Geldplan ZZP

Vandaag is het Geldplan ZZP gelanceerd. Het is een online stappenplan waarmee zzp’ers hun geldzaken in beeld kunnen brengen. Daarmee kunnen zij zien welke risico’s er zijn, hun kans op succes vergroten en die op financiële problemen juist verkleinen.

Dit Geldplan bevat – net als andere geldplannen – geen nieuwe informatie. Maar het mooie is dat je op basis van je profiel alleen info krijgt voorgeschoteld die direct voor jou relevant is.

Ik maakte het Geldplan samen met het Nibud. Erg leuk om te doen, al was het maar om als zzp’er zelf veel te leren over mijn financiële administratie.

Tip: presenteer het Geldplan op je (gemeentelijke) website en attendeer zzp’ers erop. Het werkt preventief voor startende zzp’ers, maar is ook nuttig voor zzp’ers die al een eindje op weg zijn.

Banken gaan doorverwijzen naar schuldhulp

Afbeeldingsresultaat voor doorverwijzen"

De NOS meldt dat banken klanten die geregeld rood staan, snel hun spaargeld opmaken of betalingen van een banklening missen, gaan wijzen op de website Geldfit. De hulpvraag wordt daar opgepakt door vrijwilligers. Afhankelijk van de problematiek wordt doorverwezen naar de gemeente. Lees hier hoe je als gemeente (betaald) kan aansluiten op Geldfit.

Ook in het kader van Amargi worden met o.a. banken afspraken gemaakt: de gegevens van de klant worden met toestemming van de klant doorgegeven aan gemeenten met een vroeg eropaf team.

En dan heb je ook nog schulden.nl, 155 help een bedrijf en sinds kort de komuitjeschuld en de hulplijn 115 Schulden te lijf. Dit moet natuurlijk allemaal gestroomlijnd worden.

Handige Factsheet Armoede en Schulden 2019

De Factsheet Armoede en Schulden 2019 van de G40 themagroep Armoede en Schulden en Platform31 laat zien aan welke knoppen gemeenten kunnen draaien rond de volgende thema’s:

  1. Werkende armen
  2. Sociaal incasseren
  3. Vroegtijdig signaleren
  4. Beschermingsbewind
  5. Sociale energietransitie
  6. Integrale hulpverlening

De factsheet biedt daarnaast relevante cijfers, een overzicht van de ontwikkelingen in wet- en regelgeving en een aantal overwegingen voor gedragsbewust beleid.

Jongeren in De Ronde Venen ervaren hoe het is om rond te komen met een héél klein budget…

Mijn collega’s in het AD!

Om jongeren te leren omgaan met geld en ze bewust te maken van leven in armoede, verzorgen Jongerenwerk De Ronde Venen en de gemeente een challenge in de herfstvakantie: Watch the Budget.

Voor het project logeren drie groepjes jongeren vier dagen in een appartement. Met een budget van slechts 30 moeten zij deze dagen rondkomen. De jongeren krijgen opdrachten waarvan ze elke dag een vlog maken. Lees meer.

‘Vervang eigen risico zorgverzekering door no-claim’

Tip voor gemeenten met een collectieve zorgverzekering!

De collectieve zorgverzekering kan worden verbeterd door het verplicht eigen risico te vervangen door een no-claim. Dat voorkomt dat mensen met een laag inkomen of bijstandsuitkering in één keer worden geconfronteerd met hoge zorgkosten. Dat adviseert het Centraal Planbureau (CPB).

De no-claimregeling werkt precies andersom als het eigen risico. In plaats van dat je moet betalen bij het maken van zorgkosten wordt je beloond als je geen of slechts beperkt beroep doet op je zorgverzekering.

Een verzekerde met een no-claim betaalt het (eventueel verlaagd) eigen risico in termijnen aan de zorgverzekeraar via een hogere premie. Als de verzekerde minder dan €385 aan zorg consumeert, wordt dit achteraf teruggestort op de bankrekening. Op deze manier kan een verzekerde onmogelijk worden geconfronteerd met plotseling hoge zorgkosten. Aan de andere kant zou er wel voldoende prikkel blijven om een efficiënt zorggebruik te stimuleren.

Lees meer op zorgwijzer.nl.

Praatplaten en procestekeningen voor laaggeletterden

2,5 miljoen Nederlanders van 16 jaar en ouder hebben grote moeite met
lezen, schrijven en/of rekenen. Deze mensen zijn oververtegenwoordigd in de schuldhulpverlening.

Stadsring51 (Amersfoort) ontwikkelde daarom een aanpak waarbij meer oog is voor laaggeletterdheid.

De problematiek wordt opgespoord door:

  • Betere vragen tijdens de intake
  • Trainen van schuldhulpverleners en consulenten
  • Borgen van kennis in de organisatie

Het veranderen van bestedingsgedrag door:

  • Het inzetten van gespecialiseerde budgetcoaches
  • Het ontwikkelen van budgettrainingen op maat
  • Het ontwikkelen van een taaltraject op maat

Het verbeteren van communicatie door:

  • Herschrijven van het brievenboek
  • Praatplaten en procestekeningen. NB. deze zijn ook heel handig in het gesprek met niet-laaggeletterden, zo is de ervaring.

Lees op dit blog alle artikelen over laaggeletterdheid.

Rondkomers doorbreekt taboe op schulden jongeren

Om schuldproblematiek onder jongeren uit de taboesfeer te halen is gisteren in Doetinchem het project De Rondkomers gestart. De voorstelling ‘Grip op Geld’ moet samen met een bijbehorend lesprogramma zorgen dat jeugd eerder hulp vraagt bij geldproblemen. Lees meer.

Bekijk ook de vergelijkbare lesprogramma’s MoneyWays en Your Message – Money die je als gemeente kunt inkopen bij Diversion respectievelijk TeamAlert.

Gemeentelijke campagne ‘Kom uit je schuld’

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-2.png

Onlangs startte de landelijke campagne ‘Kom uit je schuld’.

Gemeenten kunnen hierop aanhaken met een lokale campagne. Je mag het landelijke campagnemateriaal en alle content op eigen kanalen delen en verrijken. Denk bijvoorbeeld aan verwijzingen naar het juiste loket. Je kunt posters, beeldmateriaal en social media content naar eigen wens aanvullen met een logo, telefoonnummer of e-mailadres. Wil je meer informatie? Stuur dan een mail naar Schuldhulp@emma.nl. Je ontvangt dan een e-mail over de toolbox en een contentplanning.

0800-nummer voor hulp bij schulden

Afbeeldingsresultaat voor hulplijn

In een brief van staatssecretaris Van Ark lees ik dat een samenwerkingsverband van o.a. schuldhulpverleners en gerechtsdeurwaarders met een landelijke telefonische hulplijn de toegang tot de schuldhulpverlening snel, laagdrempelig, anoniem en transparant gaat maken. Burgers die te maken hebben met financiële problemen of schulden of mensen uit hun netwerk kunnen telefonisch kosteloos, anoniem en vrijblijvend hun vragen stellen over waar zij bij de gemeente terecht kunnen.

Gedrag bepalender voor financiële problemen dan inkomen

27% van de huishoudens weet niet of ze recht hebben op tegemoetkomingen zoals toeslagen. Van de huishoudens met een laag inkomen weet 1 op de 6 dit niet. Dit blijkt uit het Nibud-onderzoek Geldzaken in de praktijk 2018-2019. Van de werkenden met wisselende inkomsten maakt 34% geen gebruik van tegemoetkomingen. Het Nibud vermoedt dat veel van hen onnodig geld laten liggen.

Het rapport specificeert niet om welke tegemoetkomingen het gaat en of het bijvoorbeeld ook om gemeentelijke tegemoetkomingen gaat. Van de gemeentelijke regelingen zoals bijzondere bijstand en kwijtschelding gemeentelijke belastingen weten we al wel dat deze veel minder bekend zijn bij de doelgroep dan bijvoorbeeld de landelijke zorgtoeslag en huurtoeslag.

In hetzelfde rapport staat ook dat het percentage huishoudens dat moeite heeft met rondkomen, weer op hetzelfde niveau is als voor de economische crisis. Net als in 2009 zegt nu 38% van de huishoudens moeite met rondkomen te hebben. Moeilijk of makkelijk rondkomen heeft niet alleen met de hoogte van het inkomen te maken. Ook mensen met lage inkomens zijn in staat om makkelijk rond te komen. Hoe je met geld omgaat, je financiële gedrag, is bepalender voor je financiële situatie dan de hoogte van het inkomen. Degenen die van huis uit hebben geleerd met geld om te gaan kunnen makkelijker rondkomen. Net als mensen die bedachtzaam zijn bij hun aankopen, sparen en een geordende administratie hebben.

Start landelijke campagne ‘Kom uit je schuld’

Op 27 mei 2019 geeft staatssecretaris van Ark het startsignaal voor de campagne Kom uit je schuld. De campagne is een initiatief van het ministerie van SZW en het Samenwerkingsverband Brede Schuldenaanpak.

Essentieel onderdeel van de campagne is dat op komuitjeschuld.nl wordt vermeld hoe en waar je in elk van de 355 gemeenten het beste terecht kunt voor schuldhulp. Gemeenten wordt daarom gevraagd voor 15 april a.s. een e-mail met deze informatie te sturen naar schuldhulp@emma.nl. Daarin staan vermeld: je gemeente, de websitepagina (zo specifiek mogelijk), het directe telefoonnummer, het e-mailadres (zo specifiek mogelijk).

Meer info over de campagne volgt later.

UWV gaat vroegsignaleren in Roermond

De gemeente Roermond en het UWV slaan de handen ineen om mensen met (dreigende) financiële problemen eerder te helpen. Dat hebben ze afgesproken in een convenant. UWV geeft met toestemming van de klant gegevens door aan de gemeentelijke schuldhulpverlening. Lees meer.

Ondertekening convenant
Wethouder Marianne Smitsmans en Tof Thissen – directeur Werkbedrijf UWV – ondertekenen het convenant op 22 februari 2019

Roermond zet sinds een jaar of twee stevig in op preventie.

Kosten en baten van vroegsignalering

Hoeveel moet je als gemeente investeren in vroegsignalering van schulden, en wat levert het je uiteindelijk op? Vroegsignalering; draaiboek voor een maatschappelijke businesscase – gemaakt in opdracht van Schouders Eronder – geeft daar antwoord op. Een handig hulpmiddel om je bestuurders te overtuigen.

Afbeeldingsresultaat voor weegschaal balans

In een bijbehorend Excelbestand staan alle kosten- en batenposten genoemd. Je moet wel zelf de bedragen invullen. Zoek je daarvoor wat richtlijnen, bekijk dan eens de Maatschappelijke prijslijst, de Leidraad Vroegsignalering (§ 1.2) of het projectplan vroegsignalering Leiden (hoofdstuk 4). Daar worden ook verschillende onderzoeken aangehaald waaruit blijkt dat vroegsignalering loont.

Lees meer over kosten en baten:

Schaamte kan armoede in stand houden

Wie weinig te besteden heeft of in de schulden zit, gaat door schaamte gedrag vertonen waardoor de armoede in stand blijft en zelfs erger wordt. Dat concludeert sociaal psycholoog Arnoud Plantinga in zijn dissertatie.

Volgens Plantinga schaamt 1 op de 7 Nederlanders zich voor zijn of haar financiële situatie. De schaamte uit zich in stress, gepieker en het gevoel de controle kwijt te zijn. Deze groep betaalt rekeningen ook minder vaak op tijd en laat vaker rekeningen ongeopend om niet met hun geldzorgen geconfronteerd te worden. Ze zijn meer geïnteresseerd in statusverhogende aankopen. Ook zijn ze passiever, zoeken ze minder contact met anderen en hebben minder mensen om zich heen die hen zou kunnen helpen. Zij komen zo in een vicieuze cirkel terecht.

Aanbevelingen voor gemeenten

Plantinga geeft in Binnenlands Bestuur aanbevelingen voor gemeenten: ‘Zij moeten actief de boer op met hun minimaregelingen, omdat mensen met geldproblemen vaak geneigd zijn zich terug te trekken. Ook is het bij deze groep vanwege het risico op vereenzaming dus extra belangrijk om te waken voor vermindering van de sociale contacten. Vanwege de schaamte, is het naar verwachting een goed idee om de eerste hulpcontacten op anonieme wijze mogelijk te maken. Ook vind ik het gebruik van positieve rolmodellen interessant. Amstelveen presenteert filmpjes over een minimagezin en de manieren waarop dat gezin rondkomt. Dat vind ik een mooi voorbeeld van een manier waarop schaamte kan worden weggenomen.’

Eerder schreef ik al over de start van de campagne Niets extra’s? Niets om je voor te schamen in Aalsmeer.

Hoogleraar Gezondheidsbeleid Maria Jansen en de markante onderzoeker René Gabriels – ik had ooit les van hem – trokken eerder een beetje een vergelijkbare conclusie als Plantinga (filmpje).

Lezen ≠ Begrijpen

Vorige week verscheen het rapport Lezen ≠ Begrijpen. Het bundelt de meest recente onderzoeken naar schulden en laaggeletterdheid. Hieruit blijkt dat de helft van de mensen met financiële problemen grote moeite heeft met lezen. Zij belanden verder in de schulden door ingewikkelde communicatie van schuldeisers en schuldhulpverleners.

Het onderzoeksproject is uitgevoerd door Syncasso, Kredietbank Nederland, RuG en Stg. Lezen & Schrijven. Op lezenisnietbegrijpen.nl kun je de materialen van het project downloaden.  De resultaten worden besproken tijdens zes seminars.

Kijk ook eens op directduidelijk.nl. Over heldere overheidscommunicatie. Met handige tips, materialen en voorbeelden van andere gemeenten.

Eropaf bij beslag op bijstand of niet-betalen gemeentelijke belastingen

Afbeeldingsresultaat voor privacy

Help! Ik ben op zoek naar gemeenten die in het kader van vroegsignalering signalen van beslag op bijstandsuitkering of niet-betalen gemeentelijke belastingen doorgeven aan een Eropaf-team. Ik ben vooral op zoek naar een AVG-proof onderbouwing of grondslag voor het doorgeven van deze signalen zonder toestemming van de klant.

En verder – maar dat is meer uit nieuwsgierigheid – ben ik benieuwd of er gemeenten zijn die rond vroegsignalering afspraken hebben gemaakt met andere organisaties dan de gebruikelijke woningcorporaties, water- en energieleveranciers, zorgverzekeraars, SVB en gemeentelijke afdelingen. En dan vooral in het geval er nog geen toestemming is van de klant.

Bij voorbaat dank!

Een kaartje versturen, kleine moeite groot effect

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) zoekt rond schuldenproblematiek actief de samenwerking met gemeenten. In de gemeenten waar ikzelf actief ben, is de samenwerking rond bijvoorbeeld vroegsignalering heel prettig.

In diverse gemeenten geeft de SVB signalen door aan schuldhulpverleners of wijkteams als er beslag wordt gelegd op AOW of Anw. De SVB mag dat vanwege de privacywetgeving alleen doen met toestemming van de klant. Het lukt medewerkers van de SVB echter niet altijd om de klant te bereiken, bijvoorbeeld omdat er geen (actueel) telefoonnummer is. Om klanten toch te bereiken, bedachten ze de deels handgeschreven ansichtkaart. Hij valt op, komt persoonlijk over en is niet bij voorbaat beladen. Sommige klanten in een schuldensituatie openen geen enveloppen van instanties.

En het blijkt te werken! Ongeveer 70% van de klanten die de ansichtkaart ontvangt, neemt telefonisch contact op. De ansichtkaart wordt nu breder binnen de SVB ingezet, bijvoorbeeld bij het terugdringen van niet-gebruik AOW. En steeds meer gemeenten volgen het voorbeeld.

Geld en geweld

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is geld-en-geweld.jpg

Ik heb al een tijdje het boek Geld en Geweld op mijn leesplankje liggen, maar was er nog niet aan toegekomen er iets over te schrijven. RTLNieuws had daarvoor al wel tijd gevonden: Mishandelde vrouwen hebben vaak schulden: ‘Ik deed alles om hem te pleasen’ en Zorg+Welzijn ook: ‘Hulpverleners moeten over de schutting van hun eigen expertise kijken’.

Kwetsbare gezinnen en (jong)volwassenen die geweld in een afhankelijkheidsrelatie hebben meegemaakt, hebben vaak financiële problemen: chronische armoede, fikse schulden en te maken met een complex financieel systeem. Dit geeft financiële stress, zorgt voor spanningen en werkt averechts op herstel. Toch blijven deze problemen veelal onzichtbaar en hulpverleners weten zich hier vaak geen raad mee.

Geld en geweld schetst een beeld van cliënten in de geweldshulpverlening en hun complexe financiële problemen. Ook worden praktische handvatten beschreven die professionals kunnen gebruiken voor het signaleren, bespreekbaar maken, motiveren en ondersteunen van deze gezinnen en (jong)volwassenen.

Het boek is het resultaat van het project Geld en Geweld. Het richt zich op professionals in o.a. schuldhulpverlening, wijkteams, beleidsmedewerkers, bewindvoerders en schuldeisers. Er is ook een training Geld en Geweld.

Geen gezellig boek voor de Kerstdagen, maar toch maar even bestellen binnenkort!

Binnenkort: online overzicht van je schulden

Mensen met schulden kunnen vanaf begin 2019 in één oogopslag een actueel overzicht van hun schulden krijgen op Schuldenwijzer.nl. De site is een initiatief van KBvG en SNG, twee brancheorganisaties van gerechtsdeurwaarders.

Het platform is opgericht om een eind te maken aan de huidige versnipperde situatie. Die situatie ‘belemmert een effectieve aanpak van de sanering en inning van schulden’, aldus de twee organisaties. Nederland telt 170 gerechtsdeurwaarderskantoren, elk met een eigen administratie. Ook de Belastingdienst en andere (semi)overheidsinstanties voeren hun eigen boekhouding. Het kost schuldenaren nu veel tijd om van al die kanalen informatie te krijgen. Op de Schuldenwijzer hoeven ze alleen maar in te loggen met hun DigiD.

Het is een uitbreiding van het beslagregister.

Op termijn kunnen ook de schuldhulpverleners en gemeenten via Schuldenwijzer inzicht krijgen in de financiële situatie van de schuldenaren. Goed om te gebruiken in het kader van vroegsignalering (en laatsignalering)!

Aanvulling 7 feb. 2019: NHG werkt aan digitaal overzicht van hypotheek, pensioen en inkomen.

Stadsgids Schulden010 maakt schuldhulp toegankelijker voor Rotterdammers

Afgelopen maandag hebben Stichting van Schulden naar Kansen en MUG magazine aan de Rotterdamse wethouder Michiel Grauss een eerste exemplaar uitgereikt van de Stadsgids Schulden010. De Stadsgids helpt Rotterdammers op weg naar de meest geschikte schuldhulpverleningsorganisatie en biedt tips, adviezen en adressen waar ze voor hulp terecht kunnen. Lees de digitale versie.

De overheid als schuldeiser

Diverse uitvoeringsorganisaties en Kamerleden spraken deze week over de rol van de overheid als schuldeiser.

Een veelgenoemd knelpunt is de gegevensuitwisseling. De overheidsdiensten beschikken over gegevens van burgers die inzicht geven in het ontstaan van toekomstige financiële problemen en schulden (bijv. betalingsachterstanden of inkomensbeslag) maar mogen deze niet zonder toestemming van de klant delen met bijvoorbeeld de gemeentelijke schuldhulpverlening. Het CAK heeft inmiddels wel een wettelijke grondslag om gegevens van wanbetalers (zorgpremie) te delen. Het zou mooi zijn als dat voor andere leden van de ‘Manifestgroep‘ (CAK, DUO, SVB, Belastingdienst, UWV en CJIB) ook wettelijk wordt geregeld.

Het kabinet streeft er overigens naar om de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening op het vlak van gegevensuitwisseling aan te passen en deze wijziging in te voeren per 1-1-2020.

Daarnaast werd als knelpunt genoemd dat diverse overheidsdiensten geen wettelijke bevoegdheid hebben om mee te werken aan een schuldregeling waarbij kwijtschelding aan de orde is.

Gemeenten besteden weinig aandacht aan werkende armen

Vandaag verscheen de SCP-studie Als werk weinig opbrengt.

Het aandeel werkende armen stijgt sinds 1990. De toename in de periode 2001-2014 is vermoedelijk vooral ontstaan door achterblijvende lonen, dalende winsten en toenemende werkloosheid. Werkende zzp’ers, alleenstaanden en mensen met een migratie-achtergrond behoren vaak tot de armen. Werknemers zijn vooral arm door weinig gewerkte uren, zelfstandigen door een laag uurinkomen.

Het SCP concludeert  ook dat gemeenten in hun beleid weinig specifieke aandacht besteden aan werkende armen en niet goed weten hoe ze deze groep moeten bereiken. Er worden een paar suggesties gedaan:

  • Bereik werkenden via gemeentebladen, huis-aan-huisbladen en regionale nieuwszenders, sociale media, gemeentelijke website en ‘vindplaatsen’ als de Kamer van Koophandel, de (grotere) werkgevers, uitzendbureaus, huisarts, de school van hun kinderen, sociaal raadslieden en woningcorporaties.
  • Compenseer voor werkenden met een gedeeltelijke bijstandsuitkering de extra kosten van kinderopvang of woon-werkverkeer en laat een deel van de arbeidsinkomsten vrij.
  • Hanteer een verkorte aanvraagprocedure bij een eventuele terugval in de uitkering.

Kijk voor meer suggesties op dit blog in de rubriek Werkenden & Zelfstandigen. Vroegsignalering is in ieder geval een hele goede methode. En lees ook Bestrijding van armoede onder zelfstandigen (uit 2010, maar met nog bruikbare tips) en het hoofdstuk 4 van de publicatie Gemeentelijk Armoedebeleid (ook gedateerd, maar nog bruikbaar).

Als werkenden niet gebruikmaken van minimaregelingen is er een armoedeval en ontstaat het beeld dat je beter af bent met een uitkering. Lees bijvoorbeeld vandaag in de Telegraaf: Kennissen die niet werken zitten ruimer dan ik.

Water afsluiten? Eerst melden bij schuldhulpverlening!

Deze week was ik op bezoek bij waterbedrijf Evides. Zij attendeerden mij erop dat de Regeling afsluitbeleid voor kleinverbruikers van drinkwater per 1 juli is aangepast. Drinkwaterbedrijven zijn nu verplicht klantgegevens en de hoogte van schuld van huishoudens met betalingsproblemen te melden bij de gemeente. Als vervolgens een schuldhulpverleningstraject wordt ingezet, mag de levering van drinkwater niet worden stopgezet.

Minister van Nieuwenhuizen had eerder dit jaar al aangekondigd de regeling te willen wijzigen.

Neem deze signalen mee in het kader van vroegsignalering!

Nieuwe Leidraad Vroegsignalering Schulden

Vandaag presenteren Marielle Fleuren, Jacomijn Kuiper en de NVVK de nieuwe Leidraad Vroegsignalering Schulden. Daarin lees je alles wat je moeten weten als je aan de slag gaat met vroegsignalering.

Staatssecretaris Tamara van Ark van SZW onderstreept in het voorwoord het belang van vroegsignalering.

De NVVK heeft op de website een speciale pagina Vroegsignalering ingericht. Hier staan alle rapporten die genoemd worden in de Leidraad. Daarnaast zal de NVVK binnenkort een openbare community Vroegsignalering lanceren waar alle betrokken partijen ervaringen met elkaar kunnen delen.

Leiden en Leiderdorp willen snellere hulp bij schulden

13 partijen ondertekenen op 31 augustus 2018 het convenant Snelle Hulp Bij Schulden

De gemeenten Leiden en Leiderdorp gaan met verschillende organisaties samenwerken om schulden vroegtijdig te signaleren en op te lossen. De ervaring is dat inwoners zich nu pas melden voor schuldhulpverlening als de schuld is opgelopen tot €40.000. Het is dan heel lastig om een regeling te treffen met schuldeisers. Het doel is daarom om inwoners met schulden eerder in beeld te krijgen en te helpen.

De werkwijze is dat aangesloten partners betalingsachterstanden of inkomensbeslag bij inwoners melden bij het vroegsignaleringsteam ‘Snelle Hulp Bij Schulden’, een team dat bestaat uit medewerkers van de Stadsbank en de Sociale wijkteams. Het vroegsignaleringsteam legt vervolgens een huisbezoek af. De inwoner krijgt hulp bij het aanvragen van inkomensondersteuning en het ordenen van de thuisadministratie. Als er achterliggende problemen zijn, worden die ook aangepakt. Het doel is om zo snel mogelijk de lopende rekeningen te betalen en een oplossing te vinden voor de achterstand, maar ook om de oorzaken van de schuldenproblematiek weg te nemen.

Deze samenwerking is vastgelegd in het convenant ‘Snelle Hulp bij Schulden’ dat op 31 augustus 2018 is ondertekend door alle partners. Per 1 september 2018 wordt volgens het convenant gewerkt. De bedoeling is dat het aantal partijen dat melding wil maken van betalingsachterstanden verder zal toenemen en meer partijen zich aansluiten bij het convenant.

Zeker, niet het eerste vroegsignaleringsproject, maar wel het beste 😉 Opgezet zonder last van remmende voorsprong en met maar liefst 13 partijen.

Convenantpartners en soort meldingen

  • Gemeenten Leiden en Leiderdorp: beslag op bijstand en in toekomst betalingsachterstand gemeentelijke belastingen. Korte lijnen met Stadsbank / schuldhulpverlening;
  • Zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid: betalingsachterstand zorgpremie ca. 2-3 maanden en in toekomst cliënten wanbetalersregeling;
  • Sociale Verzekeringsbank: beslag op AOW;
  • Woningcorporaties Rijnhart Wonen, Woonzorg Nederland, Ons Doel, De Sleutels, Portaal en Stichting Huisvesting Werkende Jongeren: huurachterstand 1-2 maanden;
  • Stichting Peuterspeelzalen Leiden e.o. (SPL): betalingsachterstand kinderopvang. We proberen o.a. toeslag door Belastingdienst direct uit te laten betalen aan SPL;
  • GGD Hollands Midden: afstemming met meldingen Zorg en Overlast en meldingen i.h.k.v. Convenant Voorkomen Huisuitzettingen;
  • Coöperatie Sociale Wijkteams Leiden: integrale aanpak.

Er zal daarnaast in de nabije toekomst ook worden gelopen op dreigende energieafsluitingen. De energieleveranciers zijn geen convenant-partner, maar zijn wettelijk verplicht meldingen door te geven. Een aantal grote energieleveranciers heeft aangegeven voorlopig geen nieuwe convenanten te willen afsluiten en eerst de bestaande convenanten te willen beproeven. Melding waterafsluiting wordt waarschijnlijk ook verplicht. Die meldingen zal het vroegsignaleringsteam t.z.t. ook oppakken.

Luister:

Download:

 

Gemeentelijke aanpak zorgverzekeringsschulden

Zorgverzekeringslijn bracht in kaart wat gemeenten doen om zorgverzekeringsschulden bij burgers te voorkomen en op te lossen. De conclusie daarvan is dat gemeenten al veel doen, maar nog lang niet alle mogelijkheden inzetten en de kennis nog tekort schiet.

Afbeeldingsresultaat voor zorgverzekering

Nagenoeg alle gemeenten bieden een collectieve zorgverzekering voor minima (CZM) aan. Bijna 80% van de gemeenten draagt ook financieel bij, waardoor de premie relatief laag blijft. Gemeenten mogen de premie inhouden op de bijstandsuitkering om zo schulden te voorkomen. Dit doet nog niet de helft van de gemeenten. Als mensen al schulden hebben, is het in slechts 14% van de gemeenten mogelijk om over te stappen naar de gemeentepolis.  Een derde van de gemeenten denkt na over alternatieven voor de CZM, zoals zorgverzekering op maat. Van de gemeenten die niet nadenken over alternatieven, zegt driekwart tevreden te zijn over de CZM.

Een klein gedeelte van de gemeenten (15%) voert de Regeling Uitstroom Bijstandsgerechtigden (RUB) uit en eveneens 15% van de gemeenten zegt de RUB niet uit te gaan voeren. Een groter gedeelte (22%) geeft aan in de toekomst de RUB in te zetten. Opvallend is dat een groot gedeelte (48%) niet weet wat de plannen van de gemeente voor de RUB zijn.

Menzis en Zilveren Kruis trekken zich terug
De zorgverzekeraars Menzis en Zilveren Kruis hebben besloten om de collectieve contracten met tientallen gemeenten te beëindigen. Hierdoor moeten duizenden inwoners op zoek naar een nieuwe zorgverzekering. De PvdA heeft hierover inmiddels Kamervragen gesteld. Dit zijn de gemeenten waaruit Menzis zich terugtrekt: Eindhoven, Bunnik, De Bilt, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede, Zeist, Lelystad, Assen, Tynaarlo, AA en Hunze, Bommelwaard, Epe, Barneveld, Woudenberg, Heerde, Oldenbroek, Hattum, Almere, Amersfoort, Apeldoorn, Brummen, Weesp, Leusden, Hilversum, Stichtse Vecht, Houten, IJsselstein, Nieuwegein, Vianen en Lopik.

Divosa vindt deze ontwikkeling zorgelijk en noemt de CZM onmisbaar.

Inspiratie- en werkboek Armoede, schulden & gezondheid

Armoede en schulden kunnen een serieuze aanslag op de gezondheid betekenen. Ook omgekeerd is er een verband, want een slechte gezondheid kan leiden tot een lager inkomen, en bijvoorbeeld ook leiden tot veel kosten voor medicijnen en zorg. Het Inspiratie- en werkboek Armoede, schulden & gezondheid van Platform31 beschrijft zes voorbeelden van integrale ondersteuning op het gebied van financiën en gezondheid:

  1. Financiën op Koers (Kampen). Eén duidelijk loket voor financiële vragen.
  2. Een gezonde toekomst dichterbij (Hengelo). De aanpak is gebaseerd op de positieve psychologie en zet in op de ontwikkeling van persoonlijke capaciteiten en een duurzaam gevoel van welbevinden. Tijdens een pilot in vier buurten zijn vijftig gezinnen benaderd. Deelnemers werkten met ondersteuners gericht aan de eigen regie, het versterken van competenties en hun verbondenheid met de samenleving.
  3. De Vaart Erin (Assen). In het project worden mensen met huurachterstanden begeleid bij hun financiële problemen.
  4. De Geweldige wijk (Meppel). Het programma bestaat uit drie fasen:
    Geweldig Bedankt: verminderen van stress door armoede, door kleine zorgen en problemen te verlichten. Met een app kunnen gezinnen hulp vragen in de wijk bij dagelijkse kleine problemen.
    Geweldig Gevoel: versterken van rust en veerkracht.
    Geweldig Bezig: gemotiveerd werken aan de eigen gezondheid.
    In het project gaan kansarme gezinnen zelf met de interventies aan de slag. Ze krijgen daarbij ondersteuning van hun directe leefomgeving en begeleiding van professionals. Bekijk de animatie op de website van de Geweldige Wijk.
  5. SameNoord – de formulierenbrigade (Wijchen). Vrijwilligers helpen wijkinwoners bij het aanvragen van toeslagen en minimaregelingen en het op orde brengen van hun financiële administratie.

Verder zijn er hoofdstukken over ‘vroegopsporing’ en preventie, samenwerking, werken met vrijwilligers en ervaringsdeskundigen en monitoren en evalueren.

Kijk op dit blog ook in de rubriek Gezondheid.

Naschrift d.d. 30 augustus 2018: In vervolg op het Inspiratieboek is nu ook een Gesprekstool beschikbaar waarmee je de gecombineerde beleidsaanpak kunt realiseren. En bezoek op 7 november de Landelijke Studiedag Gezond in…

Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen – Nieuwe Editie!

Stichting Eropaf! heeft een hernieuwde uitgave van de Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen uitgebracht. De handreiking biedt actuele inzichten over preventie en interventie bij dreigende ontruimingen wegens schulden.

Komend najaar organiseert Eropaf! een bijeenkomst rond het thema huisuitzettingen. Stuur een mail naar info@eropaf.nl als je hierover op de hoogte gehouden wil worden.

Preventieplan Leiden

Leiden wil met onder andere belastingadvies, gastlessen en peer-to-peer aanpak op scholen, budgetcursussen, online tools, hulp bij thuisadministratie, nazorg en een sociaal leenfonds voorkomen dat schulden ontstaan of verergeren. In het Preventieplan staan preventieactiviteiten voor onder meer jongeren, zelfstandigen en mensen met een licht verstandelijke beperking. Leiden reserveert hiervoor €200.000 per jaar.

Leiden zet ook stevig in op Vroegsignalering. Daarvoor begroot de gemeente nog eens €544.000 per jaar. De projectplannen van Leiden en andere gemeenten vind je in het artikel Evaluaties en projectplannen Vroegsignalering Schulden.

Actieplan voor mensen met een licht verstandelijke beperking

Gemeenten moeten mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) eerder herkennen en hulp op maat bieden bij schuldhulpverlening en arbeidstoeleiding, staat in de Verkenning LVB, schulden en werk. Op p. 8 staan aanbevelingen voor gemeenten:

  • Houd bij vroegsignalering en schuldpreventie rekening met deze doelgroep en maak gebruik van het landelijk kenniscentrum LVB.
  • Geef wijkteams of sociaal raadslieden de opdracht om als product aan te bieden dat mensen met een LVB altijd even contact kunnen opnemen met vragen over administratie.
  • Zoek mensen actief op als er signalen zijn.
  • Richt de aanvraagprocedure van minimaregelingen zodanig in dat mensen met een LVB deze zo zelfstandig mogelijk kunnen aanvragen.
  • Houd bij de toepassing van bijzondere bijstand rekening met het soms improductieve gedrag, zoals het onvoldoende overzien van consequenties (bijv. bijzondere bijstand geven als een rechtbank geen sanering toekent vanwege een beperkte snelheidsovertreding).
  • Koop een ontregelende schuld af als het ontstaan gerelateerd is aan de beperkingen die samenhangen met de LVB.
  • School professionals en bied een verwijskader.
  • Maak de toegang tot schuldhulpverlening laagdrempelig. Dus niet voor het eerste gesprek al vragen om formulieren te verzamelen.
  • Bied een stappenplan, zodat mensen begrijpen in welke stap ze zitten.

Diverse betrokken organisaties presenteren naar aanleiding van de verkenning het Actieplan LVB, schulden en werk. Hierin kondigen zij aan dat zij de komende twee jaar interventies en trainingen met elkaar gaan delen, pilots op gaan zetten en de bestaande basiskennis over LVB willen uitbreiden. Daarnaast moet onder andere via publieke discussies meer aandacht voor het onderwerp komen.

Evaluaties en projectplannen Vroegsignalering Schulden

Op 12 juni vond weer het Landelijk Overleg Vroegsignalering Schulden plaats. De deelnemers deelden de volgende presentaties en documenten:

De volgende bijeenkomst is op 13 november, waarschijnlijk weer in Utrecht. Begin oktober volgt de definitieve uitnodiging en het programma. Houd op dit blog de agenda in de gaten.

Kabinet presenteert Schuldenaanpak

Lees het zojuist gepresenteerde Actieplan brede schuldenaanpak, overzicht initiatieven schuldenaanpak en de Kamerbrief.  Veel maatregelen vonden we al in het Regeerakkoord, een paar keer zelfs met exact dezelfde formulering. Er wordt voor concrete afspraken tussen Rijk en gemeenten onder meer verwezen naar het in februari gestarte Interbestuurlijk Programma (IBP) van Rijk en VNG. Maar zéker wel nieuw is het volgende:

€72 miljoen extra voor gemeenten
In het Regeerakkoord stond al dat het kabinet de komende drie jaar €80 mln. (2018: €30 mln., 2019: €25 mln., 2020 €25 mln.) ter beschikking stelt voor het voorkomen van schulden en de bestrijding van armoede – in het bijzonder onder kinderen. In de Kamerbrief is vandaag te lezen dat het merendeel van de middelen (90%) via een decentralisatie-uitkering beschikbaar zal worden gesteld aan gemeenten. NB. Voor decentralisatie-uitkeringen geldt formeel dat er geen sprake is van een bestedingsverplichting richting de Rijksoverheid. De middelen kunnen ook aan de bekende lantaarnpalen worden uitgegeven. Maar Rijk en VNG zullen er ongetwijfeld via o.a. het IBP op toezien dat het geld goed wordt besteed.

40 maatregelen
Het actieplan presenteert 40 maatregelen rond 3 actielijnen. Ik noem ze hieronder bijna allemaal; in ieder geval de meest concrete en voor gemeenten relevante:

  • Er wordt verder geëxperimenteerd met een schuldenrechter. Daar lazen we hier en hier al wat meer over. De rechtspraak komt binnenkort met een visiedocument ‘rechtspraak en schulden’ met maatregelen om de schuldenproblematiek te verlichten.
  • Gemeenten krijgen adviesrecht in gerechtelijke procedure rond schuldenbewind. Voorontwerp voor wetsvoorstel wordt naar verwachting rond de zomer voor consultatie aangeboden.
  • Ter ondersteuning van vroegsignalering, betere dienstverlening en kortere doorlooptijden wordt geïnventariseerd welke verduidelijkingen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening mogelijk en nodig zijn. NB. Ik wens dat gemeenten niet allemaal afzonderlijk en telkens verschillende convenanten hoeven te sluiten met schuldeisers, maar dat dit landelijk en uniform wordt opgepakt.
  • Uitvoering van kennis- en ontwikkelprogramma’s Vakkundig aan het werk en Schouders Eronder.
  • De minimum-incassokosten, nu €40, gaan mogelijk omlaag.
  • Ook kleine boetes, vanaf €75, mogen in termijnen worden betaald.
  • Een nieuw incassoregister gaat bureaus registreren die voldoen aan alle eisen met betrekking tot oprichting, bedrijfsvoering en opleiding. Gaat een incassobureau te vaak in de fout, dan wordt het beboet en verliest het registratie.
  • Voor de zomer volgt de consultatie van het wetsvoorstel waarin wordt geregeld dat ook bij bankbeslag de beslagvrije voet wordt gerespecteerd.
  • Het Platform Wijzer in Geldzaken bevordert verantwoord financieel gedrag, met bijvoorbeeld de Werkgeversaanpak en het versterken van financiële vaardigheden van kinderen en jongeren in het onderwijs.
  • Voorkomen en verminderen van laaggeletterdheid in het programma Tel mee met Taal. NB. Stichting Lezen & Schrijven kan jouw gemeente helpen met het ‘laaggeletterd proof’ maken van de schuldhulpverlening!
  • Eenvoudig maatwerk bij ingewikkelde problemen. Dit is een traject binnen het Programma Sociaal Domein.
  • De ‘doenvermogentoets‘ wordt opgenomen in de Uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets en in overleg met de uitvoeringsorganisaties
    concreet vormgegeven. Dit in navolging van het advies van de WRR om uit te gaan van een realistisch perspectief i.p.v. rationalistisch perspectief. Dat advies werd ook al opgepakt in de eerste Miljoenennota van dit kabinet. Mooi. En is uiteraard ook aandachtspunt voor gemeenten.
  • Betere ondersteuning voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Ook een traject binnen het Programma Sociaal Domein.
  • Met 7 gemeenten worden 100 kwetsbare jongeren aan het werk geholpen. Tegelijk wordt gekeken naar het terugbrengen van het aantal belemmerende factoren m.b.v. coaches, waaronder schulden. Onderdeel van Project Integrale Persoonsgerichte Toeleiding Arbeid.
  • Kleinschalige pilots voor de ontwikkeling van een persoonsgerichte aanpak voor mensen met een ernstig psychiatrische aandoening.
  • Breda en Tilburg experimenteren met re-integratie van (ex)-gedetineerden. Daarnaast lopen er experimenten met reclassering in Amsterdam.
  • In het kader van de regeling ter stimulering van activiteiten die een duurzame bijdrage leveren aan het tegengaan van armoede- en schuldenproblematiek wordt op 1 februari 2019 het zesde tijdvak opengesteld. Voor projecten is €4 miljoen beschikbaar. Niet voor gemeenten.
  • De alliantie van vrijwilligersorganisaties versterkt de inzet van vrijwilligers in de gemeentelijke schuldhulpverlening.
  • CBS onderzoekt hoe problematische schulden in kaart kunnen worden gebracht op basis van gegevens uit bestaande registers in plaats van op basis van enquêtes, zoals tot nu toe gebeurt.
  • Vereenvoudiging toeslagen. Bij 3 maanden zorgpremieachterstand zal de zorgtoeslag direct worden overgemaakt naar de zorgverzekeraar. Over afschaffing of aanpassing wanbetalersregeling wordt niet gerept. De regering zal nog wel voor de zomer reageren op een motie om de wanbetalersregeling te onderzoeken op ongewenste effecten. Onderzoek naar omleiden huurtoeslag loopt nog. Eerder werd bekend dat kinderopvangtoeslagniet zal worden omgeleid. Er komt waarschijnlijk een vervolg op pilots waarin de Belastingdienst burgers proactief attendeerde op het moment dat hun situatie verandert en wanneer dit mogelijk gevolgen kan hebben voor hun toeslag.
  • Het conceptbesluit vereenvoudiging beslagvrije voet is eind vorig jaar in consultatie gegeven. Afronding consultatiefase staat gepland op Q2 2018. Dat betekent vast niet dat de nieuwe beslagvrije voet dan al direct van toepassing is. Ik denk dat nog wordt vastgehouden aan invoering per 1-1-2019.
  • Afstemming Rijksincasso. Het kabinet streeft ernaar om organisaties als Belastingdienst, UWV, CJIB en Zorgverzekeraars aan te sluiten op het beslagregister. RVO en DUO zijn al aangesloten. Manifestpartijen SVB, Belastingdienst, CAK, UWV, DUO en CJIB bezien hoe het contact met schuldenaren kan worden verbeterd (lees meer daarover in overzicht initiatieven schuldenaanpak).

Vanavond 22:30 uur praten staatssecretaris van Ark en journalist Jesse Frederik in RTL Late Night over de Schuldenaanpak.

Met apps je geldzaken op orde

Ik ben betrokken bij de ontwikkeling van een aantal apps waarmee je grip houdt op je geldzaken. Die apps schieten tegenwoordig als paddenstoelen uit de grond. Vooral voor jongeren. De apps hebben één of meer van de volgende functionaliteiten:

  • Een koppeling met je betaalrekening, zodat je met mooie taartdiagrammen ziet waar jij je geld aan uitgeeft.
  • Overzicht van minimaregelingen, toeslagen, etc. Soms ook met indicatie of je er recht op hebt.
  • Tips om te besparen of je inkomen te verhogen.
  • Reservering voor vaste lasten. In Culemborg loopt een interessant experiment met een app die het inkomen, zodra het binnenkomt, meteen op een subrekening reserveert voor betaling van bijvoorbeeld de vaste lasten. Het geld kan niet meer aan iets anders worden uitgegeven, tenzij de debiteur, rekeninghouder of schuldhulpverlener akkoord is met afwijkende besteding. Ook kan geoormerkt geld op de rekening worden gestort, bijvoorbeeld bijzondere bijstand voor een wasmachine. De ontvanger kan het geld alleen uitgeven bij bepaalde leveranciers en/of aan wasmachines. Mooie bijkomstigheid: er kan geen beslag worden gelegd op de subrekeningen.
  • Op maat gemaakt voor gemeente of regio.
  • Communiceren met schuldeisers, bijvoorbeeld over betalingsregeling.
  • Budgetbeheerachtige toepassingen: schuiven tussen potjes. En hoeveel heb ik nog te besteden deze maand?
  • Blended hulpverlening. Gekoppeld aan een website. Communiceren met een hulpverlener.
  • Nudging. Belonen van verstandige keuzes.
  • Veilig opslaan en foto’s maken van bijvoorbeeld documenten, formulieren en handtekening.
  • Aanvragen voorzieningen.
  • Beveiligde informatiestromen naar bijv. gemeente en Belastingdienst
  • Signaleren toekomstige tekorten o.b.v. data-analyse

Hieronder een overzicht van apps (en websites) die ik de afgelopen tijd tegen ben gekomen, op alfabetische volgorde. Ik ken ze niet allemaal, dus kan geen waardeoordeel geven.

Amsterdam voorziet

Bereken uw recht

  • Op www.berekenuwrecht.nl checken burgers hun recht op toeslagen. Sluit jouw gemeente aan, zodat burgers ook gemeentelijke inkomensregelingen kunnen checken en aanvragen. Het is een online tool, geen app, maar ingericht om te gebruiken met een smartphone.

Buddy App

Budget de baas

Bydehand

  • Online opbergkast‘ om documenten en abonnementen te beheren; hier betaal je wel iets voor als gebruiker.

Doekoe

Dyme

  • Dyme.app. Een duidelijk overzicht van al je vaste lasten. ‘Wij tracken en managen al jouw vaste lasten – gratis & automatisch’

E-training van Cijfers & Centen

Eerste Hulp Bij Schulden

Fikks

Financieel paspoort

De app gaat in opdracht van de gebruiker langs allerlei sites op zoek naar persoonlijke gegevens. Die worden in een handzaam overzicht gezet, dat weer gebruikt kan worden bij een hypotheekaanvraag, een financieel planningsgesprek of in de schuldhulpverlening.

Geldfit

Geldplannen

  • Het Nibud/Startpunt Geldzaken biedt diverse online geldplannen.

Goed Geld

Grip app

How2Spendit

  • Tips, trucs en tools via website how2spendit.nl en social media. Veelal gratis.

Huishoudboekje

Insolved

  • Online tool waarmee sneller schuldregeling kan worden getroffen met schuldeisers. Wordt tegen betaling aangeboden aan o.a. gemeenten.

Kandoor

  • Website kandoor.nl. Gratis en onafhankelijk chatten met vrijwilligers.

Krap

  • Krap.nl initiatief van gemeente ’s-Hertogenbosch.

MijnGeldzaken.nl

  • Mijngeldzaken.nl is “de eerste onafhankelijke website die u een compleet inzicht geeft in al uw geldzaken. Het is veel meer dan een huishoudboekje! U ziet hoe financieel gezond u bent en of uw dromen in de toekomst gerealiseerd kunnen worden. Ook krijgt u tips over hoe u uw financiële toekomst kunt verbeteren. Heeft u advies nodig van een expert? Financieel adviseurs zijn online om u van advies te voorzien.” Het instapmodel is gratis.

Mijnstadsbank

MoneyFit

Monnie

Nibud

Online platform

Online Schuldencoach

  • In ontwikkeling. Bekijk uitleg door schuldencoach Liselotte Maas op YouTube.

Plinkr

  • Plinkr is een platform dat hulpverleners met inwoners verbindt en hen samen helpt om de financiële thuisadministratie op orde te krijgen.

Schaarste app

Schulden.nl

  • Gratis voor mensen met schulden. Eerste hulp bij schulden, waarna verwijzing naar reguliere schuldhulpverlening. Lees mijn blog hierover.

Schulden de Baas

  • Online programma voor schuldhulpverlening waar gemeenten zich bij kunnen aansluiten. Aan de hand van vragen en opdrachten werken cliënten zelf aan een oplossing voor hun financiële problemen. De gemeentelijke schuldhulpverlener begeleidt ze hierin. Lees het artikel op mijn blog.

Schuldwisser

Schuldvrij app

Stack je money

SWF+

Tel je geld

Uit de schulden

Vaste Lasten Pakket

Wijzer in Geldzaken

  • www.wijzeringeldzaken.nl is een initiatief van het ministerie van Financiën. ‘Op deze website helpen we jou met financiële vragen waar je gedurende je leven tegenaan kunt lopen.’

Zelf je schulden regelen

PS: Clairette van der Lans (Wijzer in Geldzaken), bedankt voor je bijdragen!!

Aanvulling d.d. 26 april 2019: ‘Debt Tech’ : nieuwe hoop in bange tijden? (Frank van Jeveren, Purpose)

Staatssecretaris over o.a. vereenvoudiging toeslagensysteem

Had ik al gemeld dat staatssecretaris Van Ark dit voorjaar een brede schuldenaanpak zal presenteren? Ik ben benieuwd naar de inhoud, want in het Regeerakkoord en tijdens o.a de overleggen met de Tweede Kamer worden nog weinig concrete nieuwe maatregelen genoemd.

Gisteren stuurde Van Ark een brief naar de Tweede Kamer. Daarin worden de kabinetsplannen al iets concreter. Ze reageert in de brief op het rapport ‘Eenvoud loont – Oplossingen om schulden te voorkomen’ van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS). RVS pleit voor eenvoud en preventie en komt met drie soorten oplossingen:

  1. Vereenvoudigen van ingewikkelde systemen en regels – vooral het toeslagensysteem – om escalatie van schulden te voorkomen (technisch ontzorgen). Van Ark schrijft dat een algehele herziening van het toeslagensysteem op korte termijn ‘geen realistische optie’ is. Wel volgt in het voorjaar nog haar reactie op een motie om de huurtoeslag direct over te maken naar de verhuurder. Een vergelijkbare motie over het overmaken van zorgtoeslag naar de zorgverzekeraar is onlangs beantwoord door Minister Bruins (Medische Zorg): overmaken van zorgtoeslag voor alle rechthebbenden vindt Bruins disproportioneel. Maar overmaken op vrijwillige basis of voor mensen met 3 maanden achterstand (daarvoor bestaat al wettelijke basis) wil Bruins wel verder uitwerken. Van Ark wijst er verder op, dat er wordt gewerkt aan een nieuwe financieringssystematiek voor de kinderopvang, waarbij geld direct naar kinderopvanginstelling i.p.v. ouders gaat. Naschrift d.d. 3 april: Ombudsman wijst op nieuwe regeling voor verrekening schuld kinderopvangtoeslag.
  2. Preventief ondersteunen van mensen bij hun financiële huishouding, nog voordat er schulden zijn (sociaal ontzorgen). Mensen moeten eenvoudiger en sneller toegang krijgen tot hulp.
  3. Versterken van verantwoordelijkheid van overheid, bedrijven en organisaties om het risico op escalatie van schulden te verkleinen (zorgplicht).

Als reactie op voorstellen 2 en 3 noemt Van Ark een aantal maatregelen die al in gang zijn gezet (waarvan de meeste op mijn blog al aan de orde zijn gekomen).

Eerder werd duidelijk dat het kabinet het huidige systeem van loonkostensubsidie voor werkgevers wil inruilen voor een systeem waarbij mensen onder het wettelijk minimumloon zelf moeten regelen dat hun inkomen wordt aangevuld. Een slecht idee, vinden betrokkenen en deskundigen.

Financiële hulpvragen oppakken in het wijkteam

Movisie beschrijft aan de hand van een ‘klantreis‘ hoe sociale professionals in wijkteams hun cliënten kunnen helpen.

Je kunt ongeveer hetzelfde lezen in de handreiking De eindjes aan elkaar knopen, ook voor sociale professionals.

Movisie ontwikkelde vorig jaar de gratis E-learning signaleren en begeleiden financiële problemen.

Wat doe je in het wijkteam, en wat doe je centraal bij schuldhulpverlening? Ik onderzocht het in 10 grote gemeenten.

En tot slot, welke rol hebben sociaal werkers in de schuldhulpverlening? Ik schreef voor SWN Sociaal werk in de schuldhulpverlening (2016).

Bevoorschotting bijstand niet altijd correct

Gemeenten hebben maximaal 8 weken de tijd om een aanvraag voor een bijstandsuitkering te beoordelen. Om die periode financieel te overbruggen, hebben bijstandsaanvragers recht op een voorschot op hun uitkering. Uit onderzoek van Regioplan voor de rekenkamercommissie van Enschede blijkt, dat dit niet altijd goed verloopt. En dat geldt niet alleen voor Enschede!

Zo blijkt bijvoorbeeld dat voorschotten niet altijd ambtshalve (zonder aanvraag) worden verstrekt, en dat klanten zelf om een voorschot moeten verzoeken. Verder zijn de voorschotten niet altijd van de juiste hoogte, en worden ze niet altijd binnen de wettelijke termijn vier weken verstrekt. Eén van de aanbevelingen van de onderzoekers: leg je beleid vast in een openbaar beleidsdocument. De wetstekst en MvT bieden namelijk ruimte voor interpretatie.

De regelgeving voor voorschotten vind je in art. 52 Participatiewet. Check even of jouw gemeente het goed doet.

Lees het rapport en het artikel in Sociaal Bestek.

Handreiking Vroegsignalering

Afbeeldingsresultaat voor vroegsignalering

De handreiking Vroegsignalering Lessen uit de Praktijk (van Schouders Eronder) is verschenen. De auteurs hebben 10 aanbevelingen voor gemeenten die aan de slag willen met vroegsignalering (uitgewerkt in hoofdstuk 4):

  1. Bezint eer ge begint
  2. Maak een business case
  3. Vroegsignalering is samenwerking
  4. gezamenlijk uitwerken ketenproces
  5. Verzeker je van politiek-bestuurlijke steun
  6. Denk na over benadering en bejegening
  7. Monitoren, evalueren over de hele keten
  8. Gemeentelijke schulden: begin bij de bron
  9. Inbedden in bredere context
  10. Vereenvoudiging van regelingen

Lees alle artikelen over vroegsignalering op dit blog.

Vroegsignalering en privacy

Welke cliëntgegevens mogen schuldeisers, gemeenten en (schuld)hulpverleners met elkaar uitwisselen? Het antwoord op deze vraag is te vinden in de vandaag verschenen Handreiking vroegsignalering en bescherming persoonsgegevens.

Deze handreiking biedt gemeenten handvatten om het proces vroegsignalering van schulden zo in te richten dat wordt voldaan aan de privacyvereisten van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) die op 25 mei 2018 de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) vervangt.

Ik heb als projectleider Vroegsignalering in Leiden zojuist hoofdstuk 2 doorgelezen. Dat hoofdstuk is vooral bedoeld voor projectleiders en beleidsmedewerkers. Hoofdstuk 3 bevat de juridische onderbouwing van het model en stuur ik door naar mijn juridische collega’s.

Tipje van de sluier: als je het goed regelt, mag je alle gegevens uitwisselen die nodig zijn om vroeg eropaf te gaan.

Energiebedrijven moeten vanaf 1 april hele jaar achterstanden melden bij schuldhulpverlening

Afbeeldingsresultaat voor energie afsluiten

Na een consultatieronde is de Regeling Afsluitbeleid voor kleinverbruikers van elektriciteit en gas en Warmteregeling aangepast. Energiemaatschappijen moeten vanaf 1 april het hele jaar achterstanden doorgeven aan schuldhulpverleners.

Recent kondigde het kabinet aan een vergelijkbare regeling te willen treffen voor afsluiting van water.

Tip: neem deze signalen mee in je vroeg eropaf-aanpak.

Water afsluiten? Eerst melden bij schuldhulpverlening!

'Dweilen met de kraan dicht: steeds meer gezinnen afgesloten van water'Minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat wil de afsluitregeling voor water aanpassen. Zo worden drinkwaterbedrijven verplicht klantgegevens en de hoogte van schuld van huishoudens met betalingsproblemen eerst te melden bij de gemeente. Als vervolgens een schuldhulpverleningstraject wordt ingezet, mag de levering van drinkwater niet worden stopgezet.

Dat schrijft de minister in antwoord op Kamervragen.

Vewin en NVVK hebben deze afspraak al in 2014 vastgelegd in een convenant.

En voor het afsluiten van gas en elektriciteit bestaat al zo’n regeling.

Opnieuw experiment met prepaid energie

Wanbetalers die aan de proef meedoen, krijgen een  apart apparaatje van hun netbeheerder in de meterkast.Netbeheerders Stedin en Liander en energiemaatschappijen Nuon en Greenchoice experimenteren in Rotterdam en Arnhem met een prepaid-systeem voor energie. Nadeel: als je door je budget heen bent, gaat direct de schakelaar om. Voordeel: als je weer een klein beetje geld hebt, doen licht, internet en cv-ketel het meteen weer. Bron: NOS.

Klanten kunnen bij enkele energiemaatschappijen al enige tijd hun stroom en gas via een tegoed betalen. Het verschil met deze proef is dat die klanten nog 30 dagen hebben om hun tegoed aan te vullen als het op is. Bij hen wordt dus niet de energie meteen afgesloten. Stedin stelt dat schuldenaren bij vorst nooit worden afgesloten. Energieleveranciers moeten in de wintermaanden hun klanten voor afsluiting eerst melden bij de schuldhulpverlening. Per 1 april moeten ze ook in de zomermaanden melden, zo is het voorstel.

Bijna tien jaar geleden experimenteerde Eneco ook al met een prepaid-systeem, maar stopte vanwege onvoldoende klanten. In diezelfde periode was er ook veel te doen om de Koudetoeslag.

Naschrift d.d. 22-2-2018: Prepaid geen ‘achterdeur’ om kwetsbare groep van energie uit te sluiten, FD

Een gedragsgerichte benadering van armoede

Afbeeldingsresultaat voor gedragIn het rapport Een Gedragsgerichte Benadering Van Armoede doet de HvA verslag van een onderzoek in opdracht van Almere en Den Haag naar bewezen effectieve interventies ter ondersteuning van mensen in langdurige armoede. De HvA onderzocht de volgende interventies:

  1. Assistentie bij het aanvragen van inkomensvoorzieningen
  2. Herinneringen sturen en het vereenvoudigen/weglaten van informatie
  3. Gedragsgerichte ‘reminders’
  4. De standaard voorkeur (‘default setting’) veranderen
  5. Het doel van sparen concretiseren
  6. Persoonlijk maken, wederkerigheid benadrukken en de standaard voorkeur wijzigen
  7. Mobility Mentoring: een intensief gedragsgericht programma om economische zelfstandigheid te bevorderen
  8. Informatie aantrekkelijk aanbieden en vereenvoudigen, de sociale norm benadrukken en bekende gegevens niet opnieuw aan de klant vragen
  9. Framing: no-show terugdringen door aanpassing van de uitnodiging
  10. Belonen van gezond financieel gedrag
  11. Sparen makkelijk maken, en belonen
  12. Herinnering sturen voor het betalen van alimentatie
  13. Hulp bieden dicht op de gemeenschap en het mobiliseren van sociale steun
  14. De organisatie of de klant aanspreken?
  15. Sociale informatie geven, en feedback met smileys
  16. Feedback geven: over kosten of over eigen energiegebruik?
  17. Automatisch geld apart zetten op spaarrekening
  18. Bestemming van een toeslag benadrukken
  19. Informatie geven over kosten

 

Vroegsignaleren schulden doe je zo

Vorige week was ik bij een bijeenkomst in het kader van het project Landelijke Uitrol Vroegsignalering. We kregen de volgende stukken mee:

Kun je direct gebruiken bij het opzetten van vroegsignalering! In januari verschijnen nog een Handreiking Privacy en Handreiking Vroegsignalering.

De volgende bijeenkomst is op 22 maart.

Wanbetalers zorgpremie en achtergrondkenmerken per gemeente

Minister Bruins (Medische Zorg) geeft deze week in een brief aan de Tweede Kamer en de VWS-Verzekerdenmonitor een update over de wanbetalersregeling.

Het aantal wanbetalers is gedaald van 325.810 wanbetalers eind 2014 naar 257.767 op 1 november 2017. Deze daling wordt vooral veroorzaakt doordat zorgverzekeraars op grote schaal betalingsregelingen hebben afgesproken waardoor de bestuursrechtelijke premie direct kan worden opgeschort. Eind 2016 waren er 70.922 actieve betalingsregelingen. Op de website van het CBS vind je cijfers per gemeente. Eerder schreef ik al, dat je bij het CAK ook NAW-gegevens van die wanbetalers kunt opvragen.

Er wordt nog gewerkt aan een regeling om zorgverzekeraars nog meer te prikkelen om mee te werken aan schuldhulpverlening en -preventie. Bruins streeft ernaar een wijziging van artikel 34a Zvw voor de zomer van 2018 aan de Kamer voor te leggen.

Rondkomen met kinderen

Vorige week is het Geldplan Rondkomen met kinderen van Nibud/Startpunt Geldzaken gelanceerd. Ik heb bijgedragen aan de totstandkoming ervan, maar kon er helaas niet bij zijn in verband met vakantie. Als je in dit online Geldplan je profiel invult (huishoudsamenstelling, leeftijd kinderen, inkomen, etc.), krijg je een compleet overzicht van regelingen en tips die voor jou van toepassing zijn. Het Geldplan kun je via de gemeentelijke website toegankelijk maken voor inwoners en professionals. Dat is heel eenvoudig, niet veel meer dan een logo invoegen. Tip: neem het op in je bestedingsplan voor de Klijnsmagelden.

Lees hier hoe het werkt, wat de kosten zijn en welke geldplannen er nog meer zijn.

 

Schuldendebaas.nl voor online schuldhulp

SchuldendeBaas is de naam van een online programma voor schuldhulpverlening waar gemeenten zich bij kunnen aansluiten. Aan de hand van vragen en opdrachten werken cliënten zelf aan een oplossing voor hun financiële problemen. De gemeentelijke schuldhulpverlener begeleidt ze hierin.

Cliënten van aangesloten gemeenten krijgen binnen 48 uur een mail met het bericht of ze zijn toegelaten tot de online hulpverlening bij hun gemeente. Ze krijgen ook een coach van de gemeente toegewezen. Daarna kunnen ze meteen aan de slag met het online werkboek. Ze krijgen 5 dagen voor het beantwoorden van vragen en maken van opdrachten, zoals het maken van een schuldenlijst en het opstellen van een budgetplan. De coach reageert er binnen 48 uur op. Cliënten zijn op deze wijze in hoge mate betrokken bij de oplossing van hun financiële problemen. E-coaching maakt mensen zelfredzamer en dat verhoogt de kans om het traject succesvol af te ronden. Doordat ze hun eigen dossier opbouwen, houden schuldhulpverleners bovendien meer tijd over voor coaching. De coaching hoeft niet volledig via internet te verlopen. Veel schuldhulpverleners voeren er ook face-to-face gesprekken naast.

Meer info vind je op www.schuldendebaas.nl.

2 november: nieuwe online Geldplannen

Een paar jaar geleden introduceerde Startpunt Geldzaken van het Nibud de ‘Geldplannen’. Een online Geldplan helpt mensen om hun geldzaken op orde te brengen en te houden. Gebruikers vullen hun profiel in en krijgen op maat adviezen en tips. Bedrijven en ruim 120 gemeenten stellen de Geldplannen via hun websites beschikbaar aan hun cliënten en inwoners. Er zijn inmiddels meer dan 65.000 geldplannen ingevuld. Bekijk hoe het werkt:

Er zijn nu drie Geldplannen:

  1. Geldplan ‘Kom uit de geldzorgen!’.
  2. Geldplan ‘Beter rondkomen’.
  3. Geldplan ‘Sparen, aflossen of beleggen?’

Bekijk de demo van de geldplannen voor de gemeente Utrecht.

Uitnodiging 2 november: introductie nieuwe Geldplannen
Op 2 november worden in Utrecht twee nieuwe Geldplannen geïntroduceerd:

  1. Rondkomen met kinderen (ik mocht hieraan meeschrijven)
  2. Studie voor kinderen

Je kunt daar bij zijn. Deelname is gratis. Bekijk de uitnodiging.

Terugblik op congres schulden & armoede

Ik was afgelopen vrijdag bij het jaarcongres schulden en armoede van Hoezo! en Divosa. Met dit jaar als thema ‘Eigen schuld?’. Vanuit verschillende perspectieven werd antwoord gegeven op de vraag of het je eigen schuld is als je in de schulden zit. Laten we het erop houden dat de schuld deels ligt bij ‘het systeem’ en deels bij opvoeding en onze genen. Alle presentaties zijn binnenkort te vinden op www.schuldhulpverleningenarmoede.nl.

Will Tiemeijer van de WRR bepleitte dat de overheid (rijk en gemeenten) de sociale zekerheid en schuldhulpverlening veel meer moet organiseren vanuit realistisch perspectief:

Tamara Madern van de HU sloot daarbij aan met haar pleidooi voor stress sensitieve dienstverlening:

“LEVENSGEVAAR! Het betreden van het ijs is ten strengste verboden”… met daarnaast voor de zekerheid toch maar de nodige reddingsmiddelen voor wie deze waarschuwing in de wind slaat. Divosa-voorzitter Erik Dannenberg zag een mooie analogie met de schuldhulpverlening.

Jan van Beek van BKR en Liesbeth Gerritsen van de gemeente Arnhem gaven een presentatie over de Vindplaats van Schulden (Vps) in Arnhem. Lees meer over Vps in Aan de slag met vroegsignalering. Bij maar liefst 80% van de benaderde huishoudens wordt een plan van aanpak gemaakt! Het is dus niet meer ‘schieten met hagel’ zoals voorheen vaak het geval was. Waar de initiatieven voor de oprichting van een landelijk schuldenregister keer op keer strandden, lijkt de uitrol van de lokale en regionale Vps-en redelijk succesvol. ‘Je hebt op deze kleinere schaal met minder schuldeisers te maken, en er worden van minder personen privacygevoelige gegevens geleverd. Dat maakt het makkelijker om convenanten te sluiten’, vertelt Jan van Beek. En misschien kunnen we via deze weg uiteindelijk toch een landelijke dekking realiseren.

We kregen een preview van de filmdocumentaire ‘Vergeef me mijn schulden’. Deze filmdocumentaire geeft een informatief en ontroerend kijkje in de keuken van de Wsnp en wordt volgende week maandag uitgezonden op NPO2.

Projectleiders Anja Tijdhof en Nelly Labrie gaven een workshop over DATT Werkt!. Op de website van DATT Werkt! vind je een toolbox met informatie en handleidingen met tips waarmee je in jouw gemeente aan de slag kan met het verbeteren van de ketensamenwerking in de bestrijding van armoede en schulden. In de toolbox vind je ook een ‘ketenspel’ waarmee de ketenpartners elkaar op een leuke manier leren kennen.

 

Aan de slag met vroegsignalering

Afbeeldingsresultaat voor vroegsignalering schuldenDoor signalen van energiebedrijven, woningcorporaties en zorgverzekeraars over betalingsachterstanden vroegtijdig op te pakken, kun je als gemeente veel leed en maatschappelijke kosten voorkomen. De eerste 100 gemeenten die zich melden, kunnen vanuit het project ‘Landelijke Uitrol Vroegsignalering Schulden’ gratis ondersteuning krijgen bij het opzetten van vroegsignalering. Bij voorkeur maken gemeenten dan gebruik van de Vindplaats van Schulden. Dit initiatief van het BKR vervult de rol van gegevensverwerker: meldingen van betalingsachterstanden worden op een zorgvuldige manier verwerkt tot signalen voor de gemeente. Nijmegen is een van de eerste gemeenten die hiermee aan de slag ging.

Geïnteresseerde gemeenten kunnen mailen naar initiatiefnemer Jan Siebols.

Lees meer over vroegsignalering en de ondersteuningsmogelijkheden in het artikel Vroegsignalering schulden: een lastig pad, maar begaanbaar (Sociaal Bestek).

Levensgebeurtenissen
En nu we het toch over vroegsignalering hebben: in Utrecht worden workshops gegeven over levensgebeurtenissen. De workshops zijn onderdeel van de Utrechtse Armoedeaanpak 2016-2019.

In het vandaag in SPRANK verschenen artikel Werkgever brengt schulden eerder in beeld wordt gerefereerd aan de FiKks app: een schuldenplatform dat mensen helpt met hun geldzaken voordat het geldzorgen zijn. Bekijk de video:

En kijk ook nog even in de rubriek Voorlichting & preventie en lees de Leidraad Vroegsignalering van de NVVK.

De Vonk

Ik maak hier graag wat reclame voor de sympathieke organisatie Stichting De Vonk. ‘Expertisecentrum voor ondersteuning, activering en training bij vraagstukken over armoede en sociale uitsluiting’, met ANBI status.

Residerend in Tilburg, werken ze van oorsprong vooral in Zuid-Nederland. Maar ze worden tegenwoordig in het hele land gevonden. Zo geven ze in Groningen aan beleidsambtenaren en mensen van de wijkteams de training armoede onder de loep. Ook werkers van Humanitas in het hele land krijgen deze training. Professionals en vrijwilligers leren om op de juiste manier in te spelen op de armoedesituatie. Daardoor helpen zij mensen om weer bij hun eigen kracht te komen en zelfredzamer te worden.

De Vonk helpt ook bij het organiseren van SchuldenVrijMaatjes: vrijwilligers die mensen ondersteunen tijdens het schuldhulpverleningstraject.

Als het gaat om kinderarmoede hebben ze de Checklist Armoedebeleid op school, de Workshop aanbevelingen uit onderzoek naar effecten van armoede op kinderen, de Masterclass armoede signalering jeugdhulpverleners, het Kinderpact tegen armoede en verzorgen ze Activerend onderzoek naar knelpunten op school.

En nog veel meer. Enfin, kijk zelf maar even op stichtingdevonk.nl.