Breaking: Energietoeslag verhoogd naar €800

De NOS meldt zojuist:

Het kabinet heeft besloten tot een pakket aan maatregelen dat de energieprijzen moet dempen om de koopkracht te verbeteren. Er is € 2,8 miljard mee gemoeid. De steun duurt in ieder geval een half jaar.

Minima krijgen een hogere tegemoetkoming via de gemeenten voor de hoge energierekening. Het eerder toegezegde bedrag van € 200 wordt verhoogd met € 600 tot een totaal van € 800. “Het is belangrijk dat deze mensen zo snel mogelijk hun geld krijgen zodat ze hun energierekening kunnen betalen”, zegt minister Van Gennip van SZW.

Aanvulling d.d. 11/3: Lees het nieuwsbericht op rijksoverheid.nl (bevat geen extra info).

Rotterdam stopt met kostendelersnorm voor jongeren tot 27 jaar

De Rotterdam | Gebouwautomatisering & klimaatbeheer | Priva

Net als bij de energietoeslag wacht Rotterdam niet op landelijke wetgeving. Minister Schouten wil de kostendelersnorm voor jongeren afschaffen per 1 januari 2023. Maar de gemeente loopt vooruit op wat in het coalitieakkoord staat en schaft al per 1 juli 2022 de kostendelersnorm af voor Rotterdammers tot 27 jaar.

‘Tijd voor de volgende stap in het verbeteren van de schuldhulpverlening’

Nick Huls, emeritus hoogleraar rechtssociologie Leiden, is één van de belangrijkste grondleggers van de Wsnp. In dit artikel legt hij uit waarom het tijd is om de volgende stap te zetten:

Naar één schuldenwet

Volgend jaar bestaat de Wsnp 25 jaar, de wet die kwijtschelding van schulden veranderde van een gunst, verleend door de crediteur, tot een recht, opgeëist door de debiteur. Eind 2021 hadden 170.000 mensen via de rechtbank een ‘schone lei’ gekregen. Dit is een mooi aantal, maar in feite is de Wsnp naar de marge verdwenen. Terwijl de aantallen mensen met problematische schulden stegen, daalde de instroom van de Wsnp voortdurend.
Het wettelijk traject is naar de achtergrond gedrongen door het minnelijk traject van de gemeenten, dat steeds strakker juridisch genormeerd is in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, maar ook door het schuldenbewind uit boek 1 Burgerlijk Wetboek, de wijkteams en vrijwilligersorganisaties. Er is een onoverzichtelijk geheel van instanties ontstaan die onvoldoende samenwerken.

Politieke en maatschappelijke consensus

Gelukkig bestaat er tegenwoordig in de Tweede Kamer een brede politieke consensus (de motie Beukering en de motie Jetten) om de reguleringsstructuur van het schuldenveld te integreren.
Binnen het professionele veld bestaat er consensus over oplossingen die voor alle partijen acceptabel zijn. Ook crediteuren hebben er belang bij dat betalingsproblemen snel worden gemeld. De Nationale schuldhulproute (NSR) is een voorbeeld van een initiatief vanuit de commerciële sector om grote groepen burgers de weg naar voorlichting en hulp te wijzen bij financiële problemen.
Binnen de deurwaarderswereld rijpt het inzicht dat de marktwerking tot een aantal perverse prikkels bij de incasso heeft geleid. De KBvG probeert de bakens te verzetten door het promoten van collectieve regelingen zoals het Digitaal Beslagregister.
De overheid heeft van oudsher tot taak sociaal zwakke burgers te beschermen, maar recentelijk kwamen door de uitgebreide verhaalsmogelijkheden en preferenties van de Belastingdienst veel burgers in grote problemen bij de kindertoeslag-affaire. Bovendien schoot de bescherming door de bestuursrechter schromelijk tekort.
Er bestaat dus een window of opportunity voor nieuw beleid.

Oplossingsrichting

Kort nadat de NVVK in 1979 de Gedragscode m.b.t. schuldsanering, -bemiddeling en -regeling introduceerde, stelde ik in mijn proefschrift (1981) voor om de kantonrechter de bevoegdheid te geven een minnelijk voorstel tot ‘afkoop van schulden’ (doorgaans inclusief kwijtschelding) van een gemeentelijke kredietbank (gkb) algemeen verbindend te verklaren indien niet alle crediteuren akkoord gaan.
Deze gemeentelijke uitvinding om kwijtschelding van schulden mogelijk te maken, is via de Commissie Mijnssen door de molen van het begrippenapparaat van de Faillissementswet (uit 1896!) gehaald. Hierdoor is in de Wsnp kwijtschelding getransformeerd tot een loodzware juridische interventie. De WSNP-rechter was bedoeld als stok achter de deur voor het minnelijk traject, maar die rol is nooit goed uit de verf gekomen (Jungmann, 2006). Thans spelen de gemeenten de hoofdrol en is de rechter – overigens ook door eigen toedoen – gemarginaliseerd.
In deze bijdrage stel ik voor om via één geïntegreerde schuldenwet het oorspronkelijke idee uit 1979 zodanig aan te passen dat in de toekomst veel meer mensen met schulden beter en sneller geholpen kunnen worden.

De gemeente

Burgers met problematische schulden kunnen zich tot vele instanties wenden: tot de gemeente, maar ook tot budgetcoaches, gecertificeerde vrijwilligers en andere professionele hulpverleners. Als schuldsanering de meest aangewezen optie is, moeten de deskundige hulpverleners zo snel mogelijk een voorstel formuleren.
Grote crediteuren, die landelijk werken zijn gebaat bij uniforme landelijke toelatings- en aflossingsnormen. Deze moeten worden vastgelegd in een AMvB, die op alle professionele hulpverleners van toepassing is. Landelijke normering draagt bij tot rechtsgelijkheid. Debiteuren èn crediteuren weten dan waarop ze kunnen rekenen.
Als de professionele hulpverleners het verzoek om sanering afwijzen, kan de burger in beroep gaan bij de schuldenrechter. Crediteuren die het niet eens zijn met een saneringsvoorstel, kunnen zich eveneens tot de rechter wenden.

De schuldenrechter

Omdat thans veel debiteuren niet verschijnen als een crediteur een vordering bij de rechtbank instelt, moeten zij een prikkel krijgen om wèl naar de rechtbank te komen. Het verstekvonnis is meestal een probleem vergrotende rechterlijke interventie (De Savornin Lohman, 2022).
Een eerste stap op weg naar probleemoplossende schuldenrechtspraak is wijziging van art 6:29 BW, zodat de rechter een betalingsregeling voor een individuele schuld kan treffen. Als deze mogelijkheid aan de debiteur wordt meegedeeld in de aanmaning, wordt het aantrekkelijk om wèl voor de rechter te verschijnen.
In de tweede plaats kan de rechter een collectieve schuldregeling opleggen als de burger tijdelijke betalingsproblemen heeft, maar binnen een redelijke termijn wèl al zijn schulden kan betalen. Het voorstel van een geregistreerde schuldregeling door de gerechtsdeurwaarder (Otter c.s. 2021) en het in België ontwikkelde My Trust O model kunnen hier als inspiratie dienen.
In de derde plaats moet het mogelijk worden gemaakt dat de rechter bijeen problematisch schuldenpakket direct een schuldsanering uitspreekt zonder dat eerst een minnelijk traject doorlopen is.

De schuldenfunctionaris

Het is gewenst om schuldenfunctionarissen, waarmee thans in enkele pilots wordt geëxperimenteerd, (Bureau Bartels, 2021) bij alle rechtbanken aan te stellen. Het is het effectiefst dat de gezamenlijke gemeenten in het arrondissement deze functionarissen bij de rechtbank detacheren. Zij moeten immers goed de weg weten in de wereld van de minnelijke schuldhulpverlening. Zij zijn een schakel tussen het juridische en het sociale domein.
De schuldenfunctionarissen hebben tot taak om debiteuren met betalingsproblemen die naar de rechtbank gekomen zijn, op te vangen en eventueel te verwijzen naar een passende instantie. Zij kennen de sociale kaart van het arrondissement en de verschillende modaliteiten van schuldhulp. Verder assisteren ze de rechter vanuit een ondersteunende en faciliterende rol.

Professionalisering van de schuldhulpverlening

Ter ondersteuning van de schuldsanering door de gkb’s heeft de rijksoverheid €30 miljoen beschikbaar gesteld voor een revolverend waarborgfonds om de risico’s voor de gemeenten af te dekken. Dit fonds gaat zakelijke criteria aanleggen voor de borgstelling.
Recentelijk werd gesignaleerd dat de maximumrente van 10% voor consumptieve kredietverlening in (kleinere) gemeenten zou kunnen leiden tot stopzetting van de sociale kredietverlening (Brasser). Het is gewenst met het oog op de rechtsgelijkheid dat sociaal krediet in alle gemeenten beschikbaar is. Ik stel voor om de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) een rol te geven om zeker te stellen dat deze twee ‘bank-achtige’ taken op een zakelijke manier worden uitgevoerd.
Op ICT-gebied is er een wereld te winnen in de hulpverlening. Initiatieven als het schuldenknooppunt, de rol van het BKR bij vroegsignalering en het schuldendashboard zijn veelbelovende projecten om burgers sneller te bereiken en te helpen.

Rotterdam keert vanaf half maart energietoeslag uit

Het college van Rotterdam heeft gisteren besloten niet te wachten op de wetswijziging en eerder tot uitbetaling van de energietoeslag over te gaan. Dat staat in deze raadsbrief.

De eenmalige energietoeslag van € 200 wordt in tranches toegekend aan Rotterdammers met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm:

  • Bijstandsgerechtigden ontvangen het bedrag als eenmalige gift medio maart automatisch op hun rekening. Deze Rotterdammers zullen vooraf per brief de beschikking ontvangen;
  • Rotterdamse huishoudens, waarvan de gegevens vanuit het lokale minimabeleid bekend zijn, ontvangen in de periode half maart tot half april automatisch het bedrag op hun rekening. Ook zij ontvangen dit bericht vooraf via een brief. Het gaat bijvoorbeeld dan in Rotterdam om huishoudens met AOW-tegoed, IIT of kwijtschelding afvalstoffenheffing. Daarbij spelen privacyaspecten en de wettelijke bepalingen vanuit de AVG ook een rol. Niet in alle gevallen zijn de in de administratie opgenomen persoonsgegevens ook daadwerkelijk te gebruiken voor dit doel. Daar waar dit nodig is zal het college minder stringent de privacyregels toetsen. Deze afwijking zal, indien noodzakelijk, gemeld worden aan de Autoriteit Persoonsgegevens;
  • Huishoudens aan wie de energietoeslag niet batchmatig kan worden toegekend door de gemeente, kunnen, wanneer zij voldoen aan de gestelde criteria, een beroep doen op de energietoeslag. Het daartoe in te richten digitale loket om een aanvraag in te dienen zal naar verwachting eind april
    opengaan. Het gaat daarbij onder meer om werkende armen, IOW-gerechtigden, AOW-gerechtigden zonder aanvullend pensioen en zelfstandigen met een laag inkomen.

Rotterdammers kunnen voor de laatste informatie kijken op Rotterdam.nl of bellen naar 14 010.

Update studietoeslag

In Gemeentenieuws vandaag een update over de Studietoeslag. De studietoeslag is geen bijzondere bijstand meer, maar wordt per 1 april een zelfstandige uitkering op grond van de Participatiewet. Deze kent geen vermogenstoets. Volgens mij hoef je geen beleidsregels meer te maken.

Let op, er is overgangsrecht. Als je al een hoger bedrag hebt toegekend, dan houdt betrokkene dit hogere toegekend recht voor de duur van de toekenning. Is het toegekende bedrag lager, dan moet je het verhogen.

Update gemeentelijke energietoeslag

Minister Schouten heeft vandaag het wetsvoorstel, dat nodig is om de gemeentelijke energietoeslag te kunnen verstrekken, voor advies naar de Raad van State gestuurd.

In Gemeentenieuws wordt bevestigd dat gemeenten zelf een inkomensgrens mogen bepalen, en dat er geen vermogenstoets hoeft plaats te vinden. Je mag ambtshalve verstrekken aan bijstandsgerechtigden, maar ook aan andere minima waarvan je de rekeningnummers hebt.

Bekijk de budgetten per gemeente (let op: zelf berekend, dus geen garanties). Gemeenten hoeven geen aparte financiële verantwoording aan het Rijk af te leggen.

Schouten schrijft: ‘Daarbij bezie ik nog de mogelijkheden om gemeenten bij de uitvoering van de eenmalige energietoeslag te ondersteunen, bijvoorbeeld door het opstellen van voorbeelden van beleidsregels en beschikkingen.’

Het kan dus nog wel even duren* voordat je kunt gaan uitkeren 🙁 En gezien de huidige ontwikkelingen is het zeer de vraag hoeveel zoden €200 aan de dijk zet. De PVV deed eerder deze week al een initiatiefwetsvoorstel om het bedrag te verhogen naar €600.

Wat kun je nu al doen

Wacht niet op het landelijke beleidskader, maar kijk wat je nu al kunt doen. En kijk even wat Platform31 te bieden heeft:

Aanvulling: de VNG verzoekt SZW om gemeenten de mogelijkheid te geven om te anticiperen.

Den Haag innoveert verder

Den Haag innoveert in schuldhulpverlening, schreef ik ruim een jaar geleden. In een voortgangsbrief kijkt de gemeente nu terug en vooruit op het armoede- en schuldenbeleid. Vorige week bood het college de brief aan aan de gemeenteraad, Koningin Máxima en minister Schouten. Er staan een paar interessante initiatieven in.

Nieuw is de individuele bijzondere bijstand voor de hoge energierekening (p. 10).

Wil je dit in jouw gemeente ook? Ik heb wat collegebesluiten, werkinstructies e.d. liggen waarmee je dit in jouw gemeente snel kan invoeren. Den Haag deed dit overigens zónder collegebesluit. Kan ook prima.

Een ander initiatief – niet nieuw – is de Helpdesk Geldzaken (p. 5). Bekijk ook het filmpje op helpdeskgeldzaken.nl. Door de adviezen en besparingen, op 31 laagdrempelige locaties in de stad, neemt het besteedbaar inkomen toe met gemiddeld €50 per maand.

Nieuw, en volgens mij uniek in Nederland, is verder het Perspectiefkrediet voor ondernemers (p. 18).

Een initiatief waar we waarschijnlijk meer van gaan horen is de Rode Knop (p. 23).

Niet te verwarren met de Blauwe Knop.

Een niet-uitputtend overzicht van overige initiatieven, oud en nieuw:

  • Bestrijding menstruatiearmoede (p. 9)
  • Betere mondzorg voor minima en daklozen (p. 9)
  • Financiële ontzorging van statushouders (p. 11)
  • Schuldenrechter en samenwerking met bewindvoerders (p. 12)
  • Mondkapjes en zelftesten (p. 14)
  • Ooievaarspas (p. 14)
  • Heldere en eenvoudige communicatie, o.a. met Steffie (p. 15)
  • Gemeenten mogen niet zomaar bestanden koppelen om het voor inwoners gemakkelijk te maken om minimaregelingen aan te vragen. De gemeente wil een platform/systeem ontwikkelen waarbij inwoners zelf digitaal de gegevens kan verzamelen en versturen die nodig zijn voor een aanvraag voor minimaregelingen. In overleg met de VNG en andere (G4) gemeenten wordt hard gewerkt aan een oplossing voor dit probleem (p. 16).
  • Maatwerkbudget en Doorbraakmethode (p. 18)
  • Vroegsignalering. In 2022 starten pilot met ’treintjes’ van signalen binnen dezelfde maand. Bijvoorbeeld: reageert iemand niet op de kaart, dan wordt zij na 1 week gebeld, wordt er niet opgenomen dan sturen we een whatsapp, als er dan nog geen reactie is, starten we een huisbezoek om financiële hulp te bieden (p. 25).
  • Schuldhulp voor jongeren, flyer Regel je shit, Saldobaas app, Schuld zero bijeenkomsten en Jongerenperspectieffonds (p. 27)
  • Schuldenvrij uit detentie (p. 29)
  • Pilot vrouwenopvang en schulden (p. 30)
  • Meer vroegsignalering: we werken samen met werkgevers, schuldeisers en uitkeringsinstanties om schulden te voorkomen en op te lossen. Bij Geldzaken070 melden deze organisaties hun klanten met geldzorgen, met toestemming van die klant (p. 36).

Illustratie in de voortgangsbrief

Memes, 🤖, and Generators: THIS IS YOUR SON
 IT'S BEEN FAMILY
 FOR GENERATIONS
 NEA

Schuldenwet beter voor schuldeisers

Eind vorig jaar presenteerden we het voorstel voor een nieuwe Schuldenwet. In verschillende artikelen belichten we onderdelen daarvan. In dit artikel kijken we vanuit het perspectief van schuldeisers.

Wgs en Wsnp borgen onvoldoende de belangen van schuldeisers

Schuldeisers moeten te vaak lang wachten op een voorstel of überhaupt een bericht van de schuldhulpverlener. Ze krijgen  afwijkende voorstellen van gemeenten, moeten in veel gemeenten te veel kwijtschelden en te lang wachten tot het geld op de rekening staat. Gemiddeld moeten schuldeisers 95% van hun vordering kwijtschelden. De doorstroom naar de Wsnp verloopt moeizaam en is door veel schuldeisers helemaal niet gewenst, omdat het weer extra tijd kost en omdat ze daar nóg minder van hun vordering terugkrijgen.

Mede daarom worden in de Schuldenwet de Wgs, Wsnp en bewindvoering samengevoegd. Voor schuldenaren en schuldeisers is er dan één loket met daarachter één regisseur en een eenduidig traject. Gemeenten voeren de schuldenwet uniform uit en mogen schuldregelingen opleggen volgens in de wet vastgelegde criteria, en meestal met een saneringskrediet. Schuldeisers die het niet eens zijn met de regeling, kunnen naar de rechter.

Voordelen Schuldenwet

De voordelen van de Schuldenwet voor schuldeisers op een rij:

  • Geen verschillen meer tussen gemeenten.
  • Je weet snel waar je aan toe bent. 
  • Je krijgt snel je geld, direct na totstandkoming van de regeling. Dus niet meer drie jaar wachten.
  • Je krijgt een hoger percentage van je vordering terug, want (a) je betaalt niet meer de kosten van Wsnp-bewind en (b) door vroegsignalering en een kortere doorlooptijd loopt de totale schuld minder hoog op. Sommige gemeenten brengen indirect uitvoeringskosten in rekening. In de nieuwe Schuldenwet wordt dat geüniformeerd of afgeschaft. Optioneel is om ook het onderscheid tussen preferente en concurrente schuldeisers te laten vervallen.
  • Je weet zeker dat de klant maximaal aflost. 
  • Het risico dat de klant na een akkoord toch niet betaalt, ligt bij de gemeente.
  • Je kunt snel de boeken sluiten en maakt minder incasso- en administratiekosten. 
  • Je vraagt bij de Belastingdienst meteen de btw terug. 
  • De relatie met je klant is snel weer goed. Lopende verplichtingen worden gegarandeerd betaald. 
  • Je hebt geen last meer van andere schuldeisers die voortrekken of traineren. 
  • Je wordt niet meer ongewenst door andere schuldeisers de Wsnp in gesleurd.
  • Er is eenduidige en snelle communicatie via het Schuldenknooppunt.
  • Je hebt snel inzicht in de kredietwaardigheid van (potentiële) klanten. 

Michel van Leeuwen directielid en gerechtsdeurwaarder bij Flanderijn, ziet zeker de voordelen van de Schuldenwet en de één-loketgedachte. ‘Dat is dus ook de reden dat we aangesloten zijn bij Nederlandse Schuldhulp Route en rechtstreekse afspraken hebben met de grote gemeenten over doorverwijzingen. Schuldeisers zijn best bereid om (schuld)hulpverleners hun werk te laten doen, maar ze willen wel voortgang zien en op de hoogte blijven van het traject. En door de versnippering en de kwaliteitsverschillen is dat nu echt een probleem.’

Schuldeiser als vroegsignaleerder

Rémi Langenberg, strategisch adviseur bij het CAK zou graag zien dat (overheids)schuldeisers meer de mogelijkheden en verantwoordelijkheden krijgen om mensen door te geleiden naar schuldhulpverlening. ‘In het kader van wettelijke vroegsignalering mogen woningcorporaties, zorgverzekeraars en water- en energiebedrijven betalingsachterstanden melden bij gemeenten. Het CAK mag en doet dat ook al voor de wanbetalersregeling zorgpremie. Zou het niet mooi zijn als ook andere overheidsorganisaties zoals Belastingdienst, SVB, UWV, gemeentebelastingen, sociale dienst, DUO en CJIB dat ook zouden mogen doen? Zij hebben namelijk ontzettend veel mensen met financiële problemen in beeld die niet bekend zijn bij de gemeentelijke hulpdiensten. Soms is het meer ‘laatsignalering’ dan vroegsignalering, maar beter laat dan nooit. Op die manier maken we een groot deel van de thans onzichtbare armoede voor de gemeenten inzichtelijk. En als we dat dan ook nog gezamenlijk mogen doen, als één overheid, dan faciliteren we het lokale domein maximaal in hun toch al complexe uitvoeringsopgave. Uitvoerders, beleid en politiek hebben hierin ook een gemeenschappelijke doelstelling: snellere en eenvoudiger hulpverlening. Waarmee burgers weer sneller perspectief op een schuldenvrije toekomst krijgen.’

Michel van Leeuwen vult het lijstje van overheidsorganisaties aan met de gerechtsdeurwaarders. ‘Ondanks alle initiatieven op het gebied van preventie en vroegsignalering komen veel mensen pas in actie zodra ze met de gerechtsdeurwaarder worden geconfronteerd. Zeker de grotere kantoren beschikken over veel data waarmee zij een goed zicht hebben op de financiële situatie van de schuldenaar en kunnen daarmee goede analyses maken over de problematiek. De ene keer zal er aangestuurd moeten worden op een betaling, de andere keer op hulp. Schuldeisers en schuldenaren moeten erop kunnen vertrouwen dat de meest passende interventie wordt ingezet. Daarbij is het ook belangrijk dat er aandacht komt voor het verdienmodel waarbij het betekenen van een dagvaarding wel wordt betaald maar een warme overdracht richting hulpverlening niet.’

ONSbank geeft jongeren perspectief

Stichting ONSbank heeft een beproefde methode om jongvolwassenen met schulden weer perspectief te geven. Nodig ONSbank uit in jouw gemeente!

Aan de hand van kunst en cultuur

Gedurende drie maanden volgen de jongeren elke week een workshop van 2 uur in groepsverband. Dit culturele workshopprogramma laat hen zien dat verandering in hun leven mogelijk is. Door deze persoonlijke ontdekkingstocht raken ze een deel van de stress kwijt, worden ze zich bewuster van hun identiteit, wordt hun zelfvertrouwen versterkt en worden ze geholpen hun dromen voor de toekomst vorm te geven. De workshopleiders en groepscoaches helpen de jongeren om hun kijk op zichzelf te veranderen: de jongeren zien zichzelf niet meer als slachtoffer van het systeem, ze ontwikkelen een nieuw en eigen perspectief, waarmee ze hun toekomst kunnen opbouwen.

Het programma is vooral bedoeld voor de stabilisatiefase. Je kunt altijd instromen, ook
als je geen woonadres of inkomen hebt. ONSbank maakt met de gemeente en hulpverleningsorganisaties afspraken over het aandragen van jongeren en hun begeleiding tijdens en na het traject.

In gesprek met schuldeiser

De schuldrustcoaches spreken de taal van de jongeren en zijn bovendien ervaren creditmanagers met een relevant netwerk bij schuldeisers. Onderdeel van het traject is dat de jongere het gesprek aangaat met zijn of haar schuldeisers, onder begeleiding van een schuldrustcoach. Doel is schuldrust en betalingsregeling. En de schuldeiser wordt bewogen om de schuld terug te brengen naar de nominale schuld, dus zonder rente, boetes en administratiekosten.

Meer info

Op de routekaart op p.3 van deze handreiking wordt het programma helder samengevat. Kijk voor meer info op onsbank.nl of neem contact op met Marie-Louise Voors.

€200 miljoen voor gemeentelijke energietoeslag wordt verdeeld volgens verdeelsleutel bijzondere bijstand

Dus niet volgens de verdeelsleutel energiearmoede die EZK hanteerde voor Ondersteuning aanpak huishoudens met energiearmoede (vanaf p. 6).

Bekijk hier de budgetten per gemeente (linker kolom). Zelf berekend, dus geen garanties.

Naar verwachting wordt ‘deze week of volgende week’ het landelijk beleidskader gepubliceerd. Houd dit blog in de gaten.

Zelftesten en mondkapjes voor minima

Zelftest voor studenten geen succes: half miljard euro op het spel

Vanaf 14 februari stelt het ministerie van VWS gratis antigeenzelftesten en mondkapjes beschikbaar aan gemeenten. Het is de bedoeling dat gemeenten die geven aan mensen met lage inkomens of in bepaalde wijken.

Meer informatie vind je op rijksoverheid.nl en in de brief die jouw wethouder eerder deze week kreeg van het ministerie van VWS.

Aanvulling d.d. 25/2: In Gemeentenieuws lees je hoe je kunt bestellen als je de brief van aan de wethouder niet kunt vinden.

Relatief veel armoede onder mensen met migratieachtergrond; check de cijfers op gemeente- en wijkniveau

KIS presenteerde eerder deze week de Wijkmonitor met cijfers over o.a. inkomen, migratieachtergrond, opleidingsniveau en leefomstandigheden op gemeente- en wijkniveau.

Op het gebied van arbeid en inkomen ziet KIS zorgwekkende leefomstandigheden van mensen afkomstig uit Eritrea en Syrië. Zo is het percentage werkzoekenden onder mensen met een Syrische achtergrond 55%, en met een Eritrese achtergrond 43%. Ter vergelijking: het percentage werkzoekenden zonder migratieachtergrond (15-65 jaar) was 3,9% in 2019. Hoge percentages, ook al is dat voor een groot deel te verklaren uit de forse nieuwe instroom van asielzoekers uit deze landen vanaf 2015. Het is ook hoger dan onder inwoners met een Marokkaanse achtergrond, die op hun beurt (met ruim 16%) vier keer vaker werkzoekend zijn dan gemiddeld.

Gemeentelijk armoedebeleid

‘De cijfers kunnen een aanleiding zijn voor accenten in het gemeentelijke armoedebeleid’, zegt KIS. ‘De cijfers maken bijvoorbeeld duidelijk dat de armoede het grootst is onder mensen met een Syrische achtergrond, maar dat zij relatief weinig gebruik maken van schuldsanering. Cijfers in de monitor zijn natuurlijk beschrijvend en geven geen verklaringen, maar het is bekend dat statushouders een groot risico lopen om in problematische schulden te geraken. Vaak starten ze bijvoorbeeld al met schulden, omdat er schulden zijn gemaakt om de reis naar Nederland te bekostigen. En om de lessen voor het inburgeringsexamen te betalen sluiten statushouders een lening af bij DUO. Mogelijk is de schuldsanering niet voldoende bekend bij statushouders die relatief kort in een gemeente gevestigd zijn.’

Landelijke cijfers en analyse

Lees het onderzoeksrapport met alle landelijke cijfers en bevindingen.

BKR-registratie bij uitbesteding (2)

BKR-registratie: Hoe lang blijf ik geregistreerd? - Dynamiet Nederland

Schuldhulpverleners moeten bij BKR melden dat een klant schuldhulpverlening krijgt voor problematische schulden.

Heb je de schuldhulpverlening uitbesteed aan een gemeenschappelijke regeling dan sluit die GR namens jouw gemeente aan bij BKR. Heb je de schuldhulp uitbesteed aan een private schuldhulpverlener – bijvoorbeeld Plangroep, Kredietbank Nederland of Sociaal.nl – dan moet je als individuele gemeente aansluiten bij BKR. Maar het operationele berichtenverkeer kan wel via deze gemandateerde partij plaatsvinden.

Dit is dus anders dan wat er in november stond in een brief van de BKR aan jouw gemeente. Het is de uitkomst van overleg tussen NVVK, VNG, BKR en SZW.

BKR benadert niet-aangesloten gemeenten

BKR stuurt binnenkort alle gemeenten en GR’en die nog niet zijn aangesloten een e-mail met uitleg en een aanvraagformulier. Zodra het aanvraagformulier is ondertekend en de uitvoerende organisatie is aangesloten bij BKR, kunnen alle beschikkingen (ook met terugwerkende kracht) worden geregistreerd. Wil je gelijk aansluiten of meer informatie, neem dan contact op met BKR via 088-150 2600 of kcczakelijk@bkr.nl.

Gemeenten die op 1 januari 2021 de schuldhulpverlening niet door een NVVK-lid lieten uitvoeren, betalen aansluitkosten.

Handreiking

In de geactualiseerde Handreiking gegevensuitwisseling BKR voor schuldhulpverlening en het Uitvoeringsdocument inzake aansluiting en registratie BKR lees je meer over aansluiting en de voorwaarden.

Kosten (en vergoedingen!)

In de handreiking lees je op p. 9: ‘Alleen gemeenten waar op 1 januari 2021 nog geen NVVK lid als uitvoerder werkzaam was, betalen aansluitkosten. Daarnaast betaalt een gemeente een vergoeding als zij de gegevens van een inwoner in de registers bij BKR opvraagt. Registreren kost geen geld. Voor iedere juist aangeleverde en tijdig geregistreerde beschikking (binnen 4 weken na ondertekening) ontvangt de gemeente een vergoeding van BKR. BKR stelt hiervoor een kosten- en vergoedingenoverzicht ter beschikking. Dit overzicht is bij BKR op te vragen.’

Informatiebijeenkomst

Kom op 17 februari naar het (be)spreekuur BKR-registratie voor schulphulpverlening van VNG Realisatie.

Bron: VNG

Update Waarborgfonds

Het Waarborgfonds (WBF) krijgt steeds meer vorm. De verwachting is dat een aantal kredietbanken er in de loop van februari gebruik van kan gaan maken.

  • Het zijn de kredietbanken die een beroep doen op de borg. Daarom sluit het WBF overeenkomsten met kredietbanken en niet met gemeenten. Als gemeente maak je met je kredietbank afspraken over bijvoorbeeld kosten en voorwaarden. Heb je nog geen kredietbank? Benader er dan zelf een, of vraag bij de NVVK om advies.
  • Kredietbanken betalen voorlopig een risicopremie van 1% van het krediet. Dat bedrag berekenen ze door aan gemeenten. De kredietbank dekt de (overige) uitvoeringskosten zoals gebruikelijk via de rente op het krediet en/of een factuur naar de gemeente. De risicopremie zal op den duur stijgen en kostendekkend worden.
  • Je kunt niet borg vragen voor een selectie van saneringskredieten. Je doet alle saneringskredieten via WBF of geen. Zo wordt voorkomen dat alleen de risicovolle kredieten bij WBF terechtkomen.
  • Qua voorwaarden – denk bijvoorbeeld aan budgetbeheer en begeleiding – sluit WBF zoveel mogelijk aan bij de huidige praktijk. Voorwaarden worden naar verwachting dus niet strenger, vooral om het WBF laagdrempelig te houden en om ruimte te houden om te experimenteren en leren.
  • Vooralsnog worden er geen maximumbedragen genoemd. Wel wordt er bij hoge bedragen wat strenger meegekeken.
  • Het WBF borgt ook bestaande portefeuilles.
  • De NVVK helpt kredietbanken en gemeenten (ook niet-NVVK-leden) bij het aansluiten. Meld je via info@nvvk.nl.

Wegwijs in nieuwe en gewijzigde wetten in het schuldendomein

Met de nieuwe Training Toolkit Schuldendomein van de VNG kunnen gemeenten hun medewerkers trainen op de nieuwe en gewijzigde wetten in het schuldendomein. Met handige verwijzingen, formats en kant-en-klare presentaties. Voor schuldhulpverleners, maar ook voor bijvoorbeeld beleidsmedewerkers en medewerkers invordering.

Volgende week meer duidelijkheid over kaders gemeentelijke energietoeslag

Wachten – luciennedraaijer

Volgende week dinsdag 1 februari vindt er een Bestuurlijk Overleg Energiearmoede plaats waarin SZW, VNG en Divosa het landelijk kader voor de gemeentelijke energietoeslag vaststellen. Divosa zal er vanuit deze pagina naar verwijzen. Je vindt er straks ook info over de ondersteuning die Divosa biedt bij de implementatie. En uiteraard lees je alles ook op dit blog.

Vroegsignalering: proportioneel eropaf werkt het best

Dat blijkt uit de gisteren verschenen Monitor Vroegsignalering Schulden van Divosa. De belangrijkste bevindingen:

  • Het aantal signalen nam over de periode januari-september 2021 toe. De meeste signalen kwamen van zorgverzekeraars (52%), hoewel hun aandeel langzaam afneemt door een stijging in signalen van energiebedrijven (van 4% in januari naar 21% in september). 74% van de meldingen is enkelvoudig, 4% is meervoudig en 23% is opeenvolgend (over meerdere maanden).
  • 67% is opgevolgd met één contactpoging. Meestal wordt er gebeld. Veel gemeenten hebben huisbezoeken gedurende enige periode in 2021 gestaakt vanwege corona. Bij de eerste contactpoging is het aandeel verstuurde brieven groter dan bij opvolgende pogingen.
  • Bij 25% van de meldingen waarbij contactpogingen zijn gedaan, is contact met de inwoner geregistreerd. Huisbezoeken, bellen en brieven leidden in 44%, 41% respectievelijk 15% tot contact. Hoe hoger de schuld hoe groter de kans op contact.
  • Gemiddeld is het hulpaanbod naar aanleiding van 3,5% van alle meldingen geaccepteerd. Gekeken naar alle meldingen waarbij contactpogingen zijn geregistreerd, ligt dit percentage iets hoger: 5%. De hulpacceptatie ligt hoger bij opeenvolgende meldingen (11%) en meervoudige meldingen (8%). Meldingen met signalen van woningverhuurders leiden relatief het vaakst tot hulpacceptatie (6%).

Het aantal huisuitzettingen in Amsterdam is praktisch nul. Hoe doen ze dat?

Dat doen ze o.a. door goede vroegsignalering en inhouding van de huur op de bijstandsuitkering. Lees het artikel over de Amsterdamse aanpak ‘Geregelde Betaling’ in het Magazine Iedereen onder een dak. Een ander resultaat van de vroegsignalering is dat de gemiddelde schuld van inwoners met een schuldhulpverleningstraject halveerde ten opzichte van het landelijke gemiddelde.

Het aantal huisuitzettingen in Amsterdam is praktisch nul. Hoe doen ze dat?  | Preventie | Iedereen onder een dak

Tegemoetkoming in de energiekosten

Energiearmoede gedetailleerd in kaart gebracht door TNO

Later deze maand komt SZW met een landelijk kader voor de gemeentelijke energietoeslag voor minima. Veel gemeenten doen nu al wat voor minima met bijvoorbeeld een failliete leverancier of variabel tarief. Een niet-uitputtend overzicht:

  • Voucher voor aanschaf energiebesparende producten. Vanuit de regeling reductie energiegebruik woningen – RREW (1/2021) en/of de € 150 miljoen (9/2021). Vaak wordt een bedrag van rond de € 70 gehanteerd.
  • Beschouw het faillissement van een energieleverancier of de bovengemiddelde stijging bij variabele tarieven als ‘bijzondere omstandigheden’ zoals bedoeld in art. 35 Participatiewet. En betaal het verschil dus uit de individuele bijzondere bijstand. O.a. Utrecht en Den Haag doen dit. Van een aantal gemeenten heb ik collegebesluiten, raadsbrieven, werkinstructies e.d. liggen, mocht je geïnteresseerd zijn.
  • Generiek € 180 extra voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Het college van Eindhoven wil dit doen door de Meedoenbijdrage te verhogen. Dit is vooruitlopend op de landelijke regeling en komt daar bovenop. Haarlem doet iets vergelijkbaars.
  • Vergoeding vanuit een gemeentelijk noodfonds of Maatwerkbudget, als je dat hebt. Of maak een tijdelijke maatwerkvoorziening ‘schrijnende energiearmoede’ zoals ‘s-Hertogenbosch dat eind vorig jaar deed.
  • Vraag, faciliteer en/of financier een particulier fonds om energiekosten te vergoeden, zoals in Ommen.
  • Adviseer inwoners over hun energiecontract, bijvoorbeeld via Voorzieningenwijzer of Gezondverzekerd.
  • Betaal de rente op de lening bij het Nationaal Warmtefonds, zoals Den Haag.

Sowieso wel handig om op de gemeentelijke website een pagina te maken met alle regelingen en initiatieven, inclusief aankondiging van de landelijke regeling.

Met Mesis goed voorbereid op klantgesprek

(Schuld)hulpverleners gebruiken het screeningsinstrument Mesis om gedrag, motivatie en vaardigheden van hun klant in kaart te brengen. De klant vult een online vragenlijst in, bijvoorbeeld met zijn telefoon. De schuldhulpverlener ziet direct op welke onderwerpen hij moet doorvragen.

Op 3 januari verschijnt een nieuwe versie. Een wereld van verschil met de vorige versies. Deze is echt heel mooi en laagdrempelig voor schuldhulpverleners èn hun klanten. Nadja Jungmann geeft een sneak preview:

Eerder dit jaar trad ik toe tot het Mesis-bestuur. Ik zeg er graag bij dat het onbezoldigd is, en dat ik ook geen direct of indirect financieel voordeel heb van het onder de aandacht brengen van Mesis.

Leiden bestrijdt negatieve gevolgen coronacrisis

Leiden, Stad van Ontdekkingen | Visit Leiden

Het Leidse college stelde vorige week het Programma Social impact 2022-2023 vast. Het programma moet de negatieve sociale en maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis beperken. Er zijn 4 doelen:

  1. Vergroten van gelijke kansen
  2. Voorkomen en verminderen van geldzorgen
    • Vroegsignalering: meer huisbezoeken en meer aandacht voor jongeren en ondernemers;
    • Aanpak energiearmoede;
    • Aanpak generatiearmoede;
    • Sport en cultuur voor minima;
    • Extra begeleiding in het vinden van (nieuw) werk via re-integratie en (om)scholing
  3. Verbeteren van fysieke en mentale gezondheid
  4. Verbeteren van taalvaardigheden en digitale vaardigheden

In januari buigt de gemeenteraad zich nog over de begroting van €5,5 miljoen.

Na de kerstvakantie werk ik niet meer voor deze leuke, ambitieuze gemeente 🙁 In 2017 startte ik als projectleider vroegsignalering. Daarna was ik met wat tussenpozen beleidsmedewerker armoedebeleid en beleidsmedewerker schuldhulpverlening. Vanaf 1 januari werk ik vooral voor de NVVK. Maar ik hoop ook nog een paar uurtjes bij een gemeente te kunnen werken.

Mondkapjes en zelftesten voor minima

Zelftest voor studenten geen succes: half miljard euro op het spel

Het ministerie van VWS stelt via gemeenten gratis mondkapjes en zelftesten beschikbaar aan inwoners met een laag inkomen. De verwachting is dat deze in januari geleverd worden. Momenteel worden de voorbereidingen getroffen voor de logistiek. Zodra hierover meer bekend is publiceert de VNG het op coronaforum en vng.nl.

In de Kamerbrief van 14 december jl. staat dat in 30 gemeenten (blz. 103) mogelijk alle inwoners gratis mondkapjes en zelftesten krijgen.

Heerlen gaat voor duurzame oplossing en één generatie aanpak

De Heerlense gemeenteraad heeft zojuist het Beleidsplan armoede en schulden 2022-2025 vastgesteld. Unaniem, dus daar ben ik als penvoerder best trots op.

Heerlen kleurt al jaren donkerrood op de armoedekaart. Gelukkig gaat het de laatste jaren beter, maar er is nog veel werk te verzetten.

Het beleidsplan staan maatregelen die de komende jaren direct effect zullen hebben. Maar voor echt structurele veranderingen is een meer omvattende aanpak nodig. De één generatie aanpak voor Heerlen-Noord is daar een voorbeeld van.

Één generatie aanpak

Heerlen-Noord is een van de 16 gebieden in Nederland met de grootste armoede- en schuldenproblematiek en waar het Rijk actief stuurt op stedelijke vernieuwing. Voor Heerlen-Noord is een ambitieus plan gemaakt om de wijk in 25 jaar (één generatie) op het landelijk gemiddelde te krijgen.

Coalitieakkoord over armoede en schulden

De highlights uit het zojuist gepresenteerde Coalitieakkoord:

(Ik heb alleen de zinnen drastisch ingekort, zonder de strekking onderuit te halen. Denk dus niet ‘Martijn je hebt de toelichting weggelaten’, want die toelichting is er simpelweg niet)

  • €500 mln per jaar voor hervorming arbeidsmarkt, re-integratie en aanpak armoede en schulden.
  • Kabinet zet eerste stappen om de toeslagen af te schaffen. Bij huurtoeslag wordt eerder al de maximale huurgrens afgeschaft en overgestapt naar een systeem van normhuren op basis van inkomen.
  • Verhoging minimumloon, stapsgewijs met 7,5%. Uitkeringen blijven gekoppeld en stijgen dus mee. Ouderen krijgen een hogere ouderenkorting.
  • Lastenverlichting van €3 miljard, vooral voor lage- en middeninkomens, werkenden en gezinnen.
  • Er komt een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle zelfstandigen, die zo wordt vormgegeven dat oneerlijke concurrentie en te grote inkomensrisico’s voor individuen worden voorkomen. In het Pensioenakkoord en eerdere miljoenennota’s stond al dat een basisarbeidsongeschiktheidsverzekering verplicht wordt.
  • Zelfstandigenaftrek wordt vanaf 2023 met stappen van €650 teruggebracht tot €1.200 in 2030. Zelfstandigen worden gecompenseerd via hogere arbeidskorting.
  • Verruimen bijverdiengrenzen in de Participatiewet.
  • Inwonende jongvolwassenen tot 27 jaar tellen niet langer mee als kostendeler voor de uitkering.
  • We nemen maatregelen om het aantal kinderen dat in armoede opgroeit in 4 jaar tijd te halveren. Dit is een stuk ambitieuzer dan het vorige kabinet dat in een periode van 15 jaar (2015-2030) tot een halvering wilde komen (red.).
  • Elke 4 jaar wordt vastgesteld of het sociaal minimum toereikend is.
  • Extra inzet op financiële educatie, preventie en vroegsignalering,
  • Mensen krijgen meer ruimte om een reserve aan te houden. (Ook) hier staat helaas geen toelichting bij (red.).
  • Verkorting duur van schuldhulptrajecten.
  • Verbetering toegang tot Wsnp.
  • Strengere eisen aan beschermingsbewindvoerders.
  • Maximering verhogingen, rente- en incassokosten.
  • Betere, verantwoorde overheidsincasso met oog voor menselijke maat.
  • Doorverkoop van schulden als verdienmodel wordt tegengegaan.

Schuldenrust

Hoe zorg je dat iemand met schulden zo snel mogelijk schuldenrust krijgt? De NVVK presenteert vandaag de Routekaart Schuldenrust. Daarin staan alle mogelijkheden overzichtelijk op een rij. Met links naar up-to-date modules, informatiebronnen en formats.

Klik om te vergroten

Zonder borg overstappen naar goedkope energieleverancier

Via Gezondverzekerd vergelijkt BS&F zorgverzekeringen voor minima in jouw gemeente. Vanwege de stijgende energiekosten is Gezondverzekerd uitgebreid met de mogelijkheid om energieleveranciers te vergelijken. Ze hebben bovendien afspraken gemaakt met energieleveranciers zodat inwoners direct worden toegelaten en geen borg hoeven te betalen.

Gemeenten die gebruikmaken van Gezondverzekerd kunnen zonder meerkosten gebruikmaken van dit aanbod. Lees meer.

Breaking: categoriale bijzondere bijstand voor energiekosten

Huishoudens met een laag inkomen krijgen eenmalig ongeveer € 200 aan categoriale bijzondere bijstand als tegemoetkoming voor de stijgende energieprijzen. Daarvoor wordt € 200 miljoen vrijgemaakt. Dit schrijft staatssecretaris Wiersma in een brief aan de Tweede Kamer.

Het is een generieke regeling met weinig beleidsvrijheid voor gemeenten. Bijstandsgerechtigden ontvangen het bedrag automatisch. Andere groepen kunnen zich bij de gemeente melden. Om deze groep te informeren wordt samen met de VNG en Divosa publiekscommunicatie opgezet. Er is geen vermogenstoets. Ik vermoed dat gemeenten wel zelf inkomensgrenzen mogen bepalen, zodat ze ‘kunnen aansluiten bij het gemeentelijk minimabeleid’.

Ook huishoudens met schulden hebben direct profijt van de tegemoetkoming. Op een tegemoetkoming via de bijzondere bijstand geldt namelijk een beslagverbod.

Planning

Het besluit vereist een wetswijziging. Die zal zo snel mogelijk worden ingediend. Daarnaast zal het kabinet samen met de VNG en Divosa een uniforme uitvoering – ten aanzien van de doelgroep en het richtbedrag – zoveel mogelijk bevorderen door het opstellen van (niet-bindende) richtlijnen. De kaders hiervan volgen zo mogelijk nog dit jaar. Het streven is om in het eerste kwartaal van 2022 te starten met het uitkeren van de tegemoetkoming.

Financiën en verantwoording

De € 200 miljoen wordt via de algemene uitkering van het gemeentefonds aan gemeenten verstrekt. De uitvoering via de categoriale bijzondere bijstand impliceert dat er geen verantwoording aan het rijk over de besteding van de middelen hoeft plaats te vinden. Ik weet niet welke verdeelsleutel wordt gehanteerd. Zie hier de budgetten per gemeente met de verdeelsleutels bijzondere bijstand respectievelijk energiearmoede. Heb ik zelf berekend, dus geen garanties!

Andere energieregelingen

Naast deze € 200 miljoen voor gemeentelijke inkomensondersteuning is er € 150 miljoen voor energiebesparende producten en energieadvies. Dat budget gaat ook naar gemeenten. In de nota van wijziging vind je vanaf p. 6 een toelichting en de budgetten per gemeente. Hierbij is overigens de verdeelsleutel energiearmoede gebruikt.

Daarnaast is er de verlaging van de energiebelasting. Deze verlaging is generiek, dus niet alleen voor minima. Voor een huishouden met een gemiddeld verbruik scheelt dit ongeveer € 400 op jaarbasis.

Armoede verder gedaald

Voorpagina  Armoede en sociale uitsluiting 2021

In 2020 moest 6,8% van de huishoudens rondkomen van een inkomen onder de armoedegrens. Hoewel dat nog altijd meer dan een half miljoen huishoudens zijn, wordt dat deel al jaren kleiner. Opvallend genoeg bracht de coronacrisis daar geen verandering in. Dat blijkt uit de jaarlijkse CBS-monitor armoede en sociale uitsluiting. In 2019 was het percentage nog 7,5% en in de jaren daarvoor telkens hoger dan 8%.

Ondanks de coronacrisis is de armoede dus afgenomen. De koopkrachtverbetering door cao-afspraken – voornamelijk al gesloten in 2019 – en een aantal fiscale overheidsmaatregelen, vooral heffingskortingen, spelen daarbij een rol. Doorslaggevender is echter het coronasteunpakket waarmee veel mensen het hoofd boven water konden houden.

Eenoudergezinnen, alleenstaanden onder de AOW-leeftijd, laagopgeleiden en huishoudens met een migratieachtergrond komen vaker in de armoede terecht, is de algemene tendens.

Kinderarmoede

221.000 kinderen leven in armoede. Dat is het laagste aantal in 25 jaar. Bekijk de special over kinderarmoede.

Werkende minima

Het risico op armoede is voor zzp’ers (5,9%) een stuk hoger dan werknemers in loondienst (1,2%). Lees de special over werkende minima.

Lokale cijfers

Tot slot, beluister de CBS-podcast over koopkracht en inkomensongelijkheid. Klopt het dat de rijken rijker worden en de armen armer?

Correctie: 2 regelingen energiearmoede

Energierekening stijgt | Zo profiteert u hiervan | Gaslicht.com

De regeling die SZW momenteel ontwerpt samen met de VNG is een andere dan de regeling waarvoor Economische Zaken en Klimaat € 150 miljoen vrijmaakt voor gemeenten! Sorry als ik je op het verkeerde been zette...

  1. De regeling van SZW is een inkomensregeling. Staatssecretaris Wiersma noemde vorige week de categorale bijstand en de bijzondere bijstand als opties hiervoor. Een TONK-achtige regeling en ophoging van de huurtoeslag zijn ook opties die worden verkend. Voor zover ik weet zijn er nog geen budgetten bekend. Wiersma informeert de Tweede Kamer vóór 15 december.
  2. Die van EZK is vooral gericht op energiebesparende producten en energieadvies. In de nota van wijziging lees je vanaf p. 6 een toelichting en de budgetten per gemeente. Lees ook: 150 miljoen euro voor aanpak energiearmoede kwetsbare huishoudens op rijksoverheid.nl. Misschien kunnen EZK en VNG een oploopje organiseren om ideeën en collegevoorstellen uit te wisselen?

Quiet 500 voor onder de kerstboom

Quiet presenteert de derde editie van de armoedeglossy Quiet 500. Het magazine is de tegenhanger van de bekende Quote 500; niet de 500 rijkste, maar juist de 500 armste mensen worden erin geportretteerd.

Koop het magazine! Niet alleen om Quiet te steunen, maar vooral ook omdat het een heel inspirerend, humorvol en mooi vormgegeven glow-in-the-dark tijdschrift is! Ik geef er een paar gratis weg. Mail me je adres en ik stuur je een exemplaar.*

Lees wat Quiet doet. Misschien is het iets voor in jouw gemeente, of wil je zelf een bijdrage leveren?

* Vanwege overweldigende belangstelling ben ik al door mijn stapeltje gratis exemplaren heen

Regeling energiekosten minima (update)

Onlangs schreef ik dat er een regeling aan komt om minima te compenseren voor de energiekosten. Afgelopen donderdag zei staatssecretaris Wiersma daarover in de Tweede Kamer: ‘Specifiek voor deze groep […] zijn we met gemeenten concrete maatregelen aan het uitwerken. Ik heb net een aantal opties genoemd: de categorale bijstand en de bijzondere bijstand. Ik zou me daarvoor zo gericht mogelijk willen inzetten. We komen dan denk ik op uit op een bedrag van rond de €200, of misschien wel meer, dat er voor deze groep mensen extra bijkomt.’ en: ‘Dat wil ik in ieder geval snel met uw Kamer delen, in ieder geval voor het debat over armoede en schulden, half december.’

Beproefde lokale projecten om de (zelf)redzaamheid te vergroten

Stichting Van Schulden Naar Kansen ondersteunt sinds 2016 tientallen lokale projecten die zich richten op (1) orde en overzicht, (2) kennis en begrip, (3) inkomen genereren en/of (4) uitgaven beheersen.

De HvA volgde 5 jaar lang de deelnemers en projecten. De onderzoeksresultaten worden op dit moment gepresenteerd tijdens een congres.

Bekijk de infographic en dit filmpje met de belangrijkste inzichten, en bestel het boek.

Project in jouw gemeente

Bekijk hier de projecten. Zit er iets bij voor jouw gemeente? Weet dan dat bij elk project afzonderlijk is gekeken of en hoe het project overdraagbaar is en wat de belangrijkste meerwaarde is. De rapporten zijn niet openbaar, maar op te vragen bij de projecten.

In 2020 minder aanvragen minimaregelingen vanwege corona

Vorig jaar hebben gemeenten huishoudens met een laag inkomen met € 755 per jaar ondersteund. Dat is een lichte daling ten opzichte van 2019. Dat blijkt uit de Benchmark Armoede & Schulden. De daling zit – niet verrassend – vooral bij regelingen voor sport en cultuur.

In deze infographic staan de belangrijkste cijfers (klik om te vergroten). *

* De cijfers zijn gewogen op basis van de doelgroep van een regeling. Daarmee is vervolgens een landelijk gemiddelde berekend.

Regeling energiekosten minima

Veel gemeenten zijn aan het bedenken wat zij voor minima kunnen doen, zodat zij de energierekening kunnen (blijven) betalen. Daarom is het goed om te weten dat er wordt gewerkt aan een landelijke regeling, mogelijk met een rol voor gemeenten.

Staatssecretaris Yeşilgöz van Economische Zaken en Klimaat schreef op 15 oktober in een brief aan de Tweede Kamer dat zij € 150 miljoen beschikbaar stelt aan gemeenten. In de brief worden als voorbeelden genoemd dat gemeenten vouchers uitgeven waarmee energiebesparende producten gekocht kunnen worden, of dat ze energieboxen verstrekken met bijvoorbeeld radiatorfolie en ledlampen, of het geven van energieadvies door energieteams die langs huishoudens gaan.

Dit zijn natuurlijk mooie initiatieven, maar geven pas op termijn een besparing op de energiekosten. Een ander ministerie – SZW – werkt daarom momenteel een inkomensregeling voor minima uit. Een alternatief waarover gesproken wordt, is een tijdelijke TONK-achtige regeling. Ik hoop dat gemeenten dan niet weer te veel beleidsvrijheid krijgen en allemaal hun eigen beleidsregeltjes moeten schrijven. Een ander alternatief is ophoging van de huurtoeslag.

Weet dus dat deze regeling eraan komt, ergens in de komende weken. Verstrek in de tussentijd vouchers of energieboxen en geef energieadvies. En biedt maatwerk en financiële compensatie voor mensen die echt door het ijs dreigen te zakken.

Hoe bereik je werkende minima?

Hoe zorg je dat werkende minima gebruikmaken van de minimaregelingen waarop zij recht hebben:

  • Benut informeel netwerk;
  • Benut lijst met vindplaatsen;
  • Kom in contact bij een life-event;
  • Verspreid je boodschap niet alleen via websites;
  • Maak een eenvoudig overzicht van alle regelingen, zowel op papier als digitaal;
  • Vereenvoudig de aanvraagprocedure;
  • Verduidelijk en benoem nadrukkelijk dat (gemeentelijke) regelingen voor ondersteuning bij geldzorgen er ook voor werkenden zijn;
  • Benut contacten met zzp’ers die zijn ontstaan doordat zij aanvragen hebben gedaan voor inkomensondersteuning tijdens de coronacrisis (TOZO, TONK);
  • Werk samen met partners in de gemeente, zowel met de publieke hulp- en dienstverlening als met ondernemersnetwerken en werkgevers in de schoonmaak, logistiek en zorg;

Deze en andere tips vind je in de toolkit van Sam&.

Meer tips:

Individuele studietoeslag vanaf april in alle gemeenten gelijk

Er is Kamerbrede steun voor het gisteren ingediende amendement van GroenLinks en PvdA. Studenten met een beperking krijgen vanaf 1 april 2022 in alle gemeenten € 150 per maand vanaf hun 18e jaar, en € 300 vanaf 21 jaar. Volgens mij krijgen gemeenten geen extra budget.

Minder stress, meer maatwerk in armoede- en schuldenbeleid Deventer

Deventer - What to do in Deventer? The best tips - Holland.com

Het college van Deventer heeft het Beleidskader Minimaregelingen en Schuldhulpverlening 2022 aan de gemeenteraad voorgelegd. Maatwerk vormt de rode draad. Zo kijkt de gemeente niet meer naar wat iemand verdient, maar naar wat hij daadwerkelijk te besteden heeft.

Dit schema vat het plan goed samen (klik om te vergroten)

Lees het persbericht.

Betrek jongeren bij armoede- en schuldenbeleid

Bijvoorbeeld via de sinds 2016 beproefde methode Speaking Minds.

Nu met maatschappelijke diensttijd (MDT)

Speaking Minds krijgt subsidie om een maatschappelijke diensttijd (MDT) variant te ontwikkelen. Hierbij geven jongeren niet alleen advies, maar ze voeren ook een 10 weken durende vrijwillige activiteit uit. Ook wordt er een lokale trainer opgeleid, voor de verduurzaming. De eerste 3 gemeenten kunnen gratis deelnemen, dus wees er snel bij! Lees de flyer en neem voor meer informatie en interesse contact op via karin.vannuland@stimulansz.nl.

Steffie legt schuldhulpverlening uit

Op steffie.nl worden moeilijke dingen op een makkelijke manier uitgelegd. Steffie heeft nu ook een website gemaakt voor mensen die schulden hebben. Handig! Plaats de link bijvoorbeeld op de website van de gemeente.

Steffie legt schuldhulpverlening eenvoudig uit

BKR-registratie bij uitbesteding schuldhulp

Heb je de schuldhulpverlening uitbesteed aan een schuldhulpverleningsorganisatie die voor meerdere gemeenten werkt? Dan heb je van BKR een brief gekregen waarin staat dat de overeenkomst met die organisatie per 1 november eenzijdig is opgezegd en dat je als gemeente apart moet aansluiten. Maar wacht voordat je aansluit even de uitkomsten af van de gesprekken die momenteel plaatsvinden tussen NVVK, VNG, BKR en SZW. Voor de schuldhulpverleningsorganisatie is het namelijk erg onhandig om voor al hun gemeenten aparte BKR-koppelingen te hebben.

Zo werk je de wirwar aan snoeren achter je pc of tv mooi weg | Tech | AD.nl

Motie samenvoeging Wgs, Wsnp en schuldenbewind

Met het oog op het Kamerdebat op 11 november dienen we deze fictieve motie in, en geven we het startsein voor het ontwerpen van de Schuldenwet waarin de Wgs, Wsnp en schuldenbewind worden samengevoegd. Het systeem moet op de schop. De tijd van pleisters plakken is voorbij. (Klik om te vergroten)

De Schuldenwet wordt uitgevoerd door gemeenten en biedt als volgt een oplossing voor schulden:

Er is een standaardberekening voor de afloscapaciteit in 3 jaar, rekening houdend met eventuele inkomensstijging. De gemeente lost in de meeste gevallen met een saneringskrediet dat deel van de schulden direct af. Schuldeisers schelden de rest kwijt en sluiten de boeken. Je hebt nog maar één schuldeiser: de gemeente. Tijdens het traject word je geholpen met werk, scholing en ondersteuning op alle leefgebieden. De schuldhulpverlener beheert je inkomen en uitgaven. Na 3 jaar ben je schuldenvrij!

Maar schuldenaren moeten nu toch ook al 3 jaar maximaal aflossen? Klopt, de oplossing blijft hetzelfde. Er worden alleen overbodige stappen uit het proces gehaald, en het wordt strakker en uniformer georganiseerd, met minder ruimte voor gemeenten om af te wijken. De rechter komt er alleen aan te pas als het echt nodig is.

Optioneel is om de doorlooptijd van 3 jaar te verkorten naar bijvoorbeeld 2 jaar, waarbij niet de schuldeiser of schuldenaar maar de overheid het 3e jaar voor haar rekening neemt.

Dit voorstel bouwt voort op het 1 regeling voorstel van Taco Schaafsma, is het antwoord op de met algemene stemmen aangenomen motie over samenvoeging van het minnelijk traject en de Wsnp, is complementair aan doorpakkenopburgerschulden.nl en bevat elementen uit het Wet integrale schuldsanering voorstel van Maarten Bergman.

In de Schuldenwet staan de belangen van de schuldeiser en schuldenaar voorop.

Alleen maar voordelen

  • Cliënten hebben minder stress, want ze hebben 1 schuldhulpverlener en 1 schuldeiser en betalen elke maand hetzelfde bedrag. Ze hoeven niet meer naar de rechter voor Wsnp of schuldenbewind;
  • Kwetsbare en tijdrovende overdrachten tussen gemeente, rechtbank en bewindvoerder behoren tot het verleden. Er is minder bureaucratie en administratie. De doorlooptijden worden drastisch korter.
  • Er worden meer mensen geholpen en er is minder uitval.
  • Voor schuldenaren loont het om (meer) te gaan werken of naar school te gaan.
  • De kwaliteit en effectiviteit van de schuldhulpverlening neemt toe. Er is een duidelijk toetsingskader.
  • De maatschappelijke kosten zijn lager.
  • De schuldeiser krijgt direct een deel van zijn vordering, regelt direct BTW-teruggave, sluit de boeken en maakt geen incassokosten meer. Hij profiteert niet van inkomensstijging (die in de praktijk meestal tegenvalt), maar heeft ook geen last van inkomensdaling.
  • Schuldhulpverleners hoeven niet meer te ‘onderhandelen’ met schuldeisers, omdat alles gebeurt volgens de standaard. Er is rechtszekerheid voor schuldeisers: zij kunnen naar de rechter als zij vinden dat zij worden benadeeld.
  • Gemeenten regisseren de hulp op alle leefgebieden zoals gezondheid, werk, inkomen, huisvesting, dagbesteding, huiselijke relaties en verslaving. De integrale aanpak wordt effectiever en efficiënter.
  • Bedrijven beoordelen zorgvuldiger of iemand kredietwaardig is.
  • De informatievoorziening is minder versnipperd. BKR, beslagregister, VISH, Schuldenwijzer, Blauwe Knop, Centraal curatele- en bewindregister, Centraal Insolventie Register, systemen voor vroegsignalering, Schuldenknooppunt en andere bronnen en communicatiekanalen worden gekoppeld of samengevoegd waar mogelijk.

Denk mee

De komende tijd delen we onderdelen van het wetsvoorstel en zullen deskundigen zich erover uitspreken. Laat ook weten wat je ervan vindt!

Schuldregelen bij uitkeringsfraude

Vanaf 1 januari 2022 mogen gemeenten (en SVB en UWV) bij fraude meewerken aan een schuldregeling, tenzij er sprake is van opzet of grove schuld. Dat wordt geregeld in de Verzamelwet SZW 2022.

Op p. 6 lees je, dat je hierop misschien binnenkort al vooruit mag lopen.* Ik hoop dat dat snel bekend wordt, want over een paar weken is het al 2022. Bovendien ligt dit wetsvoorstel al een jaar in de Eerste Kamer.

Overige fraudewetgeving

Door o.a. de boodschappenaffaire en toeslagenaffaire is de discussie over fraude begin dit jaar in een stroomversnelling geraakt. Meer omvattende wetswijzigingen worden pas weer opgepakt zodra er een nieuw kabinet is. Er liggen diverse voorstellen op tafel.

Hoe vaak opzet of grove schuld?

Uit CBS-onderzoek blijkt dat er in de meeste gevallen sprake is van ‘normale verwijtbaarheid’ (75%). Bij 18% is sprake van verminderde verwijtbaarheid en bij 6% is er sprake van aantoonbare opzet, grove schuld of is aangifte gedaan bij justitie.

* Aanvulling d.d. 11 november 2021: Gemeenten mogen vanaf 15 november vooruitlopen op de wetswijziging. Dat staat in Gemeentenieuws SZW.

Handreiking Omgaan met armoede in de jeugdgezondheid

De Handreiking Omgaan met armoede in de Jeugdgezondheid is nu beschikbaar. In de handreiking staan 11 werkwijzen voor het signaleren, ondersteunen en stimuleren (de S.O.S -aanpak) bij kinderarmoede. Deze werkwijzen zijn bestemd voor professionals in de geboortezorg en de jeugdgezondheidszorg. Maar gemeenten worden ook aangesproken, bijvoorbeeld op p. 16. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld aan de slag met een lokaal actieprogramma Kansrijke Start.

De handreiking is het derde deel van van een drieluik. Eerder werden de handreikingen Omgaan met armoede op scholen en Omgaan met armoede in het sociaal domein uitgebracht.

Financieel hulpverlener, durf jij?

De NVVK viert volgend jaar haar 90e verjaardag en gaat de impact van financiële hulpverlening in beeld brengen. Niet alleen met cijfers, maar ook letterlijk met filmpjes. Jij en je klant krijgen een camera in de hand geduwd en filmen jullie traject. Ja, dat is natuurlijk heel spannend, maar ook heel cool en het wordt ongetwijfeld een onvergetelijke ervaring! Lees meer en meld je aan.

Werken in de bijstand wordt iets lonender

Dat is het gevolg van een uitspraak van de CRvB. De uitspraak van de CRvB heeft betrekking op mensen die vanuit de bijstand gaan werken en daardoor een inkomen boven de bijstandsnorm verdienen. Volgens de gebruikelijke procedure, die de gemeente Rotterdam in deze zaak verdedigde, vervalt in dat geval het recht op de bijstand. Het inkomen uit werk komt immers boven de bijstandsnorm uit. Maar volgens de CRvB moet de gemeente eerst de vrijlating van inkomsten uit werk (25% van het salaris met een maximum van €221 per maand) van het inkomen aftrekken, en vervolgens het inkomen aanvullen tot bijstandsniveau. In de aangevochten zaak heeft dat als gevolg dat het echtpaar toch aanvullende bijstand ontvangt en er een iets hoger inkomen aan overhoudt: €119 per maand met een maximum van 6 maanden.

Lees meer in Binnenlands Bestuur.

Tip: kom op 8 november naar de webinar Werkloosheid van het Nibud. Over de armoedeval en wat je bij wisselende inkomsten kan doen om financiële problemen en stress te voorkomen.

Lees ook nog eens:

Rechtbank vernietigt algemeen belangbesluit ‘s-Hertogenbosch

Het verschil tussen het bestuursrecht, strafrecht en burgerlijk recht

De gemeente ’s-Hertogenbosch voert zelf beschermingsbewind uit en merkte het vorig jaar aan als een ‘activiteit in het algemeen belang’. De gemeente zou hierdoor niet meer de commerciële bewindvoering hoeven te vergoeden vanuit de bijzondere bijstand. De gemeente wil meer grip krijgen op de kwaliteit, in- en uitstroom en uitvoeringskosten van bewind.

Vorige week zette de rechtbank echter een streep door het besluit. De gemeente kan nog in hoger beroep, maar de uitspraak geeft weinig interpretatieruimte.

Vliegende Brigade helpt gemeenten bij verbeteren schuldhulp aan ondernemers

Ondernemers met schulden die de juiste hulp missen, krijgen hulp van een tijdelijke ‘Vliegende Brigade’ van gespecialiseerde schuldhulporganisaties. De ondernemers komen in beeld via de Nederlandse Schuldhulproute. Als het nodig is, krijgt ook de gemeente waar de betrokken ondernemer woont een hulpaanbod. Gemeenten kunnen ook zelf aankloppen bij de Vliegende Brigade. Dus twijfel je of jouw gemeente de boel op orde heeft voor ondernemers, neem dan contact op met Jenny den Hertog, j.denhertog@nvvk.nl. Lees meer op nvvk.nl.

Financieel ontzorgen statushouders

In het kader van de Wet Inburgering 2021 art. 56a moeten gemeenten statushouders ontzorgen, vanaf 1 januari 2022. In 6 pilots hebben gemeenten hiermee geëxperimenteerd. Lees het zeer toegankelijke evaluatierapport van Verwey-Jonker en leer van hun ervaringen.

Een aantal kernelementen komt in de meeste pilots terug:

  • Het financieel ontzorgen betrof in bijna alle pilots de huur, en vaak ook gas, water en stroom.
  • De administratie van het financieel ontzorgen, werd vaak uitgevoerd binnen de eigen gemeentelijke organisatie. Soms ook door externen zoals een kredietbank of de regionale sociale dienst.
  • Gemeenten werkten in deze pilots samen met maatschappelijke partners. Meestal was er één centrale samenwerkingspartner per pilot.
  • In bijna alle pilots was er een combinatie van groepstraining en individuele begeleiding. De methode Eurowijzer van VluchtelingenWerk werd daarbij het vaakst ingezet.

Gemeente als schuldeiser aansluiten op Schuldenknooppunt

Het Schuldenknooppunt is dé standaard in digitaal communiceren tussen schuldhulpverleners en schuldeisers. Dus sluit je schuldhulpverleners aan. Dat is heel eenvoudig. Je kunt er morgen al gebruik van maken! Lees meer op schuldenknooppunt.nl of kom naar de informatiebijeenkomst voor schuldhulpverleners op 7 oktober.

Maar vergeet niet dat je gemeente ook schuldeiser is. Wijs je collega van debiteurenbeheer bij de gemeentelijke belastingen op de mogelijkheid om aan te sluiten, bijvoorbeeld door dit artikel door te sturen. Hij of zij kan zich aanmelden voor de informatiebijeenkomst voor schuldeisers op 14 oktober.

Interactieve kaart met energiearmoede per gemeente en wijk

In Zuidoost-Drenthe meeste huishoudens met 'energiearmoede' - RTV Drenthe

Ruim een half miljoen huishoudens leeft volgens TNO in energiearmoede. Zij hebben een hoge energierekening, meestal een slecht geïsoleerd huis en een laag inkomen.

Op de interactieve kaart (scroll naar de start-knop) zie je hoe het staat met de energiearmoede in jouw gemeente.

Volgens TNO hebben energiearmoede en inkomensarmoede met elkaar te maken, maar vallen de verschijnselen lang niet altijd samen. “Energiearmoede ligt geconcentreerder. In slechts 5 gemeenten en 7% van de wijken is meer dan 10% van de huishoudens energiearm. Dat maakt gericht beleid per gemeente of regio eenvoudiger.”

Energiemarkt slaat op hol

Vorige week lazen we op nos.nl: Door een unieke samenloop van omstandigheden lopen de prijzen voor elektriciteit en gas dit jaar ongekend hard op. Als de prijzen zo hoog blijven, wacht miljoenen huishoudens met variabele tarieven na 1 januari een fors hogere energierekening. Wie op dit moment een nieuw contract afsluit, betaalt ook al snel tientallen euro’s per maand meer.

Wat kunnen gemeenten doen

Via de bijzondere bijstand de energierekening betalen, mag niet. Maar je kunt er wel voor zorgen dat woningen van vooral minima geïsoleerd en energiezuinig zijn. En geef voorlichting over hoe je energie kunt besparen en een voordelig energiecontract kunt afsluiten. Op energiearmoede.nl vind je handige instrumenten om hiermee aan de slag te gaan. Meer voorbeelden op dit blog #energiearmoede.