Maatwerkbudget

Hulpverleners in de wijk moeten inwoners met complexe en urgente sociale problemen beter en eerder kunnen helpen. Dit schrijft staatssecretaris Van Ark van SZW aan de Tweede Kamer. Van Ark start samen met gemeenten, landelijke uitvoeringsorganisaties en de ministeries van VWS, J&V, BZK en OCW een aanpak waarbij sociaal werkers ruimere bevoegdheden krijgen om hulp op maat te bieden.

De partijen onderzoeken of sociaal werkers in dringende gevallen, als inwoners vastlopen, kunnen afwijken van de regelgeving. Daarnaast bekijken ze de optie om gemeenten een time-outmogelijkheid te geven als oplossingen uit zicht raken doordat te veel partijen betrokken zijn bij één probleemhuishouden. Een dergelijke time-out moet verdere escalatie van problemen voorkomen, zoals bijvoorbeeld een huisuitzetting. Ook komt er een landelijk escalatieteam dat doorbraken kan forceren in situaties waarin dat lokaal niet is gelukt.

Afbeeldingsresultaat voor maatwerkbudget

Tien gemeenten gaan proefdraaien met de nieuwe aanpak, zo schrijft Van Ark. Een goed initiatief, lijkt me. Maar ik zou als gemeente niet op wachten op de resultaten. Je kunt nu al aan de slag met een lokaal escalatieteam of een ‘maatwerkroute‘ zoals de collega’s van Instituut Publieke Waarden het noemen. Hanteer de Omgekeerde Toets. En creëer een maatwerkbudget voor wijkteams, zodat je niet discussie krijgt over vanuit welke koker de hulpverlening of voorziening betaald moet worden, maar snel en gericht boter bij de vis kan doen.

In Leiden starten we per 1 juli met het maatwerkbudget. We keken de kunst af bij de volgende gemeenten: Almere, Amsterdam, Breda, Capelle aan den IJssel, Dordrecht, Eemnes, Eindhoven, Enschede, Groningen, Haarlem, Haarlemmermeer, Helmond, ’s-Hertogenbosch, HetBildt, IJsselstein, Lansingerland, Leeuwarden, Mook en Middelaar, Noordoostpolder, Purmerend, Reeuwijk, Reusel-De Mierden, Rotterdam, Terschelling, Tilburg, Utrecht, Wormerland, Zaanstad, Zuidplas, Zwolle.

Ga je aan de slag met een maatwerkbudget, lees dan ook:

Problematiek op basisscholen in achterstandswijken is fors

Onderzoek in opdracht van o.a. het Jeugdeducatiefonds wijst uit dat 93% van de leerlingen in achterstandswijken problemen heeft, terwijl dit in reguliere wijken 59% is.

Uit het onderzoek blijkt dat leerkrachten op scholen in achterstandswijken veel sterker het gevoel hebben dat kinderen geen gelijke kansen hebben. Volgens Hans Spekman, directeur van het Jeugdeducatiefonds, zijn de resultaten nog schokkender dan hij had verwacht.

Het Jeugdeducatiefonds biedt leerkrachten handvatten om de kansenongelijkheid te bestrijden, bijvoorbeeld door bijles, logopedie, educatieve uitstapjes, opvoedondersteuning of sociale vaardigheidstrainingen te bekostigen. Gemeenten kunnen het fonds financieel ondersteunen.

Gedrag bepalender voor financiële problemen dan inkomen

27% van de huishoudens weet niet of ze recht hebben op tegemoetkomingen zoals toeslagen. Van de huishoudens met een laag inkomen weet 1 op de 6 dit niet. Dit blijkt uit het Nibud-onderzoek Geldzaken in de praktijk 2018-2019. Van de werkenden met wisselende inkomsten maakt 34% geen gebruik van tegemoetkomingen. Het Nibud vermoedt dat veel van hen onnodig geld laten liggen.

Het rapport specificeert niet om welke tegemoetkomingen het gaat en of het bijvoorbeeld ook om gemeentelijke tegemoetkomingen gaat. Van de gemeentelijke regelingen zoals bijzondere bijstand en kwijtschelding gemeentelijke belastingen weten we al wel dat deze veel minder bekend zijn bij de doelgroep dan bijvoorbeeld de landelijke zorgtoeslag en huurtoeslag.

In hetzelfde rapport staat ook dat het percentage huishoudens dat moeite heeft met rondkomen, weer op hetzelfde niveau is als voor de economische crisis. Net als in 2009 zegt nu 38% van de huishoudens moeite met rondkomen te hebben. Moeilijk of makkelijk rondkomen heeft niet alleen met de hoogte van het inkomen te maken. Ook mensen met lage inkomens zijn in staat om makkelijk rond te komen. Hoe je met geld omgaat, je financiële gedrag, is bepalender voor je financiële situatie dan de hoogte van het inkomen. Degenen die van huis uit hebben geleerd met geld om te gaan kunnen makkelijker rondkomen. Net als mensen die bedachtzaam zijn bij hun aankopen, sparen en een geordende administratie hebben.

Actieagenda Utrechters schuldenvrij

De gemeente Utrecht lanceerde eind maart de Actieagenda Utrechters Schuldenvrij. De actieagenda is een gezamenlijk product van vele organisaties en inwoners in Utrecht. Met alleen al dit jaar zo’n veertig acties wil de gemeente ervoor zorgen dat over een paar jaar meer Utrechters kunnen rondkomen en meedoen.

Met deze keer niet alleen mijn complimenten voor de inhoud, maar ook voor de vorm!

@Sandra Schoenmakers, bedankt voor het doorsturen!

Nieuwe Alliantie bestrijdt kinderarmoede

Meer dan 100 organisaties – waaronder gemeenten – onderschreven dinsdag de belofte dat er in 2030 geen kinderen meer opgroeien in armoede. Met de ondertekening van een convenant verplichten zij zichzelf daaraan een actieve en concrete bijdrage te leveren.

Zo doneert Aldi brood aan scholen, integreert Ingrado signalering van kinderarmoede in de aanpak voor schoolverzuim, biedt Zwitsal gratis producten aan arme gezinnen en helpt Menzis gezinnen met afbetalingsregelingen.

De ondertekening van het convenant was de officiële start van de Alliantie Kinderarmoede; een publiek-privaat maatschappelijk offensief dat samenwerkingen opzet om nieuwe, creatieve en slimme oplossingen te bedenken.

Het is een initiatief van Alles is Gezondheid, Missing Chapter Foundation en het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ). Organisaties en gemeenten die hun bijdrage willen leveren, kunnen zich aanmelden via www.alliantiekinderarmoede.nl. Daar vind je ook meer informatie over alle partners en hun bijdrage.

Nieuw armoede- en schuldenbeleid Staphorst

Afbeeldingsresultaat voor staphorst boerderij

De gemeenteraad van Staphorst heeft gisteravond het Beleidsplan Op weg naar een werkend armoedebeleid aangenomen. Ik was penvoerder en blij dat het plan met algemene stemmen werd aangenomen. Met het beleidsplan voldoet de gemeente ook aan de wettelijke verplichting om ten minste 4-jaarlijks het schuldenbeleid door de raad te laten vaststellen. Het beleid rust op vijf pijlers:

  1. Vroegsignalering en preventie
  2. Zelfredzaamheid versterken
  3. Inkomensondersteuning
  4. Schuldhulpverlening
  5. Aanpak kinderarmoede

Energiearmoede

Energie wordt de komende tijd ongetwijfeld in veel gemeenten een belangrijk thema in het armoedebeleid.

Lage inkomens zijn tussen de 40 en 60% van hun inkomen aan huur en energiekosten kwijt, stelt de Woonbond.* Lage inkomens zijn de dupe van het klimaatbeleid, zo blijkt uit studie van het CPB. Het PBL rapporteerde onlangs dat ruim 900.000 huishoudens een relatief groot deel van hun inkomen uitgeven aan energie of het risico lopen dat zij hun woonlasten inclusief energie niet kunnen betalen. ‘Dit betreft voornamelijk huishoudens binnen de laagste inkomensgroep.’ Dat is niet per se iets nieuws, want dat concludeerden we 10 jaar geleden ook al. Maar met de klimaatdoelstellingen hebben we nu wel een opgave om te voorkomen dat het probleem groter wordt.

Vandaag was het een onderwerp tijdens de G40 Netwerkdag. We werden gewezen op de website energiearmoede.nl. Daar vind je o.a. een overzicht van interventies en materialen die je direct kunt gebruiken. Als je met trefwoord energie zoekt op mijn blog, vind je nog meer voorbeelden.

Discussie ging vandaag ook over de vraag wie dit gaat betalen: de burger, gemeenten, het rijk, woningcorporaties of …?

* Naschrift d.d. 18-3-2019: het Nibud meldt vandaag dat hurende bijstandsgerechtigden ongeveer de helft van hun inkomen besteden aan vaste lasten.

Subsidie voor onderzoek beschikbaar voor gemeenten en kennisinstellingen

Subsidieregelingen Provincie en Rijksoverheid

Hoe kunnen we armoede bestrijden, het aantal mensen met problematische schulden terugdringen en mensen met schulden effectiever helpen?

Er is €3 miljoen beschikbaar om deze vragen te onderzoeken. Gemeenten, kennisinstellingen en andere geïnteresseerde maatschappelijke partijen kunnen van 9 maart tot 23 april 2019 bij ZonMw een motivatiebrief indienen. Lees meer.

Van werkenden loopt zzp’er meeste risico op armoede

Zzp’ers lopen vaker dan werknemers en zelfstandigen met personeel (zmp’ers) risico op een inkomen onder de lage-inkomensgrens, zo meldt het CBS. Bij 9 van de 10 werkenden met risico op armoede gaat het om deeltijders.

Van de werkenden maakte in 2017 2,5% (188.000 personen) deel uit van een huishouden met een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Dit percentage is vrijwel onveranderd ten opzichte van 2016. Onder zelfstandigen zonder personeel nam het armoederisico wel toe: van 8,1% naar 8,6%.

Factoren die het risico op armoede verhogen:

  • Niet-westerse achtergrond
  • Eenouder of alleenstaand
  • Lage opleiding

Tweede Kamer en VNG

Op 7 maart is er in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek over werkende armen. De VNG maakte daarvoor het position paper Gemeenten: een toekomst zonder werkende armen met acht actiepunten waaronder:

  1. Help gemeenten om het bereik te vergroten;
  2. Neem belemmeringen in privacy en gegevensuitwisseling weg: dit maakt outreachend werken makkelijker.

Lees ook nog even: Gemeenten besteden weinig aandacht aan werkende armen (okt. 2018) en Alle hens aan dek om zelfstandig ondernemers met schulden te helpen (Silvia Bunt, dec. 2018). En bekijk op Statline hoeveel werkende armen jouw gemeente telt.

Schaamte kan armoede in stand houden

Wie weinig te besteden heeft of in de schulden zit, gaat door schaamte gedrag vertonen waardoor de armoede in stand blijft en zelfs erger wordt. Dat concludeert sociaal psycholoog Arnoud Plantinga in zijn dissertatie.

Volgens Plantinga schaamt 1 op de 7 Nederlanders zich voor zijn of haar financiële situatie. De schaamte uit zich in stress, gepieker en het gevoel de controle kwijt te zijn. Deze groep betaalt rekeningen ook minder vaak op tijd en laat vaker rekeningen ongeopend om niet met hun geldzorgen geconfronteerd te worden. Ze zijn meer geïnteresseerd in statusverhogende aankopen. Ook zijn ze passiever, zoeken ze minder contact met anderen en hebben minder mensen om zich heen die hen zou kunnen helpen. Zij komen zo in een vicieuze cirkel terecht.

Aanbevelingen voor gemeenten

Plantinga geeft in Binnenlands Bestuur aanbevelingen voor gemeenten: ‘Zij moeten actief de boer op met hun minimaregelingen, omdat mensen met geldproblemen vaak geneigd zijn zich terug te trekken. Ook is het bij deze groep vanwege het risico op vereenzaming dus extra belangrijk om te waken voor vermindering van de sociale contacten. Vanwege de schaamte, is het naar verwachting een goed idee om de eerste hulpcontacten op anonieme wijze mogelijk te maken. Ook vind ik het gebruik van positieve rolmodellen interessant. Amstelveen presenteert filmpjes over een minimagezin en de manieren waarop dat gezin rondkomt. Dat vind ik een mooi voorbeeld van een manier waarop schaamte kan worden weggenomen.’

Eerder schreef ik al over de start van de campagne Niets extra’s? Niets om je voor te schamen in Aalsmeer.

Hoogleraar Gezondheidsbeleid Maria Jansen en de markante onderzoeker René Gabriels – ik had ooit les van hem – trokken eerder een beetje een vergelijkbare conclusie als Plantinga (filmpje).

Een kaartje versturen, kleine moeite groot effect

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) zoekt rond schuldenproblematiek actief de samenwerking met gemeenten. In de gemeenten waar ikzelf actief ben, is de samenwerking rond bijvoorbeeld vroegsignalering heel prettig.

In diverse gemeenten geeft de SVB signalen door aan schuldhulpverleners of wijkteams als er beslag wordt gelegd op AOW of Anw. De SVB mag dat vanwege de privacywetgeving alleen doen met toestemming van de klant. Het lukt medewerkers van de SVB echter niet altijd om de klant te bereiken, bijvoorbeeld omdat er geen (actueel) telefoonnummer is. Om klanten toch te bereiken, bedachten ze de deels handgeschreven ansichtkaart. Hij valt op, komt persoonlijk over en is niet bij voorbaat beladen. Sommige klanten in een schuldensituatie openen geen enveloppen van instanties.

En het blijkt te werken! Ongeveer 70% van de klanten die de ansichtkaart ontvangt, neemt telefonisch contact op. De ansichtkaart wordt nu breder binnen de SVB ingezet, bijvoorbeeld bij het terugdringen van niet-gebruik AOW. En steeds meer gemeenten volgen het voorbeeld.

Versnipperd

Van mijn voornemen om het in 2019 iets rustiger aan te doen, is tot nu toe niet veel terechtgekomen. Mijn laatste blog dateert van 21 december en ik heb inmiddels een flinke stapel nieuws op de plank liggen. In dit artikel even de belangrijkste zaken:

De schuldenaanpak van gemeenten is te versnipperd, zeker waar het gaat om bijstandsgerechtigden met schulden, concludeert Panteia. Door met signaleringsvragenlijsten te werken, kunnen bijstandsconsulenten meer gestructureerd doorvragen. Afdelingen werk en inkomen en armoede en schuldhulpverlening stellen soms tegenstrijdige eisen aan burgers. De gegevensuitwisseling schiet tekort, en dan vooral als de schuldhulp door een externe partij wordt verzorgd. Daarbij wordt vaak gewezen op privacywetgeving. De kennis over schulden en schuldhulpverlening schiet ook nog tekort bij veel afdelingen werk en inkomen. Ik voeg er graag nog aan toe: ga eropaf als er beslag wordt gelegd op bijstand, of geef het signaal door aan de schuldhulpverlening #vroegsignalering.

Het kabinet reageerde op 21 december op het rapport Knellende schuldenwetgeving. In dit document zet staatssecretaris Van Ark de 50 aanbevelingen en reacties overzichtelijk op een rij. Ik ontwaar voor gemeenten geen relevante, vermeldenswaardige toezeggingen of voorstellen voor een nieuwe aanpak, bijvoorbeeld m.b.t. meewerkplicht en reactietermijnen voor schuldeisers (aanbevelingen 2-4), verbreding vroegsignaleringsmogelijkheden (5), minnelijke regeling van boetes en fraudeschulden (15-20 en 38), aansluiting minnelijk-Wsnp (23-28) en beschermingsbewind (29-37). Regelmatig is de reactie dat meer onderzoek moet worden gedaan. Het initiatief om gemeenten aan te sluiten bij de Verwijsindex Schulden (14) laat het kabinet bij de NVVK liggen. Bij aanbeveling 29 lees ik dat het wetsvoorstel adviesrecht naar verwachting in de eerste helft van 2019 bij de Tweede Kamer wordt ingediend.

Afgelopen maandag informeerde Van Ark de Tweede Kamer over de voortgang rond de Rijksincasso (Actielijn 3 van het Actieplan brede schuldenaanpak). Divosa concludeert dat het voorlopig bij veel onderzoek, analyse en gesprekken blijft.  Komend voorjaar stuurt Van Ark haar eerste voortgangsbrief over de stavaza rond het Actieplan Brede Schuldenaanpak.

Vorige week was er n.a.v. Kamervragen veel te doen over het uitstel van de Wet vereenvoudigde beslagvrije voet. Zie bijv. NOS en Binnenlands Bestuur. Al op 16 oktober las ik over het uitstel in een bijzin van een Kamerbrief.

Het lectoraat Armoede Interventies heeft voor o.a. schuldhulpverleners en bijstandsconsulenten handreikingen ontwikkeld om mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) te herkennen en begeleiding te kunnen bieden.

Schouders Eronder heeft voor schuldhulpverleners filmpjes gemaakt waarin o.a. Belastingdienst, Cjib en Bureau Wsnp uitleg geven over interessante onderwerpen.

Minister Dekker (Rechtsbescherming) beperkt de gesubsidieerde advocaat voor burgers die in de schulden zitten, van wie de uitkering is afgewezen, of van wie het huurcontract is ontbonden. De minister vindt dat mensen problemen moeten oplossen buiten advocatenkantoren om, bijvoorbeeld via rechtsbijstand op een verzekeringspolis. Of ze moeten (meer) betalen voor de rechtshulp. Lees: Advocaten staken tegen bezuinigingen sociale advocatuur.

En kort nieuws uit gemeenten:

  • Aalsmeer start de campagne ‘Niets extra’s? Niets om je voor te schamen!’
  • Kindregeling Dalfsen voor minima via webshop groot succes.
  • Dierenziekenfonds in Zaanstad geen kans, dierenartsbon wel.
  • Oldambt geeft kinderen van minima fashioncheques.
  • Groningen biedt minima gratis bellen naar instanties zoals huisarts, school, bewindvoerder, advocaat, etc.

Geld en geweld

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is geld-en-geweld.jpg

Ik heb al een tijdje het boek Geld en Geweld op mijn leesplankje liggen, maar was er nog niet aan toegekomen er iets over te schrijven. RTLNieuws had daarvoor al wel tijd gevonden: Mishandelde vrouwen hebben vaak schulden: ‘Ik deed alles om hem te pleasen’ en Zorg+Welzijn ook: ‘Hulpverleners moeten over de schutting van hun eigen expertise kijken’.

Kwetsbare gezinnen en (jong)volwassenen die geweld in een afhankelijkheidsrelatie hebben meegemaakt, hebben vaak financiële problemen: chronische armoede, fikse schulden en te maken met een complex financieel systeem. Dit geeft financiële stress, zorgt voor spanningen en werkt averechts op herstel. Toch blijven deze problemen veelal onzichtbaar en hulpverleners weten zich hier vaak geen raad mee.

Geld en geweld schetst een beeld van cliënten in de geweldshulpverlening en hun complexe financiële problemen. Ook worden praktische handvatten beschreven die professionals kunnen gebruiken voor het signaleren, bespreekbaar maken, motiveren en ondersteunen van deze gezinnen en (jong)volwassenen.

Het boek is het resultaat van het project Geld en Geweld. Het richt zich op professionals in o.a. schuldhulpverlening, wijkteams, beleidsmedewerkers, bewindvoerders en schuldeisers. Er is ook een training Geld en Geweld.

Geen gezellig boek voor de Kerstdagen, maar toch maar even bestellen binnenkort!

Fonds 1818 investeert € 1 miljoen in financiële zelfredzaamheid

Voor organisaties en gemeenten in de regio Delft, Den Haag, Zoetermeer, Leiden, Westland, de Duin- & Bollenstreek en tussenliggende gemeenten:

Fonds 1818 stelt € 1 miljoen beschikbaar voor projecten die financiële zelfredzaamheid vergroten. Het project moet in ieder geval bijdragen aan een of meer van de volgende doelen:

  • het verbeteren van de samenwerking tussen partijen
  • het versterken van de vrijwilligersinzet
  • het opzetten van noodhulpbureaus
  • het verbeteren van de vroegsignalering
  • het verbeteren van de informatievoorziening

Alle informatie over deze tender staat vanaf 14 januari op www.fonds1818.nl. Organisaties kunnen tot 1 april 2019 een aanvraag indienen.

SCP: minder Nederlanders leven in armoede

AiK 2018 - headerVorige week schreef ik dat (het risico op) armoede volgens het CBS is toegenomen. Vandaag meldt het SCP dat de armoede is afgenomen.

Het verschil zit ‘m in de definitie. Het CBS gebruikte de lage-inkomensgrens, het SCP het (betere) niet-veel-maar-toereikend criterium.

Schone schijn

Must see: de documentaire Schone schijn, over zzp’ers met schulden. Deze week uitgezonden door de NPO.

Afbeeldingsresultaat voor schone schijn docu

Stijging armoede vooral door (Syrische) vluchtelingen

Het aandeel huishoudens met een inkomen onder de lage-inkomensgrens steeg vorig jaar van 7,9% naar 8,2%. Dit meldt het CBS. De stijging komt voor ruim een derde voor rekening van vooral Syrische vluchtelingen. Zij hebben een verblijfsvergunning ontvangen, maar zijn merendeels afhankelijk van een bijstandsuitkering.

Ook het aandeel huishoudens dat vier jaar of langer van een laag inkomen moest rondkomen nam toe, van 3,2% naar 3,3%. Verder zien we dat de kinderarmoede nog steeds licht daalt en dat gepensioneerden het laagste armoederisico hebben.

Huishoudens met een (langdurig) laag inkomen

‘De achterstandswijken zijn terug’

‘De achterstandswijken zijn terug. Woningcorporaties en gemeenten zien het, bewoners merken het. Elke dag. De tweedeling neemt toe, mensen met allerlei persoonlijke problemen blijven achter in wijken waar gezinnen vertrekken. Het cement van de wijk verdwijnt, meer kwetsbare huurders komen ervoor in de plaats.’ Dat zegt Aedes-voorzitter Marnix Norder in reactie op een onderzoek dat Aedes liet uitvoeren. Daaruit blijkt dat de leefbaarheid verslechtert in buurten met veel sociale huurwoningen.

Eerder dit jaar concludeerden onderzoekers: De Rotterdamwet, waarbij bewoners met lage inkomens geweerd worden uit arme wijken, is geen succes.

Recent was er veel te doen over scheefwoners. Die blijken honkvast en maken niet de stap naar de vrije sector. En dat is gezien de diversiteit misschien helemaal niet zo verkeerd.

Huurders van sociale huurwoningen (maandhuur tot 710 euro) besteden meer dan 30% van hun inkomen aan woonlasten, zo blijkt uit de Lokale Monitor Wonen 2018. Het gemiddelde Nederlandse huishouden dat in armoede leeft, spendeert zelfs 48% van zijn inkomen aan wonen, zo blijkt uit Europees onderzoek. En dan lazen we eerder deze week ook nog eens dat de verzekeringspremies hoger liggen in achterstandswijken.

Leiden gaat voor armoedebeleid op maat

Het college van de gemeente Leiden heeft gisteren het beleidsplan armoedebeleid vastgesteld. Maatwerk is daarin het sleutelwoord. Het accent verschuift van generieke inkomensondersteuning naar activering en het wegnemen van belemmeringen om mee te doen. Leiden introduceert een Maatwerkbudget dat wordt belegd bij de wijkteams. Het beleidsplan ligt nu ter inspraak en gaat daarna naar de raad.

Lees het persbericht

 

Armoedevalberekenaar

ArmoedevalMet de nieuwe Armoedevalberekenaar van Stimulansz bereken je waar voor verschillende huishoudtypes de armoedeval ligt en welke invloed de gemeentelijke regelingen hebben. En je kunt er ook het financiële effect van een voorgenomen beleidskeuze mee doorrekenen.

Er zijn overeenkomsten met de Minima Effect Rapportage van het Nibud en de Inkomens Effect Rapportage van KWIZ.

De Rekenkamer Assen publiceerde deze week een onderzoek waaruit blijkt dat de armoedeval in sommige gevallen optreedt. Lees ook nog eens Bestaat de armoedeval?

Gemeenten besteden weinig aandacht aan werkende armen

Vandaag verscheen de SCP-studie Als werk weinig opbrengt.

Het aandeel werkende armen stijgt sinds 1990. De toename in de periode 2001-2014 is vermoedelijk vooral ontstaan door achterblijvende lonen, dalende winsten en toenemende werkloosheid. Werkende zzp’ers, alleenstaanden en mensen met een migratie-achtergrond behoren vaak tot de armen. Werknemers zijn vooral arm door weinig gewerkte uren, zelfstandigen door een laag uurinkomen.

Het SCP concludeert  ook dat gemeenten in hun beleid weinig specifieke aandacht besteden aan werkende armen en niet goed weten hoe ze deze groep moeten bereiken. Er worden een paar suggesties gedaan:

  • Bereik werkenden via gemeentebladen, huis-aan-huisbladen en regionale nieuwszenders, sociale media, gemeentelijke website en ‘vindplaatsen’ als de Kamer van Koophandel, de (grotere) werkgevers, uitzendbureaus, huisarts, de school van hun kinderen, sociaal raadslieden en woningcorporaties.
  • Compenseer voor werkenden met een gedeeltelijke bijstandsuitkering de extra kosten van kinderopvang of woon-werkverkeer en laat een deel van de arbeidsinkomsten vrij.
  • Hanteer een verkorte aanvraagprocedure bij een eventuele terugval in de uitkering.

Kijk voor meer suggesties op dit blog in de rubriek Werkenden & Zelfstandigen. Vroegsignalering is in ieder geval een hele goede methode. En lees ook Bestrijding van armoede onder zelfstandigen (uit 2010, maar met nog bruikbare tips) en het hoofdstuk 4 van de publicatie Gemeentelijk Armoedebeleid (ook gedateerd, maar nog bruikbaar).

Als werkenden niet gebruikmaken van minimaregelingen is er een armoedeval en ontstaat het beeld dat je beter af bent met een uitkering. Lees bijvoorbeeld vandaag in de Telegraaf: Kennissen die niet werken zitten ruimer dan ik.

Extra geld voor bestrijding armoede en schulden

op Prinsjesdag schreef ik €8 miljoen extra voor bestrijding kinderarmoede en schulden bij jongeren. Inmiddels zijn we een stapje verder en is na de Algemene Beschouwingen deze motie aangenomen. Als ik het zo lees, ga ik ervan uit dat het geld niet naar gemeenten gaat. Ik denk €4 miljoen naar (leden van) de Vrijwilligersalliantie, misschien ook SchuldenlabNL, en €4 miljoen naar de samenwerkende partijen achter Sam& (Leergeld, Jeugdfonds Sport en Cultuur, Jarige Job en Nationaal Fonds Kinderhulp).

€8 miljoen extra voor bestrijding kinderarmoede en schulden bij jongeren

Afbeeldingsresultaat voor miljoenennota 2019In de vandaag gepresenteerde Miljoenennota zie ik niet direct nieuwe budgetten of initiatieven op het gebied van gemeentelijke armoedebestrijding en schuldhulpverlening.

In het AD lees ik wel iets nieuws! Als ik het goed begrijp, komt er eenmalig €4 miljoen voor het terugdringen van armoede onder kinderen. En ook €4 miljoen om jongeren te begeleiden om uit de schulden te komen. Of daarvan een deel naar gemeenten gaat, kan ik nog niet achterhalen.

Dit komt dan bovenop de al eerder aangekondigde decentralisatie-uitkering van €72 miljoen voor het voorkomen van schulden en bestrijden van armoede – in het bijzonder onder kinderen. Dat bedrag wordt nu genoemd op p. 283 van de bijlage bij de Miljoenennota. Bekijk nog even het volledige overzicht van armoede- en schuldenbudgetten.

Gemeentelijke aanpak zorgverzekeringsschulden

Zorgverzekeringslijn bracht in kaart wat gemeenten doen om zorgverzekeringsschulden bij burgers te voorkomen en op te lossen. De conclusie daarvan is dat gemeenten al veel doen, maar nog lang niet alle mogelijkheden inzetten en de kennis nog tekort schiet.

Afbeeldingsresultaat voor zorgverzekering

Nagenoeg alle gemeenten bieden een collectieve zorgverzekering voor minima (CZM) aan. Bijna 80% van de gemeenten draagt ook financieel bij, waardoor de premie relatief laag blijft. Gemeenten mogen de premie inhouden op de bijstandsuitkering om zo schulden te voorkomen. Dit doet nog niet de helft van de gemeenten. Als mensen al schulden hebben, is het in slechts 14% van de gemeenten mogelijk om over te stappen naar de gemeentepolis.  Een derde van de gemeenten denkt na over alternatieven voor de CZM, zoals zorgverzekering op maat. Van de gemeenten die niet nadenken over alternatieven, zegt driekwart tevreden te zijn over de CZM.

Een klein gedeelte van de gemeenten (15%) voert de Regeling Uitstroom Bijstandsgerechtigden (RUB) uit en eveneens 15% van de gemeenten zegt de RUB niet uit te gaan voeren. Een groter gedeelte (22%) geeft aan in de toekomst de RUB in te zetten. Opvallend is dat een groot gedeelte (48%) niet weet wat de plannen van de gemeente voor de RUB zijn.

Menzis en Zilveren Kruis trekken zich terug
De zorgverzekeraars Menzis en Zilveren Kruis hebben besloten om de collectieve contracten met tientallen gemeenten te beëindigen. Hierdoor moeten duizenden inwoners op zoek naar een nieuwe zorgverzekering. De PvdA heeft hierover inmiddels Kamervragen gesteld. Dit zijn de gemeenten waaruit Menzis zich terugtrekt: Eindhoven, Bunnik, De Bilt, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede, Zeist, Lelystad, Assen, Tynaarlo, AA en Hunze, Bommelwaard, Epe, Barneveld, Woudenberg, Heerde, Oldenbroek, Hattum, Almere, Amersfoort, Apeldoorn, Brummen, Weesp, Leusden, Hilversum, Stichtse Vecht, Houten, IJsselstein, Nieuwegein, Vianen en Lopik.

Divosa vindt deze ontwikkeling zorgelijk en noemt de CZM onmisbaar.

Inspiratie- en werkboek Armoede, schulden & gezondheid

Armoede en schulden kunnen een serieuze aanslag op de gezondheid betekenen. Ook omgekeerd is er een verband, want een slechte gezondheid kan leiden tot een lager inkomen, en bijvoorbeeld ook leiden tot veel kosten voor medicijnen en zorg. Het Inspiratie- en werkboek Armoede, schulden & gezondheid van Platform31 beschrijft zes voorbeelden van integrale ondersteuning op het gebied van financiën en gezondheid:

  1. Financiën op Koers (Kampen). Eén duidelijk loket voor financiële vragen.
  2. Een gezonde toekomst dichterbij (Hengelo). De aanpak is gebaseerd op de positieve psychologie en zet in op de ontwikkeling van persoonlijke capaciteiten en een duurzaam gevoel van welbevinden. Tijdens een pilot in vier buurten zijn vijftig gezinnen benaderd. Deelnemers werkten met ondersteuners gericht aan de eigen regie, het versterken van competenties en hun verbondenheid met de samenleving.
  3. De Vaart Erin (Assen). In het project worden mensen met huurachterstanden begeleid bij hun financiële problemen.
  4. De Geweldige wijk (Meppel). Het programma bestaat uit drie fasen:
    Geweldig Bedankt: verminderen van stress door armoede, door kleine zorgen en problemen te verlichten. Met een app kunnen gezinnen hulp vragen in de wijk bij dagelijkse kleine problemen.
    Geweldig Gevoel: versterken van rust en veerkracht.
    Geweldig Bezig: gemotiveerd werken aan de eigen gezondheid.
    In het project gaan kansarme gezinnen zelf met de interventies aan de slag. Ze krijgen daarbij ondersteuning van hun directe leefomgeving en begeleiding van professionals. Bekijk de animatie op de website van de Geweldige Wijk.
  5. SameNoord – de formulierenbrigade (Wijchen). Vrijwilligers helpen wijkinwoners bij het aanvragen van toeslagen en minimaregelingen en het op orde brengen van hun financiële administratie.

Verder zijn er hoofdstukken over ‘vroegopsporing’ en preventie, samenwerking, werken met vrijwilligers en ervaringsdeskundigen en monitoren en evalueren.

Kijk op dit blog ook in de rubriek Gezondheid.

Naschrift d.d. 30 augustus 2018: In vervolg op het Inspiratieboek is nu ook een Gesprekstool beschikbaar waarmee je de gecombineerde beleidsaanpak kunt realiseren. En bezoek op 7 november de Landelijke Studiedag Gezond in…

NRC dossier armoede

Misschien had je het al gezien: de NRC lanceerde in juni het Dossier Armoede. Met video’s en artikelen waaronder Zo proberen gemeenten armoede tegen te gaan.

Kabinet kondigt compensatieregeling voor gedupeerde ondernemers aan

Afbeeldingsresultaat voor bbz zelfstandigenZelfstandigen die in 2014-2016 een lening uit de Bbz als gift bij hun inkomen moesten tellen, krijgen compensatie. Dit kondigt staatssecretaris Snel van Financiën aan in een brief aan de Tweede Kamer. Sinds 2017 bestaat dit probleem niet meer, omdat de gift niet langer tot het inkomen wordt gerekend. Lees meer.

Actieplan voor mensen met een licht verstandelijke beperking

Gemeenten moeten mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) eerder herkennen en hulp op maat bieden bij schuldhulpverlening en arbeidstoeleiding, staat in de Verkenning LVB, schulden en werk. Op p. 8 staan aanbevelingen voor gemeenten:

  • Houd bij vroegsignalering en schuldpreventie rekening met deze doelgroep en maak gebruik van het landelijk kenniscentrum LVB.
  • Geef wijkteams of sociaal raadslieden de opdracht om als product aan te bieden dat mensen met een LVB altijd even contact kunnen opnemen met vragen over administratie.
  • Zoek mensen actief op als er signalen zijn.
  • Richt de aanvraagprocedure van minimaregelingen zodanig in dat mensen met een LVB deze zo zelfstandig mogelijk kunnen aanvragen.
  • Houd bij de toepassing van bijzondere bijstand rekening met het soms improductieve gedrag, zoals het onvoldoende overzien van consequenties (bijv. bijzondere bijstand geven als een rechtbank geen sanering toekent vanwege een beperkte snelheidsovertreding).
  • Koop een ontregelende schuld af als het ontstaan gerelateerd is aan de beperkingen die samenhangen met de LVB.
  • School professionals en bied een verwijskader.
  • Maak de toegang tot schuldhulpverlening laagdrempelig. Dus niet voor het eerste gesprek al vragen om formulieren te verzamelen.
  • Bied een stappenplan, zodat mensen begrijpen in welke stap ze zitten.

Diverse betrokken organisaties presenteren naar aanleiding van de verkenning het Actieplan LVB, schulden en werk. Hierin kondigen zij aan dat zij de komende twee jaar interventies en trainingen met elkaar gaan delen, pilots op gaan zetten en de bestaande basiskennis over LVB willen uitbreiden. Daarnaast moet onder andere via publieke discussies meer aandacht voor het onderwerp komen.

Decentralisatie-uitkering Schulden en Armoede | Budgetten per gemeente

Afbeeldingsresultaat voor subsidieIn de net verschenen Meicirculaire gemeentefonds 2018 staat vanaf p. 86 hoeveel jouw gemeente in deze kabinetsperiode extra krijgt vanuit de Decentralisatie-uitkering Schulden en armoede. ‘Deze uitkering moet een impuls geven aan de verbetering van de toegang tot en effectiviteit van de gemeentelijke schuldhulpverlening en aan versterking van de lokale regiefunctie van het (kindgericht) armoedebeleid.’ Het budget is niet geoormerkt. De gemeente is dus niet verplicht het in te zetten voor de bestrijding van armoede en schulden. Maar het kabinet maakt in het Interbestuurlijk Programma met de VNG afspraken over de besteding ervan.

Kijk ook nog even naar het overzicht van (overige) budgetten armoedebeleid en schuldhulpverlening 2015 – 2021.

Bestaat de armoedeval?

Marije van Dodeweerd schreef een genuanceerd artikel hierover in het tijdschrift Sprank (ook te lezen op LinkedIn).

De armoedeval houdt in dat als je inkomen stijgt, je allerlei inkomensondersteunende maatregelen verliest waardoor je onder aan de streep niets of zeer weinig extra overhoudt. Ik heb vaak gezien, dat als je gaat rekenen, de armoedeval voor de meeste typen huishoudens zeer mee blijkt te vallen. Maar in de perceptie van mensen is hij heel groot. En er zijn veel misverstanden over inkomensondersteuning. Zo wordt er (ook door werkenden) nog vaak van uitgegaan dat alleen uitkeringsgerechtigden daarvan gebruik kunnen maken, getuige bijvoorbeeld dit artikel.

De armoedeval wordt flink gedempt doordat toeslagen en gemeentelijke minimaregelingen inkomensafhankelijk zijn. En we hebben de arbeidskorting. Gemeentelijke regelingen hebben overigens een relatief kleine invloed op de armoedeval, omdat de bedragen minder hoog zijn. Je kunt trouwens door het Nibud een Minima Effect Rapportage laten maken en zo de koopkracht, armoedeval en het effect van gemeentelijke regelingen in kaart brengen.

Eén van de belangrijkste dingen die je als gemeente kunt doen om de armoedeval te beperken: zorg dat werkende minima gebruik maken van toeslagen en jouw gemeentelijke regelingen. En attendeer bijstandsgerechtigden erop dat het recht op inkomensondersteuning niet direct volledig vervalt als je boven bijstandsniveau zit.

In 2008 schreef ik de handreiking Gemeentelijk Armoedebeleid. Inmiddels behoorlijk gedateerd, maar de paragraaf over de armoedeval is nog best up-to-date. Lees op mijn blog alle artikelen over armoedeval.

Gerjoke Wilmink verlaat ons werkveld

Gerjoke WilminkHè, wat jammer. Ze stopt als directeur van het Nibud en zal waarschijnlijk ook een aantal van haar nevenfuncties afbouwen, bij bijvoorbeeld de Adviesraad NVVK en Platform Wijzer in Geldzaken. En het Landelijk Stimuleringsnetwerk Thuisadministratie waar we samen recent startten als bestuurslid. Gerjoke, we zullen je missen. Heel veel succes als directeur-bestuurder bij Alzheimer Nederland!

Budgetten armoedebeleid en schuldhulpverlening 2015 – 2021

Ik heb een overzicht gemaakt van de gemeentelijke budgetten armoedebeleid en schuldhulpverlening. Of liever gezegd: de mutaties daarin, want het is niet mogelijk om per gemeente precies aan te geven welk budget beschikbaar is. De budgetten zijn in het gemeentefonds niet afgebakend en bijna altijd ongeoormerkt. Hieronder de budgetten vanaf vertrekjaar 2010.

Het maken van dit overzicht was geen sinecure, want de circulaires en Miljoenennota’s zijn erg lastig te lezen en onderling nauwelijks vergelijkbaar. Dus voor wat het waard is:

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Regeerakkoord 2010 Bezuiniging schuldhulpverlening -20 -20 -20 -20 -20 -20 -20
Regeerakkoord 2011 Maximering inkomensgrenzen * – €40 – €40 – €40 – €40 – €40 – €40 – €40
Miljoenennota 2011 Koopkracht van bijv. chronisch zieken, gehandicapten en ouderen.  €90  €90  €90  €90  €90  €90  €90
Miljoenennota 2011 Aanpassing norm kwijtschelding en bijzondere bijstand kinderopvang  €10  €10  €10  €10  €10  €10  €10
Regeerakkoord 2012 Intensivering armoedebeleid  €90  €90  €90  €90  €90  €90  €90
Regeerakkoord 2012 Maatwerkvoorziening chronisch zieken en gehandicapten  €216  €266  €268  €268  €268  €268  €268
Intensivering armoede- en schuldenaanpak, Kamerbrief 2013 € 90 € 90 € 90 € 90 € 90 € 90 € 90
Armoedebestrijding ouderen, dec. circulaire 2016 € 3,75 € 3,75
Klijnsma-gelden aanpak kinderarmoede, dec. circulaire 2016 € 85 € 85 € 85 € 85 € 85
Decentralisatie-uitkering voorkomen schulden en bestrijding armoede – in het bijzonder onder kinderen (Schuldenaanpak)  €27  €22,5  €22,5

* Hoewel de maximering in 2013 alweer ongedaan is gemaakt, is het budget niet gecorrigeerd.

Zorgverzekering: collectief of op maat?

Zilveren Kruis besloot vorig jaar in een aantal gemeenten te stoppen met de collectieve zorgverzekering voor minima. Voor gemeenten kwam dit besluit onverwacht, wat vragen opriep over de toekomstbestendigheid van het instrument. De VNG liet daarom onderzoek doen naar de betekenis ervan voor zowel gemeenten als zorgverzekeraars.

Zowel gemeenten als zorgverzekeraars hechten veel waarde aan de minimapolis, is de belangrijkste conclusie van het onderzoek. Maar ze zien ook kansen. De polis is er nu vooral erop gericht om mensen met een kleine beurs een goede verzekering te bieden, met korting op de premie. Maar de minimapolis zou ook een rol kunnen krijgen in schuldpreventie en gezondheidsbevordering.

Zorgverzekering op maat in Emmen
Desalniettemin gooit Emmen het met de Zorgverzekering op maat over een andere boeg. Poliswijzer.nl/emmen helpt Emmenaren bij het kiezen van een verzekering die aansluit bij hun persoonlijke zorgbehoefte. Een succesfactor in de aanpak is daarnaast de één-op-éénbegeleiding bij het invullen van de vergelijkingssite. Ongeveer de helft van de mensen beëindigde hun collectieve zorgverzekering of wijzigde hun polis. Het leverde een gemiddelde jaarlijkse besparing op van € 410 per persoon.

Een interessante conclusie vind ik zelf, is dat collectief verzekerden niet meer zorg nodig hadden dan de reguliere verzekerden. Collectief verzekerden zijn bij veel minimapolissen waarschijnlijk dus oververzekerd.

Zorgverzekeringsschulden
Oproep aan gemeenten: vul de enquête in over de aanpak van zorgverzekeringsschulden in jouw gemeente. Zorgverzekeringslijn en Pieter Hilhorst doen op dit moment onderzoek daarnaar. Als je meedoet, krijg je in juni een rapportage van de resultaten.

Met apps je geldzaken op orde

Ik ben betrokken bij de ontwikkeling van een aantal apps waarmee je grip houdt op je geldzaken. Die apps schieten tegenwoordig als paddenstoelen uit de grond. Vooral voor jongeren. De apps hebben één of meer van de volgende functionaliteiten:

  • Een koppeling met je betaalrekening, zodat je met mooie taartdiagrammen ziet waar jij je geld aan uitgeeft.
  • Overzicht van minimaregelingen, toeslagen, etc. Soms ook met indicatie of je er recht op hebt.
  • Tips om te besparen of je inkomen te verhogen.
  • Reservering voor vaste lasten. In Culemborg loopt een interessant experiment met een app die het inkomen, zodra het binnenkomt, meteen op een subrekening reserveert voor betaling van bijvoorbeeld de vaste lasten. Het geld kan niet meer aan iets anders worden uitgegeven, tenzij de debiteur, rekeninghouder of schuldhulpverlener akkoord is met afwijkende besteding. Ook kan geoormerkt geld op de rekening worden gestort, bijvoorbeeld bijzondere bijstand voor een wasmachine. De ontvanger kan het geld alleen uitgeven bij bepaalde leveranciers en/of aan wasmachines.
  • Op maat gemaakt voor gemeente of regio.
  • Communiceren met schuldeisers, bijvoorbeeld over betalingsregeling.
  • Budgetbeheerachtige toepassingen: schuiven tussen potjes. En hoeveel heb ik nog te besteden deze maand?
  • Blended hulpverlening. Gekoppeld aan een website. Communiceren met een hulpverlener.
  • Nudging. Belonen van verstandige keuzes.
  • Veilig opslaan en foto’s maken van bijvoorbeeld documenten, formulieren en handtekening.
  • Aanvragen voorzieningen.
  • Beveiligde informatiestromen naar bijv. gemeente en Belastingdienst
  • Signaleren toekomstige tekorten o.b.v. data-analyse

Hieronder een overzicht van apps (en websites) die ik de afgelopen tijd tegen ben gekomen, op alfabetische volgorde. Ik ken ze niet allemaal, dus kan geen waardeoordeel geven.

Amsterdam voorziet

Bereken uw recht

  • Op www.berekenuwrecht.nl checken burgers hun recht op toeslagen. Sluit jouw gemeente aan, zodat burgers ook gemeentelijke inkomensregelingen kunnen checken en aanvragen. Het is een online tool, geen app, maar ingericht om te gebruiken met een smartphone.

Buddy App

  • App is in ontwikkeling. Kijk op www.buddypayment.nl. De moeite waard om in de gaten te houden!

Budget de baas

Bydehand

  • Online opbergkast‘ om documenten en abonnementen te beheren; hier betaal je wel iets voor als gebruiker.

Doekoe

E-training van Cijfers & Centen

Eerste Hulp Bij Schulden

Fikks

Financieel paspoort

De app gaat in opdracht van de gebruiker langs allerlei sites op zoek naar persoonlijke gegevens. Die worden in een handzaam overzicht gezet, dat weer gebruikt kan worden bij een hypotheekaanvraag, een financieel planningsgesprek of in de schuldhulpverlening.

Geldfit

Geldplannen

  • Het Nibud/Startpunt Geldzaken biedt diverse online geldplannen.

Goed Geld

Grip app

How2Spendit

  • Tips, trucs en tools via website how2spendit.nl en social media. Veelal gratis.

Huishoudboekje

Insolved

  • Online tool waarmee sneller schuldregeling kan worden getroffen met schuldeisers. Wordt tegen betaling aangeboden aan o.a. gemeenten.

Kandoor

  • Website kandoor.nl. Gratis en onafhankelijk chatten met vrijwilligers.

Krap

  • Krap.nl initiatief van gemeente ’s-Hertogenbosch.

MijnGeldzaken.nl

  • Mijngeldzaken.nl is “de eerste onafhankelijke website die u een compleet inzicht geeft in al uw geldzaken. Het is veel meer dan een huishoudboekje! U ziet hoe financieel gezond u bent en of uw dromen in de toekomst gerealiseerd kunnen worden. Ook krijgt u tips over hoe u uw financiële toekomst kunt verbeteren. Heeft u advies nodig van een expert? Financieel adviseurs zijn online om u van advies te voorzien.” Het instapmodel is gratis.

Mijnstadsbank

MoneyFit

Monnie

Nibud

Online platform

Online Schuldencoach

  • In ontwikkeling. Bekijk uitleg door schuldencoach Liselotte Maas op YouTube.

Plinkr

  • Plinkr is een platform dat hulpverleners met inwoners verbindt en hen samen helpt om de financiële thuisadministratie op orde te krijgen.

Schaarste app

Schulden.nl

  • Gratis voor mensen met schulden. Eerste hulp bij schulden, waarna verwijzing naar reguliere schuldhulpverlening. Lees mijn blog hierover.

Schulden de Baas

  • Online programma voor schuldhulpverlening waar gemeenten zich bij kunnen aansluiten. Aan de hand van vragen en opdrachten werken cliënten zelf aan een oplossing voor hun financiële problemen. De gemeentelijke schuldhulpverlener begeleidt ze hierin. Lees het artikel op mijn blog.

Schuldwisser

Schuldvrij app

Stack je money

SWF+

Tel je geld

Uit de schulden

Wijzer in Geldzaken

  • www.wijzeringeldzaken.nl is een initiatief van het ministerie van Financiën. ‘Op deze website helpen we jou met financiële vragen waar je gedurende je leven tegenaan kunt lopen.’

Zelf je schulden regelen

PS: Clairette van der Lans (Wijzer in Geldzaken), bedankt voor je bijdragen!!

Aanvulling d.d. 26 april 2019: ‘Debt Tech’ : nieuwe hoop in bange tijden? (Frank van Jeveren, Purpose)

Opgroeien in armoede

De SER presenteerde vorige maand haar advies Opgroeien zonder armoede.  De Kinderombudsman presenteerde eerder het rapport Alle kinderen kansrijk. In haar brief van 6 april schrijft staatssecretaris Van Ark namens het kabinet dat ‘de adviezen betekenisvolle inzichten hebben gegeven die het belang van de aanpak van armoede onder kinderen onderstrepen. In lijn met deze adviezen zal het kabinet niet alleen inzetten op het compenseren van de gevolgen van armoede door kinderen mee te laten doen op school, aan sport en cultuur en aan sociale activiteiten, maar ook stevig investeren in het aanpakken van de structurele oorzaken van armoede.’

In de 19 kantjes tellende brief worden vrij uitputtend de maatregelen opgesomd die het kabinet neemt om kinderarmoede te bestrijden. Gelukkig wordt e.e.a. samengevat op p. 18/19. De meeste maatregelen kennen we al, mede omdat ze zijn genomen door het vorige kabinet. In veel gevallen wordt voor de uitvoering (van de maatregelen en opvolging van de adviezen) verwezen naar gemeenten. Ik heb een paar zaken ge-highlight en gelinkt:

VOORKOMEN VAN ARMOEDE

Meer mensen aan het werk

  • In gesprek met gemeenten over perspectief voor mensen in de bijstand
  • Het versterken van de werkgeversdienstverlening in de arbeidsmarktregio’s

Werk moet lonen

  • Verlaging van de lasten op arbeid
  • Meer uren werken laten lonen: verkleinen marginale druk vanaf het minimumloon.

Naar de mening van het kabinet past in dit verband een categoriale invulling van het armoedebeleid met vaste inkomensgrenzen niet bij het wettelijk uitgangspunt van de aanvullende inkomensondersteuning dat individueel maatwerk leidend is.

Verbeteren inkomenspositie van gezinnen met kinderen

  • Verlaging van de lasten op arbeid.
  • Verhoging van de kinderopvangtoeslag.
  • Verhoging van de kinderbijslag.

Voorkomen en bestrijden van problematische schulden

  • Het kabinet presenteert dit voorjaar haar brede schuldenaanpak.

Inzet extra middelen

  • Extra middelen in 2018-2020 voor het voorkomen van schulden en het bestrijden van armoede, in het bijzonder onder kinderen. Over de invulling van deze middelen wordt de Tweede Kamer dit voorjaar geïnformeerd. [Ik weet niet of dit geld naar gemeenten gaat]

TEGENGAAN VAN DE GEVOLGEN VAN OPGROEIEN IN EEN GEZIN MET LAAG INKOMEN

Lokaal integraal maatwerk

  • Programma Sociaal Domein (versterken lokale slagkracht en verbinding gemeenten).
  • Ondersteunen gemeenten bij invulling lokale regiefunctie in overleg met VNG en Divosa.

Samenwerking met maatschappelijke organisaties

  • Financiële ondersteuning van Stg. Leergeld, Jeugdsportfonds / Jeugdcultuurfonds, Nationaal Fonds Kinderhulp en Stg. Jarige Job
  • Subsidieregeling Kansen voor alle kinderen

Samenwerking met scholen

Het kabinet investeert structureel € 170 miljoen extra in een verruiming van het aanbod van voorschoolse educatie. Daarmee kunnen gemeenten peuters met een risico op een achterstand spelenderwijs meer taalvaardigheden mee laten geven. Daarnaast investeert het kabinet structureel € 15 miljoen extra in verdere versterking van de onderwijskansen. Deze investeringen komen bovenop het al bestaande budget ter bestrijding van onderwijsachterstanden. Dat betekent dat vanaf 2020 voor gemeenten in totaal structureel € 486 miljoen beschikbaar is. Voor basisscholen is structureel € 260 miljoen als onderdeel van de lumpsum beschikbaar.

Het kabinet faciliteert lokale samenwerking. Onder meer via het programma Gelijke Kansen, met daarbinnen de Gelijke Kansen Alliantie waarin gemeenten, scholen, onderwijsinstellingen, maatschappelijke initiatieven en het ministerie van OCW samenwerken. Vanuit hun lokale agenda bepalen deze partijen welke initiatieven zij gezamenlijk ondernemen om de gelijke kansen in het onderwijs te bevorderen. Het kan gaan om extra taallessen aan de ouders en kinderen, coaching en begeleiding van leerlingen of om activiteiten gericht op beroepseducatie en het trainen van sociale vaardigheden. Het ministerie van Onderwijs heeft € 2,5 miljoen beschikbaar gesteld voor cofinanciering van deze initiatieven.

Versterken van kennisopbouw en kennisdeling

Financiële ondersteuning gemeenten

  • Vanaf 2017 €85 miljoen extra per jaar voor het verstrekken van voorzieningen in natura voor kinderen in armoede

MONITOREN VAN RIJKSBELEID EN GEMEENTELIJK BELEID

  • Het kabinet is voornemens om aan het SCP, CPB en CBS gezamenlijk te vragen om te onderzoeken of het mogelijk is tot eenduidige armoede indicatoren te komen die bruikbaar zijn voor een eventuele reductiedoelstelling.
  • Tweejaarlijks inzicht in huishoudens met risico op armoede via rapportages CBS en SCP
  • Monitoring van de bestuurlijke afspraken met de VNG
  • Gesprekken met partijen op basis van deze inzichten

INZET VAN WERKGEVERS EN WERKNEMERS

Tot slot, lees ook de reacties van VNG en Divosa:

Bevoorschotting bijstand niet altijd correct

Gemeenten hebben maximaal 8 weken de tijd om een aanvraag voor een bijstandsuitkering te beoordelen. Om die periode financieel te overbruggen, hebben bijstandsaanvragers recht op een voorschot op hun uitkering. Uit onderzoek van Regioplan voor de rekenkamercommissie van Enschede blijkt, dat dit niet altijd goed verloopt. En dat geldt niet alleen voor Enschede!

Zo blijkt bijvoorbeeld dat voorschotten niet altijd ambtshalve (zonder aanvraag) worden verstrekt, en dat klanten zelf om een voorschot moeten verzoeken. Verder zijn de voorschotten niet altijd van de juiste hoogte, en worden ze niet altijd binnen de wettelijke termijn vier weken verstrekt. Eén van de aanbevelingen van de onderzoekers: leg je beleid vast in een openbaar beleidsdocument. De wetstekst en MvT bieden namelijk ruimte voor interpretatie.

De regelgeving voor voorschotten vind je in art. 52 Participatiewet. Check even of jouw gemeente het goed doet.

Lees het rapport en het artikel in Sociaal Bestek.

Beleidsplannen schuldhulpverlening en bestrijding kinderarmoede Neder-Betuwe

Afbeeldingsresultaat voor neder betuwe gemeenteraad

Gisteravond heeft de gemeenteraad van Neder-Betuwe (23.400 inwoners) het Beleidsplan Schuldhulpverlening (hamerstuk) en het Plan van Aanpak Bestrijding Kinderarmoede met algemene stemmen en complimenten aangenomen. Omdat ik daar een bijdrage aan heb geleverd, ben ik daar best trots op. Beluister het debat over kinderarmoede.

Wellicht kunnen kleine en middelgrote gemeenten hier inspiratie uit halen?

Realtime inkomensregister en flexibel uitkeringssysteem

Afbeeldingsresultaat voor finlandIn een ingezonden brief in de Volkskrant (onderaan deze pagina) lees ik, dat in 2019 in Finland naar alle waarschijnlijkheid een realtime-inkomensregister wordt ingevoerd, dat het inkomen per maand registreert. Dat zou ook een nieuw, flexibel uitkeringssysteem mogelijk maken, dat beter aansluit bij de huidige realiteit van tijdelijke contracten en onregelmatige inkomsten. Zo’n systeem zou een nieuwe, verbeterde versie van het basisinkomen kunnen zijn. Dat moeten wij in Nederland toch ook kunnen? En dan meteen realtime toeslagen, kwijtschelding, schulden/betalingsregelingen, individuele inkomenstoeslag, kinderbijslag en overige inkomensondersteuning en belastingen regelen. Sluit aan op het maatwerkinkomen dat Eveline Meester voorstelde. En wellicht biedt de blockchain technologie, waar bijvoorbeeld Zuidhorn en Utrecht mee experimenteren, aanknopingspunten.

Volgend jaar op werkbezoek in Finland, stel ik voor.

Hobbels op weg naar inkomensondersteuning
Dat we het in Nederland lastig vinden om bestaanszekerheid te garanderen, concludeerde eerder deze week ook de Inspectie SZW in drie rapporten, waaronder het rapport Hobbels op weg naar inkomensondersteuning. De Inspectie heeft gekeken naar de uitvoering bij gemeenten. Lees voor een samenvatting de brief van Staatssecretaris Van Ark aan de Tweede Kamer of de reactie van Divosa of de samenvatting in het rapport zelf. De Inspectie ziet problemen in vier categorieën:

  1. Beperkte aandacht voor financiën en inkomensondersteuning
  2. Administratieve overbelasting
  3. Terughoudendheid bij de inwoners zelf
  4. Drempels in contact met toegangspoorten

Armoede stabiel, maar langdurige armoede neemt toe

Zojuist presenteerde het CBS nieuwe armoedecijfers. Het aantal huishoudens met een laag inkomen is de afgelopen jaren redelijk stabiel gebleven. Het aantal kinderen in armoede is afgenomen. Maar het aantal huishoudens dat minstens 4 jaar een laag inkomen heeft, is toegenomen. Het CBS verwacht in 2018 een daling van de armoede. Het CBS presenteert traditiegetrouw ook cijfers per gemeente en op wijk- en buurtniveau.

 

Het CBS presenteert vandaag cijfers over de lage inkomensgrens t/m 2015. Maar cijfers over sociaal minimum – zeg maar bijstandsniveau, het door gemeenten gehanteerde criterium – zijn ook nog te vinden op het vernieuwde Statline van CBS. Cijfers t/m 2014.

 

Een gedragsgerichte benadering van armoede

Afbeeldingsresultaat voor gedragIn het rapport Een Gedragsgerichte Benadering Van Armoede doet de HvA verslag van een onderzoek in opdracht van Almere en Den Haag naar bewezen effectieve interventies ter ondersteuning van mensen in langdurige armoede. De HvA onderzocht de volgende interventies:

  1. Assistentie bij het aanvragen van inkomensvoorzieningen
  2. Herinneringen sturen en het vereenvoudigen/weglaten van informatie
  3. Gedragsgerichte ‘reminders’
  4. De standaard voorkeur (‘default setting’) veranderen
  5. Het doel van sparen concretiseren
  6. Persoonlijk maken, wederkerigheid benadrukken en de standaard voorkeur wijzigen
  7. Mobility Mentoring: een intensief gedragsgericht programma om economische zelfstandigheid te bevorderen
  8. Informatie aantrekkelijk aanbieden en vereenvoudigen, de sociale norm benadrukken en bekende gegevens niet opnieuw aan de klant vragen
  9. Framing: no-show terugdringen door aanpassing van de uitnodiging
  10. Belonen van gezond financieel gedrag
  11. Sparen makkelijk maken, en belonen
  12. Herinnering sturen voor het betalen van alimentatie
  13. Hulp bieden dicht op de gemeenschap en het mobiliseren van sociale steun
  14. De organisatie of de klant aanspreken?
  15. Sociale informatie geven, en feedback met smileys
  16. Feedback geven: over kosten of over eigen energiegebruik?
  17. Automatisch geld apart zetten op spaarrekening
  18. Bestemming van een toeslag benadrukken
  19. Informatie geven over kosten

 

Bijzondere bijstand voor huiswerkbegeleiding in Overbetuwe

Afbeeldingsresultaat voor huiswerkbegeleidingOverbetuwe wil gelijke onderwijskansen voor iedereen. Daarom kunnen kinderen uit gezinnen die het niet breed hebben toch naar huiswerkbegeleiding. Lees meer in De Gelderlander. #klijnsma-gelden #kansenvoorallekinderen

‘Wetswijziging huurtoeslag gaat huurders jaarlijks tientallen euro’s kosten’

Afbeeldingsresultaat voor achterstandswijkHuurders krijgen de komende jaren tientallen euro’s minder huurtoeslag. Dat komt doordat het deel van de huur dat ze zelf moeten betalen, gaat meestijgen met de huurprijs, heeft de Woonbond berekend. Nu is het zelf te betalen deel, de zogeheten basishuur, nog gekoppeld aan de bijstand, maar het kabinet gaat dat veranderen, zo was al te lezen in het Regeerakkoord. De wijziging kost de gemiddelde ontvanger in 2019 jaarlijks gemiddeld €24 en €94 in 2022.

De wetswijziging is online te bekijken en is openbaar ter consultatie tot 12 januari.

Het wordt zo steeds moeilijker om rond te komen van een minimuminkomen.

Handreiking aanpak kinderarmoede

Heb je nog geen plan voor de besteding van de Klijnsma-gelden die je sinds begin 2017 krijgt voor de bestrijding van kinderarmoede? Dan wordt het stilletjes aan tijd dat plan te maken! Maak dan gebruik van de Handreiking die Divosa vandaag presenteerde. En kijk nog even in de rubriek Jeugd op dit blog.

In Neder-Betuwe heb ik vorige week het concept-plan gepresenteerd aan de gemeenteraad. De raad behandelt het voorstel op 8 februari.

 

 

 

Kinderen met ouders op achterstand

Vorige week presenteerde de Kinderombudsman het rapport ‘Alle kinderen kansrijk‘. In het rapport staan de volgende aanbevelingen voor gemeenten:

Het rapport vermeldt niet heel veel nieuws ten opzichte van de eerdere rapporten van de Kinderombudsman waarin o.a. gepleit werd voor invoering van een kindpakket.

Interessanter vond ik het rapport dat diezelfde Kinderombudsman in dezelfde week presenteerde: ‘Nederlandse kinderen ontkoppeld‘. Daarin staat dat enkele honderden kinderen in Nederland in armoedeleven omdat een van hun ouders geen geldige verblijfsvergunning heeft. Daardoor komt het gezin niet of minder in aanmerking voor toeslagen en uitkeringen, terwijl de kinderen zelf wel Nederlands zijn of hier een verblijfsvergunning hebben. Lees meer in het AD.

En verder lees ik deze week dat Utrecht volgend jaar €170.000 extra gaat investeren in de begeleiding van kinderen die met hun ouders in de crisisopvang verblijven.

Tot slot, lees ook: ‘Laptops zijn effectiever tegen armoede dan gratis vioolles’ (6 dec. door Cok Vrooman, armoede-onderzoeker SCP) en Groenteboxjes om kinderen in arme wijken gezonder laten eten (Den Haag)

Gratis benchmarken!

In 2018 kunnen gemeenten en kredietbanken gratis meedoen met de Divosa Benchmark Armoede & Schulden. De kosten voor deelname worden betaald door het ministerie van SZW.

Praktische handreikingen voor kerken

Ik werk dit najaar 2 dagen per week in Neder-Betuwe. Bijzonder aan deze gemeente is de grote invloed van de kerk. 72% van de inwoners voelt zich betrokken bij een geloof of levensbeschouwing. Dat is hoger dan het Nederlands gemiddelde van 53%. De grootste kerk van Nederland staat in Opheusden (Neder-Betuwe). De SGP is de grootste in de gemeenteraad.

Afbeeldingsresultaat voor neder-betuwe

Gemeentehuis Neder-Betuwe

En dat merk je in het gemeentelijke beleid. Voor verzekeren bijvoorbeeld – denk aan een collectieve zorgverzekering voor minima – bestaat weinig animo. Dat geldt ook voor sporten voor kinderen; denk bijv. aan Jeugdsportfonds. Daarnaast zie je dat de kerken voor hun leden,  uitgedrukt in uren en euro’s, heel veel doen aan armoedebestrijding en schuldhulpverlening. Dit gebeurt voor een groot deel buiten het gezichtsveld van de gemeente en hulpverleners. Echt een factor om rekening mee te houden dus, in beleid èn uitvoering.

Het landelijke Knooppunt Kerken en Armoede publiceerde vorige week de handreiking ‘Samen tegen armoede‘ voor diaconale organisaties die zich inzetten tegen armoede. Het is een handreiking om de ondersteuning beter te organiseren. En om effectiever samen te werken met bijvoorbeeld de gemeente of een Stichting Urgente Noden (SUN).

Kerk in actie presenteerde vorig jaar een Toolbox met tips voor samenwerking met SUN en het opstarten van kerkelijke fondsen.

Knooppunt Kerken en Armoede publiceerde vorig jaar een onderzoeksrapport waaruit bleek dat de bijdrage van kerken aan armoedebestrijding toeneemt.

Aanvulling d.d. 13 dec. 2017: Gemeenteraadsverkiezingen 2018 – Handreiking voor plaatselijke kerken (Knooppunt Kerken en Armoede)

Rondkomen met kinderen

Vorige week is het Geldplan Rondkomen met kinderen van Nibud/Startpunt Geldzaken gelanceerd. Ik heb bijgedragen aan de totstandkoming ervan, maar kon er helaas niet bij zijn in verband met vakantie. Als je in dit online Geldplan je profiel invult (huishoudsamenstelling, leeftijd kinderen, inkomen, etc.), krijg je een compleet overzicht van regelingen en tips die voor jou van toepassing zijn. Het Geldplan kun je via de gemeentelijke website toegankelijk maken voor inwoners en professionals. Dat is heel eenvoudig, niet veel meer dan een logo invoegen. Tip: neem het op in je bestedingsplan voor de Klijnsmagelden.

Lees hier hoe het werkt, wat de kosten zijn en welke geldplannen er nog meer zijn.

 

Introductiecursus armoedebeleid en schuldhulpverlening – 4 december

Tijdens deze eendaagse cursus word je bijgepraat over actualiteiten, wet- en regelgeving, aard en omvang van de problematiek, beleid en uitvoering, trends en ontwikkelingen rond armoedebeleid en schuldhulpverlening. We behandelen vooral het gemeentelijk perspectief, maar kijken ook naar landelijke ontwikkelingen en de rol van bijvoorbeeld fondsen en andere particuliere initiatieven. Na deze cursus kun je niet een schuldregeling opzetten of een aanvraag bijzondere bijstand afhandelen. Wel overzie je het hele beleidsterrein en kun je jouw eigen werkzaamheden plaatsen in een breder perspectief. Je kunt beleid maken en de uitvoering managen.

Voor wie

  • Voor beginners, maar ook voor meer ervaren collega’s die bijvoorbeeld op een deelterrein werkzaam zijn en eens over de grenzen willen kijken.
  • Voor professionals, vrijwilligers, uitvoerenden, managers, beleidsmedewerkers en bestuurders.
  • Voor vertegenwoordigers van: gemeente, woningcorporatie, kredietbank, maatschappelijk werk, maatschappelijke opvang, nutsbedrijf, fonds, kerk, cliëntenraad, UWV, wijkteam, voedselbank, GGD, sociaal raadslieden, bewindvoering, etc.

Programma

  • Omvang en aard armoede- en schuldenproblematiek. Wat zijn oorzaken en gevolgen van armoede en schulden. Kun je rondkomen van het sociaal minimum. Hoe zit het met de armoedeval. Waar vind ik gegevens over mijn gemeente of wijk.
  • Wet- en regelgeving rond schuldhulpverlening. Welke verantwoordelijkheid en beleidsvrijheid hebben gemeenten (NVVK gedragscodes, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Wsnp, moratorium, schuldregeling, budgetbegeleiding, inkomensbeheer, beslagvrije voet, fraudewet, schuldpreventie, wanbetalersregeling, beschermingsbewind, dwangakkoord, private schuldbemiddeling etc.)
  • Wet- en regelgeving rond armoedebeleid en inkomensondersteuning. Welke verantwoordelijkheid en beleidsvrijheid hebben gemeenten (Participatiewet, bijzondere bijstand, toeslagen, individuele inkomenstoeslag, kwijtschelding belastingen, sociaal minimum, collectieve zorgverzekering, kostendelersnorm, regelingen voor specifieke doelgroepen zoals kinderen, chronisch zieken en gehandicapten, arbeidskorting, etc.)
  • Welke budgetten en alternatieve inkomstenbronnen zijn beschikbaar.
  • Trends en ontwikkelingen. Kanteling, maatwerk, eigen verantwoordelijkheid, tegenprestatie, basisinkomen, experimenten bijstandsverlening en meer.
  • Preventie en voorlichting. Hoe voorkóm je armoede en schulden? Over vroegsignalering, tegengaan niet-gebruik en versterking van zelfredzaamheid.
  • Publiek-private samenwerking. Over de rol van bedrijven, fondsen, kerken, vrijwilligers en andere maatschappelijke organisaties. Met ook aandacht voor nieuwe initiatieven voor schuldhulpverlening zoals Goede Gieren en Landelijk initiatief herstructurering schulden.
  • Hoe meet ik effectiviteit en efficiency van het gemeentelijk beleid.
  • Handige informatiebronnen.

De cursus is inclusief lunch. Het programma wordt verzorgd door Martijn Schut.

Datum en locatie

  • Datum: Maandag 4 december 09:30 – 16:30 uur. Als deze datum niet schikt, kun je dat aangeven in het aanmeldformulier. Bij voldoende animo wordt bekeken of er (ook) andere dagen cursussen kunnen worden gegeven.
  • Locatie: het Springhuys, Springweg 7 in het centrum van Utrecht.

Kosten en aanmelding

  • Meld je aan met het formulier onderaan deze pagina.
  • Deelname kost € 375,- excl. btw per persoon.
  • Na afloop ontvang je een deelnamecertificaat.
  • Annulering is uitsluitend schriftelijk mogelijk tot 2 weken voor dato; na deze datum is annulering niet meer mogelijk. Je kunt je echter te allen tijde laten vervangen door een collega. Bij tijdige annulering wordt €50,- exclusief btw administratiekosten in rekening gebracht.
  • Spoedig na ontvangst van je aanmelding sturen wij een bevestiging en een (digitale) factuur; ongeveer tien dagen voor dato ontvang je een inschrijvingsbewijs en een routebeschrijving.

De cursus kan eventueel ook in company worden gegeven.

Meer informatie
Neem voor meer informatie of vragen over in company trainingen contact op via info@martijnschut.eu of tel. 06-5176 5099.

_____________________________

AANMELDFORMULIER 

Introductiecursus armoedebeleid en schuldhulpverlening – 4 december 2017 te Utrecht

Nieuwe bewindvoerders op SZW

Staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) geeft het stokje over aan Tamara van Ark (VVD). Zij wordt dus verantwoordelijk voor o.a. de Participatiewet en schuldhulpverlening. “Gaat u het heel anders doen dan uw voorganger?

Minister Lodewijk Asscher (PvdA) draagt op hilarische wijze zijn functie over aan Wouter Koolmees (D66).

2 november: nieuwe online Geldplannen

Een paar jaar geleden introduceerde Startpunt Geldzaken van het Nibud de ‘Geldplannen’. Een online Geldplan helpt mensen om hun geldzaken op orde te brengen en te houden. Gebruikers vullen hun profiel in en krijgen op maat adviezen en tips. Bedrijven en ruim 120 gemeenten stellen de Geldplannen via hun websites beschikbaar aan hun cliënten en inwoners. Er zijn inmiddels meer dan 65.000 geldplannen ingevuld. Bekijk hoe het werkt:

Er zijn nu drie Geldplannen:

  1. Geldplan ‘Kom uit de geldzorgen!’.
  2. Geldplan ‘Beter rondkomen’.
  3. Geldplan ‘Sparen, aflossen of beleggen?’

Bekijk de demo van de geldplannen voor de gemeente Utrecht.

Uitnodiging 2 november: introductie nieuwe Geldplannen
Op 2 november worden in Utrecht twee nieuwe Geldplannen geïntroduceerd:

  1. Rondkomen met kinderen (ik mocht hieraan meeschrijven)
  2. Studie voor kinderen

Je kunt daar bij zijn. Deelname is gratis. Bekijk de uitnodiging.