Kosten en baten van vroegsignalering

Hoeveel moet je als gemeente investeren in vroegsignalering van schulden, en wat levert het je uiteindelijk op? Vroegsignalering; draaiboek voor een maatschappelijke businesscase – gemaakt in opdracht van Schouders Eronder – geeft daar antwoord op. Een handig hulpmiddel om je bestuurders te overtuigen.

Afbeeldingsresultaat voor weegschaal balans

In een bijbehorend Excelbestand staan alle kosten- en batenposten genoemd. Je moet wel zelf de bedragen invullen. Zoek je daarvoor wat richtlijnen, bekijk dan eens de Maatschappelijke prijslijst, de Leidraad Vroegsignalering (§ 1.2) of het projectplan vroegsignalering Leiden (hoofdstuk 4). Daar worden ook verschillende onderzoeken aangehaald waaruit blijkt dat vroegsignalering loont.

Lees meer over kosten en baten:

Grondslag voor uitwisseling persoonsgegevens

N.a.v. mijn oproep vertelde een grote gemeente mij, dat ze de
Invorderingswet 1990, artikel 67 gebruiken als grondslag voor de Gemeenschappelijke Regeling (GR) die de gemeentelijke belastingen int, om signalen door te geven aan het Eropaf team. Dit artikel maakt het mogelijk om een ontheffing aan te vragen van de geheimhoudingsplicht. De gemeente en GR hebben de afspraken vastgelegd in een Uitvoeringsregeling Informatieverstrekking.

De Functionaris Gegevensbescherming kon er mee uit de voeten, net als de jurist van de GR.

Nu zoek ik alleen nog een grondslag voor doorgeven beslag op bijstand…

Eropaf bij beslag op bijstand of niet-betalen gemeentelijke belastingen

Afbeeldingsresultaat voor privacy

Help! Ik ben op zoek naar gemeenten die in het kader van vroegsignalering signalen van beslag op bijstandsuitkering of niet-betalen gemeentelijke belastingen doorgeven aan een Eropaf-team. Ik ben vooral op zoek naar een AVG-proof onderbouwing of grondslag voor het doorgeven van deze signalen zonder toestemming van de klant.

En verder – maar dat is meer uit nieuwsgierigheid – ben ik benieuwd of er gemeenten zijn die rond vroegsignalering afspraken hebben gemaakt met andere organisaties dan de gebruikelijke woningcorporaties, water- en energieleveranciers, zorgverzekeraars, SVB en gemeentelijke afdelingen. En dan vooral in het geval er nog geen toestemming is van de klant.

Bij voorbaat dank!

De overheid als schuldeiser

Diverse uitvoeringsorganisaties en Kamerleden spraken deze week over de rol van de overheid als schuldeiser.

Een veelgenoemd knelpunt is de gegevensuitwisseling. De overheidsdiensten beschikken over gegevens van burgers die inzicht geven in het ontstaan van toekomstige financiële problemen en schulden (bijv. betalingsachterstanden of inkomensbeslag) maar mogen deze niet zonder toestemming van de klant delen met bijvoorbeeld de gemeentelijke schuldhulpverlening. Het CAK heeft inmiddels wel een wettelijke grondslag om gegevens van wanbetalers (zorgpremie) te delen. Het zou mooi zijn als dat voor andere leden van de ‘Manifestgroep‘ (CAK, DUO, SVB, Belastingdienst, UWV en CJIB) ook wettelijk wordt geregeld.

Het kabinet streeft er overigens naar om de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening op het vlak van gegevensuitwisseling aan te passen en deze wijziging in te voeren per 1-1-2020.

Daarnaast werd als knelpunt genoemd dat diverse overheidsdiensten geen wettelijke bevoegdheid hebben om mee te werken aan een schuldregeling waarbij kwijtschelding aan de orde is.

Nieuwe Leidraad Vroegsignalering Schulden

Vandaag presenteren Marielle Fleuren, Jacomijn Kuiper en de NVVK de nieuwe Leidraad Vroegsignalering Schulden. Daarin lees je alles wat je moeten weten als je aan de slag gaat met vroegsignalering.

Staatssecretaris Tamara van Ark van SZW onderstreept in het voorwoord het belang van vroegsignalering.

De NVVK heeft op de website een speciale pagina Vroegsignalering ingericht. Hier staan alle rapporten die genoemd worden in de Leidraad. Daarnaast zal de NVVK binnenkort een openbare community Vroegsignalering lanceren waar alle betrokken partijen ervaringen met elkaar kunnen delen.

Leiden en Leiderdorp willen snellere hulp bij schulden

13 partijen ondertekenen op 31 augustus 2018 het convenant Snelle Hulp Bij Schulden

De gemeenten Leiden en Leiderdorp gaan met verschillende organisaties samenwerken om schulden vroegtijdig te signaleren en op te lossen. De ervaring is dat inwoners zich nu pas melden voor schuldhulpverlening als de schuld is opgelopen tot €40.000. Het is dan heel lastig om een regeling te treffen met schuldeisers. Het doel is daarom om inwoners met schulden eerder in beeld te krijgen en te helpen.

De werkwijze is dat aangesloten partners betalingsachterstanden of inkomensbeslag bij inwoners melden bij het vroegsignaleringsteam ‘Snelle Hulp Bij Schulden’, een team dat bestaat uit medewerkers van de Stadsbank en de Sociale wijkteams. Het vroegsignaleringsteam legt vervolgens een huisbezoek af. De inwoner krijgt hulp bij het aanvragen van inkomensondersteuning en het ordenen van de thuisadministratie. Als er achterliggende problemen zijn, worden die ook aangepakt. Het doel is om zo snel mogelijk de lopende rekeningen te betalen en een oplossing te vinden voor de achterstand, maar ook om de oorzaken van de schuldenproblematiek weg te nemen.

Deze samenwerking is vastgelegd in het convenant ‘Snelle Hulp bij Schulden’ dat op 31 augustus 2018 is ondertekend door alle partners. Per 1 september 2018 wordt volgens het convenant gewerkt. De bedoeling is dat het aantal partijen dat melding wil maken van betalingsachterstanden verder zal toenemen en meer partijen zich aansluiten bij het convenant.

Zeker, niet het eerste vroegsignaleringsproject, maar wel het beste 😉 Opgezet zonder last van remmende voorsprong en met maar liefst 13 partijen.

Convenantpartners en soort meldingen

  • Gemeenten Leiden en Leiderdorp: beslag op bijstand en in toekomst betalingsachterstand gemeentelijke belastingen. Korte lijnen met Stadsbank / schuldhulpverlening;
  • Zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid: betalingsachterstand zorgpremie ca. 2-3 maanden en in toekomst cliënten wanbetalersregeling;
  • Sociale Verzekeringsbank: beslag op AOW;
  • Woningcorporaties Rijnhart Wonen, Woonzorg Nederland, Ons Doel, De Sleutels, Portaal en Stichting Huisvesting Werkende Jongeren: huurachterstand 1-2 maanden;
  • Stichting Peuterspeelzalen Leiden e.o. (SPL): betalingsachterstand kinderopvang. We proberen o.a. toeslag door Belastingdienst direct uit te laten betalen aan SPL;
  • GGD Hollands Midden: afstemming met meldingen Zorg en Overlast en meldingen i.h.k.v. Convenant Voorkomen Huisuitzettingen;
  • Coöperatie Sociale Wijkteams Leiden: integrale aanpak.

Er zal daarnaast in de nabije toekomst ook worden gelopen op dreigende energieafsluitingen. De energieleveranciers zijn geen convenant-partner, maar zijn wettelijk verplicht meldingen door te geven. Een aantal grote energieleveranciers heeft aangegeven voorlopig geen nieuwe convenanten te willen afsluiten en eerst de bestaande convenanten te willen beproeven. Melding waterafsluiting wordt waarschijnlijk ook verplicht. Die meldingen zal het vroegsignaleringsteam t.z.t. ook oppakken.

Luister:

Download:

 

Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen – Nieuwe Editie!

Stichting Eropaf! heeft een hernieuwde uitgave van de Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen uitgebracht. De handreiking biedt actuele inzichten over preventie en interventie bij dreigende ontruimingen wegens schulden.

Komend najaar organiseert Eropaf! een bijeenkomst rond het thema huisuitzettingen. Stuur een mail naar info@eropaf.nl als je hierover op de hoogte gehouden wil worden.

Evaluaties en projectplannen Vroegsignalering Schulden

Op 12 juni vond weer het Landelijk Overleg Vroegsignalering Schulden plaats. De deelnemers deelden de volgende presentaties en documenten:

De volgende bijeenkomst is op 13 november, waarschijnlijk weer in Utrecht. Begin oktober volgt de definitieve uitnodiging en het programma. Houd op dit blog de agenda in de gaten.

Handreiking Vroegsignalering

Afbeeldingsresultaat voor vroegsignalering

De handreiking Vroegsignalering Lessen uit de Praktijk (van Schouders Eronder) is verschenen. De auteurs hebben 10 aanbevelingen voor gemeenten die aan de slag willen met vroegsignalering (uitgewerkt in hoofdstuk 4):

  1. Bezint eer ge begint
  2. Maak een business case
  3. Vroegsignalering is samenwerking
  4. gezamenlijk uitwerken ketenproces
  5. Verzeker je van politiek-bestuurlijke steun
  6. Denk na over benadering en bejegening
  7. Monitoren, evalueren over de hele keten
  8. Gemeentelijke schulden: begin bij de bron
  9. Inbedden in bredere context
  10. Vereenvoudiging van regelingen

Lees alle artikelen over vroegsignalering op dit blog.

Vroegsignaleren schulden doe je zo

Vorige week was ik bij een bijeenkomst in het kader van het project Landelijke Uitrol Vroegsignalering. We kregen de volgende stukken mee:

Kun je direct gebruiken bij het opzetten van vroegsignalering! In januari verschijnen nog een Handreiking Privacy en Handreiking Vroegsignalering.

De volgende bijeenkomst is op 22 maart.

Terugblik op congres schulden & armoede

Ik was afgelopen vrijdag bij het jaarcongres schulden en armoede van Hoezo! en Divosa. Met dit jaar als thema ‘Eigen schuld?’. Vanuit verschillende perspectieven werd antwoord gegeven op de vraag of het je eigen schuld is als je in de schulden zit. Laten we het erop houden dat de schuld deels ligt bij ‘het systeem’ en deels bij opvoeding en onze genen. Alle presentaties zijn binnenkort te vinden op www.schuldhulpverleningenarmoede.nl.

Will Tiemeijer van de WRR bepleitte dat de overheid (rijk en gemeenten) de sociale zekerheid en schuldhulpverlening veel meer moet organiseren vanuit realistisch perspectief:

Tamara Madern van de HU sloot daarbij aan met haar pleidooi voor stress sensitieve dienstverlening:

“LEVENSGEVAAR! Het betreden van het ijs is ten strengste verboden”… met daarnaast voor de zekerheid toch maar de nodige reddingsmiddelen voor wie deze waarschuwing in de wind slaat. Divosa-voorzitter Erik Dannenberg zag een mooie analogie met de schuldhulpverlening.

Jan van Beek van BKR en Liesbeth Gerritsen van de gemeente Arnhem gaven een presentatie over de Vindplaats van Schulden (Vps) in Arnhem. Lees meer over Vps in Aan de slag met vroegsignalering. Bij maar liefst 80% van de benaderde huishoudens wordt een plan van aanpak gemaakt! Het is dus niet meer ‘schieten met hagel’ zoals voorheen vaak het geval was. Waar de initiatieven voor de oprichting van een landelijk schuldenregister keer op keer strandden, lijkt de uitrol van de lokale en regionale Vps-en redelijk succesvol. ‘Je hebt op deze kleinere schaal met minder schuldeisers te maken, en er worden van minder personen privacygevoelige gegevens geleverd. Dat maakt het makkelijker om convenanten te sluiten’, vertelt Jan van Beek. En misschien kunnen we via deze weg uiteindelijk toch een landelijke dekking realiseren.

We kregen een preview van de filmdocumentaire ‘Vergeef me mijn schulden’. Deze filmdocumentaire geeft een informatief en ontroerend kijkje in de keuken van de Wsnp en wordt volgende week maandag uitgezonden op NPO2.

Projectleiders Anja Tijdhof en Nelly Labrie gaven een workshop over DATT Werkt!. Op de website van DATT Werkt! vind je een toolbox met informatie en handleidingen met tips waarmee je in jouw gemeente aan de slag kan met het verbeteren van de ketensamenwerking in de bestrijding van armoede en schulden. In de toolbox vind je ook een ‘ketenspel’ waarmee de ketenpartners elkaar op een leuke manier leren kennen.

 

Aan de slag met vroegsignalering

Afbeeldingsresultaat voor vroegsignalering schuldenDoor signalen van energiebedrijven, woningcorporaties en zorgverzekeraars over betalingsachterstanden vroegtijdig op te pakken, kun je als gemeente veel leed en maatschappelijke kosten voorkomen. De eerste 100 gemeenten die zich melden, kunnen vanuit het project ‘Landelijke Uitrol Vroegsignalering Schulden’ gratis ondersteuning krijgen bij het opzetten van vroegsignalering. Bij voorkeur maken gemeenten dan gebruik van de Vindplaats van Schulden. Dit initiatief van het BKR vervult de rol van gegevensverwerker: meldingen van betalingsachterstanden worden op een zorgvuldige manier verwerkt tot signalen voor de gemeente. Nijmegen is een van de eerste gemeenten die hiermee aan de slag ging.

Geïnteresseerde gemeenten kunnen mailen naar initiatiefnemer Jan Siebols.

Lees meer over vroegsignalering en de ondersteuningsmogelijkheden in het artikel Vroegsignalering schulden: een lastig pad, maar begaanbaar (Sociaal Bestek).

Levensgebeurtenissen
En nu we het toch over vroegsignalering hebben: in Utrecht worden workshops gegeven over levensgebeurtenissen. De workshops zijn onderdeel van de Utrechtse Armoedeaanpak 2016-2019.

In het vandaag in SPRANK verschenen artikel Werkgever brengt schulden eerder in beeld wordt gerefereerd aan de FiKks app: een schuldenplatform dat mensen helpt met hun geldzaken voordat het geldzorgen zijn. Bekijk de video:

En kijk ook nog even in de rubriek Voorlichting & preventie en lees de Leidraad Vroegsignalering van de NVVK.

Vroegsignalering schulden; hoe doe je dat?

De Inspectie SZW heeft onderzoek uitgevoerd naar vroegsignalering van problematische schulden door gemeenten. In de rapportage staat (p. 5-7) hoe je als gemeente vroegsignalering kunt oppakken:

  • Interne verwijzing
  • Werken met risicomodellen
  • Extern verwijzen
  • Extern signaleren

Op p. 8/9 wordt de volgende vraag beantwoord: ‘Wat doen gemeenten om in contact te komen met de mensen die zijn gesignaleerd?’ Niet super-concreet allemaal, maar misschien heb je er toch wat aan. Bekijk het filmpje en kijk ook eens in rubriek preventie en voorlichting op dit blog (236 artikelen).

NB. Dat vroegsignalering niet vanzelfsprekend is, bewijst ook het feit dat mijn wordpress spellingscontrole vroegsignalering verandert in kroegsignalering. Dat is vanavond aan de orde, maar dat is een heel ander verhaal…

Gegevensuitwisseling tussen schuldhulpverlener en gerechtsdeurwaarder

Eerder maakte ik melding van het nieuwe Beslagregister en de Vindplaats voor schulden.

koppelingSinds kort kunnen gerechtsdeurwaarders via de Verwijsindex Schulden checken of een cliënt al bekend is bij de schuldhulpverlening.

 

Vroegsignalering van schulden: hoe doen gemeenten dat?

vergrootglasDe verkennende studie van Inspectie SZW geeft inzicht in wat gemeenten doen om vroegtijdig huishoudens met problematische schulden op te sporen. De Inspectie onderscheidt vier vormen van vroegsignalering: intern verwijzen, extern verwijzen, signaleren en het gebruik van risicomodellen. Handig rapport om te checken of je in jouw gemeente nog wat vergeten bent.

 

Kaarten met schuldenproblematiek op straatniveau

Schuldhulpmaatje, de vrijwilligersorganisatie die mensen met schulden helpt, produceert kaarten die heel precies per gemeente in beeld brengen in welke straten het risico op problematische schulden het grootst is. Zie hieronder een paar voorbeelden. Gratis te gebruiken door gemeenten die al werken met Schuldhulpmaatje. Tegen betaling beschikbaar voor overige gemeenten. Meer weten? Neem contact op met Hendrik-Jan Graber: hendrik-jan.graber.schuldhulpmaatje.nl.

(klik op de plaatjes om te vergroten)

Kaartje1Kaartje2Kaartje3Kaartje4Kaartje5Kaartje7

Very Important Person?

De initiatiefnemers van het Landelijk Informatiesysteem Schulden (LIS) hebben een nieuw systeem ontworpen: ViP, Vroegsignalering index Probleemschulden. Met deze nieuwe naam wordt duidelijk dat het een verwijsindex is en niet een database. Het systeem wordt op dit moment voorgelegd aan het CPB. Eind april hopen de initiatiefnemers hierover uitsluitsel te krijgen.

Vorige week informeerde Staatssecretaris De Krom de Tweede Kamer over de stand van zaken rond het LIS. Lees meer op nvvk.eu.

Ben benieuwd wat het CPB na twee eerdere afwijzingen nu gaat zeggen. En hoe de Tweede Kamer reageert op 4 april (Algemeen Overleg over armoede en schulden).