij één uitvoerder neer te leggen, wordt de regeling ook makkelijker. Ouders doen maar één aanvraag, en de bedragen worden maandelijks gezamenlijk gestort.
  • Kinderen in het primair en voortgezet onderwijs krijgen gratis schoolfruit. We zorgen dat gezonde keuzes via een wijkgerichte aanpak ook kwetsbare groepen bereiken.
  • We investeren in het Actieprogramma Kansrijke Start voor gezinnen in een kwetsbare situatie.
  • Om verhoging van de zorgpremies te voorkomen handhaven en indexeren we het huidige eigen risico en verhogen we het met € 60 per 2027. We zorgen dat je nooit in een keer het hele eigen risico kwijt bent maar maximaal € 150 per behandeling.
  • Bij alle hervormingen om de zorg voor iedereen toegankelijk te houden hebben we extra oog voor chronisch zieken en mensen met een beperking. Zowel financieel als in de dagelijkse praktijk. We komen deze groep tegemoet in hun zorgkosten via de gemeente en we stoppen het doorgeslagen indicatiecircus: niemand hoeft zijn chronische ziekte of beperking meer periodiek aan te tonen. We investeren hiervoor ook in het gemeentefonds en maken landelijke bindende afspraken zodat regelingen eenvoudiger, effectiever en gelijker worden tussen gemeenten.

Reacties op coalitieakkoord:

Bestuurlijke afspraken over vroegsignalering

Posted on by

Divosa, NVVK, SZW, vastelastenpartners en VNG zijn voornemens komend voorjaar bestuurlijke afspraken te ondertekenen. De afspraken gaan over:

  • Bereik vroegsignalering verdubbelen naar 40% in 2029.
  • Ongewenste uitval van vroegsignalen halveren naar 9% in 2029.
  • Jaarlijks € 20 miljoen in de periode 2026 t/m 2029 (dus 1 jaar langer dan eerder gecommuniceerd). Dit budget gaat grotendeels naar gemeenten. Ik zou uitgaan van jaarlijks ongeveer hetzelfde bedrag als in 2025, dus € 18,7 miljoen.
  • Commitment om de komende jaren samen te werken aan een verbeterplan met daarin ongeveer 60 verbetermaatregelen.

Let op, dit is dus allemaal nog onder voorbehoud van ondertekening.

Schuldenknooppunt

In het verbeterplan staat het voornemen om toe te werken naar één aanleverpunt voor vroegsignalen. Inzet is om het Schuldenknooppunt (SKP) hiervoor te gebruiken. Het SKP zet de signalen dan door naar xxllnc, VPS of een ander systeem waarmee gemeenten t.z.t. werken. Waarschijnlijk zullen in de loop van 2026 de eerste vastelastenpartners hun signalen gaan aanleveren via het SKP. NB. de Belastingdienst en Dienst Toeslagen doen dit al sinds juni 2025 in het kader van een experiment.

Landelijk Convenant

Vijf jaar geleden werd vroegsignalering verankerd in de Wgs. Vastelastenpartners en gemeenten maakten in het Landelijk Convenant Vroegsignalering (LCV) en de bijbehorende modelovereenkomst afspraken over de aanlevering van signalen en de opvolging ervan. Waarschijnlijk komt de modelovereenkomst dit jaar te vervallen, en worden (aangepaste) afspraken overgenomen in de aansluitvoorwaarden van het SKP.

Lees meer in het verslag van de jaarlijkse LCV-evaluatiebijeenkomst op 14 januari jl.

  • Update 11 maart 2026: de bestuurlijke afspraken worden ondertekend op 23 april 2026.

Vernieuwd CBS-Dashboard geeft nog meer inzicht in lokale schuldenproblematiek

Posted on by

Het vernieuwde CBS-dashboard Schuldenproblematiek in beeld geeft gemeenten nu nog meer inzicht in de schuldensituatie van hun inwoners. Naast de omvang van de groep, brengt het dashboard nu ook de aard, de stapeling van langlopende betalingsachterstanden en de achtergrondkenmerken van huishoudens gedetailleerd in kaart. De cijfers zijn bijgewerkt tot 1 januari 2025.

De cijfers laten zien dat het aantal huishoudens met geregistreerde problematische schulden licht afneemt, van 8,9% naar 8,6%. Maar tegelijkertijd groeit de groep die langdurig (minimaal 3 jaar) klem zit, van 61% naar 66%. Dit betekent dat de groep die eenmaal in de problemen zit, er steeds moeilijker op eigen kracht uitkomt. Wat opvalt is dat deze groep nog vaker tot sociaaleconomisch kwetsbare groepen behoren dan de totale groep huishoudens met problematische schulden. Vorig jaar zagen we een vergelijkbare trend rond armoede: de armoede neemt af, maar de armoede-intensiteit neemt toe.

Voorbeeld van te selecteren variabelen:

De verwachting is dat deze gegevens straks ook kunnen worden gekoppeld aan de gegevens die het CBS in het kader van Data delen armoede en schulden ophaalt bij gemeenten.

Lees het nieuwsbericht op cbs.nl (15/1/2026).

De Amsterdamse Doorstart | Begeleiding naar financiële weerbaarheid

Posted on by

In §5.5 van het beleidsplan De schuld voorbij – Schuldhulpverlening 2025–2028 introduceert Amsterdam de Amsterdamse Doorstart. ‘Via die werkwijze zorgen we dat Amsterdammers tijdens een hulptraject én daarna toekomstgerichte stappen kunnen zetten.’

De Doorstart is een stappenplan en een gereedschapskist met hulpmiddelen voor hulpverleners die Amsterdammers door hun schuldregeling heen coachen. Het concept gaat uit van een (deels) nieuwe rol; de doorstartcoach. Deze persoon heeft een andere rol dan reguliere schuldhulpverleners. Het is belangrijk voor Amsterdammers om een frisse start te kunnen maken na het treffen van hun regeling. Daarom worden ze overgedragen aan de doorstartcoach. Deze coach ondersteunt de Amsterdammer aan de hand van het stappenplan.

Het stappenplan omlijnt een aantal essentiële contactmomenten tussen coach en Amsterdammer en biedt handvatten voor de invulling van het gesprek. Deze gesprekken zijn ontworpen naar de behoeftes van Amsterdammers in die fase, en op basis van gedragswetenschappelijke kennis.

Daarnaast zijn hulpmiddelen ontwikkeld die die gesprekken ondersteunen. Dit zijn visuele gesprekskaarten en folders die Amsterdammers helpen te reflecteren, doelen te stellen of belemmeringen in hun leefwereld ter sprake te brengen. Het doel van het stappenplan en de bijbehorende hulpmiddelen is om doorstartcoaches (en andere hulpverleners) de ruimte te geven om maatwerk te leveren, ze zijn vrij om de gesprekken te herhalen of anders in te richten naar eigen inzicht, en kunnen de hulpmiddelen zo inzetten als ze zelf willen.

De nieuwe werkwijze is ontstaan uit een samenwerking tussen de gemeente Amsterdam, de buurtteams en Social Designbureau INK, dat het concept van de doorstart heeft uitgewerkt. Komend jaar start de Doorstart met een pilot met 150-200 cliënten.

Klik om te vergroten

Basisdienstverlening

De Doorstart is een uitwerking van o.a. het element begeleidingstraject van de basisdienstverlening schuldhulpverlening. Lees voor meer inspiratie nog eens de in november vernieuwde handreiking begeleiding (VNG).

Meer info

De methodiek wordt op 20 januari 2025 toegelicht tijdens de NVVK-bijeenkomst Duik diep in de financiële begeleiding te Amsterdam. Ook Den Haag en Stadsbank Oost-Nederland leggen daar uit hoe zij de financiële begeleiding vormgeven. (De bijeenkomst is helaas al vol).

Neem voor meer info over de Amsterdamse Doorstart contact op met Wouter Wamelink, kwaliteitsfunctionaris schuldhulpverlening bij gemeente Amsterdam.

Basisdienstverlening voor gemeentelijke armoededienstverlening

Posted on by

We moeten terug naar de situatie waarbij het Rijk het bestaansminimum garandeert en gemeenten maatwerk leveren. We stellen gemeentelijke basisdienstverlening en model-beleidskaders vast om te voorkomen dat maatwerk leidt tot willekeur, niet-gebruik en ongewenste verschillen tussen gemeenten. Dat is simpel gezegd de oproep in de Verkenning armoededienstverlening uitgevoerd door Divosa in opdracht van VNG.

De oproep sluit aan op de wens van het huidige kabinet om een model-beleidskader te ontwikkelen (dat lazen we in juni ’25 in het Nationaal Programma Armoede en Schulden) en de Hervormingsagenda Inkomensondersteuning van het Rijk (juli ’25). Je herkent daarnaast ook voorstellen van het Instituut voor Publieke Economie en de Commissie Sociaal minimum. De oproep om te komen tot een eerlijker en eenvoudiger (gemeentelijk) armoedebeleid vond je ook in de verkiezingsprogramma’s van een aantal politieke partijen. De analyses en oproepen zijn dermate eensluidend dat je verwacht dat ook het nieuwe kabinet hiermee voortvarend aan de slag zal gaan.

Negen adviezen

In de verkenning geeft Divosa negen adviezen:

  1. Werk met gemeenten, Rijk, maatschappelijke en publieke partners aan een landelijk armoedekader met een duidelijke norm voor een toereikend inkomen. Doe dit op basis van gedeelde principes, waarden, doelen en gewenste effecten.
  2. Zorg dat de taken en verantwoordelijkheden van het Rijk en gemeenten beter op elkaar aansluiten en functioneer als gezamenlijke overheid.
  3. Organiseer het netwerk voor een krachtige lobby voor een toereikend, zeker en voorspelbaar inkomen van rijkswege.
  4. Bepaal samen met het Rijk bij de medebewindstaak bijzondere bijstand welke regelingen bij de landelijke norm horen en welke bijzondere normen bij gemeenten passen. Zo passen een aantal regelingen beter bij een landelijk minimum en daarmee bij een centrale uitvoering. Denk aan de individuele inkomenstoeslag, collectieve aanvullende verzekering en studietoeslag.
  5. Werk aan een basisdienstverlening voor armoededienstverlening [afgekeken van basisdienstverlening schuldhulpverlening, red.], die de volgende elementen bevat:
    ● vraaggestuurde dienstverlening;
    ● bredere begeleiding van inwoners in armoede;
    ● eenvoudige toegang;
    ● samenwerking met lokaal middenveld;
    ● vakmanschap.
  6. Voorkom dat de dienstverlening is gebaseerd op tegenstrijdige werkende principes.
  7. Zorg voor ruimte en sturingskracht op lokaal en individueel niveau. Maak een handelingsperspectief om lokaal keuzes te maken, politieke sturing te geven en in te spelen op geografische verschillen en verschillende behoeften van doelgroepen. Ontwikkel ook een kwaliteitskader voor maatwerk voor individuele verschillen, met als uitgangspunt: ongelijk investeren in ongelijke situaties, ongeacht waar iemand woont.
  8. Verbind de ontwikkelingen van armoededienstverlening (en bestaanszekerheid) met andere dossiers, waarin er overlappende ontwikkelingen plaatsvinden.
  9. Neem als VNG en Divosa de regie om samen met het Rijk en maatschappelijke en publieke partners beweging op gang te brengen, zoals een landelijk armoedekader, de normen voor bijzondere bijstand en basisdienstverlening.

Klik om te vergroten:

Meer over dit onderwerp

In de media was veel te doen over dit onderwerp. Van oud naar nieuw:

Meer armoede in Nederland na wegvallen energietoeslag

Posted on by

Voor het eerst in vijf jaar leven er weer meer mensen in armoede. Volgens het CBS hadden vorig jaar 551.000 mensen te maken met armoede, 3,1% van de bevolking. Deze groep mensen houdt na het betalen van de grootste vaste lasten (wonen, energie, zorg) te weinig geld over voor de andere minimale levensbehoeften.

De toename van de armoede heeft te maken met het wegvallen van de energie­maatregelen in 2024 en dan vooral de energietoeslag van veelal € 1.300. Met andere koopkracht­verhogende maatregelen zoals de verruiming van de huurtoeslag en de verhoging van het kindgebonden budget bleef het armoedepercentage in 2024 wel onder het niveau van 2021.

Ook armoede-intensiteit toegenomen

Armen komen inkomen tekort. In 2024 was het inkomen in doorsnee 19% lager dan de armoedegrens. Dat betekent dat de helft van de mensen in armoede meer dan 19% onder de armoedegrens verkeerde. Het tekort was in 2018 nog 12% en liep vooral in 2022 en 2023 op. In die jaren maakten bijstandsontvangers door de energietoeslag een minder groot deel uit van de arme bevolking en werkenden juist een groter deel. In arme huishoudens die voornamelijk inkomen uit werk hebben, komen mensen in doorsnee meer inkomen tekort dan in bijstandshuishoudens. In 2024 ging het bij bijstandsontvangers om 13%. In werknemers­huishoudens was het tekort 22% en in zelfstandigen­huishoudens 33%.

Betalingsachterstanden en andere financiële problemen

Het merendeel van de (bijna-) armen had onvoldoende geld om versleten meubels te vervangen, jaarlijks een week op vakantie te gaan of regelmatig nieuwe kleren te kopen. Ook had 17% achterstanden bij de betaling van de maandelijkse huur- of hypotheeklasten, de elektriciteits-, water- of gasrekeningen of bij het afbetalen van een lening of op krediet gekochte artikelen. Mensen die niet arm en ook niet bijna-arm zijn, hadden hier relatief weinig mee te maken.

Van de mensen die arm of bijna-arm zijn, gaf 35% in 2024 aan (zeer) moeilijk te kunnen rondkomen. Bij de mensen die niet arm en niet bijna-arm zijn, was dat 5%. Het percentage armen en bijna-armen dat zegt schulden te moeten maken, kwam uit op bijna 12. Van de mensen in huishoudens met meer inkomen of een voldoende vermogens­buffer was dat 2%. Arme en bijna-arme mensen hebben bovendien vaker problematische schulden en komen vaker in de schuldsanering terecht dan mensen die dat niet zijn. Ook zijn armen en bijna-armen minder tevreden over hun financiële situatie en somberder over de financiële toekomst.

In 2024 had 30% van alle mensen die in armoede leven, te maken met geregistreerde problematische schulden. 1 op de 5 armen heeft al drie jaar op rij problematische schuld.

Cijfers per gemeente

De top vijf van gemeenten met de meeste armoede werd aangevoerd door Vaals (6,9%). De andere gemeenten in de top vijf waren Amsterdam (6,7%), Den Haag (6,4%), Rotterdam (6,3%) en Groningen (5,8%). Bekijk de cijfers per gemeente op Statline. De zijn de cijfers met de nieuwe armoededefinitie. Hier vind je het aantal huishoudens met een inkomen tot x% van het sociaal minimum. Let op, je kunt zelf de variabelen aanpassen en tabellen samenstellen.

Meer lezen

Zie hier de inhoudsopgave van het CBS-rapport:

  1. Kijk op armoede
  2. Hoeveel mensen zijn arm?
  3. Hoeveel kinderen zijn arm?
  4. Hoeveel werkenden zijn arm?
  5. Wie zitten er net boven de armoedegrens?
  6. Wat is de financiële situatie bij armoede?
  7. Wat betekent armoede voor de leefsituatie?
  8. Hoe is de leefsituatie van arme kinderen?
  9. Hoeveel mensen in de Europese Unie zijn arm?

Landelijke campagne ‘Stap naar hulp’ voor werkenden rond armoedegrens

Posted on by

In Nederland leven zo’n 355.000 werkenden met een inkomen tot 125% van het sociaal minimum.* Alleenstaande werkenden zijn oververtegenwoordigd. Ze zijn financieel kwetsbaar, hebben vaker schulden en weten de weg naar hulp en inkomensondersteunende regelingen niet altijd goed te vinden. Daarom lanceert het ministerie van SZW de campagne ‘Stap naar hulp’, waarin het werkenden met een laag inkomen stimuleert contact te zoeken met Geldfit.

Op campagnetoolkits.nl vind je middelen die je kunt gebruiken voor een lokale campagne.

Onderzoek

Werkenden maken relatief minder gebruik van regelingen als bijzondere bijstand, kwijtschelding gemeentelijke belastingen, toeslagen en minimaregelingen, omdat ze denken dat deze niet voor hen bedoeld zijn. Of omdat ze bang zijn geld te moeten terugbetalen. In een Ipsos I&O-peiling gaf 35% van de alleenstaande werkenden aan hier bang voor te zijn, vooral mensen tussen de 25 en 35 jaar.

* Bekijk het aantal werkende minima per gemeente (CBS).