Kabinet presenteert visie op schuldenaanpak

Posted on 14 oktober 2024 by Martijn

Waarschijnlijk mede met het oog op het commissiedebat van a.s. donderdag over armoede en schulden stuurden staatssecretarissen Nobel (SZW) en Struycken (Rechtsbescherming) afgelopen vrijdag een Kamerbrief met de kabinetsvisie- en plannen om problematische schulden terug te dringen. Uit het regeerprogramma en de Miljoenennota konden we al opmaken dat het basispakket in het IBO-rapport daarin een prominente plek krijgt.

Wat stond er ook alweer in het IBO-rapport

Het basispakket bestaat uit 6 essentiële en 14 praktische maatregelen:

6 essentiële maatregelen

14 praktische maatregelen

1. Integraal schuldenoverzicht
2. Eén loket voor overheidsincasso
3. Zorgplicht gerechtsdeurwaarders.
4. Collectief afbetalingsplan
5. Aanscherpen wettelijke (kwaliteits)eisen voor schuldhulpverlening
6. Eén helder schuldentraject

1. Betaal en ontvangstmomenten op elkaar afstemmen
2. Ondergrens BKR-registratie verlagen
3. Leeftijdsverificatie bij BNPL
4. Financiële educatie voor kinderen en jongeren
5. Verlagen verificatiegrens bij kredietwaardigheidstoets consumptief krediet
6. Begeleiding tijdens een Wsnp-traject
7. Verlagen aanmaningskosten verkeersboetes
8. Discretionaire ruimte om kostenoploop boetes ongedaan te maken en kosteloze betalingsherinnering
9. Verdienen aan kosten bij (door)verkoop van (executie)dossiers verbieden
10. Alle kosten rondom invordering herijken (inclusief sociaal tarief)
11. Pauzeknop voor incassoactiviteiten (bij het collectief afbetalingsplan)
12. Verjaringsmogelijkheden beperken
13. Aanpassen preferente positie van publieke schuldeisers
14. Betere vroegsignalering met structurele financiering

Daarnaast presenteerde het IBO bredere hervormingen en specifieke aanbevelingen voor een betere schuldenaanpak. Lees de uitgebreidere samenvatting van het IBO-rapport.

Wat staat er in de Kamerbrief

Behalve dat het fijn is om bevestigd te zien dat het kabinet de IBO-voorstellen breed oppakt, staat er niet heel veel nieuws in de brief. Het kabinet kondigt vooral aan dat ze de diverse maatregelen gaan uitwerken. Maar sommige zaken worden wel al wat concreter:

Voor betere vroegsignalering (praktische maatregel 14) reserveert het kabinet structureel € 20 miljoen. Dit is onderdeel van de € 75 miljoen structureel voor het integraal pakket problematische schulden (waarvan we nog niet weten welk deel naar gemeenten gaat). Eerder werd al aangekondigd dat we eind 2024 een verbeterplan vroegsignalering krijgen. Daarin zal ook de aanbeveling van het IBO worden betrokken om het aantal mogelijke signalen uit te breiden. Aanvulling dd 17/10: in het commissiedebat zegt staatssecretaris Nobel (kijk vanaf 01:47) dat deze € 20 miljoen naar gemeenten gaat.
De Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden van het vorige kabinet gaat over in het Nationaal programma Armoede en Schulden en wordt uitgebreid tot een integrale benadering waarbij wordt voortgebouwd op de adviezen uit het IBO. In het voorjaar van 2025 wordt de Kamer nader geïnformeerd over de uitwerking ervan.
In het voorjaar worden we ook d.m.v. een beleidsnotitie geïnformeerd over de uitwerking van de zorgplicht voor gerechtsdeurwaarders en het collectief afbetalingsplan (essentiële maatregelen 3 en 4). Hierbij wordt ingegaan op de vraag wie een afbetalingsplan opstelt, waar dit plan geregistreerd moet worden en hoe de bekostiging hiervan wordt vormgegeven. Ik hoop dat de staatssecretarissen hierbij ook aandacht hebben voor het feit dat deurwaarders, bewindvoerders en gemeenten dan in de schuldenketen mogelijk dezelfde werkzaamheden gaan uitvoeren, namelijk de afloscapaciteit eerlijk verdelen over de schuldeisers. Dit moeten we efficiënt gaan organiseren, als één helder schuldentraject, en zonder financiële prikkels voor commerciële partijen om de schuldenaar ‘bij zich te houden’. Aanvullend op een zorgplicht zou ik een plicht willen voor deurwaarders om de cliënt bij de gemeente aan te melden, bijvoorbeeld als blijkt dat de schuld niet binnen 18 of 36 maanden kan worden afgelost, of misschien als blijkt dat er meer dan één schuld is. (Lees hier op p. 24 dat we eind 2024 een tussenevaluatie krijgen van de pilot ketensignalering)
Het kabinet wil ook aan de slag met integratie van het minnelijke en wettelijke traject (essentiële maatregel 6) en laat zich daarbij (net als in de Schuldenwet en de D66-initiatiefnota Sneller uit de schulden) inspireren door de Wet Homologatie Onderhands Akkoord voor ondernemers. De WHOA regelt dat de rechtbank een onderhands akkoord tussen een onderneming en zijn schuldeisers betreffende de herstructurering van schulden kan goedkeuren (homologeren). De homologatie betekent dat het akkoord verbindend is voor alle bij het akkoord betrokken schuldeisers. Zij die niet met het akkoord hebben ingestemd, kunnen toch aan het akkoord worden gebonden als de besluitvorming over en de inhoud van het akkoord aan bepaalde eisen voldoet. Er zou dan niet een apart wettelijk traject gaan lopen zoals nu bij de Wsnp; de rechter toetst alleen of het (straks door de gemeente opgestelde) akkoord voldoet aan de wettelijke eisen.
Er volgt in 2025 mogelijk nog een derde tijdvak voor de subsidieregeling financiële educatie voor onderwijsinstellingen. Met de subsidie worden scholen financieel in staat gesteld om leerkrachten en docenten te trainen op het integreren en inbedden van financiële educatie in bestaande vakken en het bieden van persoonlijk financiële begeleiding en/of het betrekken van ouders bij de financiële opvoeding.
In het regeerprogramma stond al dat het CJIB straks gratis betalingsherinneringen stuurt en in situaties van overmacht de verhogingen bij Wahv-boetes mag kwijtschelden. Voor beide maatregelen is structureel € 19 miljoen gereserveerd uit de envelop Groepen in de knel*. Ik neem aan dat dit dan binnen die envelop ook komt uit het potje ‘integraal pakket problematische schulden’. De Kamer wordt voor de zomer van 2025 geïnformeerd over de uitwerking van deze maatregelen.
Voor uitwerking en implementatie van een kwaliteitskader voor gemeentelijke schuldhulpverlening reserveert het kabinet structureel € 8 miljoen, ook uit de envelop Groepen in de knel*. De staatssecretarissen schrijven ook: ‘Wanneer implementatie en de verwachte resultaten van het de nog te ontwikkelen kwaliteitskader uitblijven, wordt bezien of wettelijke borging wenselijk is.’
Het kabinet stuurt nog voor het herfstreces een planningsbrief naar de Kamer over een brede vereenvoudigingsagenda toeslagen, belastingen en sociale zekerheid.

* Toelichting op deze envelop vind je in Miljoenennota over armoede en schulden.

Automatische uitbetaling aan minimagezinnen in Amstelveen

Posted on 27 september 2024 by Martijn

Ouders met een laag inkomen in Amstelveen hebben eind juli automatisch een bedrag voor hun kinderen gekregen. Zij mogen zelf bepalen waar ze het geld aan uitgeven. In de nieuwe situatie hoeven ouders niet meer steeds opnieuw een aanvraag te doen. De gemeente gaat niet (steekproefsgewijs) bonnetjes controleren. Wel wordt in een anoniem klanttevredenheidsonderzoek de vraag gesteld waar mensen het geld aan besteden.

Het uitbetalen van een vast bedrag komt voort uit het nieuwe armoedebeleid van de gemeente (zie vanaf p. 12). Dat gaat uit van vertrouwen en het vermogen van mensen om zelf keuzes te maken die passen bij hun situatie.

Het bedrag dat ouders hebben ontvangen heet het ‘kindpakket’. De gemeente geeft naast dit pakket één keer in de vier jaar geld voor een tablet aan ouders van kinderen van 6 t/m 8 jaar. Ouders met een uitkering kregen het geld van het kindpakket en voor de tablet automatisch op hun rekening gestort. De gemeente betaalt ook het zwemdiploma ABC voor hun kinderen van 4 t/m 17 jaar.

Lees het beleidsplan en de Beleidsregels bijzondere bijstand en minimaregelingen 2024.

Belastingdienst en Toeslagen gaan vroegsignaleren

Posted on 24 september 2024 by Martijn

Bij wijze van proef gaan de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen betalingsachterstanden melden bij acht gemeenten: Amsterdam, Apeldoorn, Arnhem, Assen, Leiden, Nijmegen, Opsterland en Tilburg.

Het gaat om signalen van achterstanden in de inkomstenbelasting, omzetbelasting, motorrijtuigenbelasting, loonheffing, inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet, huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget. Anders dan bij de reguliere vroegsignalering is het hier de bedoeling dat gemeenten alle signalen opvolgen met tenminste een belactie of huisbezoek.

De proef start in januari 2025, voor de duur van minimaal 1 en maximaal 2 jaar. Er kunnen geen extra gemeenten meer aanhaken. Om dit experiment mogelijk te maken moet een ministeriële regeling worden aangepast. Je kunt tot 20 oktober reageren op de internetconsultatie.

Er is al een ministeriële regeling die het voor een aantal gemeenten mogelijk maakt om te experimenteren met vroegsignalering bij hypotheken en gemeentelijke belastingen.

Lees het nieuwsbericht van de rijksoverheid.

Miljoenennota over armoede en schulden

Posted on 18 september 2024 by Martijn

Het Regeerprogramma van afgelopen vrijdag gaf ons al behoorlijk wat zicht op wat er komen gaat. In de Miljoenennota 2025 en de Sociale Zaken en Werkgelegenheid Rijksbegroting 2025 vind je niet veel nieuws. Wel wordt een aantal plannen verder geconcretiseerd en geeft het kabinet invulling aan de envelop uit het hoofdlĳnenakkoord voor groepen in de knel (klik om te vergroten):

Er komen waarschijnlijk wat nieuwe verantwoordelijkheden en budgetten voor gemeenten, bijvoorbeeld in het kader van een nog uit te werken nieuwe schuldenaanpak op basis van het IBO-onderzoek, maar het is nog niet heel concreet. De eveneens verschenen septembercirculaire geeft ook niet meer duidelijkheid: in Taakmutatie 2024, september 2024 vind je nog wel de (al bekende) bedragen per gemeente, maar in Taakmutatie 2025, september 2024 zijn er geen tabbladen meer m.b.t. armoede en schulden.

In de Miljoenennota lees ik niets over het Nationaal Programma Armoede en Schulden dat werd aangekondigd in het regeerprogramma.

Schulden

Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden fundamenteel aan te pakken. Dit pakket is gebaseerd op het basispakket uit het IBO Problematische schulden (met daarin de nodige elementen uit de Schuldenwet). Hiervoor is begroot €24 mln in 2025 oplopend tot €100 mln in 2028/2029 en daarna €75 mln structureel. Waarschijnlijk zit daar ook nog wat bij voor gemeenten, maar het geld is nog niet verdeeld. Het bedrag is overigens een stuk lager dan wat het IBO becijferde: structureel €180 mln. De NVVK vraagt zich terecht af: Zijn de IBO-maatregelen wel in te voeren met deze middelen?
Er wordt geïnvesteerd in vroegsignalering. Daarbĳ zal het verbeterplan vroegsignalering van SZW, VNG, NVVK en Divosa dat eind mei 2024 is aangekondigd in de reactie op het onderzoek van de Nationale ombudsman ‘Hoe eerder, hoe beter’, de basis voor vormen. Het verbeterplan wordt verwacht in Q4 2024. Er wordt ook gekeken naar de rol die gerechtsdeurwaarders met betrekking tot vroegsignalering kunnen vervullen.
Het kabinet wil een integraal schuldenoverzicht invoeren. In mijn artikel over het IBO-onderzoek lees je wat hiermee bedoeld wordt.
Er wordt verder gewerkt aan de basisdienstverlening schuldhulpverlening. Waar nodig worden de kwaliteitseisen voor gemeenten aangescherpt, om verschillen in bereik en aanbod tussen gemeenten te verkleinen.
Dit is nieuw: Het kabinet wil samen met gemeenten en andere maatschappelĳke partners op buurtniveau mensen helpen met geldzorgen. Om armoede aan te kunnen pakken en zo goed mogelĳk te voorkomen, is het van belang om mensen die te maken hebben met dreigende of beginnende geldzorgen eerder te bereiken. Dit gebeurt door vindplaatsen waar mensen elkaar fysiek ontmoeten, zoals huisartsen, scholen en de werkvloer, beter te benutten. Enerzĳds door deze vindplaatsen beter in staat te stellen om geldzorgen en armoede eerder te kunnen signaleren en anderzĳds door de vindplaatsen steviger te verbinden met informele netwerken, waaronder sleutelfiguren en ervaringsdeskundigen, zodat óók diegenen die moeite hebben om de weg naar ondersteuning in de gemeente te vinden of daar geen vertrouwen meer in hebben bereikt worden. Om mensen goed te kunnen helpen, is laagdrempelige, fysieke dienstverlening waar mensen met (beginnende) geldzorgen terecht kunnen van belang. In het voorjaar van 2025 komt een onderzoek beschikbaar dat de belangrĳke elementen voor laagdrempelige financiële dienstverlening in kaart brengt. Fysieke dienstverlening is ook één van de pĳlers om het niet-gebruik van voorzieningen tegen te gaan.
Het kabinet wil daarnaast via het verbeteren van digitale dienstverlening bevorderen dat mensen gebruik maken van voorzieningen waar zĳ recht op hebben.
Er wordt ingezet op het minder snel laten oplopen van de kosten van invordering als betaling van schulden uitblĳft. De Contourenschets Civiele Invordering van voormalig minister Weerwind (28 juni jl.) zal door J&V en SZW verder worden uitgewerkt.
Er wordt gewerkt aan een verantwoorde Rĳksincasso, waarin het voorkomen en het tegengaan van het oplopen van schulden centraal staat.
De Belastingdienst wil vanaf 1 januari 2025 burgers tegemoetkomen die geraakt door de onterechte afwĳzing van hun verzoek tot medewerking aan een schuldregeling (Msnp). Zie het wetsvoorstel Wet tegemoetkoming onterechte afwĳzing buitengerechtelĳke schuldregeling.
Vanaf 1 januari 2025 krijgt de regeling wanbetalers een nieuwe naam: regeling betalingsachterstand zorgpremie.
In 2025 blĳft het kabinet inzetten op het versterken van financiële educatie binnen het onderwĳs.
In de Miljoenennota staat niets over (schulden)bewind. De NVVK schrijft: ‘De dienstverlening stagneert door de enorme druk op de tarieven en daarmee op de kwaliteit. In de keten van financiële hulpverlening is bewind een belangrijke vorm van begeleiding. Die verdient echt beter. Het zoveelste onderzoek loopt nog, maar we willen nu wel eens daden zien!’

Belastingen en toeslagen

Het tarief in de eerste schĳf wordt verlaagd. Dat is een opsteker voor de laagste inkomens. En in plaats van 2 komen er 3 tarieven in de inkomstenbelasting. Zie wetsvoorstel Belastingplan 2025.
Eigen risico met meer dan de helft omlaag naar €165 in 2027. Maar in 2025 nog gewoon €385. De bevriezing in 2025 en het effect daarvan op de zorguitgaven leidt tot een hogere nominale premie, inkomensafhankelĳke bĳdrage en zorgtoeslag.
Verhogen forfait aftrekbaar bedrag extra vervoerskosten door ziekte of invaliditeit in de inkomstenbelasting. Deze maatregel wordt tevens vereenvoudigd voor burgers doordat een vast bedrag (€0,60/km) in aftrek kan worden gebracht i.p.v. de werkelĳke meerkosten (leefkilometers).
De tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten voor extra kosten als gevolg van ziekte of handicap wordt per 2027 afgeschaft in samenhang met de verlaging van het eigen risico.
De Algemene Heffingskorting (AHK) wordt verlaagd met €335 in 2025 en het afbouwpunt van de AHK wordt gekoppeld aan de hoogte van het wettelĳk minimumloon. Ik kan niet helemaal doorgronden wat dit betekent voor werkenden en niet-werkenden met een laag inkomen.
De afbouw van de dubbele algemene heffingskorting wordt bevroren in 2025, 2026 en 2027. Daarmee wordt voorkomen dat de bijstand daalt. Zie wetsvoorstel Wet bevriezing afbouw dubbele algemene heffingskorting in het referentieminimumloon.
Het Kindgebonden Budget wordt verhoogd via de kindbedragen met circa €184 in 2025, oplopend tot circa €412 in 2028. Daarnaast wordt deze toeslag sneller afgebouwd, oplopend naar 8,5% in 2028 (nu: 6,75%).
De afbouwpaden voor AOW’ers en niet-AOW’ers in de huurtoeslag worden geharmoniseerd. Daarnaast wordt er een lineaire afbouw ingesteld per 2026, die in 2025 wordt benaderd. De eigen bĳdrage in de huurtoeslag wordt verlaagd met €11,58 per maand.
Mensen met een noodgedwongen elders verblĳvende partner worden voortaan als alleenstaanden behandeld voor alle toeslagen met uitzondering van de huurtoeslag. De maatregel zorgt ervoor dat deze mensen de alleenstaande ouderkop (ALO-kop) ontvangen (€3.500) en de hogere andere toeslagen die horen bĳ de situatie als alleenstaande. Gemeenten hoeven die ALO-kop dus niet meer te compenseren met aanvullende bijstand.
De grondslagen van alle toeslagen worden niet meer met terugwerkende kracht vastgesteld bĳ wĳzigingen op basis van verblĳfstitel en recht op kinderbĳslag. Dit voorkomt schulden en problemen bĳ het innen van terugvorderingen.
De aanvraagtermĳn van de zorg- en huurtoeslag wordt verlengd van 1 september t+1 naar het einde van dat jaar.

(Kinder)armoede

(Kinder-)armoedecijfers komen niet uit boven referentiejaar 2024. Deze doelstelling is minder ambitieus dan die van het vorige kabinet. Op de middellange termĳn blĳft het kabinet zich inzetten om het in 2015 afgesproken sustainable development goal Armoede te realiseren: een halvering van het aantal vrouwen, mannen en kinderen dat in armoede leeft tegen 2030.
Het kabinet wil het integrale beleid voor kinderarmoede, in navolging van de Europese kindergarantie, lokaal beter verankeren. De Europese kindergarantie heeft als doel om intergenerationele cycli van armoede te doorbreken. De kindergarantie fungeert als katalysator om te komen tot een integrale aanpak van kinderarmoede met aandacht voor meerdere domeinen (kinderopvang en voorschoolse educatie). Het kabinet zal samen met gemeenten effectieve interventies opschalen om versnippering tegen te gaan en het gemeentelĳk armoedebeleid te verbeteren.
Het kabinet verstrekt middelen aan gemeenten en landelĳk werkende armoedefondsen (SAM&) om ervoor te zorgen dat kinderen uit arme gezinnen mee kunnen doen.

Participatiewet

Het kabinet gaat door met het in 2023 gestarte programma Participatiewet in balans om de balans tussen vertrouwen, verplichtingen, ondersteuning en de menselĳke maat te herstellen Langs 3 sporen: 1) het wetsvoorstel Participatiewet in balans om de hardheden aan te pakken, 2) werken aan een brede herziening van de wet, en 3) de vakkundigheid van professionals versterken.
Terugvorderingen bĳ uitkeringsgerechtigden (niet alleen P-wet) worden straks netto in plaats van bruto uitgevoerd. Dat gebeurt door de brutovordering gedeeltelĳk kwĳt te schelden en het nettobedrag terug te vorderen. Vervolgens wordt juridisch bezien of terugvorderingen niet langer kunnen worden aangemerkt als negatief inkomen. Uitkeringsgerechtigden krĳgen nu hun uitkering netto op hun rekening maar moeten een eventuele terugvordering bruto, inclusief loonheffingen, terugbetalen als de terugvordering de jaargrens passeert (terugvordering binnen hetzelfde jaar is netto-netto). Het verschil tussen bruto en netto kunnen zĳ later via hun belastingaangifte terugkrĳgen, maar dat kan in de tussentĳd leiden tot liquiditeitsproblemen. Daarnaast is het terugvragen complex, en kan niet iedereen het volledige bedrag terugkrĳgen.
Er komt een tijdelijke regeling en wetswijziging voor alleenverdieners die door een onbedoelde en ingewikkelde samenloop van fiscaliteit, toeslagen en sociale zekerheid een lager besteedbaar inkomen hebben dan vergelĳkbare huishoudens met alleen een bĳstandsuitkering. Dit loopt al. Op p. 58 van de septembercirculaire vind je het budget voor 2024 per gemeente. Dit budget is ook bedoeld voor de kosten die je maakte in 2023. Lees de toelichting. Dit budget wordt zo nodig aangevuld bij de meicirculaires 2025 en 2026.

Overige

Het Programma Schoolmaaltijden wordt verlengd. Het totale bedrag voor verlenging bedraagt €135 mln structureel. Hiervan wordt €45 mln gedekt uit de envelop Groepen in de knel.
Tĳdelĳke verlenging energiefonds. Voor 2025 en 2026 wordt €60 mln per jaar beschikbaar gesteld. Voorwaarde is dat private partĳen een bijdrage leveren. Ik neem aan, dat hier wordt gedoeld op continuering van het tijdelijke Noodfonds Energie.
Het kabinet ondersteunt een aantal maatschappelĳke organisaties en brengt het partĳen op het terrein van voedselhulp bĳ elkaar.
Op p. 211 van de SZW-begroting vind je een uitputtende lijst met moties en toezeggingen van de afgelopen jaren en hoe deze zijn/worden afgehandeld. Bij de motie-Palmen/Mohandis die de regering verzoekt om de vermogensgrenzen van lokale belastingen gelijk te stellen aan de vermogensgrenzen van de Participatiewet lees je, dat omstreeks eind 2024 de resultaten van een onderzoek naar de wettelĳke mogelĳkheden en implicaties worden aangeboden aan de Kamer.

Monitoring

De voortgang van het beleid wordt gemonitord. Zie hier de planning.

Koopkracht

Het kabinet raamt een koopkrachtstĳging in 2025 van 0,7%. Het Nibud presenteerde gisteren haar eigen koopkrachtplaatjes. Hieronder een selectie van de huishoudens met de laagste inkomens:

Huishoudtype	Koopkrachtpercentage	Netto per maand in euro’s
Alleenstaand zonder kinderen bijstand	0,80%	€ 14
Alleenstaand met 1 kind bijstand	0%	€ 0
Alleenstaand met 2 kinderen bijstand	0%	€ 0
Alleenstaand zonder kinderen € 27.500 uitkering	2,20%	€ 44
Alleenstaand AOW + € 7.500	1%	€ 23
Alleenstaand zonder kinderen € 40.000	0,90%	€ 23
Alleenstaand met 1 kind € 40.000	1,80%	€ 65
Stel met 2 kinderen bijstand	0,7%	€ 23

Reacties

Prinsjesdag: analyse en reflectie op Miljoenennota (Divosa)
Financiën gemeenten: Miljoenennota stelt teleur (VNG)
Rijksbegroting 2025 en de gevolgen voor gemeenten (VNG)
Mooie plannen, krap budget (NVVK)
Structureel 75 miljoen voor schuldhulpverlening (Binnenlands Bestuur)
Kleine koopkrachtstijging voor meeste huishoudens (Nibud)
‘Bestaanszekerheid is weer naar de achtergrond verdwenen’ (Nibud, op LinkedIn)
Kabinet investeert minder en later in huurtoeslag (Woonbond)
De belasting op gas gaat omlaag. Wat betekent dat voor arme huishoudens en voor het klimaatbeleid? (Trouw)
SCP-reflectie op de plannen van het kabinet (SCP) Zie vooral hoofdstuk 2.
Plannen in de Rijksbegroting 2025 voor het sociaal domein (Stimulansz, op LinkedIn)
‘Ambities voor financiële hulpverlening groter dan portemonnee’ (Binnenlands bestuur)

Regeerprogramma over armoede en schulden

Posted on 13 september 2024 by Martijn

In het zojuist gepresenteerde Regeerprogramma wordt het Hoofdlijnenakkoord van 16 mei jl. verder uitgewerkt.

We lezen dat er een Nationaal Programma Armoede en Schulden komt met een integrale, interdepartementale aanpak met gemeenten, vakbonden, werkgevers, maatschappelijke en private organisaties en ervaringsdeskundigen.

Schulden

Integraal pakket om problematische schulden aan te pakken, met het basispakket van het IBO problematische schulden als uitgangspunt.
Samen met gemeenten op buurtniveau mensen helpen met geldzorgen. Hier staat geen toelichting bij.
Verder werken aan basisdienstverlening schuldhulpverlening.
Aanscherpen (wettelijke) kwaliteitseisen voor schuldhulpverlening, zodat verschillen in aanbod en bereik tussen gemeenten worden verkleind.
Invoering integraal schuldenoverzicht. Dit is één van de ‘essentiële’ maatregelen in het IBO.
Investeren in vroegsignalering en kijken naar de rol die deurwaarders daarin kunnen vervullen.
Schuldeisers moeten intensiever samenwerken. Invordering van het Rijk beter afgestemd. Publieke en private invordering beter coördineren.
Het CJIB gaat eerst een gratis betalingsherinnering sturen voordat aanmaningkosten in rekening worden gebracht. CJIB mag bij mensen die verkeren in situaties van overmacht de verhogingen bij Wahv-boetes kwijtschelden.
Meer kredieten reguleren a.g.v. implementatie van de Europese Consumentenkredietlijn (CCD2) en invoering leeftijdsverificatieplicht voor Buy Now, Pay Later.
Recht op vergissen in wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid.

Inkomen

Er komt een hervormingsagenda voor sociale zekerheid, toeslagen en inkomstenbelasting, met 3 doelen: Inkomensondersteuning moet zekerheid bieden en makkelijk te begrijpen zijn, en (meer) werken moet lonen. Het kabinet stuurt in voorjaar ’25 een brief met varianten en keuzeopties als start voor een open dialoog met het parlement. Er komt een coördinerend bewindspersoon die de voortgang en besluitvorming organiseert.
Tariefsverlaging in eerste schijf inkomstenbelasting.
De afbouw van de dubbele algemene heffingskorting wordt bevroren in 2025, 2026 en 2027. Daarmee wordt voorkomen dat de bijstand daalt.
De huurtoeslag wordt verhoogd, vereenvoudigd en lineair afgebouwd.
Verhoging kindgebonden budget. Onderzoek naar de vormgeving van één kindregeling in één wettelijk kader en voorbereiding besluitvorming.
Kinderopvangtoeslag vervangen door nieuw stelsel van financiering. Hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor alle werkende ouders. De overheid betaalt de vergoeding rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties. In het nieuwe stelsel wordt niet meer teruggevorderd bij ouders.
Tijdelijke regeling en wetswijziging voor alleenverdieners met inkomen onder bestaansminimum (Dit loopt al). Om de complexe bruto/netto problematiek voor mensen op te lossen wil het kabinet daarnaast vanaf 2026 bij uitkeringen gaan terugvorderen ter hoogte van netto te veel ontvangen bedragen.
Gezinnen met een partner die noodgedwongen niet bij het gezin kan zijn, vanwege vermissing, detentie of vluchtsituatie, krijgen hetzelfde recht op toeslagen als alleenstaande ouders. Om hoge terugvorderingen te voorkomen, worden toeslagen niet langer met terugwerkende kracht aangepast a.g.v. besluiten over kinderbijslag of verblijfsstatus.
Toeslaggerechtigden krijgen vier maanden langer de tijd om huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget aan te vragen, zodat dit nog een heel jaar na het jaar waarop de toeslag ziet mogelijk is.
Samen met gemeenten ervoor zorgen dat beleid om (kinder)armoede aan te pakken verbetert, mede in navolging van de Europese kindergarantie. Armoede en kinderarmoede loopt niet op t.o.v. 2024.
Eigen risico met meer dan de helft omlaag naar €165 in 2027.
Extra middelen en vereenvoudiging aftrek extra vervoerskosten door ziekte of invaliditeit in de inkomstenbelasting per 1 januari 2025. In het Hoofdlijnenakkoord stond daarnaast nog: Afschaffing tegemoetkoming arbeidsongeschikten voor extra kosten als gevolg van ziekte of handicap.
Reservering voor 2025 en 2026 voor een energiefonds voor huishoudens die energierekening niet kunnen betalen.
Structurele financiering gratis schoolmaaltijden.
Wetsvoorstel Proactieve dienstverlening om het niet-gebruik van regelingen terug te dringen.
Ten minste 30% van de woningbouw moet sociale huur zijn. Het kabinet geeft financiële ondersteuning voor de bouw van sociale huur, middenhuur, betaalbare koop en woningtypes zoals geclusterde en zorggeschikte woningen.

Op Prinsjesdag vat ik de Miljoenennota samen. Hij is al uitgelekt aan NRC, die schrijft:

Armoede daalt verder

Posted on 16 augustus 2024 by Martijn

Het aantal mensen in armoede daalt in 2024 en 2025. Dat verwacht het CPB in een nieuwe raming. Het CPB hanteert het niet-veel-maar-toereikendcriterium als armoedegrens.

In 2023 leefde 4,6% van de bevolking onder de armoedegrens. In 2025 is dat naar verwachting 4,1%. Ook het percentage kinderen in armoede daalt, van 5,8% in 2023 naar 4,6% in 2025. Na 2025 loopt de armoede wel weer licht op.

In de raming zijn maatregelen uit het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet meegenomen, voor zover ze duidelijk genoeg waren. In de raming is logischerwijs niet meegenomen wat de effecten zijn van maatregelen die binnenkort worden aangekondigd op Prinsjesdag. De raming van het CPB vormt wel de basis voor de onderhandelingen in de aanloop naar Prinsjesdag. Zo werden in het verleden bijvoorbeeld nog bepaalde toeslagen verhoogd, zodat de koopkracht van sommige groepen verbeterde. Met Prinsjesdag komt het CPB dan met een nieuwe raming, waarin de Prinsjesdagmaatregelen wel zijn meegenomen.

Ik verbaas me wel een beetje over de raming. In 2022 en 2023 had de energietoeslag een zeer grote invloed op de armoedecijfers (wel met een andere definitie van armoede). Welke maatregelen maken dan dat de armoede nu blijft dalen ondanks het wegvallen van de energietoeslag? Anyway, we gaan het zien.

Het kabinet stelt in het hoofdlijnenakkoord als doel dat de (kinder-)armoedecijfers niet uitkomen boven referentiejaar 2024. Deze doelstelling is minder ambitieus dan die van het vorige kabinet.

Basisdienstverlening schuldhulpverlening verder uitgewerkt

Posted on 16 juli 2024 by Martijn

Het kabinet, de VNG, de NVVK en Divosa sloten op 21 maart jl. een bestuurlijk akkoord om in alle gemeenten de basisdienstverlening te verbeteren. De samenwerkingspartners presenteerden gisteren een nadere uitwerking van de basisdiensten.

Ze staan op VNG.nl. Als je in bovenstaand overzicht op een element klikt, kom je bij bij een factsheet met meer info. Een aantal basisdiensten wordt de komende tijd nog verder uitgewerkt.

Eén helder schuldentraject!

Posted on 16 juli 2024 by Martijn

Alsof ik het niet al druk genoeg heb met de vakantie deadlines trakteerden afzwaaiende bewindslieden me de afgelopen weken op een flinke stapel rapporten en voorstellen voor verbetering van de schuldenketen. Tussen afwezigheidsassistent aanzetten en kampeerspullen inpakken kom ik eindelijk toe aan het lezen van de meest veelbelovende stukken.

Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Problematische schulden

Het IBO-rapport Naar een werkende schuldenketen springt er wat mij betreft bovenuit. Dit rapport is opgesteld door de ministeries zelf, dus niet in opdracht van. Ik gaf de opstellers onlangs al complimenten, maar ben nog enthousiaster nu ik het echt goed gelezen heb. Het is de beste analyse sinds die van de commissie Boorsma in de jaren ’90. Er worden niet alleen knelpunten benoemd, maar er worden ook hele concrete en wat mij betreft goede voorstellen voor verbetering gedaan. Dit overstijgt het niveau van pleisters plakken.

Ze onderscheiden zes ‘essentiële maatregelen’. In de samenvatting hieronder noem ik ook een deel van de 14 ‘praktische maatregelen’ en 52 beleidsopties:

Integraal schuldenoverzicht. Alle schulden van een huishouden worden samengebracht in één overzicht. Het huishouden kan (schuld)hulpverleners en deurwaarders toegang geven. Ook kunnen vanuit het schuldenoverzicht op termijn gerichte signalen worden gegeven als schulden problematisch dreigen te worden (vroegsignalering). Voorstellen voor een schuldenregister strandden in het verleden op privacy-bezwaren, maar nu lijkt de AVG geen belemmering meer te zijn.
Eén loket voor overheidsincasso: 1 vorderingenoverzicht, 1 gezamenlijke betalingsregeling, 1 partij die gemachtigd is om maatwerk te bieden. Op termijn uitgebreid met medeoverheden. Deze maatregel is al in gang gezet.
Zorgplicht gerechtsdeurwaarders. Hiermee krijgen deurwaarders de mogelijkheid rekening te houden met de belangen van debiteuren en moeten ze zich richten op het voorkomen van een nodeloze oploop van schulden. Dit kan bijvoorbeeld door een collectief afbetalingsplan te faciliteren (zie 4). Ook moeten deurwaarders mensen met een te beperkte betaalcapaciteit actief doorverwijzen naar schuldhulp. Hiervoor krijgen ze een sociaal tarief. NB. Dit onderdeel wordt verder uitgewerkt in de Contourenschets Civiele Invordering van voormalig minister Weerwind (28 juni jl.). NB. Ik zou hier een meldplicht aan toevoegen; bijvoorbeeld als blijkt dat de schuld niet in 18 maanden kan worden afgelost, dat de deurwaarder dan (bijv. via het integraal schuldenoverzicht) een melding moet doen bij de gemeente, zoals bij vroegsignalering. Als je de deurwaarder hiervoor betaalt kan het misschien te aantrekkelijk worden om de debiteur vast te houden?
Met een collectief afbetalingsplan wordt de afloscapaciteit naar rato verdeeld over alle schuldeisers. Dit gebeurt op verzoek van de debiteur door een schuldbemiddelaar zoals bedoeld in art. 48 Wck (o.a. gemeente, deurwaarder, bewindvoerder). De schuldbemiddelaar kan met een pauzeknop alle incasso-activiteiten pauzeren. Blijkt de schuldenlast te hoog, dan moet de schuldbemiddelaar actief wijzen op schuldhulp. Wat mij betreft dus verplicht melden zoals bij vroegsignalering.
Om de kwaliteit van schuldhulp te verbeteren en verschillen tussen gemeenten te verkleinen wordt een traject van leren en verbeteren gestart om het bestaande kwaliteitskader inhoudelijk te laden. Daarnaast wordt bij wet vastgelegd dat gemeenten hieraan moeten voldoen (inclusief in welke termijnen). NB. Ik zou de gedragscodes en convenanten van de NVVK en de basisdienstverlening een wettelijke basis geven, zodat die niet alleen gelden voor alle gemeenten, maar ook voor alle schuldeisers. Leg vast wat gemeenten minimaal aan budgetbegeleiding, budgetbeheer en nazorg moeten bieden (beleidsoptie S11). En leg voor de hele keten vast hoe je de afloscapaciteit berekent. En dan daarnaast een traject van leren en verbeteren starten.
Integreren van minnelijke en wettelijke traject tot één helder schuldentraject. De nieuwe regeling is laagdrempelig, start met een automatisch moratorium en kent voor de verdere afwikkeling vaste regels en termijnen. Het traject wordt overal op dezelfde manier uitgevoerd en de debiteur kan zelf bepalen door wie hij het traject laat uitvoeren. Hierbij is een voorstel dat gemeenten een schuldregeling bindend kunnen maken, zonder tussenkomst van de rechter, bijvoorbeeld op het moment dat 2/3e van de schuldeisers akkoord is. Hiervoor is aanpassing van de Wgs noodzakelijk. Om de mogelijkheid tot bezwaar en beroep open te houden voor schuldeisers, zal de gemeente deze mogelijkheid moeten inrichten. Indien de afhandeling van het bezwaar voor de schuldeiser niet het gewenste effect heeft dan staat de weg naar beroep (rechter) open. Als het niet lukt om 2/3e akkoord te laten gaan, kan de schuldbemiddelaar een verzoek bij de rechtbank indienen voor een dwangakkoord en/of Wsnp, zoals nu ook het geval is. Ook het centraliseren van schuldregeling wordt als beleidsoptie (S10) genoemd.

De voorstellen omvatten de belangrijkste elementen van 1 Schuldenwet. Het is aan het nieuwe kabinet om hierover richting de Tweede Kamer een standpunt te formuleren.

Arbeidsinspectie onderzoekt gemeentelijke schuldhulpverlening

De Arbeidsinspectie presenteerde op 25 juni het rapport De weg naar een schone lei – Onderzoek gemeentelijke schuldhulpverlening. Het onderzoek geeft inzicht in hoe gemeenten de schuldhulpverlening uitvoeren, en benoemt een aantal aandachtspunten. Bekijk de infographic. Ik lees geen verrassende bevindingen. Wel fijn om te lezen: ‘Als hulpvragers eenmaal in de schuldhulpverlening zitten gaat er veel goed. De wettelijke termijn van vier weken tussen aanmelding en intake wordt in verreweg de meeste gevallen gehaald. Vaak hebben hulpvragers al binnen een week na de aanmelding een eerste gesprek met de hulpverlener. Als een intake toch later plaatsvindt, komt dat meestal doordat de hulpvrager het gesprek wil verplaatsen. Na het intakegesprek wordt ook de beschikking doorgaans binnen de wettelijke termijn (8 weken na aanmelding) afgegeven. De meeste hulpvragers vinden dat hun schuldhulpverlener hulpvaardig en begripvol is. Ook vindt men hun hulpverlener doorgaans goed bereikbaar.’

Lees de reactie van VNG en Divosa.

HvA: Financiële dienstverlening; toen, nu en straks

Het rapport van de HvA geeft ons een mooie geschiedenisles. Bij het rapport vind je een praatplaat met de belangrijkste bevindingen, een tijdlijn (van 1990-2022) waarop relevante gebeurtenissen, wetswijzigingen en ontwikkelingen over de tijd zijn weergegeven en onderstaande animatie die alle informatie samenvat en als basislesmateriaal over schuldhulpverlening kan dienen.

De conclusie is wat mij betreft, dat weliswaar de verantwoordelijkheidsverdeling en wet- en regelgeving de afgelopen decennia voortdurend veranderden, maar dat we in de kern nog steeds schuldregelen volgens dezelfde principes: schuldenaar lost af wat ‘ie in een bepaalde periode kan aflossen, rekening houdend met een vrij te laten bedrag, schuldeisers schelden de rest kwijt, gelijkberechtiging, toets op goede trouw en inkomensperspectief, en we werken aan oorzaken en gedrag. Ruim 25 jaar na commissie Boorsma en invoering Wsnp is nu de tijd rijp om deze principes in 1 wet vast te leggen en de schuldenketen te herschikken rond de zes essentiële maatregelen van het IBO.

Wetsvoorstel Participatiewet in Balans naar Tweede Kamer

Posted on 27 juni 2024 by Martijn

Zojuist werd het Wetsvoorstel Participatiewet in Balans (spoor 1) openbaar.

Ten opzichte van de eerste contouren in 2022, de consultatie-versie van vorig jaar en de versie waarover de Raad van State vorige week adviseerde is er het een en ander veranderd. Zo is de mogelijkheid om bij AMvB aan te wijzen situaties categoriale bijzondere bijstand toe te staan, komen te vervallen.

Op p. 14 van de Memorie van Toelichting vind je een handig overzicht van de ruim 20 maatregelen. Ik heb het nog wat verder samengevat:

De aanvulling op de jongmeerderjarigen-norm (18-21 jaar) wordt in beginsel gelijk voor alle gemeenten. Dit betekent dat gemeenten aanvullend € 634 aan jongeren kunnen geven wanneer ze redelijkerwijs geen steun van hun ouders krijgen. Wanneer blijkt dat dit bedrag niet voldoende is, kan de gemeente het bedrag verhogen. Als blijkt dat het bedrag te hoog is, kan de gemeente het verlagen.
Introductie van een standaard giftenvrijlating van € 1200 per jaar. Niet iedere gift moet meer worden gemeld. Melding is alleen nodig, als het totaal aantal giften boven de € 1200 per jaar uitkomt. De giften die worden ontvangen, moeten worden bijgehouden door de bijstandsgerechtigde zelf.
Voortaan wordt er rekening gehouden met zowel het huidige vermogen als de huidige schulden. Melding (in het kader van de inlichtingenplicht) is alleen nodig wanneer toenamen in bezit leiden tot een vermogen boven de vermogensgrens en moeten dus door de bijstandsgerechtigde zelf worden bijgehouden.
De vierwekenzoektermijn voor jongeren tot 27 jaar blijft van kracht. De gemeente krijgt wel de mogelijkheid om in knellende situaties geen gebruik te maken van de vierwekenzoektermijn.
De gemeente krijgt de mogelijkheid om een bijstandsuitkering met terugwerkende kracht te verstrekken. De maximale lengte is tot en met 3 maanden terug.
Voorgesteld wordt de norm voor de niet-kostendelende bijstandsgerechtigde van 21 jaar of ouder met een niet-rechthebbende partner vast te stellen op het niveau van de alleenstaandennormen (ongeveer 70% van de gehuwdennorm).
Bijstandsnorm alleenstaande ouder zonder ALO-kop. Een bijstandsgerechtigde met een niet-rechthebbende partner (bijvoorbeeld omdat deze in het buitenland of in de gevangenis verblijft) en met in Nederland wonende kinderen, heeft geen recht op extra kindgebonden budget. Dit komt door verschillende partnerbegrippen in verschillende wetten. In jurisprudentie is bepaald dat de bijstandsuitkering in deze situaties wordt verhoogd. Dit wordt nu ook vastgelegd in de wet.
Voorgesteld wordt om de aanvraagdatum van de eerst aangevraagde uitkering (bijstand, Bbz, IOA, IOAZ) bij een gemeente als meldingsdatum voor een bijstandsaanvraag te hanteren.
De verschillende vrijlatingsregelingen worden hetzelfde gemaakt in één vrijlating. De vrijlating bedraagt 15% voor de periode van 1 jaar. De gemeente kan besluiten de vrijlating te verlengen als men niet meer uren kan werken wegens individuele omstandigheden. De structurele vrijlating voor mensen met een medische uren beperking blijft behouden.
De aanvraagprocedure wordt vereenvoudigd: Het wordt mogelijk om bijstand toe te kennen op basis van DigiD. Hierdoor kan de hele aanvraag digitaal plaatsvinden. Identificatie mag voortaan ook op basis van een rijbewijs. Bijstandsgerechtigden die uit de bijstand zijn gestroomd en binnen 12 maanden weer instromen kunnen gebruik maken van een verkorte aanvraagprocedure, waarbij gegevens van eerdere aanvragen gebruikt mogen worden.
Door een uniforme wijze van het berekenen van het netto-inkomen voor te schrijven, wordt (automatisch) verrekenen op basis van de gegevens uit de polisadministratie mogelijk gemaakt. Ook wordt het transactiestelsel verduidelijkt. Het loonstrookje hoeft niet meer in alle gevallen maandelijks te worden aangeleverd. Dit vermindert de lastendruk en kan het proces in veel gevallen bespoedigen.
Er komt regelgeving waarin de standaardwijze voor het verrekenen van de eindejaarsuitkering, vakantiebijslag en keuzebudget wordt opgenomen. Dit maakt het verrekenproces eenduidiger. Ook wordt voorkomen dat bijstandsgerechtigden met inkomen naast de bijstand door het verrekenen van dit inkomen op maandbasis onder de bijstandsnorm terechtkomen.
Met het bufferbudget wordt een nieuw maatwerkinstrument geïntroduceerd om de financiële problemen – die ontstaan door het verreken van inkomsten – op te vangen en het bijstandsniveau te kunnen garanderen. Het bufferbudget bedraagt maximaal € 1000 per jaar en wordt toegekend en beheerd door de gemeenten. Het wordt toegekend als andere instrumenten zijn uitgeput of niet kunnen worden toegepast.
De bijstandsgerechtigde heeft een generieke participatieplicht. Dit houdt in dat iemand naar vermogen algemeen geaccepteerd arbeid moet verkrijgen, accepteren, behouden en gebruik te maken van een door de gemeente aangeboden (re-integratie) voorziening. Standaard specifieke verplichtingen, zoals het bereid moeten zijn om drie uur te reizen voor werk, komen te vervallen.
Bijstandsgerechtigden die niet (direct) kunnen werken, krijgen meer ruimte om hun maatschappelijke participatie zelf vorm te geven. Daarbij kunnen zij aanspraak maken op ondersteuning, conform het gemeentelijk beleid.
Er komt een maatregelenbesluit waarin gemeenten meer ruimte krijgen om bij het opleggen van maatregelen rekening te houden met de individuele omstandigheden. De standaard-verlagingen die op dit moment in de wet zijn opgenomen komen te vervallen.
Er wordt in de wet opgenomen dat mantelzorg geen op loon te waarderen arbeid is en dat – als men samenwoont vanwege de intensieve mantelzorg die wordt verleend – dit niet als gemeenschappelijk huishouden kan worden gezien.

De inwerkingtreding is mede afhankelijk van wanneer behandeling plaats zal vinden in de Kamer. Ik verwacht inwerkingtreding per 1-1-2026.

Derde voortgangsrapportage Aanpak geldzorgen, armoede en schulden

Posted on 27 juni 2024 by Martijn

Deze week verscheen de 3e voortgangsrapportage van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden. Hieronder de highlights en zaken die voor gemeenten relevant zijn:

De voortgang op de 3 hoofddoelen:

Halvering van kinderarmoede in 2025
Start kabinet: 7,2%. Doel: 4,6%. Cijfers 2024: 4,9%
Halvering van het aantal personen in armoede in 2030
Start kabinet: 6,1%. Doel: 3,15%. Cijfers 2024: 4,7%
Halvering van het aantal huishoudens met problematische schulden in 2030
Start kabinet: 7,7%. Doel: 4,3. Cijfers 2024: 8,8%.

Vroegsignalering: op 1 april is een experiment gestart met betalingsachterstanden van de eigen bijdragen Wmo en Wlz. Naar verwachting starten de Belastingdienst en Toeslagen begin volgend jaar met experimenten.
Er wordt gewerkt aan één betalingsregeling voor alle betalingen aan het Rijk. Het CAK, CJIB, DUO en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit zijn hier al bij aangesloten. Op 1 juli 2024 gaan ook het UWV, RDI en de RVO deelnemen.
Vanaf eind 2026 moeten aanbieders van Buy Now Pay Later-betaaldiensten volgens de Europese Richtlijn consumentenkrediet, net als aanbieders van consumptieve leningen, o.a. een kredietwaardigheidstoets uitvoeren en voldoen aan de regels t.a.v. informatieverstrekking, reclame-uitingen en de maximale kosten van krediet. Vooruitlopend hierop maakt het kabinet zich hard voor naleving van de gedragscode.
De uitvoering van de eenmalige energietoeslag 2023 verloopt goed. Er wordt verwezen naar de Monitor uitvoering energietoeslag Meting 2 (24 juni ’24) en de factsheet.
Naar verwachting wordt het Wetsvoorstel schuldregelen na de zomer in consultatie gebracht. Daarin wordt o.a. een wettelijke reactietermijn opgenomen voor zowel schuldeisers als schuldregelaars.
Er wordt verwezen naar de kabinetsreactie op de motie over gedetineerden. Lees daarover mijn blog Eén regionale schuldhulpverlener voor gedetineerden.
SZW heeft de effectiviteit van 30 interventies voor preventie en vroege aanpak van geldzorgen laten onderzoeken, met de vraag wat de werkzame bestanddelen zijn. Ik schreef daarover dit artikel.
Het streven is om de BKR-registratie van schuldhulpverlening en saneringskredieten terug te brengen naar een half jaar na succesvolle afronding van het schuldhulptraject. Het kabinet wil dit per 1 januari 2025 de norm te laten worden.
Afsluitend geeft Minister Schouten het aanstaande kabinet nog even mee dat het wel handig is om één coördinerend bewindspersoon te hebben voor armoede en schulden.

30 interventies voor preventie

Posted on 26 juni 2024 by Martijn

SZW heeft de effectiviteit van 30 interventies voor preventie en vroege aanpak van geldzorgen
laten onderzoeken, met de vraag wat de werkzame bestanddelen zijn. Doel is om gemeenten en andere organisaties extra handvatten te geven in hun keuzeproces voor de inzet op de preventie. In het rapport lees je meer over deze 30 interventies:

Signaleren, individueel advies geven en doorverwijzen

De Voorzieningenwijzer
Geldfit
Informatiepunt Digitale Overheid
JIP
Samen erop vooruit
SchuldHulpMaatje

Voorlichting en educatie

Aan de slag met je geldzaken – online cursus Nibud
Sterk met geld
Money Start
Nooit meer skeer
SpaarWijs
Op eigen kracht-training

Ondersteuning (langduriger)

Cash2Grow
Fris Supermarkt
Get a Grip
Oprecht
Plinkr
Sociaal Raadslieden
Stichting BuurtBazen

Effectief inrichten van de fysieke en sociale omgeving

Datakoppeling
FinBuddy
Geregelde betaling
Huishoudboekje
Minimaatwerkbudget
Vaste Lasten Pakket
Virtueel Inkomsten Loket

Regelgeving en handhaving

Bijverdienpremie Gemeente Amsterdam
Bouwdepot
Collectief Kapitaal
Gezin en Geld

Het rapport geeft daarnaast tips voor het opstarten en monitoren van interventies. Meer voorbeelden van interventies vind je in de Routekaart Financiële Geldzorgen en op dit blog in de categorie Voorlichting & Preventie.

Eén regionale schuldhulpverlener voor gedetineerden

Posted on 26 juni 2024 by Martijn

Een jaar geleden nam de Tweede Kamer een motie aan die verzoekt om de knelpunten in de schuldhulp aan (ex)-gedetineerden te inventariseren en met een verbetervoorstel te komen. Het kabinet komt met de volgende voorstellen.

Een mogelijke oplossingsrichting is om in iedere regio één schuldhulpverlener aan te wijzen die werkzaam is in de PI en verantwoordelijk is voor de gedetineerden uit die regio. Gemeenten kunnen hiervoor regionale afspraken maken op het gebied van uitvoering. Op die manier wordt voorkomen dat elke gemeente toegang moet krijgen tot de PI en worden de uitvoeringslasten gecentraliseerd. SZW, VenJ en VNG gaan deze oplossingsrichting verder verkennen.
Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) inventariseert bij aanvang van detentie of een gedetineerde schulden heeft. Als er schulden zijn dan kan de casemanager de gemeente benaderen met een hulpvraag. Daarnaast kunnen gedetineerden in het Re-integratie Centrum ondersteuning krijgen bij het voorkomen van nieuwe schulden en bij het treffen van betalingsregelingen. Tijdens detentie kunnen gedetineerden een training krijgen over financiën. De casemanagers van een PI hebben echter een groot takenpakket en een hoge workload. DJI bekijkt momenteel hoe de inzet van casemanagers effectiever gemaakt kan worden.
Gemeenten mogen de vaste lasten van gedetineerden tijdelijk bekostigen vanuit de bijzondere bijstand met als doel escalatie van de schuldensituatie na detentie te voorkomen. Hoewel gemeenten beleidsvrijheid hebben dit wel of niet te doen, doen veel gemeenten dit al. Om uniformiteit te vergroten gaan SZW en VNG deze mogelijkheid ruimer onder de aandacht brengen.
Tijdens detentie is de gedetineerde verzekerd via een collectieve verzekering van de Rijksoverheid. Gedetineerden vergeten soms hun zorgpremie tijdens detentie op te schorten. Er wordt daarom gewerkt aan een wettelijke regeling om de zorgverzekering tijdens detentie automatisch op te schorten.
Gedetineerden kunnen meestal geen saneringskrediet krijgen, omdat zij geen inkomen hebben. Den Haag heeft hiervoor een oplossing gevonden en maakt een inschatting van het arbeidsvermogen en toekomstige inkomen, kijkend naar verleden en opleiding. SZW, NVVK, VNG en het Waarborgfonds saneringskredieten onderzoeken of deze aanpak kan worden opgeschaald, waarbij de gemeente van herkomst tijdens detentie een saneringskrediet verstrekt, en de gedetineerde na uitstroom start met afbetaling.
In Noord-Nederland maken de gemeenten in Drenthe, Groningen en Friesland met zelfmelders al vóór de detentie start een plan van aanpak voor re-integratie (project 3Noord). hierin wordt schuldenproblematiek expliciet opgenomen. Hierdoor ontvangt de gedetineerde in een vroeg stadium financiële begeleiding van de gemeente die kan worden voortgezet tijdens de detentie. JenV en VNG bezien hoe in de toekomst de 3Noord-aanpak breder benut kan worden.

Eind 2024 volgt meer info in de 4e voortgangsrapportage van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden.

Wijzigingen Gedragscode NVVK per 1 juli

Posted on 21 juni 2024 by Martijn

De NVVK hanteert vanaf 1 juli ’24 bij de berekening van de afloscapaciteit het Vrij Te Laten Bedrag (VTLB) als ondergrens. In de definitie van problematische schuld blijft de periode van 36 maanden gehandhaafd. Dit werd besloten tijdens de ledenvergadering in mei.

In de vorige week verschenen handleiding implementatie wijziging NVVK Gedragscode schuldhulpverlening vind je uitleg.

Volgens de VTLB-berekening is er best vaak geen afloscapaciteit. In de handreiking lees je hoe en wanneer je 0% voorstellen doet aan schuldeisers en in welke gevallen je inzet op Wsnp.

Bekijk ook NVVK live (14 juni).

Zullen we afspreken dat alle gemeenten dit zo gaan doen, dus niet alleen NVVK-leden? Misschien maar gewoon vastleggen in een wet dan?

Meicirculaire geeft inzicht in gemeentelijke budgetten

Posted on 7 juni 2024 by Martijn

Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden reserveerde het kabinet € 40 miljoen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Deze middelen werden voor 2023 incidenteel beschikbaar gesteld. In de Meicirculaire Gemeentefonds 2024 lees je dat de toekenning vanaf 2024 structureel zal plaatsvinden ‘om gemeenten verder in staat te stellen om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden.’

In deze circulaire wordt voor het eerst sinds lange tijd ook weer de €85 miljoen voor kinderarmoede genoemd. Ik dacht dat deze middelen inmiddels op de grote hoop waren beland. Staatssecretaris Klijnsma stelde deze middelen vanaf 2016 structureel beschikbaar. Vanaf p. 88 vind je de budgetten per gemeente.

Hierbij het bijgewerkte overzicht van de gemeentelijke budgetten vanuit het rijk.

	2023	2024	2025	2026	2027
Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden meicirculaire 2024, § 2.2-4. Rijksoverheid.nl: ‘Onder andere om de basisdienstverlening te implementeren’	40	40	40	40	40
Bijzondere bijstand en vroegsignalering septembercirculaire 2023, § 2.2-7	50	50
Flankerend beleid energiearmoede meicirculaire 2023, § 2.2-5	50
Vangnet Energietoeslag Eenmalig voor gemeenten met hoog bereik		32,5
Compensatie alleenverdieners, Totaal ’23-’27: € 89 mln.
Armoedebestrijding kinderen meicirculaire 2024, § 3.3.1	85	85	85	85	85

* Aanvulling d.d. 26 juni ’24: zie hier Financiële tabel Middelen Aanpak geldzorgen, armoede en schulden met ook de niet-gemeentelijke budgetten.

Jaarcijfers 2023 NVVK

Posted on 24 mei 2024 by Martijn

Vorig week presenteerde de NVVK haar Jaarverslag 2023. De meest opvallende cijfers:

Aanmeldingen schuldhulpverlening 2007 – 2023

5% meer aanmeldingen (79.514 in 2023)
Maar liefst 62% meer ondernemers (5.578 in 2023). Deze stijging werd verwacht, onder meer na de aankondiging dat de Belastingdienst uitgestelde vorderingen echt zou gaan innen.
46% heeft midden- of hoger inkomen (in 2022 was dat 43%).
Gemiddelde schuld daalt van €40.170 naar €38.735.
8% minder schuldregelingen (saneringskrediet + schuldbemiddeling). Aandeel sk’s loopt nog steeds op, nu 70%.
12% meer doorverwijzingen naar Wsnp. Daarmee wordt lange dalende trend gestuit.
17% meer budgetcoaching.

Ik heb ook deze grafiek met armoede- en schuldencijfers bijgewerkt.

Coalitieakkoord over armoede en schulden

Posted on 17 mei 2024 by Martijn

In het Hoofdlijnenakkoord tussen PVV, VVD, NSC en BBB en de budgettaire bijlage staat het volgende over armoede- en schuldenbeleid:

Verbetering gemeentelijke schuldhulpverlening wordt doorgezet, met focus op aanpak problematiek bij de bron.
Niet verder nivelleren. Geen structurele verhoging minimumloon en bijstand.
Meer loon naar werken door lastenverlichting op arbeid en verlaging marginale druk.
Een knelpuntenaanpak en extra middelen (envelop) voor specifieke groepen onder het bestaansminimum, onder wie werkende armen.
Bevriezen afbouw dubbele heffingskorting in de bijstand in 2025 – 2027. In 2011 stemde de Tweede Kamer voor geleidelijke afbouw in 20 jaar. Dit om te voorkomen dat het verschil in inkomen tussen een stel met een uitkering en een werkende steeds kleiner zou worden. Sindsdien hebben meerdere kabinetten de afbouw tijdelijk bevroren. Lees in de inleiding van de MvT van destijds wat precies de gevolgen zijn.
(Kinder-)armoedecijfers komen niet uit boven referentiejaar 2024. Deze doelstelling is minder ambitieus dan die van het huidige demissionaire kabinet.
Eigen risico in de zorg verlaagd naar €165 in 2027. Dat is ongeveer het niveau van 2011. Eigen risico getrancheerd op maximaal €50 per behandeling. Dit betekent dat mensen per behandeling niet meer dan €50 kwijt zijn van hun eigen risico. In de jaren 2025 en 2026 is het eigen risico nog €385 zoals nu, maar is er ook een envelop van €2,5 miljard voor gerichte lastenverlichting aan burgers in aanloop naar verlaging eigen risico.
Afschaffing tegemoetkoming arbeidsongeschikten voor extra kosten als gevolg van ziekte of handicap.
Stelselherziening kinderopvang (bijna gratis voor werkende ouders en overheveling naar instellingen) wordt doorgezet.
Voorbereiding wetgeving voor hervorming toeslagen- en belastingstelsel.
Verbod op geven van voorrang bij toewijzing sociale huurwoningen aan statushouders op grond van het feit dat zij statushouders zijn.
Van nieuwbouw moet minimaal 30% gemiddeld sociale huur zijn. Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting wordt aangepast om gemeenten hier meer lokale ruimte te geven.
Jaarlijkse sociale huurontwikkeling volgt tot 2026 de bestaande afspraak met woningcorporaties: CAO ontwikkeling -0,5%. Vanaf 2026: consumentenprijsindex +0%.
Onderzocht wordt of en onder welke voorwaarden het recht van huurders op koop van hun sociale huurwoning kan worden vormgegeven.
Verlaging energiebelasting levert voor huishouden met gemiddeld verbruik financieel voordeel van ca. €29 per jaar in 2025 oplopend naar ca. €50 per jaar in 2030.
Hoger kindgebonden budget.
Hogere huurtoeslag.
Eenmalige tegemoetkoming in afbouw schulden studenten pechgeneratie.
Budget voor bijstand wordt in samenhang met maatregelenpakket op het terrein van asiel structureel met €100 miljoen verlaagd.
Er komt een recht op vergissen. Een enkele fout kan niet langer een burger diep in de problemen duwen. Aanmanings- en incassokosten van de overheid gaan fors omlaag.

In het Hoofdlijnenakkoord staat niets nieuws over gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid.

Arnhem koopt totale schuld op

Posted on 25 april 2024 by Martijn

Het kan je niet ontgaan zijn. Arnhem start een experiment waarbij ze de volledige schuld van 40 tot 60 huishoudens in de armste buurt van Nederland opkopen. Lees meer in raadsbrief, persbericht en website Nationaal Programma Arnhem Oost. En bekijk dit filmpje:

Wat in de media niet zo duidelijk naar voren komt, is dat schuldeisers ook gewoon een deel kwijtschelden. De gemeente, of eigenlijk het opkoopfonds, betaalt dus niet de volledige schuld.

Wat wel anders is dan reguliere schuldregeling, is dat er geen sprake is van gelijkberechtiging. De meeste schuldeisers vinden dat waarschijnlijk geen probleem, omdat zij meestal een (flink) hoger percentage krijgen dan bij een gewone schuldregeling. Met een aantal grote veelvoorkomende schuldeisers heeft de gemeente al afspraken gemaakt over kwijtschelding. Kleine schuldeisers zoals ‘de bakker op de hoek’ krijgen 100%, en met overige schuldeisers wordt onderhandeld.

Wat ook anders is, is dat dat de schulden heel snel worden geïnventariseerd. Al voordat het schuldenoverzicht 100% compleet is krijgen de schuldeisers die al in beeld zijn een aanbod.

De inwoners worden gedurende twee jaar intensief begeleid op alle leefgebieden. Onderzoekers monitoren en evalueren het experiment. Over een jaar of twee weten we of dit een effectieve methode is.

Armoedescan geeft inzicht in bereik minimaregelingen

Posted on 5 april 2024 by Martijn

Vier jaar geleden schreef ik over de toen net geïntroduceerde Armoedescan van het CBS. De Armoedescan is inmiddels flink doorontwikkeld en beproefd. Lees op CBS.nl over de huidige stand van zaken of ga direct naar de Armoedescan met cijfers van jouw gemeente.

De Basis Armoedescan biedt voor alle gemeenten basisinformatie over de doelgroep.

De Lokale Armoedescan geeft inzicht in het bereik van de lokale minimaregelingen. Dit inzicht krijg je alleen als je cijfers over het gebruik van jouw minimaregelingen aanlevert. Op dit moment zijn Arnhem, Den Haag, Dordrecht, Leiden, Groningen, de Kempengemeenten (Bergeijk, Bladel, Eersel, Reusel-de Mierden en Oirschot) en Schagen aangehaakt.

Het CBS is voornemens om ook schuldhulpdata op te gaan halen bij gemeenten.

Meer weten? Stuur een e-mail naar ASD@cbs.nl o.v.v. Dashboard armoedescan (PR002374).

Kabinetsreactie onderzoek bekostiging en beloning van schuldenbewind

Posted on 4 april 2024 by Martijn

Vorige week reageerde minister Schouten op het onderzoek van Seo (uit nov. 2022!).

Wat wil het kabinet niet:

Het kabinet vindt directe bekostiging door het rijk (i.p.v. gemeenten) niet wenselijk, o.a. omdat gemeenten dan mogelijk eerder naar bewindvoering doorverwijzen en minder gebruik maken van lichtere alternatieven zoals budgetbeheer. Schouten wil ook geen knip tussen schuldenbewind (gefinancierd via bijzondere bijstand) en toestandsbewind (gefinancierd via het Rijk), omdat het de administratieve- en uitvoeringslast voor zowel gemeenten, bewindvoerders, rechtspraak en Rijk vergroot.

Wat wil het kabinet wel:

We gaan na wat de gevolgen zijn van het laten vervallen van de grondslag problematische schulden en/of verkwisting.
We bezien de optie van het verkorten van het schuldenbewind al dan niet in combinatie met een looptijdonafhankelijke vergoeding.
We zoeken naar (budgetneutrale) oplossingen zoals een hogere vergoeding het eerste jaar.
We kijken of gemeenten een deel van de bewindvoeringstaken willen overnemen, zoals versterken zelfredzaamheid, treffen betalingsregeling of voorwerk voor het opzetten van een schuldregeling.
We bekijken of het haalbaar is om gemeenten te compenseren voor eventuele beleidsmatige wijzigingen in de beloning voor bewindvoerders.

Het kabinet zal de Kamer halverwege 2024 hierover informeren. In Q2 reageert het kabinet op de initiatiefnota Meer tijd, aandacht en bescherming bij bewind van oud-Kamerlid Kat.

Verder schrijft Schouten: Waar schuldenbewind bedoeld is om de financiën te stabiliseren, is de schuldhulpverlening bedoeld om de problematische schulden op te lossen. Om die reden zie ik liever dat mensen met financiële problemen hulp zoeken bij, doorverwezen worden naar, of hulp aangeboden krijgen door, de gemeente. Daarom zet zij in op doorontwikkeling van vroegsignalering en de basisdienstverlening voor schuldhulpverlening, en wijst zij gemeenten op de mogelijkheid om gebruik te maken van het adviesrecht.

Tot slot. Op 21 maart was er een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer. Je kunt hier terugkijken en de position papers lezen. Lees ook nog eens Bewindvoering in Schuldenwet (juni 2022).

Moties armoede- en schuldenbeleid

Posted on 5 maart 2024 by Martijn

De Tweede Kamer heeft zojuist de volgende moties aangenomen:

Motie Synhaeve over het moeilijker maken om huishoudens af te sluiten van water door de voorwaarden daarvoor aan te scherpen. NB. De Kamer vraagt de minister om binnen 3 weken uit te leggen waarom ze deze motie ontraadde.
Motie Mohandis en Palmen over een structurele oplossing voor met name Wajongers die als onbedoeld effect van overheidsbeleid niet meer in aanmerking komen voor een kwijtschelding.
Motie Mohandis c.s. over uitspreken dat het doel om het aantal kinderen dat in armoede opgroeit te halveren wordt gehandhaafd.
Motie Ceder c.s. over voorbereidingen ter hand nemen voor een nieuw incassostelsel gericht op collectief belang.
Motie Ceder en Mohandis over bij aanbieders van BNPL-dienstverlening scherp aandringen op handelen naar geest en doel van de aangepaste Richtlijn consumentenkrediet.
Motie De Kort c.s. over onderzoeken waarom het nog zo eenvoudig is om de “buy now, pay later”-leeftijdscontroles te omzeilen.

Vroegsignalering, hoe doe je dat?

Posted on 5 maart 2024 by Martijn

De Nationale Ombudsman constateerde vorige week dat er (te) grote verschillen zijn tussen gemeenten. Het prioriteren van signalen blijkt lastig, het bereik is beperkt, en er is weinig zicht op welke aanpak werkt. Lees de reactie van de VNG.

Tips om de vroegsignalering in jouw gemeente te verbeteren:

Kom op 21 maart naar het gezamenlijke online (be)spreekuur van VNG en Ombudsman.
Bekijk de actuele handreikingen, onderzoeksrapporten en producten van het bijna afgeronde NWO-project Eerder uit de schulden.
Bekijk de uitzending Schulden vroeger in beeld van Pointer. Over o.a. Arnhem die 65% van de mensen weet te bereiken.
Bekijk de cijfers t/m september ’23 in de Landelijke Monitor Vroegsignalering 2023. Daaruit blijkt o.a. dat er gemiddeld 0,33 fte per 10.000 inwoners en € 2,63 per inwoner beschikbaar is voor vroegsignalering.
Bekijk Presentaties Landelijke bijeenkomst Vroegsignalering 2023.
Lees het Divosa-rapport met ervaringen met en visie op vroegsignalering van 115 professionals die werkzaam zijn bij of voor gemeenten (nov. ’23).
Realiseer net als o.a. Haarlem samen met Certin met computergestuurde belacties een hoog bereik.
Kom op 22 april naar de vroeglearnbijeenkomst bij Divosa in Utrecht.
Leer op 17 oktober hoe je een vroegsignaleringsgesprek voert (training Kerckebosch).

Budgetten armoede- en schuldenbeleid ’23-’26

Posted on 5 maart 2024 by Martijn

Op veler verzoek hierbij een overzicht van de gemeentelijke budgetten vanuit het rijk.

Budgetten (x miljoen)

	2023	2024	2025	2026
Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden meicirculaire 2023, § 2.2-6	40
Bijzondere bijstand en vroegsignalering septembercirculaire 2023, § 2.2-7	50	50
Flankerend beleid energiearmoede meicirculaire 2023, § 2.2-5	50
Basisdienstverlening schuldhulpverlening (structureel) Waarschijnlijk in meicirculaire 2024 meer info		40	40	40
Vangnet Energietoeslag Eenmalig voor gemeenten met hoog bereik		32,5
Compensatie alleenverdieners, totaal ’23-’27: € 89 mln. Laatste nieuws in Gemeentenieuws SZW 2024-1

Als je hierboven op een circulaire klikt en een beetje naar beneden scrollt, vind je taakmutaties. In deze excel-sheets vul je op het 2e tabblad de gemeentecode in. Vervolgens vind je op de andere tabbladen de bedragen per gemeente.

Het is nog niet bekend hoe de € 40 miljoen voor Basisdienstverlening Schuldhulpverlening precies verdeeld wordt, maar als je kijkt welk deel je in 2023 kreeg van de € 40 miljoen voor Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden dan heb je een goede indicatie.

Bereken extra budget energietoeslag

Posted on 4 maart 2024 by Martijn

Naar aanleiding van het artikel €32,5 miljoen voor gemeenten met hoger bereik energietoeslag kreeg ik de vraag hoe je berekent of je in aanmerking komt voor extra budget.

Je moet het aantal verstrekkingen 2023 afzetten tegen het gemiddeld aantal huishoudens met inkomen tot 120% in de periode 2019-2021. Verstrekkingen aan huishoudens met een hoger inkomen mag je uiteraard niet meetellen. Als je meer dan 2% hoger bereik hebt (=drempel), dan kom je waarschijnlijk in aanmerking voor extra budget.

Vul hier (excel) het aantal verstrekkingen ET2023 in en bekijk of je in aanmerking komt.

Maar let op! Ik heb hierin gerekend met CBS-cijfers die zijn afgerond op 100-tallen. SZW rekent straks met exacte aantallen. Vooral bij kleine gemeenten kan dit tot grote verschillen leiden. Dus reken je niet meteen rijk (of arm)!

Je komt daarnaast ook in aanmerking voor compensatie als je het budget met meer dan €150.000 overschrijdt. Hiertoe zet je het totaal verstrekte bedrag aan huishoudens <120% af tegen het budget. Om in aanmerking te komen hoef je niet beide drempels te overschrijden.

In mijn vorige artikel las je meer over de overige voorwaarden en het vervolgproces. De VNG vraagt in mei/juni wat jouw bereik en uitgaven waren. Onderzoek ter voorbereiding alvast of je de eventuele verstrekkingen aan huishoudens met een hoger inkomen eruit kunt filteren. Later volgt meer uitleg via SZW-Gemeentenieuws.

Gemeente mag maatwerk leveren bij financieel ontzorgen statushouder

Posted on 1 maart 2024 by Martijn

Gemeenten zijn sinds de inwerkingtreding van de Wet inburgering 2021 verantwoordelijk voor het financieel ontzorgen van statushouders. De taakstelling is verankerd in art. 56a Participatiewet. Dat artikel schrijft nu heel specifiek voor dat huur, gas, water, stroom en zorgverzekering rechtstreeks vanuit de bijstandsuitkering worden betaald. Op 20 december jl. schreef Minister Van Gennip (SZW) in een uitvoeringsbrief (p.3) dat ze art. 56 wil aanpassen, zodat gemeenten meer ruimte hebben om maatwerk te leveren.

Je moet nog steeds 6 maanden ontzorgen, maar hebt dus meer ruimte om te bepalen hoe je dat doet. Denk bijvoorbeeld aan persoonlijke begeleiding, groepstrainingen of het inregelen van automatische incasso’s. Utrecht zet bijvoorbeeld het huishoudboekje in.

Vooruitlopend op die wetswijziging mogen gemeenten al maatwerk leveren. In de geactualiseerde Handreiking financieel ontzorgen van Divosa lees je hoe je dat kunt doen.

€32,5 miljoen voor gemeenten met hoger bereik energietoeslag

Posted on 16 februari 2024 by Martijn

Het rijk reserveerde €32,5 miljoen voor gemeenten die een hoger bereik realiseren dan waarvoor zij budget ontvingen. In het voorjaar kun je compensatie aanvragen. Uitgangspunten hierbij:

De drempel is een overschrijding van ofwel 2% hoger bereik ofwel meer dan € 150.000 overschrijding van het budget.
Na overschrijding wordt het volledige tekort vergoed.
Er geldt een standaardopslag van 5% uitvoeringskosten.
Bij overvraging van het budget wordt de tegemoetkoming per gemeente naar rato bijgesteld.
Bij onderuitputting wordt het resterende budget verdeeld volgens de verdeelsystematiek van de energietoeslag 2023. Het kan dus zijn dat ook niet-aanvragers nog wat extra ontvangen.

De VNG doet in mei/juni ’20’24 een uitvraag. Gemeenten die meer huishoudens hebben bereikt dan waarvoor ze budget hebben ontvangen, kunnen dan via de VNG dit signaal afgeven. De VNG geeft deze signalen door aan een extern onderzoeksbureau. Dit bureau doet vervolgens in Q3 ’24 per gemeente een plausibiliteitstoets. Daarbij gaat het om de vraag of de bereikte huishoudens binnen de beoogde doelgroep (120% sociaal minimum) vallen. In beginsel is dit een lichte toets, waarbij vooral op basis van de beleidsregels van gemeenten wordt getoetst. Bij gemeenten met een ruimere doelgroep, zal het bureau ook toetsen of de splitsing tussen de doelgroep boven en onder 120% sociaal minimum goed is gemaakt. Wanneer het budget wordt overvraagd, wordt een uitgebreidere plausibiliteitstoets uitgevoerd. Het bureau brengt daarna een advies uit aan SZW. De middelen worden via de decembercirculaire 2024 als decentralisatie-uitkering uitgekeerd.

Bron: Gemeentenieuws van SZW

Aanvulling 4 maart: bereken hier of jouw gemeente in aanmerking komt

Tot wetswijziging kunnen gemeenten alleenverdieners tegemoetkomen met bijzondere bijstand

Posted on 16 februari 2024 by Martijn

Zoals eerder aangekondigd werkt SZW aan een tijdelijke regeling waarbij gemeenten in de periode 2024-2027 jaarlijks een vast bedrag ambtshalve uitkeren aan huishoudens die vanwege een samenloop van regelingen toeslagen mislopen. Dit gaat via een wijziging van de Participatiewet. In afwachting van de tijdelijke regeling kun je huishoudens blijven ondersteunen via de bijzondere bijstand, zo lees je in Gemeentenieuws van SZW.

Verder lees je dat in het voorjaar een update volgt van de handreiking. Bekijk hier de meest recente handreiking en modelbrieven (sept. ‘24).

Eerder las je dat €89 miljoen beschikbaar is, inclusief uitvoeringskosten. Ik denk dat dat goeddeels naar gemeenten gaat. Wil je inschatten welk bedrag jouw gemeente krijgt? Bekijk dan in de bijlage van de decembercirculaire welk deel jouw gemeente krijgt van de €40 miljoen voor de aanpak armoede en schulden, en vermenigvuldig dat bedrag met 89/40 (vul gemeentecode in op 2e tabblad). In de aanstaande mei- of decembercirculaire geeft SZW uitsluitsel over de exacte bedragen.

Tot de doelgroep kunnen ook huishoudens met een UWV-uitkering behoren. Dit is een groep waar de gemeente geen zicht op heeft, maar die zich wel kan melden. Aan deze huishoudens dient de gemeente ook compensatie te verstrekken. SZW, UWV, Belastingdienst en Inlichtingenbureau werken aan een lijst met alleenverdieners.

Updates:

22 maart: Wetsvoorstel overbruggingsregeling alleenverdieners in internetconsultatie.
5 april: Gemeenten ontvangen waarschijnlijk in juni via het Inlichtingenbureau een lijst met BSN-nummers van alleenverdienende huishoudens (bron: gemeentenieuws SZW 2024-2).
5 april: De middelen worden beschikbaar gesteld via de septembercirculaire 2024 (bron: gemeentenieuws SZW 2024-2).
1 mei: Gemeenten krijgen begin juli van de Belastingdienst een lijst van inwoners die mogelijk te maken hebben met de alleenverdienersproblematiek. Dan moet je wel even de formulieren invullen die je krijgt van het Inlichtingenbureau. Bron: Gemeentenieuws SZW 2024-3.
14 juni: Wetsvoorstel overbruggingsregeling alleenverdieners voor advies naar Raad van State.
24 juni: Lees de Voortgangsbrief alleenverdienersproblematiek van het kabinet.
8 augustus: Bij de septembercirculaire 2024 ontvangen gemeenten een voorlopig budget voor 2023 en 2024. Dit budget wordt zo nodig aangevuld bij de definitieve meicirculaires 2025 en 2026.
19 september: wetsvoorstel en MvT aangeboden aan Tweede kamer. Zie Kamerbrief. Later dit jaar wordt bekend welk vast bedrag gemeenten vanaf 1-1-2025 kunnen gaan verstrekken.
25 september: Bekijk de geactualiseerde handreiking en modelteksten.

Wetsvoorstel proactieve dienstverlening moet niet-gebruik (minima)regelingen tegengaan

Posted on 12 februari 2024 by Martijn

Het kabinet wil de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen aanpassen zodat o.a. gemeenten kunnen onderzoeken wie een onbenut recht op bijvoorbeeld een minimaregeling zou kunnen hebben. Vervolgens kan de gemeente deze mensen hierover persoonlijk informeren. Het voorstel bevat een opt-out mogelijkheid voor mensen die niet benaderd willen worden. Het wetsvoorstel regelt niet dat gemeenten ambtshalve kunnen gaan toekennen.

Je kunt tot 22 maart reageren op de internetconsultatie. Lees het persbericht.

Kabinetsreactie op het rapport van de ‘aanjager problematische schulden voor ondernemers’

Posted on 6 februari 2024 by Martijn

Ik was nog niet toegekomen aan het lezen van het rapport van de aanjager problematische schulden voor ondernemers en de kabinetsreactie (19 dec. ’23). Maar beter laat dan nooit. Hieronder een selectie van de (voor gemeenten) meest relevante aanbevelingen en de reactie van het kabinet.

Verplicht de Belastingdienst betalingsachterstanden van zelfstandige ondernemers te melden aan gemeenten. Reactie: Er start (in 2024?) een experiment.
Zorg voor een ondernemersgericht toegangspunt waar de ondernemer met financiële problemen zich online kan aanmelden voor een kosteloos gesprek, advies en warme doorverwijzing binnen het achterliggende netwerk of de gemeentelijke schuldhulpverlening. Reactie: goed voorbeelden zijn Ondernemer Centraal van de gemeente Utrecht en het Ondernemersloket in Lelystad.
Bied zelfstandige ondernemers met schulden (een voucher voor) ondersteuning bij het bijwerken van hun boekhouding. Reactie: Dit is de eigen verantwoordelijkheid van de ondernemer. Het werkt bovendien marktverstorend ten opzichte van ondernemers die hun zaken wel op orde hebben. Er zijn wel gemeenten die maatwerk bieden.
Maak in een zo vroeg mogelijk stadium een financiële prognose om de levensvatbaarheid en/of financierbaarheid van de onderneming te beoordelen volgens een eenduidige methodiek. En maak hiervoor een voucherregeling. Reactie: Er wordt met experts gekeken of de huidige werkwijze eenvoudiger kan. Ook voor saneringskrediet is een toets op levensvatbaarheid en afloscapaciteit van belang. De Handreiking gegevensuitvraag Bbz (dec. 2023) bevordert meer uniformiteit bij het uitvoeren van de levensvatbaarheidtoets. Beoordeling voucherregeling is aan nieuw kabinet.
Haal de Bbz kredietverlening weg bij gemeenten en breng deze onder bij een landelijke (sanerings)kredietverstrekker. Reactie: Dit is ter beoordeling aan het nieuwe kabinet.
Breid de pilot van het waarborgfonds saneringskredieten uit tot voorliggende financieringsvoorzieningen. Reactie: Deze pilot loopt tot eind 2024. NB. Het kabinet reageert niet op de suggestie om borg te staan voor andere financieringsvoorzieningen.
Professionaliseer en reguleer de schuldhulpverlening van ondernemers. Reactie: Dit is onderdeel van het verbeterplan basisdienstverlening.
Bied zelfstandig ondernemers een alternatief naast de gemeentelijke schuldhulpverlening. Denk bijvoorbeeld aan advocaten. Breid daartoe de pilot toevoeging Wsnp uit. Reactie: De Tweede Kamer heeft begin 2023 een motie aangenomen met een vergelijkbare strekking. De verkenning m.b.t. deze motie loopt nog.
Maak mogelijk dat ondernemers die een Msnp traject doorlopen een afkoelingsperiode kunnen vragen. Reactie: We hebben al het moratorium en convenanten met schuldeisers. Daarnaast wordt de schuldpauzeknop ontwikkeld.
Stel het dwangakkoord open voor rechtspersonen bij wie sprake is van persoonlijke aansprakelijkheid, ook zonder gemeentelijk voortraject. Reactie: De achterliggende gedachte is dat voor sommige natuurlijke personen, bijvoorbeeld zzp-ers en kleine ondernemers, dit een betere en snellere oplossing kan zijn om van hun schulden af te komen dan een Msnp of Wsnp. Deze mogelijkheid wordt verder onderzocht.
Beoordeel het dwangakkoord van ondernemers door dit te vergelijken met wat de schuldeisers in een faillissement zouden ontvangen. Reactie: In de WHOA geldt dit al. We verkennen dit bij het onderzoek naar de verbetering van het dwangakkoord.
Wees creatief bij oplossingen die ondernemers in staat stellen hun eigen woning te behouden. Reactie: Het Bbz voorziet al in mogelijkheden om de eigen woning te behouden en mogelijkheden om er een hypotheek op te vestigen bij wijze van zekerheid voor de terugbetaling van het bedrijfskrediet. Daarnaast kunnen gemeenten saneringskredieten verstrekken als er sprake is van overwaarde. De overwaarde dient dan als zekerheid van het saneringskrediet.
Maak voortgang met project Vorderingenoverzicht Rijk en gezamenlijke Betalingsregeling Rijk. Reactie: De ambitie is dat alle partijen betrokken bij de clustering Rijksincasso eind 2025 bij het Vorderingenoverzicht Rijk zijn aangesloten, en in 2027 een gezamenlijke betalingsregeling bieden.
Maak voortgang met het project Datadelen op Armoede en Schulden (DDAS). Reactie: Fases 3 en 4 behelzen een gestandaardiseerde set aan definities en een gestandaardiseerde uitvraag bij gemeenten. De inzet is om fases 3 en 4 begin 2024 van start te laten gaan. VNG, Divosa, CBS en NVVK werken hierin samen.

Nibud berekent koopkracht ook per gemeente

Posted on 26 januari 2024 by Martijn

Volgens het Nibud gaan vrijwel alle huishoudens er in 2024 op vooruit. Als je werkt en kinderen hebt, stijgt je koopkracht het meest. Maar er zijn ook huishoudens die hun koopkracht zien dalen. Vooral alleenstaanden met een laag inkomen gaan er door het verdwijnen van de energietoeslag tussen de € 65 en € 75 op achteruit.

Klik op deze tabel voor 10 uitgewerkte voorbeelden (.pdf)

Of bekijk 117 voorbeeldhuishoudens.

Minima Effect Rapportage

Wist je dat het Nibud ook de koopkracht in jouw gemeente kan berekenen? Ze noemen dat de Minima Effect Rapportage (MER). Ze brengen dan naast de effecten van landelijke regelingen ook de effecten van gemeentelijke minimaregelingen in beeld. Je krijgt inzicht in welke huishoudens een tekort hebben, en in welke mate de armoedeval optreedt (fictief voorbeeld):

Neem voor meer info contact op met Sanne Lamers van het Nibud.

Utrecht nam deze week de MER-uitkomsten mee in beleidsnota.

Utrecht kiest voor kinderen in armoedebestrijding

Posted on 25 januari 2024 by Martijn

De gemeente Utrecht gaat de strijd aan tegen armoede bij gezinnen met kinderen. Dat betekent dat de gemeente ook kiest voor besparingen bij andere minima. Ook maakt de gemeente haar financiële hulp en regelingen eenvoudiger en probeert de gemeente meer Utrechters te bereiken, zodat Utrechters die recht hebben op hulp hier ook echt gebruik van maken. Dat staat in de nota Gelijke kansen voor een zeker bestaan die het college gisteren aanbood aan de gemeenteraad. Zie raadsvoorstel.

In Utrecht groeien bijna 8000 kinderen op in een huishouden met een inkomen tot 125% van het wettelijk sociaal minimum. Wethouder Linda Voortman: “Veel gezinnen met kinderen in Utrecht hebben moeite om rond te komen. Terwijl we weten dat opgroeien in armoede in die eerste levensjaren zoveel effect heeft op je gezondheid en je kansen in je verdere leven. Ik wil liever écht iets kunnen betekenen voor deze specifieke groep minima, in plaats van voor iedereen een heel klein beetje extra te doen. Hiermee investeren we ongelijk voor gelijke kansen.”

Uit cijfers van het Nibud en de Commissie Sociaal Minimum was al langer bekend dat gezinnen met kinderen er door landelijk beleid het slechtst uitkomen. De gemeente Utrecht probeert dat nu recht te trekken. Het doel is dat alle Utrechtse gezinnen met kinderen in het ‘groen’ komen, dus dat zij voldoende middelen hebben om rond te kunnen komen. De gemeente liet het effecten van haar minimaregelingen doorrekenen door het Nibud (bijlage bij de nota).

Er is echter geen extra budget beschikbaar voor armoedebestrijding. Dat betekent dat de uitgaven aan deze doelgroep ten koste gaan van extra uitgaven aan andere minima in de stad. De gemeente presenteert deze nota in financieel onzekere tijden. Zoals eerder aangekondigd moeten bij de voorjaarsnota 2024 scherpe keuzes worden gemaakt, dat kan ook gevolgen hebben voor het armoedebudget. De gemeenteraad maakt daarbij uiteindelijk de definitieve keuzes.

Extra budget voor kinderen

De gemeente wil dat er meer geld komt voor kinderen. Zo kijkt de gemeente naar het aanbod van de U-pas zodat dit beter aansluit op de behoefte van gezinnen. Ook geeft de gemeente extra geld aan Utrechtse kinderen om te sporten en gebruik te maken van cultuur. De uitwerking en maatregelen komen in het uitvoeringsplan dat later dit jaar gepubliceerd wordt.

Regelingen eenvoudiger maken en bereik vergroten

De gemeente Utrecht gaat haar financiële regelingen eenvoudiger maken. Nog te veel inwoners vragen regelingen niet aan omdat ze het te ingewikkeld vinden, terwijl ze er wel recht op hebben. Zo worden onder andere de regels voor de bijzondere bijstand en individuele inkomstentoeslag makkelijker gemaakt. Daarnaast wil de gemeente vaker automatisch regelingen toekennen als de gemeente weet dat inwoners er recht op hebben (lees ook: Individuele Inkomenstoeslag ambtshalve toekennen zonder aanvraag). De gemeente zet verder in op het bereiken van Utrechters die recht hebben op financiële ondersteuning, onder meer met de campagne ‘Weet jij waar je recht op hebt?’.

Besparen en pleisters plakken

Armoederegelingen blijven beschikbaar en toegankelijk voor iedereen die er recht op heeft. Tegenover de extra uitgaven voor gezinnen met kinderen staan wel een aantal besparingen. Dat betekent concreet dat niet alle minima erop vooruitgaan. De gemeente gaat besparen op het budget voor de gemeentepolis, de uitgaven van de studietoeslag en gaat bij subsidieverstrekking meer kiezen voor subsidies die bijdragen aan de doelen in deze nota.

Wethouder Voortman: “Ik voel veel onmacht: lokaal kan ik er niet voor zorgen dat alle Utrechters rond kunnen komen. We kunnen slechts pleisters plakken. Dat doen we met dit nieuwe beleid zo effectief mogelijk, maar om echt verschil te kunnen maken moet het wettelijk sociaal minimum omhoog en moet het landelijke systeem van toeslagen op de schop. Daarom roepen we het nieuwe kabinet nogmaals op om daar substantiële stappen in te zetten.”

Schuldhulpverlening

De nota omvat ook de aanpak van de schuldenproblematiek. De gemeente borgt de successen van de Actieagenda Utrechters Schuldenvrij en zet in op het verbeteren van het aanbod aan nazorg en op het beter benutten van het bestaande aanbod aan schuld)hulpverlening van de gemeente en partners. Verder verbetert de gemeente de aansluiting van het formele en informele aanbod van hulp en voorzieningen in de stad.

‘Het komen tot één Schuldenwet is geen doel op zich van het demissionaire kabinet’

Posted on 23 januari 2024 by Martijn

Dat schrijft minister Schouten in een brief die vorige week op mijn deurmat lag. Op verzoek van de Tweede Kamer reageert ze daarin op deze brief van de initiatiefnemers van de Schuldenwet.

Jammer, maar we realiseren ons dat dit iets van de lange adem is. We richten ons straks op het nieuwe kabinet. En ondertussen zien we dat veel onderdelen van de Schuldenwet wel worden opgepakt en onderzocht:

Landelijke Pauzeknop met wettelijke basis.
Maximale reactietermijn voor schuldeisers. Vorige maand kondigde Schouten aan dat het wetsvoorstel Wet schuldbemiddeling naar verwachting Q1 2024 in consultatie gaat.
Gemeentelijke schuldregeling is bindend als tweederde schuldeisers akkoord is. Het kabinet reageert nog dit kwartaal op deze motie. Ik vraag me af of dit voorstel het gaat halen, want het is belangrijk dat de belangen van alle schuldeisers zorgvuldig individueel worden afgewogen.
Haal het adviesrecht naar voren. Regel wettelijk dat iemand die naar schuldenbewind wil, eerst naar de gemeente moet voor een aanbod. Of maak schuldenbewind een overheidstaak.
Gemeente vervolgt na uitspraak rechter het schuldhulpverleningstraject. Dus geen overdracht naar Wsnp-bewind.
Uniformeer de gemeentelijke schuldhulp. Met de Basisdienstverlening wordt een stap gezet. Nu nog aanscherping van de Wgs en geoormerkte middelen.
Vaker inzetten saneringskrediet.

Hoe krijg je de basisdienstverlening schuldhulpverlening op orde?

Posted on 18 januari 2024 by Martijn

De VNG lanceerde deze week de Routekaart Financiële Zorgen. Het is een website met adviezen, hulpmiddelen en nieuws om de schuldhulp te optimaliseren en verbeteren, bijvoorbeeld in het kader van de basisdienstverlening schuldhulpverlening.

De adviezen en hulpmiddelen zijn gerubriceerd rond de verschillende fasen in de schuldhulp. Je kunt info selecteren die specifiek relevant is voor de beleids- of juridisch adviseur, professional, Informatiekundig- en data adviseur of communicatieadviseur.

Kennisbundel armoede & schulden

Kijk ook eens in de opgefriste Kennisbundel armoede en schulden van Divosa. Oorspronkelijk vooral opgezet voor professionals, maar ook nuttig voor beleidsadviseurs. Met handige filters vind je snel wat jij nodig hebt. Meld je aan voor hun nieuwsbrief.

Op dit blog vind je links naar nog veel meer bronnen.

Handreiking ‘Aandacht voor voor lage basisvaardigheden in het stress-sensitieve werken’

Posted on 12 januari 2024 by Martijn

Bepaald gedrag wordt soms ten onrechte toegeschreven aan stress, terwijl het gedrag eigenlijk wordt veroorzaakt door moeite met lezen, schrijven of beperkte digitale vaardigheden. Deze handreiking voor professionals in het sociaal domein geeft daarom aandacht voor lage basisvaardigheden in het stress-sensitief werken.

In de handreiking vind je onder meer:

Signalenkaart: met de overlap in gedragingen die zowel veroorzaakt kunnen worden door chronische stress als door lage basisvaardigheden.
Verkenners: concrete vragen die professionals kunnen stellen om bij inwoners voorzichtig te polsen in welke mate zij worstelen met (te) lage basisvaardigheden.
Verwijskaart: aandachtspunten bij het verwijzen van inwoners met lage basisvaardigheden.

Stadsring koppelt aflossing schulden aan behalen levensdoelen

Posted on 8 januari 2024 by Martijn

Stadsring, de schuldhulporganisatie voor Amersfoort en Leusden, scheldt saneringskrediet deels kwijt als jongeren zich houden aan bepaalde doelen die zij voor zichzelf stellen in een toekomstplan: bijvoorbeeld het afronden van een opleiding, het behouden van een baan, minder drinken en roken of de woonruimte op orde houden.

De aanpak startte in de tijd dat het traject nog 36 maanden duurde, maar ook nu nog kan een deel van de 18 maanden worden kwijtgescholden.

Stadsring experimenteerde ook met een turbo saneringskrediet voor jongeren met een schuldenlast tot €1.000 (in 2024 verhoogd naar €1.500). De ambitie is om binnen één week een afkoopvoorstel van 40% te doen aan de schuldeiser(s). Jongeren zonder afloscapaciteit kunnen het krediet volledig aflossen middels een tegenprestatie. Jongeren met draagkracht betalen maximaal 1 jaar een passende aflossing (max. €25 per maand) naast de tegenprestatie.

Lees meer in de Volkskrant (19 dec. ’23) en het evaluatierapport van Stadsring (11 dec. ’23). In de evaluatie lees je ook wat Stadsring nog meer doet om jongeren te bereiken en te helpen.

Misschien is deze aanpak ook geschikt voor volwassenen?

Handreiking alleenverdienersproblematiek

Posted on 14 december 2023 by Martijn

In oktober werd aangekondigd dat er vanaf 2028 een structurele oplossing is voor de alleenverdienersproblematiek, via de Belastingdienst. Tot die tijd is er een overbruggingsregeling via gemeenten. In de handreiking lees je hoe die eruit ziet. Er zijn ook modelteksten in Word.

Aanvulling 18/12: Lees de Kamerbrief Stand van zaken aanpak alleenverdieners.

Vereenvoudiging stelsel inkomensondersteuning

Posted on 12 december 2023 by Martijn

Het programma Vereenvoudiging stelsel inkomensondersteuning voor mensen (VIM) gaat de komende twee jaar (2024-2025) op zoek naar mogelijke domeinoverstijgende vereenvoudigingen in het stelsel van inkomensondersteuning. Dit gebeurt in aanvulling op andere initiatieven zoals Staat van de Uitvoering, Commissie Sociaal Minimum, Rapport Toekomst Toeslagen, herziening Participatiewet, IBO Toeslagen, IBO Vereenvoudiging sociale zekerheid en bouwstenen voor een beter en eenvoudiger belastingstelsel.

Er komen oplossingen voor korte- en middellange termijn m.b.t. de volgende knelpunten:

Drempel arbeidsparticipatie: Terugvorderingen van inkomensondersteuning, zoals toeslagen, als je meer of vanuit de uitkering gaat werken.
Doorwerking regelingen: Herstel van fouten, een nabetaling en/of een belaste eenmalige uitkering werkt door in andere regelingen, waardoor bijvoorbeeld toeslagen worden teruggevorderd.
Stapeling van regelingen leidt tot complexiteit, onvoorziene inkomenseffecten en niet-gebruik.
Verhoging van WIA- of Wajonguitkering vanwege blijvende hulpbehoevendheid wordt meegerekend bij het inkomen met gevolgen voor toeslagen en het recht op landelijke of lokale voorzieningen.
Bij inkomensondersteuning voor mensen met een beperking is onvoldoende zicht op wat mensen uiteindelijk te besteden hebben.
De vrijwilligersvergoeding voorziet niet in de wens om te belonen voor inzet, in het bijzonder in de situatie dat de betreffende vrijwilliger een uitkering, (laag) loon of studiebeurs ontvangt.

Er worden ook lange termijnopties uitgewerkt. Dan gaat het o.a. over herziening van het toeslagenstelsel. Dit ter beoordeling aan het volgende kabinet.

Eind 2024 ontvangt de Tweede Kamer een eerste overzicht van mogelijke oplossingen.

De VNG participeert in VIM en roept gemeenten op om goede voorbeelden van vereenvoudigde gemeentelijke regelingen te mailen naar nora.kasmi@vng.nl. Nora, kijk in ieder geval naar recente voorbeelden van Amsterdam en Utrecht.

Amsterdam vereenvoudigt bijzondere bijstand

Posted on 5 december 2023 by Martijn

De belangrijkste aanpassingen:

Landelijke toeslagen, belastingteruggaven en uitgesteld inkomen zoals vakantiegeld worden buiten beschouwing gelaten. Amsterdammers hoeven alleen nog hun maandelijkse inkomen door te geven.
Er wordt niet meer exact berekend wat de invloed is van het wel- of niet ontvangen van landelijke toeslagen op de draagkracht. Om te voorkomen dat dit ertoe leidt dat aanvragers erop achteruitgaan omdat de berekening minder nauwkeurig is, worden de inkomstenvrijlatingen verhoogd tot €100 (alleenstaanden) en €300 (gezinnen) boven de maandelijkse netto bijstandsnorm.
Mensen in de schuldhulpverlening en bewoners bij wie beslag is gelegd op hun inkomen krijgen ook bijzondere bijstand.
De vermogensvrijlating voor een eigen woning wordt verhoogd naar € 235.000.
Amsterdammers met (tijdelijk) hoge woonlasten kunnen 12 i.p.v. 6 maanden een beroep doen op bijzondere bijstand.
Meer flexibiliteit met een eenvoudigere hardheidsclausule en door in meer gevallen toekenning met terugwerkende kracht mogelijk te maken. De Amsterdamse Maatwerk Methode* die in de praktijk wordt toegepast wordt zo ook beter verankerd in de beleidsregels.

Lees de raadsinformatiebrief (4 dec.).

* Lees meer over de Amsterdamse Maatwerk Methode in: Doorbraakroutes gemeenten bij vastlopende casuïstiek (maart ’23).

Aanvulling 13 dec: Ook Amstelveen vereenvoudigt armoedebeleid. Lees het beleidsplan en 3 moties en Gemeenteraad stemt in met vereenvoudiging armoedebeleid en steunt drie moties om armoede tegen te gaan (Amstelveens Nieuwsblad).
Aanvulling 22 dec: In Oude-IJsselstreek: Geen stapel formulieren, maar één enkel gesprek voor geld voor minima.

Bossche aanpak Budgetbeheer

Posted on 1 december 2023 by Martijn

In het Handboek Bossche Aanpak Budgetbeheer lees je hoe ’s-Hertogenbosch werkt aan de financiële zelfredzaamheid van inwoners.

Het begint met een goede screening en het stellen van doelen vooraf. De inwoner kan vervolgens tijdens het budgetbeheer letterlijk zelf aan de knoppen zitten. Via Mijn Geldzaken beheert hij zelf zijn geld. De budgetbeheerder kan aan de achterkant ook aan de knoppen zitten en kan bijvoorbeeld potjes voor vaste lasten of aflossing afgrendelen. Mijn Geldzaken is gekoppeld aan Allegro. Het budgetbeheer loopt via de eigen betaalrekening van de inwoner.

Dit scheelt veel telefoontjes (Wat is mijn saldo? Kan ik deze week wat meer krijgen?). En je kunt gewoon de vaste lastenleveranciers machtigen om kosten te innen, waarbij je dus niet telkens het maandbedrag handmatig hoeft aan te passen als dat wijzigt.

Tijdelijke oplossing voor Wajongers die geen recht meer hebben op kwijtschelding lokale belastingen

Posted on 24 november 2023 by Martijn

Eerder dit jaar bleek dat Wajongers niet meer in aanmerking komen voor kwijtschelding van gemeentebelasting, terwijl er in hun uitkeringspositie niets is veranderd. De oorzaak ligt in de afbouw van de dubbele algemene heffingskorting. Daardoor stijgt de bijstandsuitkering langzamer dan de Wajong-uitkering, terwijl bij kwijtschelding wordt gerekend met de kosten van bestaan die zijn gekoppeld aan de bijstandsuitkering.

De VNG heeft nu met het rijk afgesproken dat de werkwijze voor 2023 en 2024 wordt, dat de betreffende Wajongers in reactie op hun kwijtscheldingsverzoek een brief krijgen waarin staat dat zij weliswaar formeel niet voor kwijtschelding in aanmerking komen, maar dat de aanslag op nul wordt gezet, waardoor zij dus niet hoeven te betalen.

In 2024 wordt de afbouw van de dubbele algemene heffingskorting trouwens bevroren, zo lazen we in de Miljoenennota.

Het Rijk werkt aan een structurele oplossing per 2025.

Lees de VNG-oproep en de Kamerbrief van minister Schouten.

Aanvulling 2 dec: het probleem treedt ook op bij andere minimaregelingen zoals de IIT als je die op 100% wml hebt staan. Daarom staat in de verordening van RSDKRH dat je de IIT ook krijgt als je alleen een Wajong-uitkering ter hoogte van 75% wml ontvangt. Sudwest-Fryslan stelt in de verordening Wajongers helemaal gelijk met de PW. Kijk verder op VNG forum.

Welke basisdienstverlening schuldhulpverlening moet je in huis hebben

Posted on 17 november 2023 by Martijn

Gemeenten en rijk gaan in een Bestuurlijk Akkoord afspreken welke basisdienstverlening gemeenten moeten bieden.* Dat schrijft minister Schouten.

Dus gemeenteraad, vraag het college of jouw gemeente deze diensten al biedt. Klik om te vergroten:

Het Rijk stelt o.a. hiervoor vanaf 2024 structureel €40 miljoen extra beschikbaar. Het budget is niet geoormerkt, dus claim het! NB. in 2023 kregen we ook €40 miljoen. Check in de Septembercirculaire welk deel jouw gemeente kreeg (tabblad aanpak armoede en schulden).

Een aantal basisdiensten kunnen direct worden aangeboden, andere acties vragen nadere uitwerking. Naar verwachting wordt voor de zomer van 2024 een actieplan opgeleverd met concrete handvatten voor gemeenten.

Dit basispakket uniformeert de gemeentelijke schuldhulp zoals ook bepleit in het voorstel voor één Schuldenwet.

Het kabinet onderzoekt ook nog:

Samenwerking gemeenten en bewindvoerders. Zie voorstellen in de Schuldenwet en de initiatiefnota Sneller uit de schulden.
Landelijk aanmeldpunt schuldhulp.
Bindende schuldregeling door gemeenten. N.a.v. motie Kat / De Jong en onze brief.

* Ondertekening waarschijnlijk op 21 maart ’24.

Cijfers problematische schulden bijgewerkt tot januari 2023

Posted on 17 november 2023 by Martijn

Het CBS-dashboard Schuldenproblematiek in beeld is geactualiseerd en uitgebreid, en definities zijn aangepast.

Je ziet per gemeente en wijk hoeveel inwoners geregistreerde problematische schulden hebben, hoeveel er jaarlijks instromen en welke kenmerken ze hebben (kinderen, leeftijd, herkomst, huishoudtype, etc.).

Na een redelijke stabiele periode is er een toename van 7,7% (618.090 huishoudens) op 1-1-2021 naar 8,8% (726.210 huishoudens) op 1-1-2023. Deze toename zit vooral bij de Belastingdienst. Zonder de Belastingdienst zou de schuldenproblematiek waarschijnlijk licht zijn afgenomen in de laatste 3 jaar.

Verkiezingsprogramma’s over armoede en schulden

Posted on 13 november 2023 by Martijn

Ik ben er eens goed voor gaan zitten en heb bijna alle verkiezingsprogramma’s doorgeplozen. Bestaanszekerheid is een belangrijk thema voor alle partijen. Sommige partijen borduren een beetje voort op het huidige stelsel, anderen gooien het roer om, met bijvoorbeeld eerste stappen richting een basisinkomen. Meerdere partijen doen ook concrete voorstellen voor de aanpak van de schuldenproblematiek. De term ‘schuldenindustrie’ komt in meerdere programma’s terug. Ik presenteer hieronder alleen de wat concretere voorstellen.

Maar eerst: wat stemmen minima?

We hebben allemaal wel een beeld van de achterban van de verschillende partijen. Maar toch interessant om het wat wetenschappelijker te bekijken. Lees bijvoorbeeld Demografie in stemhokje, Wat als alleen arme of juist rijke wijken mochten stemmen?, Steeds gaat het over bestaanszekerheid, hoe staat Nederland ervoor? of Buiten het Binnenhof: Leven onder het bestaansminimum. Ook de Van 9 tot 5 Kieswijzer geeft wel een treffend inzicht :). Aanvullingen: Kijk op klimaatenjouwportemonnee.nl, met antwoord op de vraag: Welke politieke partij gaat mij helpen? Karin, bedankt voor de tip! Lees de factsheet Zeker van een inkomen van de Landelijke Cliëntenraad met o.a. koopkrachtplaatjes per politieke partij. Alef, bedankt! En lees in de Volkskrant: Met welke politieke keuze heb je straks nog een goed belegde boterham?

BBB

Toeslagenstelsel vervangen door systeem waarbij bijv. de eerste €30.000 inkomen voor werknemer en werkgever belasting- en premievrij is. Eventueel i.c.m. negatieve belastingaanslag.
Op lange termijn verhoging sociale uitkeringen en minimumloon.
Nieuw stelsel kinderopvang, met beperkte eigen bijdrage.
Verbod op doorverkoop vorderingen. Recht van dagvaarding door incassobureaus wordt beperkt.
0% BTW op groente en fruit.
Onderzoeken naar mogelijkheden geregistreerde schuldhulpregeling (ik denk dat wordt gedoeld op dit voorstel. Inmiddels is dat voorstel doorontwikkeld).
Voorlichting om beter met geld om te gaan. Financiële educatie jeugd, met rol overheidscommunicatie.
Oprichting microkredietinstelling die zich richt op sociale schuldhulp, schulden herfinanciert en burgers begeleidt naar een schuldenvrije toekomst.
De Nederlandse Loterij krijgt als enige een vergunning voor een grote landelijke loterij.
Gemeenten krijgen extra compensatie bijzondere bijstand. Financiering gemeenten gaat gelijk lopen met collegeperiodes zodat geen zogenaamd ravijnjaar ontstaat in de structurele begroting.
Marktwerking beperken door één basisverzekeringspolis wettelijk verplicht te maken en verschillen in premies te maximeren. Mondzorg en meer fysiotherapie in basispakket. Eigen risico sterk verlaagd en indien mogelijk de komende jaren afgeschaft.

BIJ1

Afschaffen: Participatiewet, tegenprestatie, sancties, boetes, verplichte sollicitatie, kostendelersnorm en tegenprestatie. Meer geld scholingsprogramma’s voor mensen zonder werk.
Minimumloon naar €16/u. Minimumloon stijgt jaarlijks tenminste mee met de automatische prijscompensatie en is niet minder dan 60% van mediaanloon. AOW en bijstand stijgen automatisch mee. Minimumjeugdloon naar niveau volwassenen.
Start met Housing first. Meer sociale huurwoningen bouwen. Woningvoorraad met ten minste 50% sociale huur. Regels voor huurprijzen worden gekoppeld aan minimumloon. Het huurtoeslag wordt overbodig. Extra klasse binnen sociale huursector, met huren niet hoger dan €350.
Nationaal Zorgfonds vervangt zorgverzekeraars en dekt alle zorg, incl. tandheelkunde. Afschaffen premies en eigen bijdragen.

CDA

Nieuw lokaal georganiseerd loket voor informatie, advies en hulp bij financiële zaken.
Belastingen en toeslagen worden hervormd. De middenklasse wordt met deze wijziging versterkt.
Samenvoeging re-integratieregelingen in WW, ZW, WIA, P-wet en Wajong.
Introductie basisbanen.
Verhoging minimumloon (er worden geen bedragen genoemd. Ook niets over koppeling met uitkeringen).
Ondersteunen van mensen met schulden laten we niet meer over aan de markt. Schuldhulp is taak publieke of maatschappelijke organisaties.
Boetes bij te laat betalen worden beperkt en woekerrentes verboden. Fintech-aanbieders van uitgesteld betalen en gokaanbieders worden zwaarder gereguleerd en belast.
Aanvragen van inkomensregelingen eenvoudiger en voorspelbaarder. Uitgaan van vertrouwen. Geen zware en kostbare controles, maar steekproefsgewijs controleren.
Samen met bedrijfsleven werken aan bewustzijn om schulden tijdig te signaleren.
Gemeenten moeten de ruimte hebben om alle schulden over te nemen zodat huishouden nog maar één schuldeiser heeft.

ChristenUnie

Uitvoering advies Commissie Sociaal Minimum.
Verhoging minimumloon naar 60% van het mediane salaris. Hiermee komt minimumloon in 2028 uit op bijna €18/u. Uitkeringen stijgen mee. Werkenden tot circa 2x modaal moeten netto meer overhouden.
Introductie basisbaan.
Bijstand: bij parttime werken gedeeltelijke vrijlating inkomsten, zodanig dat parttime werken lonend is, en geen armoedeval. Afschaffing zoekperiode jongeren. Introductie bufferbudget. Afschaffing kostendelersnorm bij tijdelijk verblijf.
Terugdringen niet-gebruik van regelingen. Hiervoor kan gegevensuitwisseling een oplossing bieden. Landelijke fondsen en gemeentelijke voorzieningen sluiten op elkaar aan en zijn breed bekend.
Gemeenten krijgen extra geld voor armoedebestrijding in gebieden en wijken waar intergenerationele armoede disproportioneel sterk aanwezig is, zoals voormalige Veenkoloniën of verschillende stadswijken.
Hogere vermogensgrenzen bij kwijtscheldingen lokale belastingen.
Geen huisuitzetting en afsluiting water, gas, en elektra als er kinderen zijn of als iemand in schuldhulptraject zit.
Ondersteuning voedselbanken.
Einde aan Buy Now, Pay Later (BNPL) diensten. Betere campagnes tegen lenen en BNPL-diensten. Verbod op afbetaling bij consumentenproducten. Verlaging maximale kredietrente.
Vorderingen mogen maximaal 1x worden doorverkocht, oorspronkelijke eigenaar houdt zorgplicht. Plafond voor incassokosten. Deurwaarders moeten vooraf inzicht kunnen krijgen in vermogenspositie schuldenaar. Krediettax waarbij kredietverstrekker deel van verleende bedrag afdraagt aan preventie-/schuldenfonds. Deurwaarders krijgen zorg- en meldplicht. Schuldeiser moet binnen redelijke termijn kunnen specificeren hoe de vordering tot stand is gekomen als schuldenaar hierom vraagt.
De Nederlandse Schuldhulproute en MijnSchuldenwijzer.nl worden uitgebreid en breed ingevoerd.
Eén Rijksincasso.
Afschaffen wanbetalersregeling.
Financiële educatie op middelbare scholen.
Schuldhulp: geen voorkeurspositie overheid. Vaker saneringskredieten. Verbetering vroegsignalering. Kwaliteitskader met minimumeisen voor gemeentelijke schuldhulp. Verkort de maximale termijn om tot minnelijke regeling te komen. Nazorg wettelijk verankerd.
Versterking Schuldhulpmaatje.
Beslagvrije voet op 100% sociaal minimum.
Maximale huurstijging moet onder inflatie of CAO-loonstijging blijven. Huurtoeslag omgevormd naar huursubsidie, gebaseerd op inkomen van 2 jaar terug, incl. vangnetregeling.
Maandelijks uitkeerbare belastingkorting i.p.v. toeslagen.
Arbeidskorting en ondernemersregelingen in inkomstenbelasting geleidelijk geïntegreerd in één werkendenkorting. Lagere belasting op arbeid, hogere belasting op vermogen.
0% BTW op groente, fruit, OV en reparaties.
Geen energiearmoede meer in 2030.

D66

Aanpak dakloosheid naar voorbeeld Housing First.
Verhoging minimumloon naar tenminste €17,50 in 2028, de bijstand stijgt volledig mee. Ook minimumjeugdloon stijgt. Verhoging AOW en loslaten koppeling met minimumloon. Verlaging werkgeverspremies voor de laagste inkomens. Ruimere mogelijkheden voor bijstandsgerechtigden om tijdelijk tot minimumloon bij te verdienen. Gemakkelijker om onderneming te starten vanuit uitkering. Inkomsten worden een paar maanden vrijgesteld.
Lastenverlaging voor lage- en middeninkomens. Hoge vermogens meer belasten dan kleine. Grote erfenissen zwaarder belast, kleine erfenissen juist minder.
Mensen kunnen met terugwerkende kracht gebruikmaken van armoederegelingen. Ondergrens aan gemeentelijke armoederegelingen.
Uitkeringen en toeslagen op vast moment uitbetaald. Ook incasso’s z.v.m. op vast moment.
Gelijktrekking vermogensgrenzen kwijtschelding gemeentelijke belastingen en bijstand.
Kinderopvang bijna gratis. Kinderopvangtoeslag afgeschaft. (Kleine) eigen bijdrage.
Vervanging zorgtoeslag door andere vorm van (inkomens)ondersteuning.
Introductie verzilverbare heffingskorting die met je belasting wordt verrekend en die in geld wordt uitgekeerd bij geen of te lage inkomsten.
Buy Now, Pay Later-diensten beter gereguleerd. Zorgplicht voor schuldeisers.
Inzet op financiële geletterdheid en -begeleiding jongeren en gezinnen.
Kredietregistratie wordt wettelijke taak. BKR-registratie vervalt na minnelijk traject of Wsnp.
Verbod op opkopen schulden door externe partijen. Verjaringstermijn om te voorkomen dat mensen na lange tijd of na afronden schuldhulp nog worden geconfronteerd met hoge rekeningen.
Schuldhulp: vormgeven met één traject, één plan en één regisseur en standaard saneringskrediet. Samenvoeging minnelijk en wettelijk traject. Rechter toetst alleen als dat strikt noodzakelijk is. Schuldhulp breder toegankelijk voor ondernemers, mensen met beginnende schulden, hoger inkomen of koophuis. Aflossingspauze van 2 maanden per jaar. Gratis budgetbeheer i.c.m. bevorderen financiële zelfredzaamheid.
Keurmerk voor bewindvoerders.

DENK

Minister van Armoedebestrijding blijft. Meer geld armoedebestrijding.
Wettelijke taak om aantal mensen onder sociaal minimum jaarlijks te doen afnemen. Verhoging minimumloon naar €16/u. Uitkeringen stijgen mee. Verhoging minimumjeugdloon. Hogere inkomens meer belasten.
Subsidiëren voedselbanken.
Kinderbijslag omhoog en maandelijkse betaling.
Vroegsignalering van armoede, bijv. via banken, nutsbedrijven en verhuurders.
Energieplafond en -toeslagen blijven van kracht zo lang prijzen hoog blijven.
Verlaging BTW op boodschappen, groente en fruit. Prijsmaximum voor essentiële levensmiddelen.
Schuldhulp: We nemen bewezen maatregelen uit het land over. Overheid gaat meer schulden kwijtschelden en bedrijven dienen menswaardig om te gaan met mensen als zij schulden incasseren. Gokken minder laagdrempelig.
Gratis kinderopvang voor lage- en middeninkomens.
Bijstand: ruimere bijverdienmogelijkheden. Afschaffen kostendelersnorm. Einde verplichte zoekperiode jongeren. Ruimere vrijlating giften. Hogere bijstand dak- en thuislozen.
Ouderen die recht hebben op AIO worden automatisch bereikt door verantwoorde gegevensuitwisseling. Vermogensgrenzen bij AIO en andere uitkeringen worden verhoogd.
Invoering kredietbank voor kleine ondernemers.
Lagere energierekening door woningen beter te isoleren. Meer subsidies isoleren huurwoningen. 40% moet sociale koop- of huurwoningen zijn. Huurverhogingen maximeren. Huurtoeslag omhoog.
Afschaffen eigen risico. Lagere zorgpremie voor lage en middeninkomens. Mondzorg, tandheelkundige controles en fysiotherapie in basispakket.

Forum voor Democratie

Maximaal 10% sociale huurwoningen.
Grondige vereenvoudiging belastingen-, toeslagen en premiestelsel. (Meer) werken moet altijd lonen. Hogere belastingvrije voet van € 30.000 voor werkende Nederlander, idealiter in combinatie met lage vlaktaks.
Voorkomen van problematische schulden bij mensen in armoede.
Omzetting kinderbijslag in forse kindgebonden aftrekpost inkomstenbelasting.
Strenge controle op sociale fraude.
Beperken toegang sociale voorzieningen voor asielzoekers en immigranten. Geen uitkeringen en (kinder)toeslagen voor mensen die in buitenland verblijven.
AOW-uitkering belastingvrij. Verhoging AOW.
Verlaging eigen risico naar €200.

NSC

Herijking minimumloon en daaraan gekoppelde uitkeringen;
Terugdringen onrechtvaardigheden in stelsel sociale zekerheid die ertoe leiden dat mensen plotseling zonder inkomen zitten of te maken krijgen met hoge boetes of terugvorderingen door een klein foutje.
Sociaal tarief energiebelasting: minder belasting over eerste 1000 m3 gas.
Hervorming belastingstelsel, zodat marginale druk bij lagere en middeninkomens afneemt en (meer) werken loont. Verlaging laagste tarief inkomstenbelasting. Beter vormgeven heffingskortingen. Herziening stelsel toeslagen en premies. Verminderen beroep op zorgtoeslag, zonder grote inkomenseffecten. Kinderopvangtoeslag vervangen door instellingsfinanciering i.c.m. ouderbijdrage.
Inkomensbeleid is kerntaak rijksoverheid. Gemeentelijk armoedebeleid is sluitstuk, bedoeld om in individuele gevallen maatwerk te leveren.
Ontmoedigen kopen op krediet door betere voorlichting via overheidscampagnes en door strengere regelgeving. Maximale rente en incassokosten fors aangescherpt.
Werkgevers die bij loonbeslag hun werknemers (financieel) willen helpen, krijgen meer armslag. Duidelijke regels wanneer hulp niet als belastbaar loon beschouwd wordt.
Centrale incasso voor overheid en semipublieke organisaties.
Samen met gemeenten bezien hoe bereik en effectiviteit schuldhulp kan worden verbeterd.

Partij voor de Dieren

Lage tarief inkomstenbelasting verlaagd, hoge tarief verhoogd.
Minimumloon naar €16/u. Minimumloon beweegt mee met andere inkomens en minimaal 60% van mediane inkomen. Uitkeringen stijgen mee. Minimumjeugdloon afgeschaft en naar niveau volwassenen.
Progressieve vermogensbelasting van 1% tot €500.000 oplopend tot 5% voor vermogens boven €5 miljoen. Vrijstelling voor spaargeld verhoogd.
Bijstand: afschaffen kostendelersnorm, partnertoets en tegenprestatie. Bijverdienen wordt mogelijk. Versoepelen giftenbeleid.
Mensen met hoge schulden beter en sneller helpen. Makkelijker om hulp te vragen. Verkorten schuldtrajecten.
Voedselbanken moeten overbodig worden. Zolang dat niet zo is ondersteunen we ze.
Kinderopvang gratis voor lage inkomens. Arbeidseis afschaffen.
Kinderbijslag inkomensafhankelijk.
Uiteindelijk alle toeslagen overbodig.
Afschaffen erfbelasting voor kleine erfenissen en verhoging voor grote erfenissen.
Start pilot met verschillende vormen van basisinkomen.
Onderzoeken hoe mensen ‘sociaal kapitaal’ kunnen opbouwen, door het verrichten van maatschappelijk zinvol geachte activiteiten, dat ze in kunnen zetten om basisbehoeften als eten en woonruimte te ‘betalen’.
0% BTW op groenten, fruit, noten, granen en peulvruchten.
Eigen risico afgeschaft. Ook eigen bijdrage voor chronisch zieken afgeschaft. Ziekenfonds komt terug, met dekking mondzorg, fysiotherapie en (definitieve) anticonceptie. Premie verlaagd. Inkomensafhankelijke bijdrage omhoog. Zorgtoeslag wordt zo overbodig.
Recht op huurverlaging bij bijvoorbeeld woningen met energielabels lager dan C. Huizen op grote schaal te isoleren + betere voorlichting.
Huren komende 5 jaar bevroren.

PvdA-Groenlinks

Minimumloon stapsgewijs naar €16/u voor iedereen vanaf 18 jr. Uitkeringen stijgen mee. Verhoging bijstand in lijn met voorstel commissie Sociaal Minimum.
Gemeenten krijgen extra middelen voor ondersteuning lage inkomens. Specifiek beleid kwetsbare kinderen.
Op termijn Bestaanszekerheidswet die Participatiewet vervangt.
Bijstand: Afschaffing kostendelersnorm, zoekperiode voor jongeren, tegenprestatie en taaleis. Versoepeling sollicitatie- en inlichtingenplicht. Minder formulieren. Minder snel een boete. Basisbaan op maat. Ruimte om tot € 2.400 p.j. aan giften te ontvangen. Huis en auto vallen niet langer onder vermogenstoets. 15% bovenop uitkering bijverdienen. Terugvaloptie, zodat mensen weer werk kunnen aanvaarden zonder angst dat ze recht op uitkering verliezen als het tegenvalt.
Onderzoek negatieve inkomstenbelasting. Evalueren pilots ‘gewoon geld geven’ om te bezien welke groepen hier daadwerkelijk voor in aanmerking kunnen komen. Onderzoek naar varianten basisinkomen.
Ondergrens gemeentelijke armoederegelingen minimaal 120%. Automatische kwijtschelding gemeentelijke en waterschapsbelastingen, met dezelfde vermogensgrens als bij bijstand.
Overbodig maken toeslagen door o.a. zorgpremie en kinderopvang op andere manier te financieren.
Aanpak niet-gebruik van inkomensondersteunende regelingen. Door bestanden en gegevens slim te koppelen, met een wettelijke grondslag. Dit gebeurt bij life-events, zoals verlies van werk, geboorte, scheiding, verhuizing of overlijden. Inzet op gemeentelijke loketten waar mensen in één keer overzicht krijgen en alle regelingen in één keer kunnen aanvragen. Communicatie op B1-taalniveau. Fiscus moet proactief minima benaderen die geld terugkrijgen over afgelopen 5 jaar.
Vast betalingsmoment uitkeringen, toeslagen, etc. Z.v.m. op één vast moment innen zorgpremie, gemeentelijke- en waterschapsbelasting, huren bij corporaties, verzekeringen, gas, licht en water en betalingsregelingen bij Rijk. Als het betalingsmoment in de feestdagen valt, krijgen mensen hun inkomen daarvoor en niet daarna.
Consumentenkredieten en woekerrentes aan banden. Bij Buy Now Pay Later (BNPL) moet minimaal 1/3 vooraf worden betaald. In fysieke winkels BNPL verboden. Minimumleeftijd naar 21 jaar. Gemaximeerd rentetarief en verplichte transparantie over verdienmodel. Als bedrijven niet aantoonbaar hebben gecontroleerd of mensen de aankopen wel konden betalen en de minimumleeftijd hebben, vervalt de schuld. Aandacht voor financiële educatie op scholen.
Stop handel in schulden. Verlaging maximale incassokosten en rente. Deurwaarders
in overheidsdienst. Mensen hebben voortaan 1 deurwaarder, die per regio opereert. Deurwaarder krijgt wettelijke taak om schulden te helpen voorkomen. Verplichte melding bij gemeente i.k.v. vroegsignalering.
Overheidsinstanties stoppen met excessieve boetes op wanbetaling. Eén Rijksincassodienst voor overheidsorganisaties incl gemeenten. 1 portaal voor alle openstaande boetes, schulden, heffingen en dagvaardingen. Zorgverzekeraars dragen klanten met een betaalachterstand niet langer over aan CAK, maar aan gemeente.
Schuldhulpverlening alleen door partijen zonder winstoogmerk. Mensen hoeven niet
meer hun eigen bewindvoering te financieren vanuit bijzondere bijstand.
Landelijke pauzeknop: opschorting incasso en beslag. Iedereen die onder sociaal minimum dreigt te komen door schulden, krijgt automatisch recht op betalingsregeling. Gemeenten krijgen meer bevoegdheden om betalingsregelingen af te dwingen bij schuldeisers. Schuldregeling bindend bij 2/3 schuldeisers akkoord. Verhoging beslagvrije voet tot sociaal minimum. Richtlijnen en middelen voor nazorg door gemeenten Onderzoek naar generaal pardon. Huisuitzettingen niet meer vanwege betaalachterstanden. Afsluiten gas, water en licht verboden.

PVV

Verlagen energierekening (lagere belasting en btw)
Verlagen sociale huren
Verhogen wettelijk minimumloon
Verhogen van de huurtoeslag
Afschaffen van het eigen risico in de zorg
Verlaging brandstofaccijnzen
Verhoging ouderenkorting
Bestrijden uitkeringsfraude
Stoppen met export van uitkeringen (m.u.v. AOW)
Afschaffen eigen risico
Meevallers op zorg naar lagere zorgpremie
Tandarts in basispakket
Sociale huren verlagen
Huurtoeslag verhogen
Financiële steun aan ouderen met laag inkomen voor kosten dierenarts

Niet alleen bestuurders en aandeelhouders, maar ook alle medewerkers krijgen recht op een deel van de winst. Dit komt bovenop het reguliere salaris.
Hoge inkomens meer belasten. Verlaging inkomstenbelasting voor iedereen tot modaal, Verhoging minimumloon tot €16/u. Uitkeringen stijgen mee.
Sociaaleconomische gezondheidsverschillen verkleinen door inzet op preventie.
Afschaffing kostendelersnorm.
Landelijk aanvalsplan om armoede en schulden te bestrijden.
Goede en toegankelijke schuldhulp en met één herkenbaar verwijsloket.
Incassobureaus die zich misdragen verliezen vergunning. Deurwaarders en bewindvoerders mogen niet langer commercieel zijn, dit wordt een publieke taak.
Verlaging maximale rente op krediet.
Investeringsfonds om kunst en cultuur te ondersteunen, en ook te voorkomen dat kunstenaars in armoede leven.
Maximering huurprijzen alle soorten woningen.
Met een oorlogsaanpak de energierekening structureel verlagen. Met een isoleringsoffensief, collectief plaatsen van zonnepanelen op huurwoningen en beter onderhoud van woningen.

Volt

Sociaal minimum omhoog. Maandelijkse inkomensonafhankelijke huishoudtoelage die bestaat uit een vaste basisuitkering per huishouden. Daar bovenop extra geld per volwassene en per kind. Ook voor alleenstaande ouders extra geld. Afschaffen alle toeslagen, heffingskortingen, aftrekposten, vrijstellingen en de werkgevers- en werknemerspremies. Uitbreiding inkomstenbelasting met een aantal schijven. Dit is eerste, grote stap op weg naar een basisinkomen.
Verhogen minimumloon voor nu naar €14/u. Verdere stijging niet uitgesloten, maar mag niet ten koste gaan van kleine ondernemers, en zo, onbedoeld, grote bedrijven in de kaart spelen. Minimumjeugdloon gelijktrekken met minimumloon.
Verlaging nominale zorgpremie.
Tegoedbonnen i.p.v. voedselpakketten.
Afschaffen kostendelersnorm.
Nationale aanpak tegen schulden. Schuldenpardon voor mensen die in armoede leven én mensen met problematische schulden. Goede nazorg. Achteraf betalen z.v.m. aan banden gelegd. Af van verdienmodel schuldenindustrie. Verbod op gokreclames. Maximum verlieslimiet voor gokwebsites. Fors investeren in schuldpreventie d.m.v. scholing over financiën, vroegsignalering en door te zorgen voor duidelijke hulp en nazorg bij problematische schulden.
Volt ziet armoedebestrijding als preventiemaatregel #1 voor gezondere samenleving. Armoedebestrijding wordt onderdeel Nationaal Preventieakkoord.
Eigen bijdrage Wmo inkomensafhankelijk.

VVD

Verhoging minimumloon (er staat niets over bedragen en of uitkeringen meestijgen).
Flexwoning en passende hulp en ondersteuning voor daklozen. Doelstelling: nul daklozen in 2030.
Buy Now, Pay Later constructies streng reguleren. Verboden voor minderjarigen of bij grote bedragen. Verlaging maximale boetes bij het missen van een betaling.
Tegengaan niet-gebruik sociale regelingen. Het kan bijvoorbeeld niet zo zijn dat iemand in armoede leeft omdat sociale diensten geen contact mogen opnemen.
Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid moet gericht zijn op ontzorgen. Professionals helpen zo vroeg mogelijk mee om orde op zaken te stellen.
Voorkomen terugval van schuldhulp. Gemeenten moeten doelgroep extra goed in de gaten houden en contact onderhouden.
Coulance voor ondernemers met coronaschulden.

Tot slot, ook interessant: Verkiezingsprogramma’s over publieke dienstverlening (door Staat van de Uitvoering)

Forse daling armoede! Grote invloed energietoeslag

Posted on 9 november 2023 by Martijn

Gisteren meldde het CBS dat het armoedepercentage sinds 1977 nog nooit zo laag is geweest: vorig jaar had 3,8% van de bevolking een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Ook de kinderarmoede en langdurige armoede zijn fors gedaald. Ik heb de cijfers verwerkt in deze grafiek:

(klik om te vergroten)

Trends armoede en schulden vanaf 2011 (=100)

De sterke daling in 2022 hangt samen met de energietoeslag en andere inkomensondersteunende maatregelen. Als die maatregelen niet worden meegeteld, zou het armoedecijfer op 5,9% uitkomen, dus juist hoger dan in 2021 (5,0%) .

Uitgaven bijzondere bijstand

De energietoeslag heeft ook een grote invloed op de uitgaven bijzondere bijstand (zwarte lijn in grafiek). Het CBS meldde vorige week dat gemeenten in 2022 ruim drie keer zoveel uitgaven als het jaar daarvoor. Ik heb het buiten beschouwing gelaten, omdat het niet in mijn grafiek past. En het is ook niet mogelijk om alleen de energietoeslag buiten beschouwing te laten.

Beschermingsbewind

Uit hetzelfde CBS-onderzoek blijkt dat gemeenten in 2022 €188 miljoen uitgaven aan bijzondere bijstand voor beschermingsbewind. Dit is €58 miljoen meer dan in 2021, wat neerkomt op een stijging van 45%. In 2019 zagen we ook al een stijging van 45%. Ook deze cijfers heb ik toegevoegd aan de grafiek (gestreepte groene lijn). Ik vind geen verklaring voor het zeer grillige verloop van de uitgaven sinds 2016.

Ook Movisie en Syncasso presenteren alternatief incassomodel

Posted on 31 oktober 2023 by Martijn

Vorige week becommentarieerde ik het voorstel van Jungmann en Moerman. In diezelfde week presenteerden ook Movisie en Syncasso een voorstel. Hun voorstel wijkt minder rigoureus af van de huidige praktijk. Lees hun wetsvoorstel en memorie van toelichting.

Net als in het voorstel van Jung- en Moerman kan een schuldeiser zonder kostenverhogend vonnis meedelen in loonbeslag. Het verschil zit hem in het volgende:

Toestemming van schuldenaar voor meedelen in beslag is niet noodzakelijk. Het meedelen gaat dus automatisch lopen. De schuldenaar kan wel met een dagvaarding zijn schuldeiser verbieden om mee te delen.
Meedelen gebeurt alleen als er al loonbeslag is. Dus niet in de fase daarvóór.
Deurwaarders gaan niet actief andere schuldeisers opsporen[1], betalingsplannen opstellen en voorstellen doen.

In dit voorstel kan ik me een heel eind vinden. Ik zou nog wel de plicht toevoegen om te melden bij de gemeente, bijvoorbeeld bij het 1e of 2e beslag. En de schuldenaar moet goed worden geïnformeerd: bij de gemeente ben je beter af! NB. de initiatiefnemers zeggen dat dit prima aan het voorstel kan worden toegevoegd.

Met dit voorstel bereik je dat de kosten/schulden minder snel oplopen. Schuldeisers kunnen in dit model nog steeds wel stevig de druk opvoeren om te betalen, maar als het bij de rechter komt, zal die de schuldeiser terugfluiten en zeggen dat hij moet meedelen in het beslag. Voor de schuldenaar met een problematische schuld blijft er een stevige prikkel om zich toch te melden bij de gemeentelijke schuldhulp.

Wat nog wel boven de (politieke) markt hangt: wie gaat de coördinatie betalen: schuldenaar, schuldeiser, overheid of een combinatie? Nu betaalt de schuldenaar, mits er ontvangsten zijn.

Aanstaande donderdagavond 2 november organiseert de KBvG in Nieuwspoort een verkiezingsdebat met thema ‘Schulden en invordering: naar een aanpak die werkt’.

[1] Nuance: Deurwaarders kunnen misschien straks onder strenge voorwaarden en afhankelijk van wensen opdrachtgever bestanden uitwisselen met collega-deurwaarders, waardoor ze snel kunnen beoordelen of er gezamenlijke dossiers zijn, waarbij 1 deurwaarder dan de coördinatie op zich neemt. Het lijkt me prima om dit laaghangend fruit mee te nemen. De verwachting is overigens dat dit niet op korte termijn praktijk zal zijn.

VNG helpt gemeenten bij ondersteuning ondernemers

Posted on 31 oktober 2023 by Martijn

De VNG ondersteunt gemeenten bij het versterken van de ondersteuning aan ondernemers via het project Ondernemers uit de Financiële Zorgen. Die ondersteuning houdt o.a. in: proactieve en vraaggerichte ondersteuning bij de uitvoering van schuldhulpverlening aan ondernemers op het gebied van implementatie, uitvoering en juridisch- en technische vlak. Ook kun je gebruikmaken van ondersteuningsproducten zoals handreikingen en Q&A.

Je kunt je hier aanmelden als contactpersoon namens jouw gemeente.

Relevante bijeenkomsten:

9 november – (Be)spreekuur Aanpak zakelijke schulden en nieuwe start voor ondernemers vanuit de Brede Ondersteuning, VNG;
23 november – (Be)spreekuur Ondernemers – Afwegingskader: uitbesteden, zelf doen of samenwerken? VNG;
28 november – Studiemiddag Schuldhulp ondernemers, NVVK.

Tot slot, kijk ook nog eens of de pilot Saneringskrediet voor ondernemers iets is voor jouw gemeente.

Reactie op voorstel ‘Schulden klein houden en perspectief bieden’

Posted on 26 oktober 2023 by Martijn

André Moerman (Schuldinfo) en Nadja Jungmann (HU) presenteerden onlangs hun voorstel voor een nieuw incassostelsel. Het vooronderzoek is gefinancierd door deurwaardersvereniging KBvG. Hieronder mijn samenvatting van de samenvatting + mijn commentaar.

Het voorstel omvat 5 maatregelen:

Het afbetalingsplan is in de incassofase (vóór loonbeslag) gericht op 100%-betalingen en wordt op verzoek van schuldenaar opgesteld door schuldhulpverlener, deurwaarder of bewindvoerder. Deze ‘schuldbemiddelaar’ inventariseert alle schulden, stelt afloscapaciteit vast en doet een voorstel aan alle schuldeisers. Als een schuldeiser niet akkoord gaat en toch gaat dagvaarden, dan draait de schuldeiser of de schuldenaar op voor proceskosten. Dit is afhankelijk van het oordeel van de rechter.
In de executiefase, als er al loonbeslag is, dan kunnen andere schuldeisers zonder vonnis actief meedelen in beslag. Dat verzoek doen zij bij de ‘verdelend deurwaarder’. Die inventariseert alle schulden en verdeelt de opbrengst, mits de schuldenaar dat wil. Een schuldeiser kan ervoor kiezen om niet deze route te bewandelen en toch zelf een vonnis te halen. Ook hier oordeelt de rechter of de schuldenaar of schuldeiser opdraait voor de proceskosten.
Deurwaarders krijgen een zorgplicht om bij de schuldenaar te informeren of er meerdere vorderingen zijn. Als dat zo is, dan moet de schuldenaar worden uitgenodigd voor een afbetalingsplan of meedelen in beslag zoals hierboven beschreven. De deurwaarder moet ook verwijzen naar o.a. schuldhulp, wijkteam en bewind.
Financiële prikkel voor schuldeiser om oploop van kosten te beperken. Een daarvan is het ontnemen van de bevoegdheid om voor eigen incassowerkzaamheden kosten in rekening te brengen. De andere financiële prikkels staan hierboven bij 1 en 2.
Schuldhulpverlener, bewindvoerder, deurwaarder en wellicht op termijn incassobureaus krijgen een financieel belang om schuldenaren op te zoeken en te motiveren gebruik te maken van het afbetalingsplan.

Ik vind het geen goed idee als deurwaarders gaan schuldbemiddelen. Het beslag eerlijk verdelen onder schuldeisers die zich melden is prima. Dat gebeurt nu ook al. Maar actief overige schuldeisers opzoeken en aflosvoorstellen doen, gaat te ver. Een schuldregeling kost gemakkelijk €2.000. Wie gaat dat betalen? En welke perverse prikkels ontstaan hier? Hoeveel druk gaat een deurwaarder op zijn cliënt uitoefenen om deze vergoeding binnen te halen? Hoe gemotiveerd is de deurwaarder om door te verwijzen naar de gemeente? En gaat de verdelende deurwaarder vorderingen van andere schuldeisers op dezelfde manier beoordelen als die van hemzelf? Het is ook niet efficiënt als naast gemeenten andere spelers gaan schuldregelen. Gemeenten maken gebruik van schuldenknooppunt, convenanten, gedragscodes, ICT, etc. Gaan deurwaarders daar ook gebruik van maken, of krijgen we straks verschillen tussen schuldregelende partijen? En wat als het afbetalingsplan mislukt? Dan moet alsnog schuldhulp ingezet worden? Met alle kosten van dien en een klant die al een buts heeft opgelopen? Dat helpt allemaal niet, extra kosten en nog meer inzet op het terugwinnen van het vertrouwen van de klant. Helaas voorziet het voorstel ook niet in een schuldenvrije toekomst, bijvoorbeeld na 18 maanden aflossen. En als je dat wel zou inbouwen, wie bepaalt dan of de cliënt zich voldoende heeft ingespannen om bijvoorbeeld (meer) te gaan werken en maximaal af te lossen? En saneringskrediet inzetten kan ook niet. Een ander nadeel van dit deurwaardersmodel is dat de werkgever administratieve lasten houdt en weet dat de werknemer in een schuldregeling zit. Bij de gemeente kan dat vaak worden voorkomen. Tot slot, hoe voorkomen we dat deurwaarders doorverwijzen naar hun bewindvoerderstak i.p.v. naar de gemeente?

Wat wel goed is in het voorstel: (a) schuldeiser kan zonder kostenverhogend vonnis meedelen in beslag, (b) schuldeiser betaalt de proceskosten als hij toch onterecht dagvaardt, (c) ontneem deurwaarder bevoegdheid om voor eigen incassowerkzaamheden kosten in rekening te brengen en (d) deurwaarder moet doorverwijzen naar schuldhulp. Laten we dit zo regelen. Maar laten we niet verder gaan dan dat. Dit is bovendien relatief eenvoudig te realiseren. De verdelend deurwaarder hebben we al (sinds de invoering van de WvBvv hebben we een coördinerend deurwaarder). Ik vraag me wel af of deurwaarders betaald moeten worden voor het doorverwijzen naar schuldhulp.

Het voorstel is vooral in het belang van schuldeisers. Daar is niks mis mee natuurlijk. Het geeft schuldenaren niet meer bescherming dan zij nu al hebben met o.a. de beslagvrije voet. Het voorstel moet de oplossing zijn voor het probleem dat schuldeisers voordringen en dat schuldenaren onder druk betalingsafspraken maken die ze niet kunnen nakomen. Wat je dan beter kan doen is (a) die schuldeisers daarop aanspreken: houd hen aan de beslagvrije voet, regel een wettelijke pauzeknop en recht op betalingsregeling. En (b) zorg dat die debiteur z.s.m. bij de gemeente in beeld komt. Daar krijgt elke schuldeiser zijn rechtmatige deel en kan elke schuldeiser kosteloos zijn vordering toevoegen. En bij de gemeente kun je ook al terecht als er nog geen deurwaarder in beeld is. Voordeel voor de schuldenaar is bovendien dat de gemeente (net als de Wsnp) uitgaat van het vrij te laten bedrag. Het VTLB is meestal gunstiger voor de schuldenaar, en er kan maatwerk worden geleverd rond bijvoorbeeld autokosten en andere bijzondere kosten. Ik verwacht niet dat deurwaarders dat maatwerk gaan leveren. Een schuldenaar zal al snel onder druk akkoord gaan met een afbetalingsplan. Eigenlijk is dat hetzelfde als dat een schuldenaar onder druk akkoord gaat met een betalingsregeling die niet haalbaar is. Tot slot, bij de gemeente krijgt de schuldenaar ook de meestal noodzakelijke (budget)begeleiding en hulp op andere leefgebieden erbij.

Op nos.nl staat dat het verdienmodel van deurwaarders met dit voorstel drastisch beperkt wordt, omdat zij minder ambtshandelingen verrichten zoals het betekenen van vonnissen, dagvaarden en beslagleggen. Die dalende trend is er echter al jaren. Sinds 2016 is het aantal ambtshandelingen gehalveerd van ruim 3 miljoen naar 1,5 miljoen. Met de voorgestelde nieuwe bevoegdheden zal dat tij waarschijnlijk keren.

Kortom, laten we een paar ingrediënten van het voorstel overnemen. Maar verder: schoenmaker blijf bij je leest. Laten we de schuldhulpverlening (liefst met 1 schuldenwet) eenvoudiger maken en het aantal betrokken partijen beperken in plaats van uitbreiden.

Zie ook de reacties van NVVK en KBvG.

PS: Ik heb vóór publicatie het bovenstaande voorgelegd en besproken met André. De auteurs staan best open voor andere inzichten. Geef deurwaarder bijvoorbeeld plicht om te melden bij gemeente i.p.v. cliënt ‘motiveren om de stap naar hulp te zetten’. Verder hoop ik dat veel mensen suggesties doen, zodat het een goed voorstel wordt.

Vandaag (26 okt.) schrijft minister Weerwind dat hij samen met minister Schouten een verkenning start en dat zij ‘begin volgend jaar’ de Tweede Kamer zullen informeren over de uitkomsten daarvan.

Tot slot, ik heb een paar collega’s om feedback gevraagd (dank voor jullie reacties!). Eén collega deed de volgende suggestie: “De verschillende schuldeisers hebben geen objectief zicht op wat een debiteur kan aflossen. En ze weten niet welke andere schuldeisers er zijn. Eigenlijk sturen ze in de mist. De enige manier waarop je m.i. bewindvoerders, gemeentelijke schuldhulp én deurwaarders schulden kunt laten regelen is als je de registratie van schulden centraliseert en verplicht stelt. De sleutel om deze registratie te ontsluiten zou ik bij de inwoner leggen. Deze kan dus bepalen wie over zijn gegevens mag beschikken en zodoende een regeling kan treffen. Je zou zelfs een afbetalingsmogelijkheid naar draagkracht kunnen inbouwen. Je kunt deze registratie koppelen aan bijvoorbeeld in rekening mogen brengen van incassokosten of een andere prikkel.”

NB. Minister Schouten loopt op die schuldenregistratie al een beetje vooruit door aan te kondigen (6 okt.) dat er een makkelijk online-overzicht komt voor alle openstaande vorderingen bij de Rijksoverheid. En er komen extra waarborgen om te zorgen dat mensen bij het aangaan van betalingsregelingen niet onder het bestaansminimum zakken.

Ga mee op expeditie en verbeter de schuldhulp!

Posted on 26 oktober 2023 by Martijn

Ik werk niet meer bij de NVVK, maar beveel deelname aan de NVVK-expeditie warm aan! De eerste expeditie waar ik vorig jaar wel bij betrokken was, vond ik zeer geslaagd.

Het is een speelse en tegelijk serieuze manier om de schuldhulp te verbeteren. Je meldt je samen met een aantal collega’s aan als deelnemer en doorloopt samen met teams van andere gemeenten in 14 weken de expeditie. Voor NVVK-leden gratis. De tijdsinvestering is goed te doen. Ook goed voor de teambuilding.

De eerste missie is al eind november, maar maak je niet druk. Dit is een eenvoudige missie waarbij je team en teamleden een profiel aanmaken op het online platform. Je checkt je uitrusting en rantsoen en wacht op verdere instructies. Het draagt niet bij aan de eindejaarsstress. Gebruik de Kerstdagen om je mentaal op te laden voor dit leerzame avontuur in 2024!

Lees meer op nvvk.nl/expeditie en wordt welkom geheten door expeditieleider Nico:

Kabinetsreactie op rapport commissie sociaal minimum

Posted on 16 oktober 2023 by Martijn

Met de aanbevelingen van de commissie sociaal minimum in de hand is rond Prinsjesdag stevig onderhandeld over een pakket tijdelijke maatregelen rond bestaanszekerheid. Het is straks aan het nieuwe kabinet om te komen met structurele oplossingen.

Er is al heel veel geschreven over de commissie-rapporten. Ik beperk me hieronder even tot de reactie in een Kamerbrief (10 okt.) van ministers Schouten en Van Gennip met betrekking tot de rol van gemeenten:

De Commissie adviseert om de balans tussen Rijk en gemeenten en tussen gemeenten onderling te herstellen langs vier lijnen: de basis moet op orde zijn, doe landelijk wat landelijk kan, harmoniseer de voorwaarden voor lokale regelingen en wees terughoudend met het belasten van gemeenten met nieuwe taken.
De Commissie signaleert dat het rijk de afgelopen decennia meer verantwoordelijkheden bij gemeenten heeft neergelegd. Mensen zijn daardoor meer afhankelijk geworden van hun gemeente om rond te komen. Ten aanzien van de rolverdeling tussen Rijk en gemeenten doet de Commissie de aanbeveling om lokale regelingen, zoals de gemeentepolis, waar mogelijk te centraliseren. In geval van individueel maatwerk en bij uitgaven waarvan de hoogte per regio verschilt, zoals woonlasten van huurders die geen sociale huurwoning kunnen vinden, vervoerskosten en energiekosten, ziet de Commissie een rol voor gemeenten in het bieden van aanvullende inkomensondersteuning. Hierbij vindt de Commissie het van belang dat de voorwaarden voor lokale regelingen geharmoniseerd worden, zodat gelijke gevallen een gelijke behandeling krijgen ongeacht de gemeente waarin iemand woont. De Commissie raakt hiermee aan fundamentele vraagstukken in de inrichting van het stelsel van inkomensondersteuning.
Als kabinet hebben we het programma Vereenvoudiging inkomensondersteuning voor Mensen (VIM) opdracht gegeven voor het opstellen van lange termijnscenario’s voor een vereenvoudigd stelsel van inkomensondersteuning. We zullen in het opstellen van deze scenario’s de verhouding tussen centrale en decentrale inkomensondersteuning meenemen.
De door de Commissie geconstateerde verschillen tussen gemeenten, en de gevolgen daarvan voor inwoners, vormen een belangrijk punt van aandacht. De vraag hoe hiermee om te gaan is een grote vraag waar zorgvuldig naar gekeken moet worden. Er is destijds bij de decentralisatie bewust voor gekozen om gemeenten in specifieke situaties maatwerk te laten leveren in aanvulling op het landelijk vastgestelde sociaal minimum en hen hierbij beleidsvrijheid te geven, aangezien zij dicht bij de burger staan. Tegelijkertijd kan ongelijkheid in gelijke gevallen ongewenst zijn. Dit vraagstuk zal moeten worden bezien in het geheel van de verantwoordelijkheidsverdeling tussen rijk en gemeenten.

Structurele oplossing voor alleenverdieners

Posted on 12 oktober 2023 by Martijn

Door een samenloop van fiscaliteit, toeslagen en sociale zekerheid hebben alleenverdienende huishoudens met een uitkering een lager besteedbaar inkomen dan een vergelijkbaar paar in de bijstand, zo bleek een jaar geleden. Afgelopen voorjaar schreef ik over een tijdelijk handelingskader voor gemeenten (gemeenten vullen aan via bijzondere bijstand).

Rond Prinsjesdag kondigde het kabinet in een Kamerbrief aan dat er vanaf 2028 een structurele oplossing is via de Belastingdienst.

Tot die tijd komt er een overbruggingsregeling via gemeenten. De strekking daarvan is dat gemeenten jaarlijks een forfaitaire tegemoetkoming uitkeren.

Hiervoor is €89 miljoen beschikbaar. Hierbij is rekening gehouden met de uitvoeringskosten. Ik weet niet of dit toereikend is, en of het met terugwerkende kracht wordt verstrekt.

De overbruggingsregeling wordt de komende maanden uitgewerkt. De Kamer wordt voor het einde van het jaar nader geïnformeerd.

Gemeenten kunnen aansluiten bij campagne ‘Je staat er niet alleen voor’

Posted on 4 oktober 2023 by Martijn

In deze landelijke campagne worden mensen gewezen op beschikbare hulp en aangemoedigd om er gebruik van te maken. Deze campagne is het derde deel van een reeks en loopt van 25/9 tot 22/10. Deze keer is er speciale aandacht voor ouders en regelingen rond het kind en huishouden.

Gemeenten kunnen aansluiten: Er zijn diverse communicatiematerialen ontwikkeld die je kunt gebruiken om bekendheid te geven aan de campagne. Denk bijvoorbeeld aan beeldmateriaal en teksten voor social media en flyers.