Hernieuwde afspraken moeten huisuitzetting blijven voorkomen

Minister Ollongren, verhuurdersorganisaties, brancheverenigingen en de VNG hernieuwen de afspraken die vorig jaar zijn gemaakt om huisuitzettingen als gevolg van betalingsachterstanden zoveel mogelijk te voorkomen. De woonpartijen vertegenwoordigen ruim 80% van de huurhuizen in Nederland. Lees het gezamenlijke statement, het nieuwsbericht op rijksoverheid.nl en de infographic Wat is huisuitzetting en hoe voorkom je het als verhuurder?

Rijk compenseert gemeenten voor kwijtschelding vorderingen op gedupeerden toeslagenaffaire

Dat staat in deze brief die staatssecretaris Van Huffelen gisteren stuurde naar de Tweede Kamer. Gemeenten krijgen alle gemaakte kosten vergoed voor de kwijtschelding van gemeentelijke vorderingen op basis van nacalculatie, incl. uitvoeringslasten en kostenverhogende maatregelen (aanmaningen, dwanginvordering bijv.). Dit moet nog wel formeel worden goedgekeurd door de Kamer.

Toeslagenaffaire - Wikipedia

Ook andere publieke schuldeisers (CJIB, UWV, waterschappen, SVB, etc.) schelden hun vorderingen kwijt en worden daarvoor gecompenseerd. Op 22 april is er een Algemeen Overleg in de Tweede Kamer waar Van Huffelen meer hoopt te vertellen over de oplossing en de afspraken met private schuldeisers.

Tijdens een webinar (vanaf minuut 50) voor gedupeerden werd gisteren verteld dat de schulden van gedupeerden die in de Wsnp zitten, ook volledig worden overgenomen. Dit geldt niet voor gedupeerden in de gemeentelijke schuldhulpverlening (Msnp). Ik vind de argumentatie daarvoor – vanaf minuut 52 – halfbakken. (Jenny Vlemmings, bedankt voor de link!)

Met werknemers en zzp’ers in gesprek over schulden

Met de signaalkaart van het Nibud kunnen o.a. werkgevers en ondersteuners in gesprek gaan met medewerkers en zzp’ers:

Download de gesprekshandleidingen. Kijk ook nog eens op financieelfittewerknemers.nl en nibud.nl/werkgevers.

Wat kun je als gemeente doen? Lees bijvoorbeeld Hoogeveen: samen met werkgevers financiële problemen eerder in beeld en zoek op mijn blog op werkgever.

Breaking: Utrecht verkort schuldtraject naar 2 jaar

Utrecht werkt sinds 2018 al op grote schaal met saneringskredieten. Het derde jaar wordt straks door de gemeente kwijtgescholden, tot € 1.000. Schuldeisers krijgen wél de normale periode van drie jaar uitbetaald. Ook de opstartfase wordt verkort. Het afgelopen jaar duurde het gemiddeld 11 maanden om een schuldregeling te starten. De gemeente werkt ernaar toe om binnen 2 maanden een afkoopvoorstel bij alle schuldeisers te doen.

Ze noemen het coronasanering, maar er is het voornemen om deze werkwijze ook na de coronacrisis te continueren. De gemeente zegt dat ze hiermee vooruitlopen op landelijke wetgeving, maar daarover staat nog niets concreets op papier en er zijn geen besluiten genomen.

Lees het persbericht, de raadsbrief en de Beleidsregels schuldhulpverlening 2021 (hoofdstuk 3).

TONK veel minder aangevraagd dan verwacht. Grote verschillen tussen gemeenten

‘Tot nu toe gaat het om duizenden aanvragen landelijk en we hadden toch wel op tienduizenden aanvragen gerekend’, zegt Peter Heijkoop namens de VNG op nos.nl. Volgens de Vereniging Zelfstandigen Nederland en artiestenvakbond Kunstenbond komt dit doordat de regels te streng zijn. De NOS constateert dat de verschillen tussen gemeenten groot zijn. Het Brabants Dagblad constateerde dat twee weken geleden ook al.

Dit was natuurlijk te voorzien. Was het niet veel beter geweest om hier één uniforme landelijke regeling van te maken? Op zijn minst had het rijk eerder 100% duidelijkheid moeten geven over rijksmiddelen. Nu kwam er pas op 25 februari een enigszins geruststellend bericht, maar nog geen harde compensatietoezegging als het budget ontoereikend zou zijn. En op 12 maart werd het budget verdubbeld. Maar toen hadden vrijwel alle gemeenten hun beleid al vastgesteld.

Wat te doen? Gemeenten kunnen beleidsregels verruimen. Maar liever zou ik zien dat er bijvoorbeeld vanaf 1 mei een goede, ruime landelijke regeling komt. Dan hoeven al die gemeentelijke beleidsmedewerkers ook niet opnieuw overuren te draaien om allemaal afzonderlijk het wiel uit te vinden.

Naschrift: bekijk het vragenuur in de Tweede Kamer vandaag (6 april) met o.a. een reactie van minister Koolmees. Hij is niet voornemens er een uniforme regeling van te maken, maar wil wel met gemeenten kijken of het wat meer kan worden ‘gestroomlijnd’.

@Erik Megens, bedankt nog voor de info

Beleidsvisie Rondkomen Hoorn

De gemeenteraad van Hoorn heeft vorige week de Beleidsvisie Rondkomen vastgesteld. Een paar highlights:

  • Via een pilot krijgen tenminste 50 inwoners hulp en inzicht in het voorkomen van de armoedeval. Hiervoor wordt de rekentool Werkloont van Stimulansz ingezet.
  • De Voorzieningenwijzer wordt gebruikt om inwoners te wijzen op mogelijkheden om inkomen te verhogen en te besparen op noodzakelijke uitgaven zoals energie en zorgpremie.
  • Inwoners krijgen bij life events zoals geboorte, overlijden en echtscheiding, voorlichting over hun (mogelijk) veranderende financiële situatie. Dit gebeurt via integrale samenwerking tussen team Rondkomen, 1.Hoorn, Burgerzaken, verloskundigenpraktijken, huisartsen, advocatuur, notarissen en uitvaartondernemers.
  • Werknemers van (grote) werkgevers worden voorgelicht over financiële vaardigheden en omgaan met geld.
  • Er wordt gewerkt met de Doorbraakmethode.
  • De gemeente start een lokaal schuldenlab: ‘Schuldenlab Hoorn!’
  • Hoorn geeft voorlichting aan (mogelijke) doorverwijzers, over hoe een inwoner die onvoldoende (financieel) zelfredzaam is geholpen kan worden. De gemeente helpt inwoners bij vragen over curatele, bewind en mentorschap en helpt bij problemen met een curator, bewindvoerder of mentor.
  • Een paar beoogde resultaten: In 2025 bereiken wij 5% meer inwoners dan in 2021 met inkomensondersteunende voorzieningen. En: Vanaf 2021 daalt de totale schuldenlast van inwoners die hulp bij schulden krijgen. En in 2025 daalt het aantal inwoners dat met problematische schulden geholpen wordt ten opzichte van de jaren daarvoor.

Let op juiste berekening beslagvrije voet!

Bij beslaglegging gaven ruim 200 gemeenten het inkomen zonder de vakantietoeslag door aan de beslaglegger (Via de UWV polis-administratie). Hierdoor werd meer beslag gelegd dan toegestaan, lees je op NOS.nl.

Als het goed is heeft je gemeente van VNG-realisatie hierover een mail gekregen met uitleg en een instructie. Vraag hem anders even op via schulden@vng.nl. Vermeld daarbij in het onderwerp ‘Issue 155’. Je kunt er ook terecht met vragen.

Waarborgfonds naar verwachting medio 2021 beschikbaar

Dat lees ik op p. 9/10 van deze Kamerbrief (d.d. 11 maart) over armoede- en schuldenbeleid. Het waarborgfonds maakt het mogelijk om in meer gemeenten saneringskredieten te verstrekken.

Ook lees je dat wordt onderzocht of terugbetaling van het saneringskrediet mogelijk is via het leveren van een tegenprestatie. Zelf denk ik dat je dat niet moet formaliseren, zoals bijvoorbeeld in de Participatiewet. Drie jaar op een houtje bijten is al een hele prestatie. Maak gewoon (zoals al gebruikelijk) met cliënten de afspraak dat zij hun stinkende best doen om af te betalen en om (meer) te gaan werken en/of naar school te gaan. En dat je dan als beloning bijvoorbeeld een deel kwijtscheldt. Een aantal gemeenten kiest al voor deze positievere insteek.

Minister Koolmees schrijft ook dat hij start met twee pilots:

  1. De eerste pilot richt zich op jongeren die bekend zijn bij de gemeente. Het gaat daarbij met name om jongeren met problematische schulden en veelal ook met multiproblematiek, die daarbij geen of onvoldoende inkomen hebben om in aanmerking te komen voor schuldsanering. Deze pilot bouwt voort op de ervaringen van het Jongeren Perspectieffonds.
  2. De andere pilot richt zich op mensen met problematische schulden die niet bij de gemeente terechtkomen. Deze mensen zijn vaak wel in beeld bij vrijwilligers. Volgens mij is dit een initiatief van Schuldhulpmaatje.

Help, ik zie alweer versnippering ontstaan. Het moet juist eenvoudiger! Die conclusie zie ik helaas niet terug in de evaluatie van de Brede Schuldenaanpak (p. 11 van de brief). Maar daarover later meer…

Verder in de brief niets substantieels waarover ik niet al geschreven heb.

Volgende week Week van het Geld!

Volgende week is de week van het geld. Ditmaal is alles digitaal dus voor iedereen te volgen. Via de studio ‘week van het geld’ zijn er uitzendingen voor kinderen, jongeren, ouders, professionals en gemeenten. Het volledige programma vind je hier.

Wegwijzer gemeenten: Jongeren en Schulden
Op vrijdag is er een webinar voor gemeenten. Wijzer in geldzaken maakt tijdens dit webinar samen met partners een start voor een wegwijzer voor gemeenten. Doel van deze wegwijzer is om best practices inzichtelijk te maken en van elkaar te leren.

Cijfers kinderarmoede op wijkniveau

Het CBS publiceerde eerder deze maand het dashboard armoede thuiswonende kinderen. Het dashboard geeft informatie over huishoudens met kinderen in relatie tot kenmerken als inkomen, inkomensbron, welvaart, opleidingsniveau, betalingsachterstand zorgpremie en re-integratie, over de periode 2015-2018. De gegevens zijn beschikbaar op gemeente- en soms ook wijkniveau.

Waarom dit dashboard?
Het kabinet en gemeenten spannen zich samen in om alle kinderen in armoede te bereiken, zoals opgetekend in de bestuurlijke afspraken kinderarmoede. In dat licht zijn ook in 2019 de ambities kinderarmoede in het leven geroepen. Ambitie 1 richt zich erop dat ieder kind dat opgroeit in een gezin met een laag inkomen, kan meedoen: ‘In 2021 worden álle kinderen met ouders in de bijstand bereikt met het gemeentelijke armoedebeleid. En worden 7 op de 10 kinderen bereikt in werkende gezinnen met een laag inkomen’. Uit de eerste evaluatie van de bestuurlijke afspraken blijkt dat het vaak lastig is voor gemeenten om zicht op de doelgroep te krijgen. Dit dashboard is gemaakt om hierbij te helpen.

Kabinet verdubbelt TONK-budget

zak met geld - Ontslag.nl

Het Kabinet verdubbelt het budget voor TONK. In plaats van €130 miljoen komt hiervoor €260 miljoen beschikbaar voor het eerste halfjaar van 2021. Dat staat op p. 5 van deze brief d.d. 12 maart.

Stuur schuldenaren naar het café

Het online Geldstresscafé wel te verstaan. De sfeer van je verhaal vertellen aan de toog, met humor en praktische tips. Dit mooie initiatief komt van Sandra Doevendans. Zij was eigenaar van een café dat failliet ging waardoor zij zelf in de schuldhulp belandde. Het eerste Geldstresscafé vorige week was boven verwachting succesvol. Donderdag 25 maart van 20.00 – 21.00 uur is het volgende Geldstresscafe.

Bekijk de video en lees haar boek Schone lei.

Bewindvoerders Deventer behartigen de belangen van hun cliënten goed

Karijn: Deventer is niet de hemel - indebuurt Deventer

Krantenkoppen in februari: Mensen met schulden in de problemen door slechte hulp gemeente Deventer en Deventer gaat alle dossiers van bewindvoerders laten doorlichten (De Stentor 6/2 en 10/2) en Rechter: Deventer heeft bewindvoering niet op orde (Binnenlands Bestuur 25/2). Als je dit leest, krijg je misschien de indruk dat er een nieuwe lokale toeslagenaffaire is geboren. Maar dat is onterecht.

De rechter spreekt Deventer weliswaar aan op formele procedurele zaken en de tekortschietende financiële verantwoording van de bijzondere bijstand, maar concludeert niet dat de hulp aan cliënten ‘slecht’ is. Er zijn voor zover nu bekend geen cliënten financieel benadeeld. Sterker nog, in het kader van de jaarlijkse kwaliteitscontrole door de rechtbank, concludeert een externe accountant op basis van een steekproef, dat de processen, de werkwijze, de dossiervorming en de dienstverlening van de gemeentelijke bewindvoerders op orde zijn en dat de gemeente de belangen van de cliënt goed behartigt.

Wat ging ‘fout’

Een deel van de problemen met de verantwoording, is terug te voeren op gemeentelijk beleid in 2017 en 2018, waarbij gemeentelijke bewindvoering voor minima kosteloos werd aangeboden. Dit beleid is in 2018 teruggedraaid, na een uitspraak van de ACM. Dit was aanleiding om met terugwerkende kracht in elk dossier bewindvoeringskosten in rekening te brengen. Gelijktijdig kwam de Belastingdienst terug op een vrijstelling van omzetbelasting, waardoor eveneens met terugwerkende kracht BTW afgedragen moest worden. Omdat de afwikkeling van de bijzondere bijstand niet eenduidig is verlopen en tot veel herstelwerk en correcties heeft geleid, is in een groot aantal dossiers een administratieve situatie ontstaan die niet goed te controleren is door de rechtbank. Maar de klanten hebben wel de juiste bijzondere bijstand ontvangen!

Een procedureel probleem was dat de bewindvoerders voor de bijzondere bijstand niet altijd het formele traject van aanvraag en bezwaar volgde. De bewindvoerders probeerden zaken vaak met collega’s van de bijzondere bijstand onderling te regelen. Dit is bij gemeenten vaak goed gebruik en ook de snelste en meeste effectieve oplossing. Maar voor de kantonrechter is dan onvoldoende inzichtelijk of de bewindvoerder zijn taak (het behartigen van het financiële belang van de klant) voldoende heeft uitgevoerd.

Zware maatregelen rechtbank

Om bovengenoemde fouten is Deventer tot 1 juli 2021 niet benoembaar als bewindvoerder in nieuwe dossiers. De rechtbank heeft Deventer daarnaast in 20 zaken tijdelijk geschorst, en heeft in deze zaken een andere, tijdelijke, bewindvoerder benoemd. Deze gaat o.a. checken of cliënten benadeeld zijn. En wat niet zo fraai is: de betreffende cliënten werden hierover per brief geïnformeerd, en eerder dan de gemeentelijke bewindvoerder. Dat leidde tot aardig wat stress bij een aantal cliënten. Het college beraadt zich nog op vervolgstappen richting de rechtbank. Lees meer in de raadsmededeling. De gemeente gaat daarnaast alle bewindvoeringsdossiers extern laten toetsen.

Groningen op koers om doelen te realiseren

De gemeente Groningen heeft al langer dan Deventer ervaring met bewindvoering in eigen hand. Groningen wil hiermee het volgende realiseren:

  1. Bezuinigen;
  2. Cliënten beter en integraal ondersteunen;
  3. Beter afwegen of beschermingsbewind, schuldhulpverlening of budgetbeheer moet worden ingezet;
  4. Instroom in beschermingsbewind beperken en uitstroom bevorderen.

De Rekenkamer Groningen concludeerde vorige week dat de gemeente op koers ligt om deze doelen te realiseren.

Verkiezingsprogramma’s over armoede en schulden

Verkiezingen: geen politiek, de focus op water

Michel van Leeuwen en Plusonline waren me net voor met hun overzicht van wat de verkiezingsprogramma’s zeggen over armoede en schulden.

Interessant: verhoging van het minimumloon – al dan niet gekoppeld aan de bijstand – staat in de programma’s van alle grote partijen en zelfs het basisinkomen komt in verschillende gedaanten hier en daar terug. En een paar partijen willen ook de looptijd van de schuldhulp drastisch verkorten.

Mocht je toch al op de PvdA stemmen en wil je dat er iemand met de nodige kennis en ervaring in de Tweede Kamer komt, geef dan Joke de Kock (hoofd schuldhulp Tilburg en erevoorzitter NVVK) je voorkeursstem!

Naschrift d.d. 3/3 – Gezien de reacties even een disclaimer: Dit zegt niks over mijn eigen politieke voorkeur! Als Joke van een andere partij was geweest, had ik het ook geplaatst. Ik plaats het omdat ik Joke hoog heb zitten en omdat ze voor veel lezers een goede bekende is. Ik doe op mijn blog juist altijd erg mijn best om niet politiek kleur te bekennen.

Hogere vermogensgrens bij kwijtschelding gemeentelijke belastingen

De Tweede Kamer nam vorige week een motie aan waarin de regering wordt verzocht de Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschapsbelastingen voor 1 mei 2021 aan te passen en daarin te bepalen dat de vermogensnorm voor kwijtschelding verruimd kan worden tot maximaal de vermogensnorm in de Participatiewet.

Het is vervolgens aan de gemeenteraad of die vermogensgrens verhoogd moet worden.

Giften vrijgesteld tot € 1.200

Contante giften vanaf 2021 niet langer aftrekbaar - Accorde Accountants +  Adviseurs

Vorige week is de motie Van Dijk (SP) aangenomen waarin de regering wordt verzocht voor mensen in de bijstand een landelijke vrijstelling van giften te realiseren van € 1.200 per jaar.

Let op, dit is dus nog geen wetgeving. Maar je kunt in navolging van bijvoorbeeld Amsterdam, Utrecht, Arnhem en Nijmegen al wel je beleidsregels aanpassen.

In januari diende Van Dijk al een amendement in met vergelijkbare strekking, maar dan met een grens van € 1.500. Rond de ‘Wijziging van de Participatiewet met betrekking tot fraudevorderingen’ zijn ook andere amendementen en een initiatiefwet ingediend. Het debat hierover vindt plaats na de verkiezingen.

Je kunt er dus ook voor kiezen je beleidsregels pas aan te passen zodra er over al deze punten meer duidelijkheid is.

Financiën TONK

Afgelopen donderdag stuurde minister Koolmees van SZW onderstaande brief naar wethouders waarmee hij de zorgen over de toereikendheid van het budget wil wegnemen. Moet het college morgen het TONK-beleid nog vaststellen, en heb je de indruk dat jouw gemeente vanwege de onzekerheid een te benepen regeling heeft ontworpen? Zorg dan dat de wethouder dit nog even leest en bespreek of je de toekenningscriteria nog wat kan verruimen.

Geachte wethouder,

COVID-19 en de opvolgende beperkende maatregelen hebben een grote impact op Nederland. Veel huishoudens hebben het zwaar, ook in financieel opzicht. Samen proberen we de gevolgen van de crisis zoveel als mogelijk te verzachten en mensen perspectief te bieden. Gemeenten spelen hierbij een zeer belangrijke rol en hebben reeds enorm veel werk verzet. Daarvoor ben ik u zeer erkentelijk.

U bent momenteel druk bezig met de uitwerking van de regeling Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK). Met de regeling, die neerkomt op een versoepeling van de gemeentelijke beleidsregels voor bijzondere bijstand, kunnen huishoudens geholpen worden die ten gevolge van de Coronamaatregelen een terugval in hun inkomen hebben en daardoor de noodzakelijke kosten van het bestaan voor het huishouden niet meer kunnen betalen.

Ik ben me er van bewust dat een dergelijke regeling een groot beroep doet op uw organisatie en ook een aantal onzekerheden met zich meebrengt. Ik wil mijn grote waardering en dank uitspreken voor uw inzet om deze regeling mogelijk te maken.

Daarnaast wil ik met deze brief uw mogelijke zorgen over de toereikendheid van het budget wegnemen. Het kabinet wil niet dat gemeenten financiële risico’s lopen bij de uitvoering van de TONK. Gemeenten moeten kunnen doen wat nodig is: een tegemoetkoming verstrekken voor de essentiële vaste lasten voor groepen die dat nodig hebben. Ik zal daarom samen met de VNG, DIVOSA en verschillende gemeenten goed de vinger aan de pols houden. Dit is ook in bestuurlijk overleg zo afgesproken. Ik vraag u dan ook om tijdig aan te geven als er financiële problemen dreigen. Dat kan via de VNG of Divosa of rechtstreeks richting het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (contactpersoon: Ard Broeze abroeze@minszw.nl).

Vanuit het kabinet en de Tweede Kamer is er de nadrukkelijke wens dat de TONK ruimhartig wordt toegepast, zeker voor de groepen die geen aanspraak kunnen maken op andere regelingen en een grote terugval in inkomen kennen. Dat impliceert de oproep aan gemeenten de regeling zo in te richten dat de tegemoetkoming huishoudens substantieel ondersteunt in de betaling van hun vaste lasten en hen daarmee verder helpt. Natuurlijk is het ondoenlijk en onwenselijk om alle noodzakelijke kosten zonder meer te vergoeden als mensen de kosten zelf kunnen betalen. De gemeente is bevoegd om eigen toekenningsregels op te stellen, bijvoorbeeld door rekening te houden met inkomen, uitkering of vermogen.

Omdat we op voorhand niet precies weten hoeveel mensen voor TONK in aanmerking zullen komen en voor welk bedrag zij steun nodig zullen hebben, is het ook onduidelijk hoeveel budget nodig is om de TONK uit te voeren. Voor TONK is tot dusver 130 miljoen euro beschikbaar gesteld voor toekenningen en uitvoeringskosten. Een eerste tranche van 65 miljoen wordt zo snel mogelijk via het gemeentefonds verdeeld op basis van de verdeelsleutel armoede- en schuldenbeleid. Voorafgaand aan toekenning van de tweede tranche zal een weegmoment plaatsvinden, waarbij gekeken wordt naar de ontwikkelingen rondom de maatregelen tegen Corona en de eerste inzichten over het gebruik van de TONK-regeling. Een bijstelling van het budget passend bij deze inzichten zal dan indien nodig plaatsvinden. Ook is het mogelijk dat op basis van de inzichten voor de tweede tranche een aangepaste verdeelsleutel wordt gebruikt. Hierover zal uiteraard overleg plaatsvinden met VNG en Divosa.

Ik hoop dat ik met deze brief uw zorgen over de financiële toereikendheid wegneem en vraag u dan ook uw inzet te baseren op de bovengeschetste doelstelling van de TONK.

Daarnaast is het goed om te weten dat er voor de TONK geen andere of aanvullende verantwoordingseisen zullen worden gevraagd. De verantwoording vindt plaats via de gewone systematiek van de bijzondere bijstand.

[…]

Hoogachtend,

de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,

Wouter Koolmees

Kabinet bevriest huren sociale sector

Afbeeldingsresultaat voor flatgebouw overvecht

De huren van woningen in de sociale sector met een huur tot €752 worden dit jaar bevroren in verband met de coronacrisis. Het kabinet komt hiermee tegemoet aan de wens van de Tweede Kamer. Het betekent dat de huren van deze woningen per 1 juli niet mogen worden verhoogd.

De Tweede Kamer nam vorige week een motie aan van de SP samen met GroenLinks en PvdA. De motie kreeg onverwacht steun van de VVD, die bij alle voorgaande voorstellen tegen was. Het CDA noemde dat zo vlak voor de verkiezingen opportunistisch, omdat de VVD steeds tegen was. Bron: NOS.

Sinds 1 januari is ook al de Wet eenmalige huurverlaging van kracht.

Wet eenmalige huurverlaging

Per 1 januari 2021 is de Wet eenmalige huurverlaging van kracht.

Bekijk de factsheet van BZK en lees meer op de website van Aedes.

Rekenmodule TONK

Op de Divosa.nl vind je een handige voorbeeld-rekenmodule voor het berekenen van draagkracht en hoogte toekenning TONK. En verder was al beschikbaar:

Zelf had ik op een bierviltje al uitgerekend welk budget voor TONK beschikbaar is per gemeente. Dat lijkt misschien veel, maar realiseer je dat een deel van de huishoudens een half jaar lang TONK zal krijgen. Vorige week is in de Tweede Kamer gelukkig een motie aangenomen die oproept om meer middelen beschikbaar te stellen als dat nodig is.

Het verbaast mij dat we grote verschillen toelaten tussen gemeenten. En die verschillen hebben nauwelijks iets te maken met de lokale woonlasten of omstandigheden, maar eerder met politieke voorkeur. En omdat de uitgaven heel lastig te voorspellen zijn, gaan veel gemeenten aan de voorzichtige, zuinige kant zitten.

Flexibel (sanerings)krediet

Dit artikel is na publicatie aangepast

Logo van O2 Hulp bij schulden, klik hierop om naar Home terug te gaan.

De GKB introduceert een nieuwe vorm van krediet: O2. Dit is een flexibel krediet, met een vaste rente van 2% en een looptijd van 36 maanden. Hiermee kun je:

  • Alle schulden herfinancieren zodat de inwoner weer overzicht heeft en nog maar 1 aflossingsverplichting.
  • Als herfinanciering niet mogelijk is, wordt een afkoopregeling tegen finale kwijting met de schuldeisers getroffen. De afkoopbedragen worden met het O2 krediet voorgefinancierd. Dan is het dus een ‘saneringskrediet’.
  • Mochten er onverhoopt bij de herfinanciering of de afkoopregeling schulden zijn vergeten, dan kunnen die alsnog via O2 worden geregeld. O2 is een flexibel krediet en afgeloste bedragen kunnen opnieuw worden ingezet, de looptijd van de lening wordt dan verlengd.
  • De inwoner kan door extra aflossingen de looptijd verkorten. En dit kan maar zo eens een stevige prikkel zijn voor de inwoner om zijn financiële situatie te verbeteren.

Looptijd

De flexibiliteit spreekt me aan, maar toch ook een kanttekening: hoewel de standaard looptijd 3 jaar is, biedt O2 ruimte voor langere looptijden. De max. 3 jaar is wat mij betreft heilig, en ik voel ook best wat voor de oproep van sommige politieke partijen om de looptijd te verkorten naar bijvoorbeeld 18 maanden.

Alternatief is dat je – als er nieuwe schulden opduiken – de betreffende schuldeiser hetzelfde aanbod doet als de andere schuldeisers, en dat je het niet doorrekent naar de schuldenaar. Als gemeente moet je een potje hebben om zulke (meestal kleine) oneffenheden glad te strijken.

Pilot

Het is nu nog een pilot, waarbij Kredietbank Nederland en gemeente Zwolle inmiddels ook zijn aangehaakt. Je kunt aanhaken, maar het lastige is, dat als de pilot te groot wordt, het debiteurenrisico ook oploopt. Dat risico neemt de GKB nu nog voor haar rekening voor de eigen gemeenten totdat het landelijke waarborgfonds er is. Aanhaken kan wel, maar je moet dan dus goede afspraken maken over de voorwaarden.

Meer info

Ga op o2hulpbijschulden.nl direct naar de pagina voor gemeenten. En bekijk de introductiefilm.

Nog niet overtuigd van het feit dat schuldsaneren in de meeste gevallen beter is voor schuldenaar, schuldeiser en gemeente? In de tabel op p. 4 van het rapport Saneren versus bemiddelen staan alle argumenten.

Voorbeeld beleidsregels TONK beschikbaar

Voor de uitvoering van TONK zijn – naast de handreiking – nu ook de volgende werkdocumenten beschikbaar:

Alle overheidsschulden achter de Blauwe Knop

VNG Realisatie werkt aan de ‘Blauwe Knop’. Achter deze knop vinden mensen straks een overzicht van hun schulden bij gemeenten, DUO, UWV, SVB, RDW en andere overheidsinstanties. Lees meer op vngrealisatie.nl.

Klanten van schuldhulpverlening kunnen straks via deze knop hun schuldhulpverlener toegang geven tot dit overzicht. Net als bij de Schuldenwijzer voor (een nog beperkt aantal) private schulden. En uiteindelijk kunnen schuldhulpverleners alle schulden verifiëren via het vorige week officieel gelanceerde Schuldenknooppunt. Gemeenten, allemaal aansluiten dus!

Geen vermogenstoets TONK

De Tweede Kamer heeft gisteren een motie aangenomen waarin de regering wordt verzocht

uit te spreken dat de TONK inkomensondersteuning is voor werkenden en ondernemers die buiten de boot vallen en nergens in aanmerking komen voor steun vanwege bijvoorbeeld de partnertoets, en die door de coronacrisis in de knel komen;

verzoekt de regering, tevens de TONK breed onder de aandacht te brengen bij ondernemers die mogelijk een beroep kunnen doen op de regeling;

verzoekt de regering, vervolgens in de handreiking aan gemeenten geen vermogenstoets op te nemen;

Ook is er een motie aangenomen die oproept om te monitoren of er voldoende middelen zijn om de TONK ruimhartig uit te voeren, en zo nodig meer geld vrij te maken.

Handreiking TONK beschikbaar

Gemeenten kunnen zich met de zojuist verschenen handreiking voorbereiden op de openstelling van de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten op 1 maart.

Doe-lijstje voor februari:

  1. Beleidsregels opstellen. In de handreiking staan (nog) geen voorbeeldbeleidsregels, maar je vindt er wel de nodige ingrediënten. De TONK is niet heel straks omlijnd; je hebt aardig wat beleidsvrijheid;
  2. Zorgen dat per 1 maart consulenten klaarstaan om de aanvragen te behandelen. Aanvraagformulieren maken, en eventueel ook ICT aanpassen.
  3. Neem deel aan de bijeenkomst Uitvoering TONK door gemeenten op 12 februari (Divosa).

Werkdocumenten als formats voor beleidsregels, aanvraagformulieren en beschikkingen komen binnenkort beschikbaar.

Gemeenten helpen gedupeerden toeslagenaffaire

Foto: ANP

Op 28 september jl. bereikten VNG en Belastingdienst een akkoord om gedupeerden te helpen.

Meldpunt en contactgegevens

Veel gemeenten hebben inmiddels een Meldpunt voor gedupeerden ingericht. Hier vind je het aantal gedupeerden in jouw gemeente per 26/1 (let op: deze aantallen liggen fors hoger dan in oktober!). Gemeenten krijgen €11 miljoen om de gedupeerden te helpen.

Als het goed is, heeft je gemeente recent een model-collegevoorstel en machtiging gekregen om de contactgegevens van de gedupeerden in te zien. Zo niet, neem dan contact op met het steunpunt bij de VNG: hersteloperatie@vng.nl of tel. 070 373 8232.

In principe kun je dan de gedupeerden gaan benaderen. Maar het is verstandig om even op de plannen van het kabinet te wachten, voordat je gaat schuldregelen bij gedupeerden met problematische schulden.

Plannen kabinet

In de huidige omstreden plannen krijgen gedupeerden €30.000, trekt de Belastingdienst al haar vorderingen in en worden private schuldeisers, gemeenten en andere overheidsinstanties gevraagd ook hun vorderingen in te trekken. Maar de kans is groot dat private schuldeisers beslagleggen op de €30.000 en/of hun vordering niet intrekken. Als de gemeente dan haar vorderingen intrekt, zullen private schuldeisers in dat gat springen en zijn gedupeerden dus niet beter af. Een alternatief plan om €20.000 van de €30.000 in te zetten voor een minnelijk schuldregeling, haalde het vooralsnog ook niet, net als het plan om gedupeerden versneld toe te laten tot de Wsnp.

De VNG heeft daarom op 22/1 het kabinet in een brandbrief opgeroepen om met een (betere) regeling te komen. De Tweede Kamer nam op 27/1 een motie aan waarin de regering wordt verzocht de schulden van private schuldeisers over te nemen. Nu dus even afwachten hoe staatssecretaris Van Huffelen dit oppakt.

Uitbetaling €30.000

Ondertussen ontvingen op 28/1 de eerste gedupeerden €30.000. De ouder wordt door de Belastingdienst altijd vóóraf – dus voordat de €30.000 wordt betaald – gebeld. In dat telefoongesprek vraagt de Belastingdienst ook of er schulden zijn en het bedrag dus misschien liever later wil krijgen. De Tweede Kamer heeft een amendement aangenomen met een ‘moratorium op het innen van schulden’ en verwijderen BKR-registratie. Het moratorium duurt een jaar en gaat met terugwerkende kracht in vanaf 29 januari. Zie de brief (11/2) van de staatssecretaris over dit amendement en diverse moties. Vanaf 2 maart is de pauzeknop op schulden van gedupeerde ouders van kracht. Zie Q&A hierover.

Voor de hersteloperatie – inclusief een nog uit te werken kinderfonds van €200 miljoen – heeft het kabinet bijna €1,8 miljard klaargezet. Dat komt neer op €125.000 per dossier.

Kwijtschelding

De ALV van de VNG besprak op 12/2 de oproep om gemeentelijke schulden kwijt te schelden. Inzet is dat gemeenten hiervoor worden gecompenseerd door het rijk.

Meer info

Dit artikel wordt bijgewerkt als er nieuws is

Schuldhulp voor ondernemers

Verplicht leesvoer voor gemeenten die de schuldhulp voor ondernemers nog niet op orde hebben: de Werkwijzer ondernemers en schulden! De Werkwijzer legt lekker concreet uit hoe je dit aanpakt.

En meld je ook aan voor de online sessies hierover op 8 en 9 februari.

Lesprogramma’s voor jongeren

Wil jouw gemeente aan de slag met financiële educatie op scholen? Koop het hier in:

  1. Your Message Money – TeamAlert
  2. Hoe word je rijk?
  3. MoneyWays

Bekijk meer initiatieven in de rubriek jeugd, en lees ook de uitkomsten van het Nibud Scholierenonderzoek 2020: Meer dan de helft van de scholieren komt geld tekort.

Versoepeling fraudewetgeving (2)

In de Eerste Kamer ligt al het voorstel Wijziging van de Participatiewet met betrekking tot fraudevorderingen. Naar aanleiding van de boodschappenaffaire kwam de Tweede Kamer eerder deze maand met een amendement en initiatiefwet, zo schreef ik op 11 januari.

Gezien deze ontwikkelingen verzocht de staatssecretaris de Eerste Kamer vorige week om de behandeling van het wetsvoorstel aan te houden. Nog even geduld dus. Ik weet nog niet welke invloed de kabinetsval (die de dag erna plaatsvond) heeft op de besluitvorming.

Samengevat zijn dit de belangrijkste voorstellen die nu op tafel liggen:

  1. Uitsluiten van fraudevorderingen bij de vermogenstoets;
  2. Beperken van het verbod tot medewerking aan een schuldregeling bij een fraudevordering tot gevallen van opzet of grove schuld;
  3. Terugvorderingsplicht wordt kan-bepaling;
  4. Gemeente hoeft niet meer verplicht boete op te leggen.

Aanvulling d.d. 28/1: Hier komt nog een 5e voorstel bij: giften tot € 1.500 worden vrijgesteld. Amendement Jaspers (SP) vandaag ingediend. 8/2 debat in Tweede Kamer.

Gemeentelijke Kinderombudsman doet voorstellen voor bestrijding kinderarmoede

De gemeentelijke kinderombudsman in Rotterdam onderzocht de gemeentelijke regelingen voor kinderen in armoede en concludeert dat het aanbod onvolledig en vaak onbekend is, en de aanvraag te ingewikkeld. Deze conclusies gelden uiteraard niet alleen voor Rotterdam.

Wat hebben kinderen nodig
De regelingen bieden: sport, cultuur, schoolspullen, schoolreisje, laptop, fiets, jeugdtegoed. Kinderen vragen om eten, kleding en een fijn thuis. Bestrijding van uitsluiting. Ze vragen om sport en fijne plekken buiten. Ouders vragen om OV, bijles en internet. Kinderen vinden behoeften voor thuis het belangrijkst. De regelingen zien op school en activiteiten. De regelingen sluiten dus maar deels aan bij de behoeften van kinderen.

Gemeenten betrekken kinderen veel te weinig bij het opstellen van de regelingen. Dat armoede een moeilijk onderwerp is, is geen goede reden om hier niet met kinderen over te praten. Aanbeveling: Betrek kinderen bij het opstellen van de regelingen. Zo sluiten de regelingen beter aan bij wat kinderen belangrijk vinden. Maak bekend wat jeugdparticipatie voor de gemeente inhoudt.

Bekendheid
Veel ouders en kinderen kennen de regelingen niet. De vindbaarheid via gemeentelijke website is slecht. Een handig overzicht ontbreekt vaak. De taal is te moeilijk en alleen in het Nederlands. De informatie richt zich op de ouders. Aanbeveling: Maak een eenvoudig overzicht met alle regelingen bij elkaar (papier en digitaal). Verspreid de informatie actief in een mix van deze vier manieren: via brieven en folders, digitaal, via social media, op school en in de wijk. Gebruik heldere taal. Bied ook informatie aan in andere talen.

De aanvraag
De aanvraagprocedure is te moeilijk. Er zijn te veel hindernissen waardoor het risico bestaat dat ouders geen aanvraag doen of halverwege afhaken. Stress, schaamte en angst voor de gemeente zijn factoren om rekening mee te houden. Aanbeveling: Het kan veel eenvoudiger! Maak één eenvoudige aanvraagprocedure voor meerdere aanvragen. Hanteer een heldere inkomensgrens en een hardheidsclausule. Sluit geen kinderen uit, zoals mbo-ers en kinderen van ouders met schulden. Biedt hulp op school of in de wijk bij het doen van een aanvraag.

Tip [red.]: sluit aan bij de Geldplannen van het Nibud. Het Geldplan Rondkomen met kinderen geeft een overzicht van alle regelingen die op jouw situatie van toepassing zijn.

Armoede en schulden na corona

Platform31 schrijft in een rapport en factsheet wat gemeenten kunnen doen om de gevolgen van de coronacrisis te bestrijden. Dat doen ze rond 4 thema’s:

  1. Bestrijden van armoede: Verklein niet-gebruik minima-voorzieningen, omscholing en begeleiding naar werk. Voorkom grotere (school)achterstanden onder kinderen en jongeren in armoede.
  2. Preventie en vroegsignalering: Haal signalen van betalingsachterstanden op bij vaste lasten partners én bij partners in de stad en wijk. Doorbreek taboe op armoede. Ben zichtbaar en toegankelijk voor ‘nieuwe’ schuldenaren.
  3. Sociale incasso: Geef vertrouwen aan inwoners en incasseer sociaal. Stimuleer schuldeisers hetzelfde te doen.
  4. Effectieve schuldhulpverlening: Versnel de schuldenaanpak waar mogelijk, heb aandacht voor de diversiteit tussen schuldenaren en breng de dienstverlening voor ondernemers op orde.

Lees ook nog eens mijn (inmiddels wel wat gedateerde) artikel Corona-maatregelen rond armoede en schulden.

Update Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)

Een maandje geleden introduceerde het kabinet de TONK. In een brief aan gemeenten schrijft staatssecretaris Van ’t Wout daarover deze week het volgende:

Ik realiseer me dat er opnieuw een klemmend beroep gedaan wordt op gemeenten en dat op korte termijn een forse inspanning wordt verlangd. Het is onvermijdelijk dat dit druk oplevert in de uitvoering. Met VNG en Divosa wordt er daarom hard aan gewerkt om gemeenten zoveel mogelijk hierbij te faciliteren. De komende periode wordt nog een aantal zaken nader uitgewerkt zoals de verdeling van de middelen over de gemeenten* en een handreiking voor gemeenten die de uitvoering ondersteunt. Via SZW, VNG en Divosa wordt u de komende tijd nog nader geïnformeerd. Het streven is om de aanpak voor 1 februari a.s. uitgewerkt te hebben zodat aanvragen zo snel mogelijk behandeld kunnen worden. Tot die tijd heeft u al de ruimte om binnen regulier lokaal beleid huishoudens die bovenstaande problemen ervaren tegemoet te komen.

* Op basis van de Decembercirculaire had ik al een raming gemaakt van de TONK-budgetten per gemeente. Let op, ik geef geen garantie!

Versoepeling fraudewetgeving

Sociale recherche spoort bijna twee ton aan bijstandsfraude in Zwolle op -  RTV Oost

Op 8 september jl. nam de Tweede Kamer het voorstel Wijziging van de Participatiewet met betrekking tot fraudevorderingen aan. Een belangrijke wijziging is dat gemeenten straks mogen instemmen met een schuldregeling bij fraudevorderingen waarbij geen sprake is van opzet of grove schuld. Bij maar liefst 95% is daar geen sprake van. De Eerste Kamer behandelt op 19 januari dit voorstel. Ik heb ergens gehoord – weet niet meer waar – dat dit ingaat op 1 april 2021 en dat VNG en SZW onderzoeken of gemeenten hierop vooruit mogen lopen.

De ‘boodschappenaffaire’ heeft de roep om versoepeling in een stroomversnelling gebracht. Afgelopen vrijdag dienden CDA en D’66 een amendement in waarin staat dat de gemeente straks de teveel ontvangen bijstand geheel of gedeeltelijk kan terugvorderen. En de ChristenUnie heeft een initiatiefwet gemaakt om een einde te maken aan de verplichte boete.

Volgens mij is er een Kamermeerderheid hiervoor. En ook het kabinet bij monde van de staatssecretaris is op zoek naar de menselijke maat. Op 12 november jl. schrijft hij bijvoorbeeld dat hij wil kijken naar ‘de mogelijkheden om het geven van een waarschuwing verder uit te breiden en daarin aan te sluiten bij de praktijk’. NB. Gemeenten mogen nu geen waarschuwing geven voordat ze overgaan tot terugvordering en beboeting. In de praktijk gebeurt dat gelukkig wel.

Modelbeschikking schuldhulpverlening VNG

De VNG presenteert ook een model toelatingsbeschikking. Hij is uitgebreider dan de voorbeeldbeschikking die ik vorige week op mijn blog zette.

Budgetten armoede- en schuldenbeleid per gemeente 2020-2021

Rond Prinsjesdag werd bekend dat gemeenten i.v.m. corona extra middelen krijgen voor armoede- en schuldenbeleid. In deze samenvatting (.xls) van de gisteren verschenen Decembercirculaire staan de bedragen per gemeente.

De bedragen voor de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) zijn nog niet bekend per gemeente en heb ik daarom zelf berekend met de verdeelsleutel minimabeleid (zie samenvatting hierboven). En verder geldt daarvoor nog het volgende voorbehoud (Decembercirculaire p. 11): In totaal is een bedrag van maximaal € 130 miljoen gereserveerd voor het eerste halfjaar van 2021. Voor het eerste kwartaal komt € 65 miljoen beschikbaar. Aan het einde van het eerste kwartaal van 2021 zal op basis van de dan geldende situatie rondom de maatregelen tegen het coronavirus de inzet voor het tweede kwartaal van 2021 worden gewogen.

Gebruikmaken van adviesrecht schuldenbewind

Per 1 januari treedt het adviesrecht in werking. Door middel van een opt-in regeling kun je als gemeente de rechtbank laten weten dat je gebruik wil maken van dit adviesrecht. De VNG heeft een aanmeldformulier ontwikkeld dat je hiervoor kunt gebruiken. Na de eenmalige opt-in kun je telkens per nieuwe casus aangeven of je wil adviseren. Je bent niet verplicht om van je adviesrecht gebruik te maken.

Voorbeeldbeschikking schuldhulpverlening

Volgens de gewijzigde Wgs moeten we vanaf 1 januari een beschikking afgeven met daarbij een plan van aanpak. De Memorie van Toelichting (p. 9) zegt dat het een plan van aanpak ‘op hoofdlijnen’ mag zijn. In het besluit gemeentelijke schuldhulpverlening staat dat je diverse bronnen moet raadplegen voor je plan van aanpak.

Omdat er nog geen modelbeschikking is en de tijd begint te dringen, heb ik met hulp van collega’s een eerste opzet gemaakt. Belangrijkste is dat de aanvrager weet waar hij aan toe is: welke hulp krijg ik, hoeveel kan ik maandelijks besteden en wat zijn de doorlooptijden? Hij wordt nog geredigeerd naar B1 niveau en juridisch getoetst. Suggesties zijn welkom!

Lees ook:

Beschik niet alles

Er is veel te doen over de BKR-registratie. Uit het besluit gemeentelijke schuldhulpverlening volgt dat we een BKR-melding moeten doen zodra we de toelatingsbeschikking afgeven. Dat is onwenselijk, omdat het de drempel voor schuldhulp verhoogt, en het is bovendien in strijd met de wet, zeggen Schuldinfo en Schulinck.

Daarnaast worstelen gemeenten met de vraag in welke gevallen er in het kader van de nieuwe Wgs een beschikking (met plan van aanpak) moet worden afgegeven. En gaat bij vroegsignalering altijd de beschikkingstermijn lopen zodra iemand bij een huisbezoek ‘hulp accepteert’?

Volgens mij moeten we zéker bij problematische schulden beschikkingen afgeven, en dus ook een BKR-melding doen. Bij lichte hulpverlening zou ik terughoudend zijn. Denk daarbij aan hulp bij thuisadministratie, eenvoudige betalingsregelingen en aanvragen voorzieningen, zoals dat wordt geboden door schuldhulpverleners, maar vooral ook door o.a. vroegsignaleringsteams, wijkteams, sociaal raadslieden en vrijwilligers in het voorveld.

Dat is volgens mij proportioneel, en in lijn met wat de Wgs en BKR-registratie beogen.

Aanvulling d.d. 22/1/2021: Minister Koolmees houdt vast aan verplichte BKR-registratie bij beschikking. Hij kondigt in antwoorden op Kamervragen aan dat hij de Wgs op dit punt zal verduidelijken.

Verruiming bijzondere bijstand

Het kabinet komt in het kader van de coronacrisis met de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK). Dat staat in deze brief (p. 11) aan de Tweede Kamer.

Het wordt een regeling op basis van de bijzondere bijstand, met beleidsvrijheid voor gemeenten. De TONK is bedoeld voor huishoudens die door de crisis te maken hebben met een onvoorzienbare, onvermijdelijke en plotselinge terugval in hun inkomen. waardoor zij de vaste lasten niet meer kunnen betalen. Tot nu toe mochten gemeenten minima niet hierin tegemoetkomen, want dan is het inkomensbeleid. Straks dus tijdelijk wel, maar wel met oog voor de individuele omstandigheden.

Voorbeeldgevallen waarin de TONK kan worden ingezet:

  • Huishoudens die nog wel inkomen uit werk hebben, maar tegelijkertijd met een dusdanige terugval in inkomsten geconfronteerd worden dat zij noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen. Dit kunnen zelfstandigen zijn die veel van hun opdrachten zien verdwijnen, maar ook flexwerkers die plotseling minder worden opgeroepen en ook werkenden die kortdurend vanwege quarantaine inkomsten mislopen.
  • Huishoudens die terugvallen op een uitkering en daardoor dusdanig achteruitgaan in inkomsten dat zij noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen. Dit kunnen werkenden zijn, zoals artiesten en sekswerkers, die moeten terugvallen op het sociaal minimum.
  • Huishoudens waar een of beide partners geen inkomen uit werk meer heeft en ook geen recht op een uitkering. Daardoor kunnen zij een dusdanige terugval in inkomsten ervaren dat zij noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen. Zelfstandigen kunnen bijvoorbeeld hun opdrachten ineens zien teruglopen of maken vanwege de partnertoets of het urencriterium geen aanspraak op de Tozo.

De verwachting is dat 1 februari 2021 de uitwerking van de TONK gereed is. In totaal is een bedrag van maximaal € 130 miljoen gereserveerd voor het eerste halfjaar van 2021. Ik weet niet of dit al is opgenomen in de Decembercirculaire die een dezer dagen verschijnt.

Vanmiddag debatteert de Tweede Kamer over armoede- en schuldenbeleid, dus misschien komen daar nog nieuwe inzichten naar voren.

Aanvulling n.a.v. Kamerdebat: Staatssecretaris Van ’t Wout geeft aan dat hij een ‘light versie’ voor ogen heeft. Dus veel beleidsvrijheid voor gemeenten om maatwerk te leveren. En wellicht kunnen de gebruikelijke inkomensgrenzen wat worden opgerekt.

Armoede stabiel

De armoedecijfers van het CBS laten een hele lichte daling zien, overall en voor de meeste doelgroepen. De armoede onder zzp’ers neemt gelukkig wel wat sterker af.

De cijfers per gemeente (2019) vind je in deze tabel. Je kunt hier o.a. verschillende inkomensgrenzen selecteren.

Strafrechtelijke boete geen belemmering meer voor schuldregeling

Sander Dekker | Rijksoverheid.nl

Vanaf 1 december zijn schadevergoedingsmaatregelen, boetevonnissen, ontnemingsmaatregelen en Europese boetes niet langer bij voorbaat een belemmering voor een schuldregeling. Er moet wel gewoon betaald worden, maar dat kan nu dus ook na de schuldregeling met overige schuldeisers. Dat staat in deze brief van minister Dekker aan de Tweede Kamer.

Eerder gold dit al voor verkeersboetes, maar die kunnen onder voorwaarden na een schuldregeling wel worden kwijtgescholden.

Sinds 1 april jl. geldt ook de CJIB-noodstopprocedure.

Kabinet gaat mensen met problematische schulden sneller en beter helpen

In een brief aan de Tweede Kamer presenteert staatssecretaris Van ’t Wout drie maatregelen die nog worden uitgewerkt in wetsvoorstellen:

  1. Reactietermijn schuldeisers
    Schuldeisers moeten straks binnen een nader te bepalen termijn reageren op een verzoek tot een schuldregeling.
  2. Van 5 naar 2 jaar
    Iemand met schulden kan straks al na 2 jaar goed gedrag, de zogenoemde goede trouw-toets, weer toegang krijgen tot de Wsnp. Nu is dat nog 5 jaar.
  3. 10-jaarstermijn
    Op dit moment krijgen mensen die binnen 10 jaar opnieuw in de schulden komen geen toegang tot de Wsnp. Straks mag de rechter mensen die buiten hun schuld – bijvoorbeeld als gevolg van een economische crisis – binnen 10 jaar opnieuw in de financiële problemen komen, wel opnieuw toelaten tot de Wsnp.

6x schuldpreventie voor jongeren

Slimpact is een traject waarbinnen enthousiaste jongeren meerdere maatschappelijke thema’s behandelen. Vanuit vijf STAD redacties wordt een maand lang gewerkt aan concepten én de uitvoering. September stond in het teken van jongeren en schuldpreventie:

  1. Team STAD Haarlem bedacht het concept Niet jouw schuld? Een interactief spel voor jongeren, waarin ze kennismaken met de consequenties van financiële keuzes.
  2. STAD Alkmaar bedacht Save that Coineen combinatie van een Nationale spaardag en een Youtube serie.
  3. Festivalorganisatie Doekoe, bedacht door Leidse jongeren, bouwt een caravan om tot escaperoom en kan op elk festival worden neergezet. Je wordt meegesleurd in een spannend verhaal en alleen wanneer jij de oplossing weet te ontrafelen, kun je vluchten en ben je schuldenvrij.
  4. STAD Utrecht bedacht de limiet app Duppie!, een app gekoppeld aan je bankrekening waarop je een limiet instellen. Met een push-melding als je bijvoorbeeld 80% van je ingestelde bedrag verbruikt hebt.  Je kunt er ook een automatische spaar-functie aan koppelen.
  5. STAD Utrecht bedacht ook Doe Maar Duur!, een online interactive simulation game voor jongeren van rond de 14 jaar. Het wordt 4 dagen achter elkaar gespeeld, online en naast het normale leven op school. Tijdens deze 4 dagen simuleren jongeren dat ze een jaar lang 18 zijn, en komen ze er op grappige manieren achter wat voor financiële situaties en keuzes daar allemaal bij komen kijken.
  6. In het Gooi is door de jongeren een fotocampagne opgezet: Onschuldig.

Misschien leuk om een project op te pakken in de Week van het Geld 22 t/m 26 maart?

Extra geld voor voedselbanken

Kratten in de voedselbank in betere tijden (Foto: ANP)

Voedselbanken mogen de in maart beschikbaar gestelde coronasubsidie á €4 miljoen houden. Deze noodsteun van het kabinet was bedoeld als vangnet voor als de middelen in het eigen voedselbankenfonds niet toereikend zouden zijn.

Ook zal het kabinet de minimale 2% van de voor Nederland beschikbare Europees Sociaal Fonds Plus middelen aanvragen en beschikbaar stellen. Het gaat om €8 miljoen voor de periode 2021-2027.

Lees meer op rijksoverheid.nl.

Beslagvrije voet: aandachtspunten beleid

De invoering van de vernieuwde beslagvrije voet is vooral een technisch verhaal over werkprocessen en applicatiebeheer. Dus zet de uitvoering aan het werk! In het document Aandachtspunten beleid van VNG Realisatie lees je dat er voor de beleidsmedewerker twee kleine aandachtspunten zijn:

  1. De gemeente reserveert standaard maandelijks 5% voor vakantiegeld en kan er eventueel voor kiezen om geen vakantiegeld uit te betalen. Dan kan zij de reservering voor het vakantiegeld inzetten als aflossing. Het besteedbare maandinkomen blijft dan stabiel.
  2. De gemeente kan ervoor kiezen de aanpassing in de loop van het jaar te doen, bijvoorbeeld op 1 juli 2021. Dan zijn de uitkeringen al tweemaal iets omhooggegaan (1-1 en 1-7), zodat de achteruitgang in inkomen beter door de inwoner kan worden opgevangen. Het is wel een noodzaak om inwoners tijdig te informeren over deze wijziging, zodat zij daar rekening mee kunnen houden.

Je hoeft geen beleidsregels te maken.

Hulp bij implementatie

VNG Realisatie helpt je bij de invoering. Er is bijvoorbeeld de handreiking Gemeentelijke invoering Wet vereenvoudiging beslagvrije voet en er zijn filmpjes gemaakt. En je kunt mailen naar schulden@vng.nl of bellen naar VNG Realisatie: 070-3738008.

Overgangstermijn

Lees ook: Bericht gemeentenieuws over de inwerkingtreding van de wet vereenvoudiging beslagvrije voet (9/11) en dien uiterlijk 8/12 met dit formulier een aanvraag in om gebruik te maken van de overgangstermijn als je voorziet dat de uitvoering nog niet gereed is op 1/1. Op 27 november organiseert VNG Realisatie een (be)spreekuur waarbij de afwegingen om al dan niet gebruik te maken van de overgangstermijn, worden besproken.

Gemeente aansluiten op landelijk convenant vroegsignalering

Zakelijke brieven en e-mails schrijven – Deel 3: de ondertekening -  Mettenta | Taalcorrectie en tekstadvies

Wil jouw gemeente gebruikmaken van het landelijk convenant vroegsignalering en van het digitale ondertekeningsproces? Meld jouw gemeente dan aan via nvvk.nl.

Gisteren werd het landelijk convenant ondertekend door de landelijke koepelorganisaties. Individuele gemeenten ondertekenen de bijbehorende overeenkomst. Hierin staan de afspraken tussen gemeenten en de individuele vaste lasten partners. Het convenant geeft ruimte om bestaande afspraken tussen gemeente en vaste lasten partners voort te zetten en maakt maatwerk mogelijk.

Trainingen vroegsignalering

training - Management Career

Ga je aan de slag met vroegsignalering? Zorg dan dat je medewerkers goed beslagen ten ijs komen. Een niet-uitputtend overzicht van trainingen, in willekeurige volgorde (aanvullingen zijn welkom):

  1. Diverse trainingen en opleidingen van Eropaf, de club in Amsterdam die de Eropaf-methodiek zo ongeveer heeft uitgevonden;
  2. Motiverende gesprekstechnieken (Nibud);
  3. Vroegsignalering met motiverende gespreksvoering (Meermotiveren);
  4. Basistraining vroegsignalering (Nibud);
  5. Workshop Vroegsignalering geldproblemen (Nibud)
  6. Outreachende aanpak achter de voordeur (Rino Groep);
  7. Stress-sensitief werken (Social Force);
  8. Training voor schuldenaanpak bij mensen met een licht verstandelijke beperking (MEE);
  9. Zó los je zorgverzekeringsschulden op! (Zorgverzekeringslijn);
  10. Diverse (online) trainingen vind je op de website van de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp. Vooral bedoeld voor vrijwilligers, maar vaak ook nuttig voor beroepskrachten.
  11. Training Armoede onder de loep (De Vonk)
  12. Kijk ook in de agenda voor bijeenkomsten over vroegsignalering

Gemeente Den Haag innoveert in schuldhulpverlening

Het Haagse gemeenteraad behandelt waarschijnlijk eind november het beleidsplan schuldhulpverlening 2020-2024. Zoals te verwachten van de schuldenlab-initiatiefnemer heeft de gemeente veel aandacht voor innovatie.

Dit plaatje vat het beleidsplan samen (klik om te vergroten):

Een paar highlights:

  • De Helpdesk Geldzaken op verschillende locaties biedt laagdrempelige toegang tot hulp.
  • Er komt een communicatieplan samen met ervaringsdeskundigen en ambassadeurs.
  • Verschillende financiële trainingen en cursussen voor zowel inwoners, trainers/professionals als vrijwilligers. Zoals ‘Ik en geld’, ‘Haal meer energie uit jezelf’, ‘Goed voor weinig’, ‘Weet wat je besteedt’ en ‘Post en Administratie’. Lessenreeks op VMBO-scholen: Hoe word je rijk?
  • Om het gesprek met de inwoners op de juiste manier aan te gaan en om professionals met minder kennis van financiën een eerste gesprek te laten voeren, gaan we een gesprek-toolbox ontwikkelen voor bijvoorbeeld huisartsen of andere partners in de stad.
  • Met de klantreismethodiek en een regisserende klantbegeleider zorgen we met een persoonsgerichte aanpak voor maatwerk.
  • Wat betreft kredietverlening willen we verder gaan innoveren. Onze ambitie is om toe te werken naar een systeem waarin volledige kwijtschelding van een totale schuld (of in ieder geval van alle bijkomende (rente)kosten)) ook als oplossing voorgesteld kan worden. Maar we willen ook andere vormen van krediet verkennen: bijvoorbeeld een persoonlijk sanerings- én investeringskrediet. De kredietruimte van de schuldenaar wordt dan deels gebruikt om een aanbod tegen finale kwijting te doen bij de schuldeisers en deels om te investeren in de kansen en mogelijkheden van de schuldenaar. Bijvoorbeeld om een doorstart of opstart van een eenmanszaak te financieren. Ook gaan we onderzoeken in hoeverre het meer variëren met looptijden wat betreft aflossingen bij kansrijke dossiers kan leiden tot meer geslaagde regelingen én meer kredietruimte om in perspectief te investeren.
  • Oprichten van een daklozen perspectief fonds waarlangs jongeren en andere kwetsbare doelgroepen voorzien kunnen worden van huisvesting en een passende begeleiding.
  • Verkennen van een doorbraakhypotheek om, via de GKB, hypotheken te verstrekken aan mensen die elders niet terecht kunnen bij een hypotheekverstrekker.
  • De Pilot Flex-Vast stelt bijstandsgerechtigden in staat om parttime te werken zonder dat zij achteraf benadeeld worden door verrekeningen van de uitkering en inkomsten.

Den Haag doet veel meer dan dit natuurlijk. Kijk ook eens op schuldenlab070.

Leiden gaat voor gewoon goede schuldhulpverlening

Met een stevige begroting en ambitie, maar zonder poespas, toeters en bellen. Met meer focus op het primaire proces en handen aan het bed en minder op randzaken en uitprobeersels. Geen zachte heelmeester en niet van het pappen en nathouden. Leiden wil inwoners simpelweg eerder, beter en sneller helpen. Dat staat in het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 dat vorige week door het college is vastgesteld. In februari buigt de raad zich erover. In het beleidsplan wordt in eenvoudige taal uitgelegd hoe een schuldhulpverleningstraject eruit ziet.

In het plan zijn 17 meetbare doelen geformuleerd:

  1. De gemiddelde schuld waarmee inwoners zich melden voor schuldhulpverlening daalt.
  2. We bereiken meer mensen met vroegsignalering.
  3. Meer mensen accepteren hulp in het kader van vroegsignalering.
  4. We realiseren een daling van het aantal zorgverzekerden in de wanbetalersregeling.
  5. Na aanmelding volgt binnen 4 weken een gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld.
  6. Bij een crisisaanmelding wordt binnen 3 dagen actie ondernomen.
  7. De gemeente verstrekt binnen 4 weken na het eerste gesprek een beschikking.
  8. De intake wordt vaker positief afgerond. (m.a.w: er is minder uitval in de intakefase)
  9. De stabilisatie wordt vaker positief afgerond.
  10. Schuldregeling: schuldeisers gaan vaker akkoord.
  11. Schuldenaren zijn vaker schuldenvrij bij beëindiging van het traject.
  12. Schuldenaren worden vaker verwezen naar de Wsnp.
  13. Schuldenaren worden vaker toegelaten tot de Wsnp.
  14. Het percentage schuldregelingen met saneringskrediet stijgt.
  15. Het percentage succesvolle saneringskredieten stijgt.
  16. De uitgaven aan beschermingsbewind dalen.
  17. Er is geen recidive.

De titel van dit artikel is geïnspireerd op de column Gewoon goede schuldhulpverlening.

Nibud: Verhoog bijstand

Het Nibud pleit voor verhoging van het sociaal minimum. Uit bestudering van 5 jaar armoedebeleid bij 80 gemeenten blijkt dat tienduizenden inwoners maandelijks tientallen euro’s tekort komen.

Het Nibud wijst vooral op rijksregelingen, maar heeft ook suggesties voor gemeentelijk minimabeleid: Maak minimabeleid voor mensen met een laag en flexibel inkomen – waarbij het hebben van een eigen huis, spaargeld of een hoog inkomen in het verleden niet per definitie betekent dat men geen inkomensondersteuning krijgt. En: Help gemeenten ruimhartig te kunnen zijn – geef hen de ruimte om meer maatwerk te kunnen leveren zodat inwoners kunnen rondkomen en meedoen. Een gemeentelijke bijdrage van €50 per jaar om te kunnen sporten helpt inwoners niet als de sportschool €20 per maand kost.

Verlaging sociaal minimum

10 jaar geleden leek de de financiële situatie van minima minder nijpend, hoewel vooral (eenouder)gezinnen met kinderen ook toen al erg krap zaten. Dit lees je in o.a.: Kun je rondkomen van een bijstandsinkomen?

Sinds 2012 wordt jaarlijks het sociaal minimum verlaagd. Het was oorspronkelijk de bedoeling om in 20 jaar het bijstandsniveau te verlagen met ongeveer €2.000 op jaarbasis, maar in sommige jaren heeft het kabinet ervoor gekozen minder snel af te bouwen. In 2021 is er bijvoorbeeld geen verlaging. Ik impliceer overigens niet dat verlaging van het sociaal minimum de enige reden is dat het nu nijpender lijkt te zijn, maar het helpt uiteraard niet. Tegenover de verlaging staan overigens weer andere maatregelen die ervoor zorgen dat de jaarlijkse koopkrachtplaatjes van zowel het kabinet als het Nibud de afgelopen jaren nooit een daling van de koopkracht voor minima lieten zien. Maar het Nibud wijst erop dat de inkomensondersteuning te complex is waardoor mensen die het het hardst nodig hebben er onvoldoende gebruik van maken, en waardoor die koopkracht vaak alleen op papier bestaat.