ESF-subsidie voor voedselhulp, materiële basishulp en begeleidende maatregelen

Voor Nederland is vanuit het Europees Sociaal Fonds (ESF) voor de periode tot en met 2027 € 15,8 miljoen beschikbaar voor voedselhulp, materiële basishulp en begeleidende maatregelen. Hiervan is € 2,5 miljoen specifiek voor de behoeften van kinderen.

Hier lees je alles over de criteria en de procedure voor het aanvragen van een subsidie uit het ESF. Alleen rechtspersonen zonder winstoogmerk kunnen subsidie aanvragen.

Geen voedselbank maar geld voor eigen boodschappen

In Rotterdam wordt geëxperimenteerd met een betaalpas waarmee mensen zelf boodschappen kunnen doen, als alternatief voor de voedselbank. Bekijk de NOS-rapportage:

Lees ook Betaalpas voor gezond eten: ‘Beter dan een voedselbank’ in Binnenlands Bestuur.

Geïnteresseerd? Neem contact op met Rahma Hulsman van Voedselbank Islamitische Stichting Issalaam of Nico van Splunter van Voedselbank Yess! Ik kan je eventueel ook in contact brengen met de beleidsadviseur bij de gemeente.

Gemeentelijke budgetten energietoeslag en individuele bijzondere bijstand studenten

In juli verhoogde het kabinet het budget voor de energietoeslag 2022 met € 550 miljoen. In Taakmutatie 2022, september 2022 bij de Septembercirculaire lees je welk deel jouw gemeente krijgt. In de meicirculaire zag je al welk deel jouw gemeente kreeg van de eerste € 854 miljoen.

Zoals je weet, mogen gemeenten in 2023 opnieuw een energietoeslag á € 1.300 uitkeren. Gemeenten krijgen hiervoor € 1,4 miljard. Het kabinet is voornemens om hiervan € 500 miljoen naar 2022 te schuiven, zodat gemeenten al in 2022 € 500 kunnen uitkeren. Hierdoor blijft er € 900 miljoen over in 2023. Over de verdeling van de middelen in 2022 ‘volgt zo spoedig mogelijk nadere informatie’. Je kunt zelf een goede inschatting maken door hetzelfde percentage te hanteren als voor 2022.

Studenten

Het kabinet blijft zoals gezegd bij haar standpunt dat studenten gebruik kunnen maken van de individuele bijzondere bijstand. Het kabinet stelt een bedrag van € 35 miljoen beschikbaar* voor de uiterste gevallen waarin dit nodig is (Septembercirculaire p. 7). Over de wijze van toekenning en de verdeling van de middelen gaat het kabinet nog in overleg met gemeenten. Ik neem aan dat studentensteden wat meer krijgen.

Verder lees je op p. 7/8: ‘Uit de uitspraak van de Rechtbank Gelderland volgt dat de individuele bijzondere bijstand dan een redelijk alternatief moet bieden voor de eenmalige energietoeslag. Aangezien de voorwaarden voor de energietoeslag per gemeente kunnen verschillen is niet in algemeen te stellen wat een redelijk alternatief is. Wel is, gezien de diversiteit in woonsituatie, het hebben van een energiecontract op naam een redelijke, aanvullende voorwaarde die gemeenten kunnen stellen. Hiermee wordt voorkomen dat studenten een beroep doen op de toeslag, terwijl ze niet onder de doelgroep vallen. Over de verdere uitwerking hiervan wordt u nader geïnformeerd.’

* Aanvulling d.d. 3/10: in Gemeentenieuws van SZW staat een tweede bedrag van € 35 miljoen ‘aan incidentele middelen om zowel via vroegsignalering als via de bijzondere bijstand gerichte hulp aan te bieden aan burgers.’

Energietoeslag 2023 mag je deels al in 2022 uitkeren

Op Prinsjesdag werd duidelijk dat gemeenten in 2023 opnieuw de energietoeslag mogen uitkeren. In deze Kamerbrief lees je: Om huishoudens in 2022 nog beter te ondersteunen, bieden we
gemeenten de mogelijkheid om € 500 hiervan al in 2022 uit te keren. Gemeenten hebben onder de huidige wetgeving de tijd om de toeslag tot 1 juli 2023 uit te keren
.

Studenten

In de brief staat op p.9: Het kabinet blijft bij het standpunt dat studenten als groep niet in aanmerking komen voor de categoriale bijzondere bijstand. En: Studenten kunnen […] terecht bij de individuele bijzondere bijstand.

Individuele bijzondere bijstand

Er is momenteel veel discussie over de vraag of gemeenten überhaupt individuele bijzondere bijstand mogen verstrekken voor energiekosten. Zie bijvoorbeeld deze discussie op LinkedIn. De wetgever vindt van wel. Ik denk zelf van niet; er is immers geen sprake van ‘bijzondere individuele omstandigheden’ zoals bedoeld in art. 35 Pw. Desalniettemin kun je bij mij beleidsregels en werkinstructies opvragen van gemeenten die al wel individuele bijzondere bijstand verstrekken.* Realiseer je wel dat je hiermee een precedent schept, dat dit behoorlijk in de papieren kan gaan lopen, en dat het probleem natuurlijk eerst en vooral door het rijk moet worden opgelost. Lees hier welke alternatieven er zijn om inwoners tegemoet te komen.

* Inwoners zullen uiteraard geen bezwaar maken tegen een toekenning. De accountant zal het waarschijnlijk ook bestempelen als rechtmatig, vooral wanneer college en raad zich erover hebben uitgesproken. Bij een afwijzing is nog maar de vraag wat er gebeurt. Ik denk dat de gemeente dan sterk staat, en dat de CRvB er bij een eventueel beroep in meegaat.

De Miljoenennota 2023 over armoede en schulden

De Miljoenennota en Begroting SZW melden het volgende over armoede en schulden:

  • Gemeenten krijgen € 1,5 miljard om ook in 2023 de energietoeslag á € 1.300 uit te keren aan huishoudens tot 120% van het sociaal minimum (p. 69 Begroting SZW).
  • Het kabinet vervroegt de inkomensafhankelijke huurverlaging naar 1 juli 2023. Dit verlaagt de huren voor sociale huurders met een inkomen onder 120% van het sociaal minimum.
  • De basisbeurs voor uitwonende studenten wordt voor het collegejaar 2023-2024 verhoogd als tegemoetkoming voor de gestegen lasten.
  • Voor 2023 en 2024 is in totaal € 300 miljoen extra beschikbaar voor energiebesparende maatregelen, vooral voor ‘kwetsbare’ huishoudens (p. 46 Miljoenennota). Ik vermoed dat een belangrijk deel van dit budget naar gemeenten gaat zoals eerder met de EZK-regeling.
  • Per 1 januari 2023 wordt het wettelijk minimumloon verhoogd met ruim 10% (inclusief de gebruikelijke indexatie). Uitkeringen zijn hieraan gekoppeld.
  • Huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget worden verhoogd.
  • De arbeidskorting wordt verhoogd, meer nog dan in het coalitieakkoord was aangekondigd.
  • Het belastingtarief eerste schijf wordt verlaagd, en ook de lasten voor MKB’ers worden verlaagd. De dekking wordt gerealiseerd door o.a. versnelde afbouw van de zelfstandigenaftrek.

Budget aanpak geldzorgen, armoede en schulden

In juli jl. presenteerde minister Schouten de ‘Aanpak geldzorgen, armoede en schulden‘. In de Begroting SZW (p. 68) staat daarover het volgende: ‘Voor de aanpak stelt het kabinet in 2023 € 118 miljoen, in 2024 € 102 miljoen, in 2025 € 95 miljoen en vanaf 2026 structureel € 73 miljoen beschikbaar. Daarnaast is het kabinet voornemens om daar bovenop vanaf 2026 structureel € 27 miljoen uit de enveloppe arbeidsmarkt, armoede en schulden in te zetten voor dit doel. Deze toevoeging is afhankelijk van de uitkomsten van monitoring en evaluatie. Daarmee zou het totale structurele budget voor de aanpak op € 100 miljoen komen.’ Volgens mij is nog niet bekend welk deel naar gemeenten gaat.

‘De uitzonderlijk hoge inflatie vraagt daarnaast om aanvullende, incidentele inzet. Om stapeling van sociale en maatschappelijke problemen te voorkomen wordt daarom door het kabinet incidenteel € 200 miljoen extra beschikbaar gesteld.’ In de Miljoenennota wordt dit flankerend beleid genoemd (p. 45). Ik vermoed dat deze € 200 miljoen wordt uitgesmeerd over 2022-2024 en ook komt uit de enveloppe armoede en schulden zoals bedoeld in de tabel op p. 44 van de miljoenennota. De middelen zijn bestemd voor enerzijds gerichte tegemoetkomingen (zoals bijzondere bijstand, voedselbanken, initiatieven die deelname van kinderen aan school en samenleving financieel borgen) en anderzijds voor extra capaciteit, snelheid en effectiviteit in de schuldhulpverlening. De precieze inzet van de middelen wordt nader uitgewerkt.

Plafond energieprijzen

Vandaag werd ook een prijsplafond voor energie gepresenteerd als een soort inlegvelletje bij de Miljoenennota.

Bijna driekwart van doelgroep energietoeslag wordt bereikt

Dat is de stand van zaken t/m juni, volgens onderzoek van Divosa. Daaruit blijkt ook dat 34% van de gemeenten budget tekort komt voor de toeslag en/of uitvoeringskosten. Nog eens een derde heeft hier nog geen zicht op. 13% komt precies uit en 18% houdt budget over.

Het grootste deel wordt ambtshalve uitgekeerd:

De meeste gemeenten hanteren een inkomensgrens van 120% van het sociaal minimum:

Voor 58% van gemeenten komt deze grens overeen met die van het lokale armoedebeleid. Voor 17% van de gemeenten wijkt de grens juist naar boven af. Dit zijn niet per se de gemeenten die voor 130% hebben gekozen.

Studenten

In 53% van de gemeenten komen studenten niet in aanmerking. Veel gemeenten die de energietoeslag beschikbaar stellen voor studenten èn een relatief grote studentenpopulatie hebben, verbinden extra voorwaarden aan de aanvraag (zoals bewijs energienota en adres op eigen naam). Gemeenten worden niet vergoed voor deze studenten door de Rijksoverheid en kiezen er dus voor om eigen middelen in te zetten.

Individuele bijzondere bijstand

Bij tweederde van de gemeenten is het mogelijk om een aanvraag voor individuele bijzondere bijstand in te dienen voor energielasten (in dit artikel vind je voorbeelden van Utrecht en Den Haag). Bij 91% van deze gemeenten is de aanvraagprocedure toegankelijk voor inwoners die buiten de randvoorwaarden van de energietoeslag vallen. Inwoners die al de energietoeslag hebben ontvangen, kunnen bij 61% van deze gemeenten ook nog een aanvraag individuele bijzondere bijstand indienen. De meeste gemeenten zien overigens dat het nog niet storm loopt op de aanvragen individuele bijzondere bijstand. Een derde van de gemeenten heeft de individuele bijzondere bijstand (nog) niet ingeregeld.

Uitvoeringscapaciteit

Het mogelijke gebrek aan uitvoeringscapaciteit speelt voor 61% van gemeenten een rol bij het opstellen van de randvoorwaarden. 80% van de gemeenten geeft aan dat de reguliere werkzaamheden (enigszins) onder druk komen te staan door de uitvoering van de bijzondere bijstand. Hiervan geeft maar liefst 39% aan dat deze werkzaamheden sterk onder druk zijn komen te staan. Hoe is de uitvoering geregeld:

Wat te doen nu veel inwoners hun maandbegroting niet meer sluitend krijgen

Lees het artikel Toon lef en biedt perspectief met gebruik van bestaande wetgeving van Joeri Eijzenbach (NVVK). Een artikel zoals ik het zelf had willen schrijven; concreet, to-the-point en een antwoord op de vraag wat je als gemeente kunt doen nu veel inwoners hun maandbegroting niet meer sluitend krijgen.

Een paar tips samengevat:

  • Het beginsel van afstemming (Art. 18 lid 1 Pw) wordt nu negatief uitgelegd (minder bijstand geven) maar biedt juist ook de mogelijkheid om maatwerk te bieden (meer bijstand geven).
  • Het college kan jaarlijks een premie toekennen voor zover dit bijdraagt aan zijn arbeidsinschakeling (Art. 31 lid 2 sub j). Een schuldregeling biedt de rust die nodig is om werk te zoeken en te accepteren.
  • De aanvraag Wgs wordt afgewezen als de maandbegroting niet sluitend is. Het tekort per maand kan voor 36 keer worden toegekend als bijzondere bijstand om de begroting toch sluitend te maken. Deze kosten vallen in de categorie ‘noodzakelijk’, want zonder bijzondere bijstand kan geen schuldhulp gekregen worden.
  • Ten aanzien van de bijzondere bijstand kan ook worden gedacht aan het kwijtschelden van gemeentelijke belastingen en waterschapsbelasting voor ondernemers die vallen onder de werking van de Wgs.
  • Een sluitende begroting zorgt ervoor dat er geen beroep gedaan hoeft te worden op aanvullende voorzieningen zoals bedoeld in de Wmo.
  • Ga na of de mensen met betalingsproblemen vrijwilligerswerk doen. Gemeenten kunnen vervolgens een vrijwilligersvergoeding toekennen als dat nog niet gedaan is.
  • Kredietbanken kunnen noodleningen of overbruggingskredieten bieden voor 36 maanden tegen 0,01% rente (gratis lenen mag vaak niet) om de begroting sluitend te krijgen. Gemeenten kunnen deze kredieten vervolgens overnemen en kwijtschelden na een succesvol doorlopen traject.
  • Prikkel kerken en fondsen om te komen met met maandelijkse inkomens-plus-pakketten. Geen boodschappendoos maar ‘gratis geoormerkt geld’, bijvoorbeeld op een aparte betaalpas. Lokale ondernemers kunnen profiteren van extra omzet.

Meer tips in de volgende artikelen

Kabinet wil schulden overnemen van mensen die energie niet kunnen betalen

De NOS meldt zojuist: Het kabinet legt de laatste hand aan een plan om mensen te helpen die door de stijgende energieprijzen hun energierekening niet meer kunnen betalen. Als ze echt in betalingsproblemen komen en dreigen afgesloten te worden, nemen de overheid en de energiebedrijven de rekening over. Bronnen in Den Haag zeggen dat de maatregel al dit jaar, nog voordat het winter wordt, kan ingaan. […]

De nieuwe regeling gaat alleen gelden voor mensen die dit jaar een nieuw energiecontract moeten afsluiten of hebben afgesloten met hogere tarieven. De verwachting is dat het overgrote merendeel van de mensen binnenkort een contract met variabele tarieven heeft.

Ook wil het kabinet verhinderen dat energiebedrijven omvallen doordat klanten niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Nadat een energiebedrijf verschillende keren een aanmaning heeft gestuurd zonder dat er betaald is, kan de klant worden aangemeld voor het overnemen van de schulden.

Ook de energiebedrijven dragen bij aan het fonds. […]

Het kabinet wil het definitieve plan vrijdag presenteren, volgens ingewijden als onderdeel van een breder plan om de gevolgen van de hoge energieprijzen ook voor dit jaar te dempen.

Betalingsregeling voor mensen die toeslagen moeten terugbetalen

Sinds maart 2020 is vanwege de coronamaatregelen de invordering van teveel ontvangen toeslagen stilgelegd. Vanaf april 2022 is de invordering opgestart bij mensen die alleen in 2020 t/m februari 2022 te veel toeslagen hebben ontvangen. Vanaf deze week gaat Toeslagen de invordering hervatten bij mensen die over de jaren 2017 t/m februari 2022 te veel ontvangen toeslagen moeten terugbetalen.

Toeslagen verruimt de mogelijkheden om een betalingsregeling te treffen. In het nieuwsbericht worden geen termijnen of minimum aflosbedragen genoemd. Benadrukt wordt dat het een persoonlijke betalingsregeling is, waarbij geen rente wordt gerekend.

Gemeenten, steun de campagne van Jeugdfonds Sport & Cultuur

Aan de start van het nieuwe sport- en cultuur seizoen lanceert het Jeugdfonds vandaag de campagne Kies een club. Met de campagne wil het Jeugdfonds ouders laten weten dat zij kunnen helpen door het lidmaatschap van een club te betalen.

In de toolkit vind je beelden, teksten en filmpjes die je kunt gebruiken om het Jeugdfonds in jouw gemeente bekender te maken. In de campagne worden ouders gewezen op kieseenclub.nl.

Lees dit als je gemeente nog niet aangesloten bij het Jeugdfonds.

Je kunt daarnaast natuurlijk ook attenderen op samenvoorallekinderen.nl. Daar vinden ouders ook het aanbod van Leergeld, Nationaal Fonds Kinderhulp en Jarige Job. Lever bijvoorbeeld een tekstje aan voor de nieuwsbrief die scholen versturen naar ouders.

Breaking: sociaal minimum volgend jaar waarschijnlijk met 10% omhoog

De NOS meldt dat er details beginnen uit te lekken over het begrotingsakkoord dat het kabinet vannacht heeft gesloten. Bronnen zeggen dat er volgend jaar vele miljarden worden uitgegeven om de koopkracht van de Nederlanders op peil te houden. Slecht nieuws is dat het kabinet tot de conclusie is gekomen dat het definitief niet mogelijk is om nog voor dit jaar extra ondersteuningsmaatregelen te nemen.

Na afloop van het nachtelijk beraad wilden de betrokkenen geen details prijsgeven, maar nu blijkt dat het minimumloon – en dus ook de gekoppelde uitkeringen – volgend jaar in één keer met 10% omhoog gaan. Dat is sneller en meer dan verwacht, want het zou in drie stappen van 2,5% gaan (volgens het coalitieakkoord).

Aanvulling 31/8 13:05 uur op nos.nl: De verlaging van de accijnzen op brandstof zoals die nu al geldt, wordt voortgezet, net als de korting op de energieprijzen. Voor de lagere inkomens gaat de inkomstenbelasting omlaag. Tegelijkertijd gaat het kindgebonden budget, dat lage inkomens krijgen, flink omhoog. Ook andere toeslagen, zoals de huur- en zorgtoeslag, worden hoger.

De plannen worden gepresenteerd op 20 september, Prinsjesdag.

Zonder nieuw beleid kan 8,1% huishoudens straks niet meer voorzien in basisbehoeften

Normaal gesproken maak ik na de vakantie even een overzichtje van al het nieuws dat je mogelijk gemist hebt. Deze keer is het nieuws erg eentonig en kan het je niet ontgaan zijn: Steeds meer mensen komen in de financiële problemen, en het kabinet wordt opgeroepen met oplossingen te komen.

Het rijk aan zet

Gemeenten hebben met o.a. de energietoeslag de ergste pijn wat verzacht, maar roepen het kabinet nu op om de volgende reparatie niet opnieuw bij gemeenten te beleggen. Het kabinet moet komen met landelijke maatregelen. VNG-bestuurder Peter Heijkoop noemt het een farce dat het kabinet de koopkrachtcrisis niet kan oplossen. Heijkoop denkt dat bijvoorbeeld het versneld en meer verhogen van het minimumloon een goede maatregel zou zijn. Ook een eenmalig extraatje voor mensen die zorgtoeslag ontvangen zou volgens hem veel mensen lucht kunnen geven.

Armoedebestrijding en koopkrachtbescherming moet topprioriteit zijn, vinden Nederlanders. Tegelijkertijd is er weinig vertrouwen dat de overheid deze taken goed oppakt. Dat zijn uitkomsten van een opiniepeiling die I&O Research uitvoerde voor het ministerie van SZW.

Meer armoede

Zonder nieuw beleid daalt volgens het CPB de koopkracht van huishoudens dit jaar met 6,8%, om volgend jaar met 0,6% slechts licht te herstellen. Het CPB verwacht een inflatie van 9,9%, en voor 2023 4,3%. Hierdoor neemt de armoede toe. Het aandeel personen in armoede (met maximaal een basisbehoeftenbudget) stijgt volgend jaar tot 8,1% (het was 5,7% in 2021). Voor kinderen is dat zelfs 9,8% (7,2% in 2021). Vorige maand meldde het Nibud ook al dat steeds meer mensen financieel klem zitten. Mensen in een schuldregeling komen niet meer rond met het vrij te laten bedrag. Ophoging van het vtlb is alleen een optie voor mensen met een wat hoger inkomen.

Prinsjesdag

Het CPB zegt dat de verwachting zeker sinds de jaren 90 niet zo somber was. Op Prinsjesdag publiceert het CPB een update van de verwachtingen, met daarbij de impact van eventuele extra kabinetsmaatregelen. Prinsjesdag wordt dit jaar spannender dan ooit.

Energietoeslag studenten

Tot slot nog even het laatste nieuws over de energietoeslag:

Breaking: Studenten mogen niet als groep worden uitgesloten van Energietoeslag

Dat is de uitspraak van rechters vandaag in een zaak tegen de gemeente Nijmegen.

Willy, bedankt voor de tip!

Later meer achtergronden. Ik geniet nog even van mijn vakantie 😎

Meer versoepelingen rond (terugvordering) uitkeringen

Vorige maand kondigde minister Schouten aan dat het kabinet de Participatiewet wil versoepelen. Ministers Schouten en Van Gennip kondigden eergisteren meer versoepelingen aan:

  • Onterecht uitbetaalde WW, AOW en bijstand kan voortaan tot maximaal 5 jaar nadien worden teruggevorderd. Tot nu toe was dat 20 jaar.
  • Het wordt voor uitkeringsinstanties makkelijker om een uitkering te stoppen als het het onmogelijk is om contact te krijgen met de ontvanger. Dit kan leiden tot misbruik van overheidsgeld omdat iemand onterecht een uitkering krijgt en het doorbetalen van de uitkering kan leiden tot steeds hogere terugvorderingen en boetes.
  • UWV en SVB verlenen bij alle geldschulden, op verzoek, uitstel van betaling verlenen tot maximaal 36 maanden. De afgesproken betalingsregeling moet eindig zijn. Mensen moeten perspectief hebben op het einde van de schuld en met een schone lei kunnen beginnen. Mede daarom is de mogelijkheid gecreëerd om mee te werken aan een minnelijke schuldregeling (dat laatste was al bekend).

De ministers hebben het voornemen om eind van dit jaar of begin volgend jaar een voorstel voor wetgeving voor internetconsultatie uit te zetten.

Handreiking energietoeslag versie 6

In de aangepaste handreiking energietoeslag versie 6 vind je info over het nieuwe richtbedrag € 1.300, de looptijd van de regeling, het budget voor gemeenten en de recente antwoorden op Kamervragen (18/7) over studenten. Ook de modelbeleidsregels, – beschikkingen en het modelaanvraagformulier energietoeslag zijn aangepast. Handig: alle wijzigingen zijn geel gearceerd.

De beleidsregels moet je opnieuw laten vaststellen. Om de vaart erin te houden, zou ik in het collegevoorstel alleen de wijzigingen noemen, de wethouder laten benadrukken dat het collegebesluit een formaliteit is, en daarna de raad informeren met een raadsbrief. Wonen er veel studenten in jouw gemeente, dan wil je misschien de uitspraak van de rechter eind augustus afwachten (zie blog 11/7).

Kabinet presenteert Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden

Gisteren stuurde minister Schouten de aanpak geldzorgen, armoede en schulden naar de Tweede Kamer. De aanpak staat in deze Kamerbrief. Bekijk ook het nieuwsbericht, de factsheet, visual en de videoboodschap van de minister:

Drie doelen

Er zijn 3 kwantitatieve doelstellingen. Deze sluiten aan bij de Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling van de VN.

  1. Halvering aantal mensen in armoede in 2030 (t.o.v. 2015).
  2. Halvering aantal kinderen dat in armoede opgroeit in 2025 (t.o.v. 2015).
  3. Halvering aantal huishoudens met problematische schulden in 2030.

Armoede wordt gemeten a.h.v. het niet-veel-maar-toereikend criterium van het SCP. Schulden worden in kaart gebracht door o.a. het CBS.

In het plan staan 44 acties:

Acties Overkoepelend

  1. Kabinet, VNG en Divosa maken dit jaar afspraken over een gezamenlijke aanpak en
  2. structurele budgetten voor gemeenten vanaf 2023 en een
  3. ondersteuningsprogramma voor gemeenten vanaf 2023.
  4. Landelijke aftrap van Coalitie tegen armoede, komend najaar;
  5. Inrichten ervaringsnetwerk met LCR, schuldenambassadeurs, Sterk uit Armoede en EAPN;
  6. Versterken inzet vrijwilligers;
  7. Communicatie in vervolg op De eerste stap helpt je verder en Sam& voor alle kinderen;
  8. Effectieve aanpakken opschalen via SchuldenlabNL. Aansluiten bij 20 focusgebieden Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.
  9. Stimuleren van experimenten met nieuwe financieringsvormen, die geld voor hulp of voorzieningen eenvoudig beschikbaar kunnen maken.

Acties Geldzorgen

  1. Financiële educatie voor kinderen en jongeren;
  2. Gemakkelijk lenen en uitgeven bemoeilijken;
  3. Aandacht bij levensgebeurtenissen, zoals 18 jaar worden, zelfstandig gaan wonen, het krijgen van een kind, het overlijden van een partner, echtscheidingen of het vinden of verliezen van werk.
  4. Versterken lokale preventiecoalities met als doel het verbinden van financiële, mentale en fysieke gezondheid met de netwerken van professionals en vrijwilligers dicht om de mensen heen.
  5. In kaart brengen van effectieve preventieve aanpakken, samen met experts en ervaringsdeskundigen.

Acties Armoede

  1. Uitwerking en uitvoeren maatregelen regeerakkoord zoals verhoging WML, herijking sociaal minimum/commissie sociaal minimum, wijziging kostendelersnorm, herziening Participatiewet, Vereenvoudigingsagenda. Lees ook: Kabinet versoepelt bijstand (22/7)
  2. Werk laten lonen en tegengaan armoedeval: Verruimen bijverdiengrenzen Participatiewet; Vervolg op onderzoek Stimulansz armoedeval; Overleg met werkgevers en vakbonden over CAO-loongebouw en eventueel nieuw sociaal akkoord.
  3. Tegengaan van energiearmoede. Dit wordt nog verder uitgewerkt. Er worden nog geen concrete nieuwe maatregelen genoemd;
  4. Tegengaan niet-gebruik van voorzieningen, met bijzondere aandacht voor werkende minima. Er wordt gewerkt aan een grondslag om mogelijk rechthebbenden proactief te informeren.
  5. Bevorderen (voldoende inkomen uit) werk voor mensen in armoede. Dit krijgt vorm via programma’s als Dichterbij dan je denkt, Simpel Switchen en Breed Offensief. Verkenning mogelijkheden pilot om ouders met kinderen in armoede met voorrang naar werk te begeleiden.
  6. Adequate huisvesting voor mensen met lage inkomens: meer sociale huurwoningen, eenmalige huurverlaging in 2024, beperkte huurstijging vanaf 2024, vereenvoudiging huurtoeslag en verduurzaming van woningen.
  7. Toegang tot zorg voor mensen met lage inkomens. Betere samenwerking tussen zorg- en sociaalhulpverleners en zorgverzekeraars, zodat mensen met en zonder hulpvraag sneller in beeld zijn. Er zijn er wijken waar veel kinderen niet naar de tandarts of mondhygiënist gaan, ondanks dat de mondzorg voor hen is opgenomen in het basispakket. Het kabinet wil samen met maatschappelijke partners zoals de GGDen, scholen, organisaties van mondzorgverleners en zorgverzekeraars het bezoek aan de mondzorgverlener vergroten.
  8. Aandacht voor positie kinderen in koopkrachtplaatjes.
  9. Mogelijke uitbreiding (gemeentelijke) kindpakketten al dan niet voor specifieke doelgroepen, zoals kinderen met een beperking of kinderen van ouders met een migratieachtergrond. Denk aan activiteiten die zelfvertrouwen, basisvaardigheden en veerkracht vergroten of stage of trainee plekken. Start Rijke Schooldag.
  10. Versterken factoren die (individuele) veerkracht van volwassenen ondersteunen, zoals welbevinden, sociaal kapitaal en gezondheid, met als inzet om professionals handelingsperspectief te bieden; Armoedeaanpak verbinden aan aanpak basisvaardigheden/ laaggeletterdheid; Verkenning (digitaal) éénouderpunt voor alleenstaande ouders.
  11. Ondersteuning Alliantie Kinderarmoede; Verkenning versterken buddy’s.
  12. Verdergaande implementatie handreikingen omgaan met armoede; Verkenning ontwikkeling handreikingen in andere domeinen zoals MBO, kinderopvang en geboortezorg (in overleg met o.a. Kansrijke Start).
  13. Ondersteuning aan doelgroep voedselbanken door inzet budget ESF+.
  14. Samenwerking rond bevordering van mentale en fysieke gezondheid.

Acties Schulden

  1. Clustering Rijksincasso met als doel gezamenlijke dienstverlening in de minnelijke fase, zoals één gezamenlijke betalingsregeling en een vorderingenoverzicht Rijk, voor burgers, ondernemers en hulpverleners.
  2. De positie van publieke schuldeisers bezien, zodat sneller tot een akkoord kan worden gekomen.
  3. Verkenning kwantitatieve (reductie)doelstelling en monitoring.
  4. Verduurzaming Nederlandse Schuldhulp Route.
  5. Vanaf 2023 structureel extra middelen voor gemeenten voor vroegsignalering.
  6. In kader vroegsignalering experimenteren met nieuwe signalen van bijvoorbeeld Belastingdienst, Toeslagen en DUO.
  7. Wet kwaliteit incassodienstverlening treedt waarschijnlijk in werking 1-1-2023. Gaat opstapeling van schulden en doorverkoop van schulden als verdienmodel tegen. Voorlichtingscampagne voor incassodienstverleners in voorbereiding.
  8. Rechter krijgt de mogelijkheid om in incassozaken betalingsregelingen te treffen.
  9. De maatschappelijk verantwoorde incasso en deurwaardersactiviteiten worden verbeterd met intensievere samenwerking tussen incasseerders, gerechtsdeurwaarders en schuldhulpverleners. Verkenning sociaal tarief, verdienmodel en normering buitengerechtelijke incassokosten.
  10. Wetgeving verplichte reactietermijn schuldeisers is bijna gereed voor consultatie.
  11. Verkenning maatregelen om doorlooptijd schuldentrajecten te verkorten en belemmeringen in wet- en regelgeving daarvoor weg te nemen.
  12. Bevorderen toepassing effectieve aanpakken: Begeleiding naar en tijdens Wsnp; Collectief schuldregelen; Saneringskrediet/Waarborgfonds; Schuldenknooppunt; Jongeren Perspectief Fonds; Verbetering schuldhulp voor ondernemers.
  13. Monitoring en evaluatie Kwaliteitskader schuldhulpverlening.
  14. Evaluatie breed moratorium. Gemeenten aansluiten op VISH. Verkenning pauzeknop.
  15. Versterken samenwerking schuldenbewind, schuldhulp en Wsnp. Bevorderen doorstroom van schuldenbewind naar gemeentelijke schuldhulp. Kwaliteitsborging schuldenwind. Doorvoering aanbevelingen (lopend) onderzoek financiering schuldenbewind.
  16. Regelgeving om bestuursrechtelijke handhaving malafide schuldbemiddelaars mogelijk te maken is gereed voor consultatie.

€ 550 miljoen extra om energietoeslag opnieuw te verhogen

Het kabinet besloot vorige week om de energietoeslag te verhogen van € 800 naar € 1.300. Dat blijkt uit een Kamerbrief van minister Schouten.

  1. De doelgroep van de eenmalige energietoeslag 2022 blijft ongewijzigd. Gemeenten kunnen blijven uitgaan van de eerder door hen in lokale beleidsregels vastgestelde doelgroep.
  2. Bij nieuwe aanvragen van de eenmalige energietoeslag hanteren gemeenten het nieuwe, verhoogde bedrag van de eenmalige energietoeslag (richtbedrag € 1.300).
  3. Huishoudens van wie de aanvraag van de eenmalige energietoeslag al is afgehandeld, ontvangen van de gemeente ambtshalve een nabetaling (richtbedrag € 500). Deze huishoudens hoeven hiervoor niets te doen.

Gemeentefonds

Gemeenten krijgen € 550 miljoen extra, waarvan € 500 miljoen voor de ophoging en € 50 miljoen voor de uitvoeringskosten. Dit gebeurt ‘via een nota van wijziging op de 1e suppletoire begroting van het Gemeentefonds’. Het lijkt erop dat dit niet ten laste komt van de ‘enveloppe armoedebestrijding’ (zoals bij de vorige verhoging wel deels het geval was, zie Voorjaarsnota p. 24).

Studenten

Minister Schouten adviseert gemeenten opnieuw om studenten als categorie uit te sluiten. Vanwege de diversiteit in woonsituatie acht ik ‘voor deze doelgroep de individuele bijzondere bijstand een geschikter instrument dan de categoriale bijzondere bijstand.’

Zoals ik al eerder meldde, stelt jurist Willy Heesen dat studenten niet kunnen worden uitgesloten enkel omdat zij student zijn. Je kunt wel uitsluiten o.b.v. woonsituatie, maar dan moet je ook niet-studenten in dezelfde woonsituatie uitsluiten.

Een andere discussie is of er überhaupt individuele BB kan worden verstrekt voor de extra energiekosten. Dat is naar zijn opvatting niet het geval. Volgens Schulinck wel. Als de regering het wel wil toekennen aan studenten dan is volgens Heesen het hek van de dam en kan iedereen met een inkomen tot bijv. 120% voor BB in aanmerking komen en ‘gaat het gemeenten miljoenen kosten‘.

Enfin, ik meldde ook al dat er een rechtszaak loopt, aangespannen door een student tegen de gemeente Nijmegen. Ik begreep dat de rechter – omdat er meerdere principiële punten spelen – de zaak waarschijnlijk doorverwijst naar de meervoudige kamer, zodat er uitspraak wordt gedaan door 3 rechters. Uitspraak waarschijnlijk 2e helft augustus.

Aanvulling d.d. 13/7: Motie aangenomen die de regering verzoekt er bij gemeenten op aan te dringen om de ruimte die er is om te beoordelen of een voorliggende voorziening passend en toereikend is te benutten om te voorkomen dat studenten altijd maximaal moeten lenen voordat zij in aanmerking komen voor individuele bijzondere bijstand.

Verlenging termijn

‘Hoewel het streven van gemeenten erop gericht blijft de eenmalige energietoeslag 2022 zo snel mogelijk en in het kalenderjaar 2022 uit te betalen, is het niet uitgesloten dat gemeenten voor de afhandeling van de laatste aanvragen de jaargrens zullen moeten overschrijden.’ Om hiervoor een grondslag te creëren wordt de termijn van het wetsvoorstel met 6 maanden verlengd, zo is althans het voorstel aan de Tweede Kamer.

Tweede Kamer geeft iets meer richting aan versoepeling Participatiewet

De Tweede Kamer stemde deze week over moties en amendementen m.b.t. de Participatiewet. Dat leverde weinig schokkends op. Deze 2 moties werden aangenomen:

  1. Motie Podt c.s verzoekt de regering om er bij gemeenten op aan te dringen de bestaande ruimte in de beleidsregels omtrent giften zoveel mogelijk toe te passen, en verzoekt de regering om bij het uitwerken van de nieuwe regels omtrent giften er voor te zorgen dat er geen harde knip is waarbij mensen die een euro teveel ontvangen daarvan de dupe worden;
  2. Motie Ceder verzoekt de regering de gemeenten actief te informeren en te ondersteunen om de uitzonderingen rond de kostendelersnorm niet onnodig restrictief toe te passen,

Bekijk alle stemmingsuitslagen (blokjes 8 en 9. wijziging Participatiewet). Voorstellen om o.a. de kostendelersnorm, de zoektermijn en de tegenprestatie geheel af te schaffen hebben het niet gehaald. Opvallend is dat het amendement om giften tot € 1.200 niet te hoeven melden, ook niet is aangenomen. Waarschijnlijk willen sommige tegenstemmers het voorstel van het kabinet afwachten. Minister Schouten kondigde recent aan dat ze de Participatiewet ook op dit punt wil versoepelen.

Energietoeslag mogelijk verhoogd naar € 1.300

De VNG stelt in een brief*, in afwijking van wat de VNG eerder zei, dat gemeenten het toch mogelijk kunnen maken om de doelgroep die €800 krijgt, €500 extra te geven. Premier Rutte zei gisteren in het Kamerdebat: ‘We willen daar als kabinet serieus met de gemeenten naar kijken.’

‘De VNG zegt ook dat ze niet kunnen garanderen dat iedereen die €500 nog dit jaar krijgt. Dat zal ook een stukje volgend jaar in lopen, dus dan moet je wel zorgen voor een wetswijziging, zodat het iets kan doorlopen in 2023. Dat lijkt mij geen bezwaar’, zegt Rutte. ‘De VNG zegt ook: wijzig de doelgroep niet. Je praat over 1 miljoen mensen, zeg ik uit mijn hoofd, die €500 extra krijgen. Het nadeel is natuurlijk dat je een cutoff point hebt op 120%. Daarboven gebeurt verder niks, dus dat moet allemaal worden gewogen in augustus, als we praten over het bredere inkomens- en koopkrachtbeeld. Ik merk dat nu op. Het kabinet zegt in de brief: het lijkt ons verstandig om dat te wegen in augustus. Ik heb vanavond al drie keer gezegd: als de Kamer het wenselijk vindt om daar vanavond een besluit over te nemen, dan staan wij daar volledig voor open.’

Minister Kaag kondigt aan dat minister Schouten nog deze week iets zal zeggen over studenten en hun recht op de energietoeslag.

* Annemieke Wildenburg, bedankt voor het opsnorren van deze brief!

Voortgang Energietoeslag

Vooruitlopend op het Kamerdebat van 29 juni informeert minister Schouten de Tweede Kamer over de voortgang van de Energietoeslag. Uit een beperkte steekproef van Divosa blijkt:

  • een klein aantal gemeenten kiest ervoor het bedrag gespreid uit te betalen, variërend van twee betalingen in voor- en najaar tot een bedrag per maand voor de rest van het jaar.
  • ca. driekwart hanteert een inkomensgrens van 120%, op een enkele uitzondering na hanteert de rest een hogere grens, oplopend tot 140%. De enkele gemeenten die een lagere grens dan 120% hanteren zijn hierop op verzoek van minister Schouten aangesproken door de VNG.
  • ca. 1 op 5 gemeenten keert een bedrag hoger dan € 800 uit. Sommige gemeenten hanteren een ander, lager bedrag voor de doelgroepen boven 120% van het sociaal minimum.

Studenten

In de landelijke richtlijn wordt geadviseerd om studenten de toeslag niet via de
categoriale bijzondere bijstand toe te kennen. Vooral vanwege de diversiteit in woonsituaties is volgens Schouten voor studenten de individuele bijzondere bijstand een geschikter instrument.

Jurist Willy Heesen stelt dat studenten helemaal niet mogen worden uitgesloten van de energietoeslag. Door hen via individuele bijzondere bijstand tegemoet te komen, kan het zijn dat er rechtsongelijkheid ontstaat, bijvoorbeeld doordat daar andere bedragen en inkomens- en vermogensgrenzen worden gehanteerd. Op 4 juli is er een rechtszaak, aangespannen door een student tegen de gemeente Nijmegen. De uitspraak deel ik t.z.t. hier.

Budget

Opvallend, vanmorgen in G40-overleg meldden meerdere gemeenten dat zij volgens de meicirculaire een (fors) ander bedrag krijgen dan wat zij op basis van de verdeelsleutel bijzondere bijstand verwachtten. Sommige gemeenten zitten daardoor erg krap, andere gemeenten houden juist over. Een paar studentensteden geven aan dat zij onvoldoende middelen hebben om ook studenten tegemoet te komen.

Energiebesparing

Baarn, Bunschoten en Soest nodigen de doelgroep uit voor een bijeenkomst over energiebesparende maatregelen. De gemeenten verstrekken bovendien bijzondere bijstand voor energiezuinige apparaten.

Werkinstructie individuele bijzondere bijstand

Zie hier de werkinstructie van een gemeente die a.h.v. Nibud-normen bepaalt hoeveel individuele bijzondere bijstand iemand ontvangt.

Kabinet versoepelt bijstand en wil ruimere mogelijkheden categoriale bijzondere bijstand

Minister Schouten schrijft aan de Tweede kamer dat ze de Participatiewet wil aanpassen. Veel aanpassingen werden al aangekondigd in het coalitieakkoord of zijn al in gang gezet onder het vorige kabinet. Maar er zijn ook een paar nieuwe voorstellen. Alle voorstellen op een rij:

  1. Verruiming bijverdiengrenzen. Maatregel uit coalitieakkoord.
  2. In schrijnende situaties afwijken van principe aanvraagdatum = ingangsdatum. Bijvoorbeeld tijdens/na afloop oproepcontract of bij pensionering/AIO komt het regelmatig voor dat aanvragers al één of enkele maanden nauwelijks inkomsten hebben ontvangen voordat ze een bijstandsuitkering aanvragen.
  3. Automatisch verrekenen van inkomsten uit arbeid. Door automatisch verrekenen op basis van gegevens uit de polisadministratie kunnen inkomsten worden verrekend zonder dat mensen elke maand hun loonstrook hoeven in te leveren.
  4. Verken mogelijkheden bufferbudget om de hierboven bedoelde inkomensschommelingen op te vangen.
  5. Recht op eigenstandig vormgeven van participatie, als arbeid geen optie is. Denk aan geen voorafgaande toestemming voor het verrichten van vrijwilligerswerk, mantelzorg of voor het volgen van een eigen opleiding.
  6. Versimpel het verrekenen van het vakantiegeld. Uit arbeid opgebouwd vakantiegeld wordt maandelijks op de bijstand in mindering gebracht. In de maand van uitbetaling van het vakantiegeld heeft betrokkene dan een extraatje, maar in de andere maanden beschikt hij over minder middelen dan de bijstandsgerechtigde zonder werk. Wijzigingen in de verrekensystematiek kunnen dit (deels) voorkomen.
  7. Eenvoudigere aanvraagprocedure. Onder andere voor personen die vanwege tijdelijke arbeid kortdurend bijstandsonafhankelijk zijn geweest. Hierdoor wordt een drempel om kortdurende arbeid te aanvaarden weggenomen.
  8. 4-weken-zoektermijn voor jongeren tot 27 jaar wordt kan-bepaling. Hierdoor kan maatwerk worden geboden. Jongeren blijven beter bij de gemeente in beeld, waardoor escalatie (denk aan dakloosheid) kan worden voorkomen.
  9. Merk ontvangsten uit giften, incidentele hobbymatige verkoop, ondersteuning uit eigen netwerk en geldleningen niet als middelen aan, tenzij dit vanuit een oogpunt van bijstandsverlening onaanvaardbaar is. In samenspraak met de uitvoering worden tot indicatieve maximale bedragen komen zodat de financiële prikkel om te werken behouden blijft.
  10. Kostendelersnorm n.v.t. bij vooropgezet tijdelijk verblijf. Denk bijvoorbeeld aan mensen in een crisissituatie, daklozen of mensen die dakloos dreigen te raken.
  11. Wegnemen van belemmeringen voor het verlenen van mantelzorg vanuit de bijstand. Indien arbeidsinschakeling op de korte termijn buiten beeld is, moet worden voorkomen dat andere maatschappelijk gewaardeerde werkzaamheden worden belemmerd.
  12. Harmoniseer de hoogte van de aanvullende bijzondere bijstand aan jongeren van wie ouders niet in beeld zijn of geen ondersteuning kunnen bieden door ziekte of armoede. Er zijn nu nog grote verschillen tussen gemeenten.
  13. Mogelijkheid tot verlening van categoriale bijzondere bijstand. Door de mogelijkheid te creëren om bij AMvB aan te wijzen situaties categoriale bijzondere bijstand toe te staan, kan soepeler worden ingespeeld op bredere behoeften aan inkomensondersteuning, zoals deze zich ook in het recente verleden hebben voorgedaan (Energietoeslag).
  14. Mogelijkheid om arbeids- en/of re-integratieverplichtingen af te stemmen op situatie van de bijstandsgerechtigde.
  15. Gemeenten mogen activiteiten gericht op maatschappelijke participatie verplichten. Voor bijstandsgerechtigden met grote afstand tot arbeidsmarkt.
  16. Gemeenten mogen maatregelen afstemmen op de individuele omstandigheden.
  17. Gelijke inlichtingenplicht bij gemeenten en SVB. Op basis van de Wet eenmalige gegevensuitvraag hoeven burgers al bekende gegevens niet opnieuw aan te leveren. Op dit moment zijn er verschillen tussen wat bij SVB niet en wat bij gemeenten wel moet worden aangeleverd.
  18. Verruim het experimenteerartikel, zodat meer onderzoek kan worden gedaan naar andere werkwijzen.
  19. Investeer in vakmanschap. Denk bijvoorbeeld aan het verankeren van inzichten uit pilots voor het bevorderen van de economische zelfstandigheid binnen het kader van ‘Vakkundig aan het Werk’.
  20. Bijstand afstemmen op individuele omstandigheden. Deze mogelijkheid bestaat al, maar wordt centraler in de wet te verankerd. Hierdoor wordt het professionele belang om steeds te toetsen of de algemene regels in deze situatie wel afdoende zijn sterker geëxpliciteerd.
  21. Expliciteer de maatwerkmogelijkheid binnen de kostendelersnorm. Ook deze mogelijkheid is er al. Maar door de mogelijkheid te expliciteren wordt handelingsverlegenheid voorkomen en meer rechtszekerheid geboden.

Toolkit voorlichting energietoeslag

De Toolkit Energietoeslag bevat beeldmateriaal, teksten en flyers om te gebruiken in de communicatie over de energietoeslag. Vooral bedoeld om het gebruik van de energietoeslag te vergroten. Maar er zijn ook verwijzingen naar andere regelingen en tips.

Extra geld voor energiebesparende maatregelen

Vorig jaar kregen gemeenten € 150 miljoen om huishoudens te helpen bij het verduurzamen van hun woning. In de nota van wijziging las je vanaf p. 6 een toelichting en de budgetten per gemeente.

Het kabinet verhoogde in maart en mei van dit jaar het budget tot in totaal € 368,5 miljoen. Het is vooral bedoeld voor huishoudens die te maken hebben met energiearmoede. Lees meer.

Meicirculaire geeft inzicht in budgetten armoede- en schuldenbeleid en energietoeslag

De meicirculaire is zojuist verschenen. In juni.

Energietoeslag

Het is even zoeken, maar je moet in bijlage Taakmutatie 2022, mei 2022 op het tweede tabblad je gemeentecode invullen in het gele vakje. Op een van de laatste tabbladen ‘Energietoelage lage inkomens’ zie je vervolgens hoeveel jouw gemeente krijgt.

Bijzondere bijstand en gemeentelijk schuldenbeleid 2022

Je ziet op andere tabbladen van diezelfde bijlage ook de budgetten voor bijzondere bijstand (€15 mln) en gemeentelijk schuldenbeleid (€30 mln). Die budgetten zijn er alleen nog voor 2022.

Armoedebestrijding kinderen

In de bijlage Rekenmodel meicirculaire 2022 – uitkeringsjaar 2022 zie je op het laatste tabblad ‘DU 2022’ in de 6e kolom het budget voor ‘armoedebestrijding kinderen’ voor 2022. In de meicirculaire zelf zie je op p. 125 de budgetten voor 2023 en verder. Het is een structureel budget van € 85 miljoen, maar jaarlijks kunnen de bedragen per gemeente een beetje verschillen.

€500 miljoen coalitieakkoord

In het coalitieakkoord is €500 miljoen vrijgemaakt voor hervorming arbeidsmarkt, re-integratie en aanpak armoede en schulden. In de meicirculaire wordt dit budget niet verder gespecificeerd. Wel weten we sinds de Voorjaarsnota (p. 24) dat de energietoeslag voor € 87,5 miljoen wordt gefinancierd uit de ‘enveloppe armoedebestrijding’.

Aangenomen moties armoede- en schuldenbeleid

Op 19 april was er een tweeminutendebat over armoede en schulden. De volgende moties die daar werden ingediend, zijn gisteren aangenomen:

  1. Gewijzigde motie (PVV) verzoekt de regering ervoor te zorgen dat de energietoeslag in de praktijk geen negatieve financiële gevolgen mag hebben voor het ontvangen van toeslagen en/of uitkeringen.
  2. Motie (PvdA) over gemeenten oproepen om het Kwaliteitskader schuldhulpverlening voortvarend en breed toe te passen [Er staat niet bij welk kwaliteitskader].
  3. Motie (D66/CU) over het faciliteren en stimuleren dat alle gemeenten zich aansluiten bij de Nederlandse Schuldhulproute en werken met saneringskredieten.
  4. Motie (D66/CU) verzoekt de regering om in kaart te brengen hoe we jongvolwassenen rondom hun 18de verjaardag kunnen bereiken om hen te informeren over de financiële verantwoordelijkheden die horen bij het bereiken van de volwassenheid.
  5. Motie (CDA) – door Schouten overgenomen – verzoekt het kabinet om werk te maken van betere informatie-uitwisseling tussen SVB en UWV, met als doel meer ouderen te bereiken met inkomensondersteuningsregelingen, waaronder de AIO.
  6. Motie (CDA/D66/CU) verzoekt het kabinet met NVVK, CJIB en gemeenten een landelijke invoering van de schuldpauzeknop te onderzoeken en afspraken te maken over onder andere acceptatie van de pauzeknop bij overheidsschuldeisers en vervolgens ook bij private schuldeisers.
  7. Motie (CU/D66) – door Schouten overgenomen – over het uit de privacywetgeving wegnemen van obstakels voor preventieve en tijdige schuldhulpverlening.
  8. Motie (CU/D66) over een gecombineerde aanpak armoede en gezondheid bij schuldenproblematiek.

Bekijk ook de verworpen en aangehouden moties.

In het stenogram van het tweeminutendebat vind je iets meer toelichting. En je leest op p.13 dat minister Schouten zegt: ‘Wij zijn al aan het kijken of het minnelijk en het wettelijk traject bijvoorbeeld wat meer in elkaar geschoven kunnen worden.’ #1schuldenwet.

Gemeenten verbeteren schoolprestaties van kinderen uit arme gezinnen

Schoolprestaties hangen sterk samen met: inkomen en opleidingsniveau van ouders, hulpbronnen thuis en de fysieke leefomgeving. Dat blijkt uit onderzoek i.o.v. ABN AMRO foundation en Jeugdeducatiefonds.

(klik om te vergroten)

Daarom is het goed dat er een Jeugdeducatiefonds (JEF) is. Via het JEF kan de gemeente de hulpbronnen van kinderen uit arme gezinnen versterken. Het JEF is min of meer complementair aan andere bekende stichtingen zoals Jeugdfonds Sport- en Cultuur en Leergeld.

Leefgeldpas Oekraïners ook geschikt voor minimaregelingen en budgetbeheer

Primeur: Oekraïense vluchtelingen krijgen prepaid pinpassen voor hun  leefgeld | Groene Hart steunt Oekraïne | AD.nl

Steeds meer gemeenten verstrekken het leefgeld voor Oekraïense vluchtelingen via een betaalpas. Eerder postte ik een voorbeeld van zo’n pas. De gemeente Raalte ging hiermee aan de slag. Maar er zijn meer passen. Een overzicht van passen en de functionaliteiten vind je hier (excel).

Let op, als je goed kijkt zijn sommige passen ook geschikt om bijzondere bijstand of andere minimaregelingen op te storten en de uitgaven te oormerken (je kunt bijvoorbeeld alleen witgoed kopen). Je kunt sommige passen gebruiken als minimapas of als betaalpas bij een budgetbeheerrekening, en soms zit er ook een app bij.

Handreiking en voorbeelddocumenten studietoeslag

Vanaf 1 april 2022 geldt een basisbedrag voor de studietoeslag die studenten met een medische beperking bij de gemeente kunnen aanvragen. De nieuwe regels vervangen de individuele studietoeslagregels uit 2015.

De regeling wordt gefinancierd vanuit middelen die in 2015 – 2018 voor de studietoeslag aan het gemeentefonds zijn toegevoegd (zie p. 50 van meicirculaire 2015).

Op divosa.nl vind je de volgende documenten:

Bekijk op divosa.nl ook het webinar van 29 maart jl.

Kabinet garandeert gemeenten genoeg geld voor energietoeslag

plaatje zak geld - Expats Financial Solutions

Minister Schouten kwam gisteren in het Kamerdebat over de stijgende energieprijzen met een toezegging. ‘Als blijkt dat gemeenten meer nodig hebben, dan geven wij de garantie dat gemeenten dat ook gecompenseerd krijgen.’ Dat meldt de NOS.

Aanvulling 28/4: Kabinet trekt € 175 miljoen extra uit voor de gemeentelijke energietoeslag. In totaal is nu € 854 miljoen beschikbaar.

Gemeenten mogen studietoeslag verhogen

Per 1 april wijzigt de studietoeslag. De nieuwe studietoeslag kent geen vermogenstoets en loopt op naarmate de student ouder wordt, tot een bedrag van € 300 per student. Dat wisten we al. Wat nieuw is, is dat het kabinet van de studietoeslag een minimumbedrag heeft gemaakt. Het staat gemeenten vrij om het bedrag te verhogen. Dat maakte minister Schouten vandaag bekend.

Leefgeld Oekraïners via betaalpas

Pinpas en creditcard populairste betaalpas bij Nederlanders op vakantie

Er wordt gewerkt aan een leefgeldregeling voor Oekraïense vluchtelingen. In deze Kamerbrief (21/3) schetst het kabinet de contouren. Veel gemeenten lopen al vooruit op de inwerkingtreding. Het kabinet geeft in de brief ook aan dat dat mag.

De toelage is ongeveer € 60 per week per persoon. Voor Oekraïners in de particuliere opvang is er een aanvullende verstrekking. Sommige gemeenten verstrekken het bedrag contant. Je kunt het ook op een pas zetten. BuyProxy biedt daarvoor een oplossing. Bekijk het aanbod, de Q&A en rubrigo.nl.

Er zijn vast meer oplossingen, maar daar heb ik nu (nog) geen zicht op. En voor de goede orde: ik word niet betaald hiervoor.

Q&A en bijgewerkte handreiking energietoeslag

Op Divosa.nl vind je vragen en antwoorden over de energietoeslag, en de bijgewerkte handreiking (22/3). Je kunt er ook de webinar van afgelopen dinsdag terugkijken.

Alles over de energietoeslag

(Dit artikel is bijgewerkt tot 25 meizie aanvullingen onderaan)

Gemeenten kunnen beginnen met uitkeren energietoeslag. Dat staat in de brief die minister Schouten op 15 maart samen met het wetsvoorstel stuurde naar de Tweede Kamer.

De wetswijziging zelf omvat slechts een paar regels. Het regelt dat gemeenten ambtshalve mogen verstrekken. En verder hebben gemeenten bij draagkrachtberekening en doelgroepafbakening dezelfde beleidsvrijheid als bij andere vormen van categoriale bijzondere bijstand. In de Memorie van Toelichting wordt wel de wens uitgesproken dat gemeenten geen vermogenstoets hanteren. In de wet wordt niet de hoogte van de toeslag genoemd, dus ook die mag je in principe zelf bepalen, eventueel gedifferentieerd naar leefsituatie. In de MvT staat nog het richtbedrag van € 200. Vorige week verhoogde het kabinet dit naar € 800.

Minister Schouten heeft het wetsvoorstel meteen ook maar naar de Eerste Kamer gestuurd met het verzoek er snel een klap op te geven.

Ondersteuning gemeenten

Op divosa.nl vind je de volgende documenten:

Budgetten per gemeente

Eerder schreef (p. 4) het kabinet al dat de toeslag wordt verhoogd van € 200 naar € 800 en dat gemeenten hiervoor € 480 miljoen extra krijgen, dus in totaal € 680 miljoen. De middelen worden bij meicirculaire 2022 aan gemeenten uitgekeerd.

Bekijk hier de budgetten per gemeente. Let op: deze heb ik zelf berekend o.b.v. een overzicht dat bij een recente circulaire zat, maar die ik helaas niet meer kan vinden. Maar je kunt het eventueel zelf nog narekenen bijvoorbeeld o.b.v. deze bijlage bij de decembercirculaire 2020 op rijksoverheid.nl. Vul op het 2e tabblad je gemeentecode in. Vervolgens zie je op het tabblad ‘bijzondere bijstand’ het bedrag dat je in 2021 kreeg uit de pot van toen €5 miljoen. Bereken het percentage en pas dat toe op de huidige pot van € 680 miljoen. Ik zie dat er soms wel afwijkingen zijn ten opzichte van ‘mijn’ berekening, maar ik kan dat helaas niet verklaren (misschien omdat er bij het relatief kleine bedrag van € 5 miljoen anders wordt afgerond?). NB. Dit is natuurlijk niet zoals het in werkelijkheid berekend wordt. De werkelijke berekening is heel ingewikkeld, omdat er rekening wordt gehouden met tientallen indicatoren (zoals inwonertal, bijstand, etc.). Maar ik ga ervan dat die indicatoren niet van het ene op het andere jaar gigantisch wijzigen.

Aanvullingen

Breaking: Energietoeslag verhoogd naar €800

De NOS meldt zojuist:

Het kabinet heeft besloten tot een pakket aan maatregelen dat de energieprijzen moet dempen om de koopkracht te verbeteren. Er is € 2,8 miljard mee gemoeid. De steun duurt in ieder geval een half jaar.

Minima krijgen een hogere tegemoetkoming via de gemeenten voor de hoge energierekening. Het eerder toegezegde bedrag van € 200 wordt verhoogd met € 600 tot een totaal van € 800. “Het is belangrijk dat deze mensen zo snel mogelijk hun geld krijgen zodat ze hun energierekening kunnen betalen”, zegt minister Van Gennip van SZW.

Aanvulling d.d. 11/3: Lees het nieuwsbericht op rijksoverheid.nl (bevat geen extra info).

Rotterdam stopt met kostendelersnorm voor jongeren tot 27 jaar

De Rotterdam | Gebouwautomatisering & klimaatbeheer | Priva

Net als bij de energietoeslag wacht Rotterdam niet op landelijke wetgeving. Minister Schouten wil de kostendelersnorm voor jongeren afschaffen per 1 januari 2023. Maar de gemeente loopt vooruit op wat in het coalitieakkoord staat en schaft al per 1 juli 2022 de kostendelersnorm af voor Rotterdammers tot 27 jaar.

Rotterdam keert vanaf half maart energietoeslag uit

Het college van Rotterdam heeft gisteren besloten niet te wachten op de wetswijziging en eerder tot uitbetaling van de energietoeslag over te gaan. Dat staat in deze raadsbrief.

De eenmalige energietoeslag van € 200 wordt in tranches toegekend aan Rotterdammers met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm:

  • Bijstandsgerechtigden ontvangen het bedrag als eenmalige gift medio maart automatisch op hun rekening. Deze Rotterdammers zullen vooraf per brief de beschikking ontvangen;
  • Rotterdamse huishoudens, waarvan de gegevens vanuit het lokale minimabeleid bekend zijn, ontvangen in de periode half maart tot half april automatisch het bedrag op hun rekening. Ook zij ontvangen dit bericht vooraf via een brief. Het gaat bijvoorbeeld dan in Rotterdam om huishoudens met AOW-tegoed, IIT of kwijtschelding afvalstoffenheffing. Daarbij spelen privacyaspecten en de wettelijke bepalingen vanuit de AVG ook een rol. Niet in alle gevallen zijn de in de administratie opgenomen persoonsgegevens ook daadwerkelijk te gebruiken voor dit doel. Daar waar dit nodig is zal het college minder stringent de privacyregels toetsen. Deze afwijking zal, indien noodzakelijk, gemeld worden aan de Autoriteit Persoonsgegevens;
  • Huishoudens aan wie de energietoeslag niet batchmatig kan worden toegekend door de gemeente, kunnen, wanneer zij voldoen aan de gestelde criteria, een beroep doen op de energietoeslag. Het daartoe in te richten digitale loket om een aanvraag in te dienen zal naar verwachting eind april
    opengaan. Het gaat daarbij onder meer om werkende armen, IOW-gerechtigden, AOW-gerechtigden zonder aanvullend pensioen en zelfstandigen met een laag inkomen.

Rotterdammers kunnen voor de laatste informatie kijken op Rotterdam.nl of bellen naar 14 010.

Update studietoeslag

In Gemeentenieuws vandaag een update over de Studietoeslag. De studietoeslag is geen bijzondere bijstand meer, maar wordt per 1 april een zelfstandige uitkering op grond van de Participatiewet. Deze kent geen vermogenstoets. Volgens mij hoef je geen beleidsregels meer te maken.

Let op, er is overgangsrecht. Als je al een hoger bedrag hebt toegekend, dan houdt betrokkene dit hogere toegekend recht voor de duur van de toekenning. Is het toegekende bedrag lager, dan moet je het verhogen.

Update gemeentelijke energietoeslag

Minister Schouten heeft vandaag het wetsvoorstel, dat nodig is om de gemeentelijke energietoeslag te kunnen verstrekken, voor advies naar de Raad van State gestuurd.

In Gemeentenieuws wordt bevestigd dat gemeenten zelf een inkomensgrens mogen bepalen, en dat er geen vermogenstoets hoeft plaats te vinden. Je mag ambtshalve verstrekken aan bijstandsgerechtigden, maar ook aan andere minima waarvan je de rekeningnummers hebt.

Bekijk de budgetten per gemeente (let op: zelf berekend, dus geen garanties). Gemeenten hoeven geen aparte financiële verantwoording aan het Rijk af te leggen.

Schouten schrijft: ‘Daarbij bezie ik nog de mogelijkheden om gemeenten bij de uitvoering van de eenmalige energietoeslag te ondersteunen, bijvoorbeeld door het opstellen van voorbeelden van beleidsregels en beschikkingen.’

Het kan dus nog wel even duren* voordat je kunt gaan uitkeren 🙁 En gezien de huidige ontwikkelingen is het zeer de vraag hoeveel zoden €200 aan de dijk zet. De PVV deed eerder deze week al een initiatiefwetsvoorstel om het bedrag te verhogen naar €600.

Wat kun je nu al doen

Wacht niet op het landelijke beleidskader, maar kijk wat je nu al kunt doen. En kijk even wat Platform31 te bieden heeft:

Aanvulling: de VNG verzoekt SZW om gemeenten de mogelijkheid te geven om te anticiperen.

Den Haag innoveert verder

Den Haag innoveert in schuldhulpverlening, schreef ik ruim een jaar geleden. In een voortgangsbrief kijkt de gemeente nu terug en vooruit op het armoede- en schuldenbeleid. Vorige week bood het college de brief aan aan de gemeenteraad, Koningin Máxima en minister Schouten. Er staan een paar interessante initiatieven in.

Nieuw is de individuele bijzondere bijstand voor de hoge energierekening (p. 10).

Wil je dit in jouw gemeente ook? Ik heb wat collegebesluiten, werkinstructies e.d. liggen waarmee je dit in jouw gemeente snel kan invoeren. Den Haag deed dit overigens zónder collegebesluit. Kan ook prima.

Een ander initiatief – niet nieuw – is de Helpdesk Geldzaken (p. 5). Bekijk ook het filmpje op helpdeskgeldzaken.nl. Door de adviezen en besparingen, op 31 laagdrempelige locaties in de stad, neemt het besteedbaar inkomen toe met gemiddeld €50 per maand.

Nieuw, en volgens mij uniek in Nederland, is verder het Perspectiefkrediet voor ondernemers (p. 18).

Een initiatief waar we waarschijnlijk meer van gaan horen is de Rode Knop (p. 23).

Niet te verwarren met de Blauwe Knop.

Een niet-uitputtend overzicht van overige initiatieven, oud en nieuw:

  • Bestrijding menstruatiearmoede (p. 9)
  • Betere mondzorg voor minima en daklozen (p. 9)
  • Financiële ontzorging van statushouders (p. 11)
  • Schuldenrechter en samenwerking met bewindvoerders (p. 12)
  • Mondkapjes en zelftesten (p. 14)
  • Ooievaarspas (p. 14)
  • Heldere en eenvoudige communicatie, o.a. met Steffie (p. 15)
  • Gemeenten mogen niet zomaar bestanden koppelen om het voor inwoners gemakkelijk te maken om minimaregelingen aan te vragen. De gemeente wil een platform/systeem ontwikkelen waarbij inwoners zelf digitaal de gegevens kan verzamelen en versturen die nodig zijn voor een aanvraag voor minimaregelingen. In overleg met de VNG en andere (G4) gemeenten wordt hard gewerkt aan een oplossing voor dit probleem (p. 16).
  • Maatwerkbudget en Doorbraakmethode (p. 18)
  • Vroegsignalering. In 2022 starten pilot met ’treintjes’ van signalen binnen dezelfde maand. Bijvoorbeeld: reageert iemand niet op de kaart, dan wordt zij na 1 week gebeld, wordt er niet opgenomen dan sturen we een whatsapp, als er dan nog geen reactie is, starten we een huisbezoek om financiële hulp te bieden (p. 25).
  • Schuldhulp voor jongeren, flyer Regel je shit, Saldobaas app, Schuld zero bijeenkomsten en Jongerenperspectieffonds (p. 27)
  • Schuldenvrij uit detentie (p. 29)
  • Pilot vrouwenopvang en schulden (p. 30)
  • Meer vroegsignalering: we werken samen met werkgevers, schuldeisers en uitkeringsinstanties om schulden te voorkomen en op te lossen. Bij Geldzaken070 melden deze organisaties hun klanten met geldzorgen, met toestemming van die klant (p. 36).

Illustratie in de voortgangsbrief

Memes, 🤖, and Generators: THIS IS YOUR SON
 IT'S BEEN FAMILY
 FOR GENERATIONS
 NEA

€200 miljoen voor gemeentelijke energietoeslag wordt verdeeld volgens verdeelsleutel bijzondere bijstand

Dus niet volgens de verdeelsleutel energiearmoede die EZK hanteerde voor Ondersteuning aanpak huishoudens met energiearmoede (vanaf p. 6).

Bekijk hier de budgetten per gemeente (linker kolom). Zelf berekend, dus geen garanties.

Naar verwachting wordt ‘deze week of volgende week’ het landelijk beleidskader gepubliceerd. Houd dit blog in de gaten.

Zelftesten en mondkapjes voor minima

Zelftest voor studenten geen succes: half miljard euro op het spel

Vanaf 14 februari stelt het ministerie van VWS gratis antigeenzelftesten en mondkapjes beschikbaar aan gemeenten. Het is de bedoeling dat gemeenten die geven aan mensen met lage inkomens of in bepaalde wijken.

Meer informatie vind je op rijksoverheid.nl en in de brief die jouw wethouder eerder deze week kreeg van het ministerie van VWS.

Aanvulling d.d. 25/2: In Gemeentenieuws lees je hoe je kunt bestellen als je de brief van aan de wethouder niet kunt vinden.

Relatief veel armoede onder mensen met migratieachtergrond; check de cijfers op gemeente- en wijkniveau

KIS presenteerde eerder deze week de Wijkmonitor met cijfers over o.a. inkomen, migratieachtergrond, opleidingsniveau en leefomstandigheden op gemeente- en wijkniveau.

Op het gebied van arbeid en inkomen ziet KIS zorgwekkende leefomstandigheden van mensen afkomstig uit Eritrea en Syrië. Zo is het percentage werkzoekenden onder mensen met een Syrische achtergrond 55%, en met een Eritrese achtergrond 43%. Ter vergelijking: het percentage werkzoekenden zonder migratieachtergrond (15-65 jaar) was 3,9% in 2019. Hoge percentages, ook al is dat voor een groot deel te verklaren uit de forse nieuwe instroom van asielzoekers uit deze landen vanaf 2015. Het is ook hoger dan onder inwoners met een Marokkaanse achtergrond, die op hun beurt (met ruim 16%) vier keer vaker werkzoekend zijn dan gemiddeld.

Gemeentelijk armoedebeleid

‘De cijfers kunnen een aanleiding zijn voor accenten in het gemeentelijke armoedebeleid’, zegt KIS. ‘De cijfers maken bijvoorbeeld duidelijk dat de armoede het grootst is onder mensen met een Syrische achtergrond, maar dat zij relatief weinig gebruik maken van schuldsanering. Cijfers in de monitor zijn natuurlijk beschrijvend en geven geen verklaringen, maar het is bekend dat statushouders een groot risico lopen om in problematische schulden te geraken. Vaak starten ze bijvoorbeeld al met schulden, omdat er schulden zijn gemaakt om de reis naar Nederland te bekostigen. En om de lessen voor het inburgeringsexamen te betalen sluiten statushouders een lening af bij DUO. Mogelijk is de schuldsanering niet voldoende bekend bij statushouders die relatief kort in een gemeente gevestigd zijn.’

Landelijke cijfers en analyse

Lees het onderzoeksrapport met alle landelijke cijfers en bevindingen.

Volgende week meer duidelijkheid over kaders gemeentelijke energietoeslag

Wachten – luciennedraaijer

Volgende week dinsdag 1 februari vindt er een Bestuurlijk Overleg Energiearmoede plaats waarin SZW, VNG en Divosa het landelijk kader voor de gemeentelijke energietoeslag vaststellen. Divosa zal er vanuit deze pagina naar verwijzen. Je vindt er straks ook info over de ondersteuning die Divosa biedt bij de implementatie. En uiteraard lees je alles ook op dit blog.

Tegemoetkoming in de energiekosten

Energiearmoede gedetailleerd in kaart gebracht door TNO

Later deze maand komt SZW met een landelijk kader voor de gemeentelijke energietoeslag voor minima. Veel gemeenten doen nu al wat voor minima met bijvoorbeeld een failliete leverancier of variabel tarief. Een niet-uitputtend overzicht:

  • Voucher voor aanschaf energiebesparende producten. Vanuit de regeling reductie energiegebruik woningen – RREW (1/2021) en/of de € 150 miljoen (9/2021). Vaak wordt een bedrag van rond de € 70 gehanteerd.
  • Beschouw het faillissement van een energieleverancier of de bovengemiddelde stijging bij variabele tarieven als ‘bijzondere omstandigheden’ zoals bedoeld in art. 35 Participatiewet. En betaal het verschil dus uit de individuele bijzondere bijstand. O.a. Utrecht en Den Haag doen dit. Van een aantal gemeenten heb ik collegebesluiten, raadsbrieven, werkinstructies e.d. liggen, mocht je geïnteresseerd zijn.
  • Generiek € 180 extra voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Het college van Eindhoven wil dit doen door de Meedoenbijdrage te verhogen. Dit is vooruitlopend op de landelijke regeling en komt daar bovenop. Haarlem doet iets vergelijkbaars.
  • Vergoeding vanuit een gemeentelijk noodfonds of Maatwerkbudget, als je dat hebt. Of maak een tijdelijke maatwerkvoorziening ‘schrijnende energiearmoede’ zoals ‘s-Hertogenbosch dat eind vorig jaar deed.
  • Vraag, faciliteer en/of financier een particulier fonds om energiekosten te vergoeden, zoals in Ommen.
  • Adviseer inwoners over hun energiecontract, bijvoorbeeld via Voorzieningenwijzer of Gezondverzekerd.
  • Betaal de rente op de lening bij het Nationaal Warmtefonds, zoals Den Haag.

Sowieso wel handig om op de gemeentelijke website een pagina te maken met alle regelingen en initiatieven, inclusief aankondiging van de landelijke regeling.

Leiden bestrijdt negatieve gevolgen coronacrisis

Leiden, Stad van Ontdekkingen | Visit Leiden

Het Leidse college stelde vorige week het Programma Social impact 2022-2023 vast. Het programma moet de negatieve sociale en maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis beperken. Er zijn 4 doelen:

  1. Vergroten van gelijke kansen
  2. Voorkomen en verminderen van geldzorgen
    • Vroegsignalering: meer huisbezoeken en meer aandacht voor jongeren en ondernemers;
    • Aanpak energiearmoede;
    • Aanpak generatiearmoede;
    • Sport en cultuur voor minima;
    • Extra begeleiding in het vinden van (nieuw) werk via re-integratie en (om)scholing
  3. Verbeteren van fysieke en mentale gezondheid
  4. Verbeteren van taalvaardigheden en digitale vaardigheden

In januari buigt de gemeenteraad zich nog over de begroting van €5,5 miljoen.

Na de kerstvakantie werk ik niet meer voor deze leuke, ambitieuze gemeente 🙁 In 2017 startte ik als projectleider vroegsignalering. Daarna was ik met wat tussenpozen beleidsmedewerker armoedebeleid en beleidsmedewerker schuldhulpverlening. Vanaf 1 januari werk ik vooral voor de NVVK. Maar ik hoop ook nog een paar uurtjes bij een gemeente te kunnen werken.

Mondkapjes en zelftesten voor minima

Zelftest voor studenten geen succes: half miljard euro op het spel

Het ministerie van VWS stelt via gemeenten gratis mondkapjes en zelftesten beschikbaar aan inwoners met een laag inkomen. De verwachting is dat deze in januari geleverd worden. Momenteel worden de voorbereidingen getroffen voor de logistiek. Zodra hierover meer bekend is publiceert de VNG het op coronaforum en vng.nl.

In de Kamerbrief van 14 december jl. staat dat in 30 gemeenten (blz. 103) mogelijk alle inwoners gratis mondkapjes en zelftesten krijgen.

Heerlen gaat voor duurzame oplossing en één generatie aanpak

De Heerlense gemeenteraad heeft zojuist het Beleidsplan armoede en schulden 2022-2025 vastgesteld. Unaniem, dus daar ben ik als penvoerder best trots op.

Heerlen kleurt al jaren donkerrood op de armoedekaart. Gelukkig gaat het de laatste jaren beter, maar er is nog veel werk te verzetten.

Het beleidsplan staan maatregelen die de komende jaren direct effect zullen hebben. Maar voor echt structurele veranderingen is een meer omvattende aanpak nodig. De één generatie aanpak voor Heerlen-Noord is daar een voorbeeld van.

Één generatie aanpak

Heerlen-Noord is een van de 16 gebieden in Nederland met de grootste armoede- en schuldenproblematiek en waar het Rijk actief stuurt op stedelijke vernieuwing. Voor Heerlen-Noord is een ambitieus plan gemaakt om de wijk in 25 jaar (één generatie) op het landelijk gemiddelde te krijgen.

Coalitieakkoord over armoede en schulden

De highlights uit het zojuist gepresenteerde Coalitieakkoord:

(Ik heb alleen de zinnen drastisch ingekort, zonder de strekking onderuit te halen. Denk dus niet ‘Martijn je hebt de toelichting weggelaten’, want die toelichting is er simpelweg niet)

  • €500 mln per jaar voor hervorming arbeidsmarkt, re-integratie en aanpak armoede en schulden.
  • Kabinet zet eerste stappen om de toeslagen af te schaffen. Bij huurtoeslag wordt eerder al de maximale huurgrens afgeschaft en overgestapt naar een systeem van normhuren op basis van inkomen.
  • Verhoging minimumloon, stapsgewijs met 7,5%. Uitkeringen blijven gekoppeld en stijgen dus mee. Ouderen krijgen een hogere ouderenkorting.
  • Lastenverlichting van €3 miljard, vooral voor lage- en middeninkomens, werkenden en gezinnen.
  • Er komt een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle zelfstandigen, die zo wordt vormgegeven dat oneerlijke concurrentie en te grote inkomensrisico’s voor individuen worden voorkomen. In het Pensioenakkoord en eerdere miljoenennota’s stond al dat een basisarbeidsongeschiktheidsverzekering verplicht wordt.
  • Zelfstandigenaftrek wordt vanaf 2023 met stappen van €650 teruggebracht tot €1.200 in 2030. Zelfstandigen worden gecompenseerd via hogere arbeidskorting.
  • Verruimen bijverdiengrenzen in de Participatiewet.
  • Inwonende jongvolwassenen tot 27 jaar tellen niet langer mee als kostendeler voor de uitkering.
  • We nemen maatregelen om het aantal kinderen dat in armoede opgroeit in 4 jaar tijd te halveren. Dit is een stuk ambitieuzer dan het vorige kabinet dat in een periode van 15 jaar (2015-2030) tot een halvering wilde komen (red.).
  • Elke 4 jaar wordt vastgesteld of het sociaal minimum toereikend is.
  • Extra inzet op financiële educatie, preventie en vroegsignalering,
  • Mensen krijgen meer ruimte om een reserve aan te houden. (Ook) hier staat helaas geen toelichting bij (red.).
  • Verkorting duur van schuldhulptrajecten.
  • Verbetering toegang tot Wsnp.
  • Strengere eisen aan beschermingsbewindvoerders.
  • Maximering verhogingen, rente- en incassokosten.
  • Betere, verantwoorde overheidsincasso met oog voor menselijke maat.
  • Doorverkoop van schulden als verdienmodel wordt tegengegaan.

Zonder borg overstappen naar goedkope energieleverancier

Via Gezondverzekerd vergelijkt BS&F zorgverzekeringen voor minima in jouw gemeente. Vanwege de stijgende energiekosten is Gezondverzekerd uitgebreid met de mogelijkheid om energieleveranciers te vergelijken. Ze hebben bovendien afspraken gemaakt met energieleveranciers zodat inwoners direct worden toegelaten en geen borg hoeven te betalen.

Gemeenten die gebruikmaken van Gezondverzekerd kunnen zonder meerkosten gebruikmaken van dit aanbod. Lees meer.

Breaking: categoriale bijzondere bijstand voor energiekosten

Huishoudens met een laag inkomen krijgen eenmalig ongeveer € 200 aan categoriale bijzondere bijstand als tegemoetkoming voor de stijgende energieprijzen. Daarvoor wordt € 200 miljoen vrijgemaakt. Dit schrijft staatssecretaris Wiersma in een brief aan de Tweede Kamer.

Het is een generieke regeling met weinig beleidsvrijheid voor gemeenten. Bijstandsgerechtigden ontvangen het bedrag automatisch. Andere groepen kunnen zich bij de gemeente melden. Om deze groep te informeren wordt samen met de VNG en Divosa publiekscommunicatie opgezet. Er is geen vermogenstoets. Ik vermoed dat gemeenten wel zelf inkomensgrenzen mogen bepalen, zodat ze ‘kunnen aansluiten bij het gemeentelijk minimabeleid’.

Ook huishoudens met schulden hebben direct profijt van de tegemoetkoming. Op een tegemoetkoming via de bijzondere bijstand geldt namelijk een beslagverbod.

Planning

Het besluit vereist een wetswijziging. Die zal zo snel mogelijk worden ingediend. Daarnaast zal het kabinet samen met de VNG en Divosa een uniforme uitvoering – ten aanzien van de doelgroep en het richtbedrag – zoveel mogelijk bevorderen door het opstellen van (niet-bindende) richtlijnen. De kaders hiervan volgen zo mogelijk nog dit jaar. Het streven is om in het eerste kwartaal van 2022 te starten met het uitkeren van de tegemoetkoming.

Financiën en verantwoording

De € 200 miljoen wordt via de algemene uitkering van het gemeentefonds aan gemeenten verstrekt. De uitvoering via de categoriale bijzondere bijstand impliceert dat er geen verantwoording aan het rijk over de besteding van de middelen hoeft plaats te vinden. Ik weet niet welke verdeelsleutel wordt gehanteerd. Zie hier de budgetten per gemeente met de verdeelsleutels bijzondere bijstand respectievelijk energiearmoede. Heb ik zelf berekend, dus geen garanties!

Andere energieregelingen

Naast deze € 200 miljoen voor gemeentelijke inkomensondersteuning is er € 150 miljoen voor energiebesparende producten en energieadvies. Dat budget gaat ook naar gemeenten. In de nota van wijziging vind je vanaf p. 6 een toelichting en de budgetten per gemeente. Hierbij is overigens de verdeelsleutel energiearmoede gebruikt.

Daarnaast is er de verlaging van de energiebelasting. Deze verlaging is generiek, dus niet alleen voor minima. Voor een huishouden met een gemiddeld verbruik scheelt dit ongeveer € 400 op jaarbasis.