Wijziging Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz)

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft staatssecretaris Van Ark dat het Bbz per 1 januari 2020 op een aantal onderdelen wordt gewijzigd, waaronder:

  • Beperking van de toegang tot de Bbz-regeling voor oudere zelfstandigen met een niet-levensvatbaar bedrijf.
  • Het Bbz wordt voor de groep aan wie zowel algemene bijstand als bedrijfskapitaal wordt verleend meer in lijn gebracht met de Participatiewet: algemene bijstand wordt straks niet meer verstrekt in de vorm van een rentedragende lening en bijstand wordt niet meer met terugwerkende kracht verleend. Dit betekent dat de algemene bijstand apart straks wordt verstrekt als voorlopig renteloze leenbijstand. Wanneer blijkt dat de verdiensten onder het sociaal minimum bleven, kan deze leenbijstand worden omgezet in bijstand om niet.

In de laatste alinea’s staat dat ook gewerkt wordt aan verbetering van de schuldhulp voor zelfstandigen.

Van werkenden loopt zzp’er meeste risico op armoede

Zzp’ers lopen vaker dan werknemers en zelfstandigen met personeel (zmp’ers) risico op een inkomen onder de lage-inkomensgrens, zo meldt het CBS. Bij 9 van de 10 werkenden met risico op armoede gaat het om deeltijders.

Van de werkenden maakte in 2017 2,5% (188.000 personen) deel uit van een huishouden met een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Dit percentage is vrijwel onveranderd ten opzichte van 2016. Onder zelfstandigen zonder personeel nam het armoederisico wel toe: van 8,1% naar 8,6%.

Factoren die het risico op armoede verhogen:

  • Niet-westerse achtergrond
  • Eenouder of alleenstaand
  • Lage opleiding

Tweede Kamer en VNG

Op 7 maart is er in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek over werkende armen. De VNG maakte daarvoor het position paper Gemeenten: een toekomst zonder werkende armen met acht actiepunten waaronder:

  1. Help gemeenten om het bereik te vergroten;
  2. Neem belemmeringen in privacy en gegevensuitwisseling weg: dit maakt outreachend werken makkelijker.

Lees ook nog even: Gemeenten besteden weinig aandacht aan werkende armen (okt. 2018) en Alle hens aan dek om zelfstandig ondernemers met schulden te helpen (Silvia Bunt, dec. 2018). En bekijk op Statline hoeveel werkende armen jouw gemeente telt.

Schone schijn

Must see: de documentaire Schone schijn, over zzp’ers met schulden. Deze week uitgezonden door de NPO.

Afbeeldingsresultaat voor schone schijn docu

Armoedevalberekenaar

ArmoedevalMet de nieuwe Armoedevalberekenaar van Stimulansz bereken je waar voor verschillende huishoudtypes de armoedeval ligt en welke invloed de gemeentelijke regelingen hebben. En je kunt er ook het financiële effect van een voorgenomen beleidskeuze mee doorrekenen.

Er zijn overeenkomsten met de Minima Effect Rapportage van het Nibud en de Inkomens Effect Rapportage van KWIZ.

De Rekenkamer Assen publiceerde deze week een onderzoek waaruit blijkt dat de armoedeval in sommige gevallen optreedt. Lees ook nog eens Bestaat de armoedeval?

44% gepensioneerde zzp’ers komt moeilijk rond

Dat blijkt uit onderzoek van het Nibud. Het Nibud pleit voor een verplichte pensioenopbouw voor alle werkenden, ook voor zzp’ers.

Nou heb ik zelf vorig jaar mijn pensioenpotje in een huis gestoken, in de veronderstelling dat dat meer oplevert dan wanneer ik het op de bank zet. Maar ik lees in het rapport dat als ik straks oud ben, ik niet zo gemakkelijk meer verhuis en dat het niet eenvoudig is de overwaarde te verzilveren 🙁

Gisteren bleek uit onderzoek van SCP ook al dat veel zzp’ers moeite hebben om rond te komen, laat staan om wat opzij te zetten voor later.

Gerelateerde afbeelding

Gemeenten besteden weinig aandacht aan werkende armen

Vandaag verscheen de SCP-studie Als werk weinig opbrengt.

Het aandeel werkende armen stijgt sinds 1990. De toename in de periode 2001-2014 is vermoedelijk vooral ontstaan door achterblijvende lonen, dalende winsten en toenemende werkloosheid. Werkende zzp’ers, alleenstaanden en mensen met een migratie-achtergrond behoren vaak tot de armen. Werknemers zijn vooral arm door weinig gewerkte uren, zelfstandigen door een laag uurinkomen.

Het SCP concludeert  ook dat gemeenten in hun beleid weinig specifieke aandacht besteden aan werkende armen en niet goed weten hoe ze deze groep moeten bereiken. Er worden een paar suggesties gedaan:

  • Bereik werkenden via gemeentebladen, huis-aan-huisbladen en regionale nieuwszenders, sociale media, gemeentelijke website en ‘vindplaatsen’ als de Kamer van Koophandel, de (grotere) werkgevers, uitzendbureaus, huisarts, de school van hun kinderen, sociaal raadslieden en woningcorporaties.
  • Compenseer voor werkenden met een gedeeltelijke bijstandsuitkering de extra kosten van kinderopvang of woon-werkverkeer en laat een deel van de arbeidsinkomsten vrij.
  • Hanteer een verkorte aanvraagprocedure bij een eventuele terugval in de uitkering.

Kijk voor meer suggesties op dit blog in de rubriek Werkenden & Zelfstandigen. Vroegsignalering is in ieder geval een hele goede methode. En lees ook Bestrijding van armoede onder zelfstandigen (uit 2010, maar met nog bruikbare tips) en het hoofdstuk 4 van de publicatie Gemeentelijk Armoedebeleid (ook gedateerd, maar nog bruikbaar).

Als werkenden niet gebruikmaken van minimaregelingen is er een armoedeval en ontstaat het beeld dat je beter af bent met een uitkering. Lees bijvoorbeeld vandaag in de Telegraaf: Kennissen die niet werken zitten ruimer dan ik.

Kabinet kondigt compensatieregeling voor gedupeerde ondernemers aan

Afbeeldingsresultaat voor bbz zelfstandigenZelfstandigen die in 2014-2016 een lening uit de Bbz als gift bij hun inkomen moesten tellen, krijgen compensatie. Dit kondigt staatssecretaris Snel van Financiën aan in een brief aan de Tweede Kamer. Sinds 2017 bestaat dit probleem niet meer, omdat de gift niet langer tot het inkomen wordt gerekend. Lees meer.

Preventieplan Leiden

Leiden wil met onder andere belastingadvies, gastlessen en peer-to-peer aanpak op scholen, budgetcursussen, online tools, hulp bij thuisadministratie, nazorg en een sociaal leenfonds voorkomen dat schulden ontstaan of verergeren. In het Preventieplan staan preventieactiviteiten voor onder meer jongeren, zelfstandigen en mensen met een licht verstandelijke beperking. Leiden reserveert hiervoor €200.000 per jaar.

Leiden zet ook stevig in op Vroegsignalering. Daarvoor begroot de gemeente nog eens €544.000 per jaar. De projectplannen van Leiden en andere gemeenten vind je in het artikel Evaluaties en projectplannen Vroegsignalering Schulden.

Schuldhulp voor ondernemers

bbz

Het nieuwe Geldboek voor Ondernemers 2018 is uit. Handig voor ondernemers en schuldhulpverleners.

Eerder deze maand meldde ZZP Nederland, dat 80 % van de zzp’ers totaal onbekend is met het Bbz.

Check nog even of jouw gemeente geen zelfstandig ondernemers uitsluit van schuldhulpverlening, zoals de Ombudsman en Inspectie SZW onlangs constateerden. Let op: als je alleen ex-ondernemers helpt, en ondernemers doorverwijst naar het Bbz, dan vallen sommige ondernemers buiten de boot, omdat zij niet tot de doelgroep van het Bbz behoren. Bijvoorbeeld omdat de partner van de zzp’er een inkomen heeft. Bovendien wordt binnen de Bbz vaak eenzijdig ingezet op herfinanciering met een Bbz-krediet (áls de zzp’er al een krediet kan dragen). Instrumenten als schuldbemiddeling en -sanering zou je vanuit de schuldhulpverlening in veel gevallen ook prima (of beter) kunnen inzetten voor ondernemers.

Lees ook nog even: SZW over schuldhulp aan ondernemers (okt. 2017).

Armoede stabiel, maar langdurige armoede neemt toe

Zojuist presenteerde het CBS nieuwe armoedecijfers. Het aantal huishoudens met een laag inkomen is de afgelopen jaren redelijk stabiel gebleven. Het aantal kinderen in armoede is afgenomen. Maar het aantal huishoudens dat minstens 4 jaar een laag inkomen heeft, is toegenomen. Het CBS verwacht in 2018 een daling van de armoede. Het CBS presenteert traditiegetrouw ook cijfers per gemeente en op wijk- en buurtniveau.

 

Het CBS presenteert vandaag cijfers over de lage inkomensgrens t/m 2015. Maar cijfers over sociaal minimum – zeg maar bijstandsniveau, het door gemeenten gehanteerde criterium – zijn ook nog te vinden op het vernieuwde Statline van CBS. Cijfers t/m 2014.

 

SZW over schuldhulp aan ondernemers

Op Kamervragen over de uitsluiting van zelfstandigen van schuldhulp antwoordt staatssecretaris:

Gemeenten mogen geen uitsluitingsgronden in het kader van de schuldhulpverlening hanteren. Zij moeten, ook in geval van mensen met een onderneming, een individuele afweging maken. Op grond van de individuele omstandigheden kan vervolgens de toegang tot de schuldhulpverlening worden geweigerd. Het simpele feit dat er sprake is van een onderneming is niet voldoende om geen schuldhulpverlening aan te bieden.

Ook schrijft ze dat het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004) niet automatisch door de gemeente als passend en toereikend mag worden aangemerkt. En dat de gemeente de ondernemer niet zou moeten verplichten om de onderneming, indien deze rendeert, stop te zetten.

Goed om dit nog eens te benadrukken; in de praktijk is het vaak anders.

Meer nieuws van SZW: onder de titel ‘Ondernemend uit de schulden, gemeenten bieden hulp‘ heeft SZW onlangs filmpjes laten maken van een viertal organisaties die gemeenten kunnen inzetten om hen te helpen bij de schuldhulpverlening aan ondernemers. Er zijn vijf filmpjes, waaronder dit compilatiefilmpje:

Lees ook nog even Schuldhulpverlening voor ondernemers (juni 2017).

Regeerakkoord over armoede en schulden

Regeerakkoord

Op p. 27 van het vanmiddag gepresenteerde Regeerakkoord wijdt de nieuwe coalitie een paragraaf aan het Terugdringen van schulden en armoede:

  • Eén op de tien huishoudens heeft problematische schulden. Daarnaast loopt een grote groep het risico om problematische schulden te krijgen. Het kabinet wil het aantal mensen met problematische schulden terugdringen en mensen met schulden effectiever te helpen. Schuldhulpverlening is en blijft een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Via programmatische afspraken wenst het kabinet met gemeenten tot een vernieuwende schuldenaanpak en een verbeterd schuldhulpverleningstraject te komen. Hierbij kunnen de volgende thema’s aan bod komen:
    – Verbeteren van de (toegang tot) schuldhulpverlening, met kortere wachttijden.
    – Beter samenwerken met andere partijen om onnodig oplopen van schulden te voorkomen.
    – Voorkomen van uithuisplaatsingen, zeker als daar kinderen bij betrokken zijn.
    – Ruimte geven aan gemeenten om op lokaal niveau met vernieuwende aanpakken en maatwerk te experimenteren.
  • De overheid heeft als schuldeiser een bijzondere verantwoordelijkheid om onnodige vergroting van schulden te voorkomen. De overheid dient de beslagvrije voet te respecteren. Om escalatie van schulden te voorkomen, wordt meer ingezet op direct contact met schuldenaren. De stapeling van boetes vanwege te laat betalen en bestuursrechtelijke premies wordt gemaximeerd. Mogelijkheden voor
    betalingsregelingen worden uitgebreid.
  • Bij incasso worden misstanden effectiever bestreden. De maximale incassokosten die in rekening mogen worden gebracht, worden gehandhaafd en er wordt bezien of het minimumbedrag omlaag kan. Er komt een incassoregister waarin incassobureaus worden opgenomen, die voldoen aan eisen met betrekking tot oprichting, bedrijfsvoering en opleiding. Indien een incassobureau te vaak de fout ingaat, wordt het beboet en verliest het de registratie.
  • Excessen in kredietverlening zullen worden tegengegaan, net als verdienmodellen waarbij hoge rentes mensen in de problemen brengen en de kosten van wanbetaling op de samenleving worden afgewenteld.
  • De juridische afhandeling van schulden wordt verbeterd. Schuldeisers dienen eerst de mogelijkheden van een betalingsregeling te onderzoeken voor een zaak voor de rechter wordt gebracht. Er komt een experiment met een schuldenrechter, die alle zaken van een schuldenaar geconcentreerd behandelt.
  • Gemeenten krijgen een adviesrecht in de gerechtelijke procedure rondom schuldenbewind.
  • Met gemeenten en erkende vrijwilligersorganisaties wordt gewerkt aan een landelijk dekkend netwerk van vrijwilligersprojecten gericht op schuldhulp en financiële begeleiding.
  • Het kabinet zal extra middelen beschikbaar stellen voor het voorkomen van schulden en de bestrijding van armoede – in het bijzonder onder kinderen. Op p. 61 zie ik bedragen staan: €30, €25 en €25 miljoen voor 2018, 2019 respectievelijk 2020. Niet structureel dus. Ik neem aan dat dit komt bovenop de Klijnsmagelden. Ik weet niet of het via gemeenten wordt uitgekeerd.

En verder lees ik:

  • P. 26: Het kabinet gaat in gesprek met gemeenten over de wijze waarop zij actief uitvoering geven aan de bestaande tegenprestatie. Omdat werk een zeer belangrijke onderdeel is van integratie, moet de arbeidsmarktpositie van Nederlanders met een migratieachtergrond –nieuwkomers én oudkomers– worden verbeterd. Om de beheersing van de Nederlandse taal –en daarmee het toekomstperspectief– te vergroten, geven gemeenten actief uitvoering aan de bestaande verplichting om de Nederlandse taal te leren. Het kabinet wil hierover niet-vrijblijvende bestuurlijke afspraken maken met gemeenten.
  • P. 27: Wanneer mensen vanuit de bijstand aan het werk komen, is het van belang dat ze er ook echt op vooruit gaan. Daarom wil het kabinet met gemeenten afspraken maken over het lokaal beleid om de armoedeval te verkleinen. Ook blijft de huidige ruimte voor experimenten in de Participatiewet om bijstandsgerechtigden weer actief te krijgen op de arbeidsmarkt.
  • P. 55: Te veel nieuwkomers blijven te lang aangewezen op een bijstandsuitkering. Dit is een onacceptabele uitkomst van het inburgeringsbeleid. Om dat te voorkomen dient er, waar mogelijk, een activerend en tegelijk ontzorgend systeem van sociale voorzieningen te zijn. Een simpeler en activerend systeem van voorzieningen voor statushouders kan dan inhouden: integratie met burgerschapswaarden en een verplicht leer- en (vrijwilligers)werktraject; een begeleide toegang tot de verzorgingsstaat: gemeenten
    innen de zorgtoeslag, huurtoeslag en bijstand gedurende de eerste twee jaar en de nieuwkomer ontvangt deze voorzieningen en begeleiding in natura met leefgeld. Na een toetsmoment kan een statushouder die zichzelf redt op de arbeidsmarkt, eventueel eerder uitstromen. Iemand die niet slaagt voor de toets, stroomt in principe nog niet uit. Op basis van het voorgaande worden middelen en werkwijzen ontwikkeld die in alle gemeenten toepasbaar kunnen zijn, zo nodig op basis van wet- en regelgeving, die het mogelijk maakt op deze wijze de zelfredzaamheid van nieuwkomers te bevorderen.
  • P. 66: De jaarlijkse afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in het referentieminimumloon voor de bijstand wordt verlaagd van 5%-punt naar 3,75%-punt. Jaarlijks structureel, zo interpreteer ik het. In de Miljoenennota 2018 werd dit al aangekondigd voor alleen het jaar 2018. Lees wat dit betekent in Sociaal minimum gaat omlaag (2011) en Hoe zit dat nou precies met die dubbele heffingskorting? (2011).
  • P. 16: De hoogte van het maximale verplichte eigen risico voor zorgkosten wordt deze kabinetsperiode bevroren op €385 per jaar. Het niet verhogen van het eigen risico leidt, gegeven de financieringssystematiek in de Zvw, tot hogere zorgpremies.
  • P. 31: De harde afbouwgrens in de huurtoeslag wordt omgevormd naar een geleidelijkere afbouw.

Werkbonus voor Rotterdammers

Het verschil tussen een uitkering en de laagste salarissen is te klein, vinden ze in Rotterdam. Daarom trekt de stad ruim €2 miljoen uit voor een eenmalige bonus van €50 voor 40.000 werkenden met een inkomen tussen de 100 en 130% van het minimumloon.

Lees in de Volkskrant en op NOS.nl meer over o.a. de armoedeval en deze en andere ‘oplossingen’.

De vraag is of dit inkomensbeleid is. Gemeenten mogen geen inkomensbeleid voeren. Dat is voorbehouden aan het rijk. Gemeenten mogen bij inkomensondersteuning geen doelgroepen uitsluiten op basis van inkomstenbron. Zo mag je als gemeente ook niet een inkomensregeling treffen die alleen toegankelijk is voor bijstandsgerechtigden. Het rijk verstrekt al een werkbonus o.a. in de vorm van arbeidskorting bij de belastingaangifte. Je mag dat als gemeente niet zomaar opplussen.

Wat wel mogelijk is, is bijzondere bijstand op basis van groepskenmerken. Je zou werkgerelateerde kosten kunnen vergoeden, denk aan kleding, vervoer e.d.

 

Schuldhulpverlening voor ondernemers

Ik werd op Business Radio door Jacqueline Zuidweg geïnterviewd over schuldhulpverlening voor zelfstandig ondernemers. Luister en lees mijn blog. Ik zou het mooi vinden als de gemeentelijke afdelingen schuldhulpverlening en BBZ elkaar wat beter weten te vinden en afstemmen.

Geldboek
Vorige week werd een update van het Geldboek voor ondernemers gepresenteerd. Het Geldboek bevat alle basisinformatie over geldzaken, financiering vinden, administratie en belastingen.

Congres
Kom naar het congres Ondernemers en schulden op 15 juni in Bunnik.

Meer zzp’ers vragen bijstand aan
Het aantal bijstandsaanvragen door zelfstandige ondernemers is onverwacht met 12% toegenomen in het eerste kwartaal, zo lees ik op de website van het IMK. Ook krakkemikkige schuldhulpverlening voor zzp’ers en onderbenutting of zwakke uitvoering BBZ kunnen leiden tot meer instroom in de bijstand. Dan zijn de kosten net zo goed voor rekening van de gemeente.

Tot slot, lees op dit blog ook nog even Schuldhulpverlening aan zelfstandigen (maart 2017) en kijk in de rubriek Werkenden & Zelfstandigen.

Werknemer met schulden kost werkgever €13.000

Infographic Nibud

62% van de werkgevers heeft te maken met werknemers die in de schulden zitten, zo meldt het Nibud. Zo’n werknemer kost de baas zo’n €13.000 per jaar. Bijvoorbeeld vanwege stress, ziekteverzuim of de administratieve kosten als er beslag wordt gelegd op het loon.

Ruim de helft van de werkgevers ziet personeel met schulden als een groot risico. Ze kosten niet alleen geld, maar diefstal en fraude ligt ook op de loer. Ook zijn werknemers met grote schulden vatbaarder voor omkoping, vermoeden werkgevers.

Wat kun je als gemeente doen?
Doe werkgevers een aanbod en biedt schuldhulpverlening op de werkvloer. Benader ook SW-bedrijven! Lees de handreiking Schuldhulpverlening in bedrijf met goede voorbeelden en modellen van samenwerking tussen gemeenten en werkgevers. En wijs werkgevers op de websites financieelgezondewerknemers.nl en nibud.nl/werkgevers.

Schuldhulpverlening aan zelfstandigen

Vandaag heb ik bij het Platform Bbz een presentatie gegeven over schuldhulpverlening aan ondernemers. Ik kwam tot de ontdekking dat een belangrijke verwijzing nog ontbreekt op mijn blog: de Werkwijzer Dienstverlening voor zelfstandigen met schulden inrichten (Divosa, mei 2014).

Daarin vind je o.a. diverse aanpakken voor schuldpreventie en vroegsignalering (hoofdstuk 3), zoals het 155-noodloket (155 red een bedrijf). Dit is een initiatief van IMK en gemeenten om vroegtijdig met zelfstandigen in nood in gesprek te komen. De ondernemer wordt na telefonische aanmelding binnen 24 uur uitgebreid telefonisch te woord gestaan door een ervaren adviseur. Het project is in een groot aantal gemeenten opgestart en blijkt veel ondernemers snel van waardevolle praktische adviezen te voorzien. Vooral de makkelijke toegang (telefonische aanmelding, geen formulieren) maakt dat ondernemers zich sneller melden.

In hoofdstuk 4 lees je over de verbinding tussen Bbz en schuldhulpverlening. Met een Bbz-krediet kun je ook schulden saneren. De werkwijze is ongeveer hetzelfde als in de reguliere minnelijke schuldhulpverlening. Verschil is dat het Bbz-krediet rentedragend is en alleen beschikbaar voor ondernemers met een huishoudinkomen op het sociaal minimum. Daarnaast kan een aflosperiode worden overeengekomen die langer is dan bij een reguliere minnelijke schuldregeling (dus langer dan 3 jaar).

Blader ook nog eens door de Handreiking Bestrijding van armoede onder zelfstandigen. Hij is wat gedateerd (2010), maar bevat nog steeds een paar waardevolle tips en trucs. Bijvoorbeeld over het vormgeven van minimaregelingen zodanig dat ook zelfstandigen ervoor in aanmerking komen.

Bijna iedereen er op vooruit, vooral werkende minima

Minister Asscher heeft de Tweede Kamer vorige week geïnformeerd over de ontwikkeling van de koopkracht in de kabinetsperiode en de mate waarin beleid daarop van invloed is. Er is gekeken naar de periode 2012-2017.

‘De mediane koopkracht van alle huishoudens stijgt cumulatief met 5,5%. Deze verbetering is deels het gevolg van economische omstandigheden en deels van inkomensbeleid. Als gevolg van de economische omstandigheden stijgt de koopkracht met 3,4%. Het inkomensbeleid van het kabinet draagt in doorsnee 1,7% bij aan de koopkrachtontwikkeling.

Niet voor alle huishoudens is de koopkracht gestegen. Er zijn aanzienlijke verschillen tussen huishoudens waarneembaar. De werkenden hebben hun koopkracht het meest zien verbeteren. Voor werkenden in de laagste inkomensgroep heeft het inkomensbeleid met 5,5% het sterkst bijgedragen aan de totale koopkrachtverbetering. Bij de hoogste inkomens wordt de koopkrachtontwikkeling grotendeels gestuurd door autonome ontwikkelingen. Ook voor uitkeringsgerechtigden is de koopkracht de afgelopen jaren gestegen. In doorsnee is de koopkracht van gepensioneerden gedaald. Dit is met name het gevolg van achterblijvende pensioenindexatie. Ouderen met een laag inkomen zijn er juist in koopkracht op vooruit gegaan. Het inkomensbeleid heeft gezorgd voor een verkleining van de inkomensongelijkheid in de kabinetsperiode.’

In hoofdstuk 8 van de notitie terugblik inkomensbeleid en koopkracht is te lezen dat de armoedeval kleiner is geworden. Dat heeft o.a. te maken met verhoging van de arbeidskorting en verlaging van het sociaal minimum. Bij het bepalen van de armoedeval is ook de bijzondere bijstand meegenomen, maar in de notitie wordt helaas niets gezegd over het effect van de bijzondere bijstand op de armoedeval.

rutte2

Ouderen
Pensioengerechtigden met een wat hoger inkomen, komen er dus niet zo goed van af. Maar het vertrekpunt is voor deze groep wel positiever dan voor veel andere groepen. Zie de aflevering van Zondag met Lubach hierover (wat minder taai dan een gemiddeld onderzoeksrapport). De armoede onder pensioengerechtigden is al jaren relatief laag. Van alle Nederlanders is 7,6% arm. Van de pensioengerechtigden is 3% arm (zie persbericht SCP sept. 2016). Ouderen tussen 55-65 jaar zijn overigens juist weer wel relatief arm.

 

Miljoenennota 2017

Hier is ‘ie dan, de Miljoenennota 2017. Maar vooral interessant is de Begroting SZW 2017. Daarin is het volgende te lezen over armoedebeleid en schuldhulpverlening:

p. 16. Specifiek voor armoedebestrijding onder ouderen met een bijstandsuitkering stelt het kabinet in 2017 en 2018 in totaal € 7,5 miljoen beschikbaar via het Gemeentefonds.

p. 16. Om ervoor te zorgen dat ook kinderen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen kansrijk kunnen opgroeien, stelt het Rijk structureel € 100 miljoen beschikbaar voor benodigdheden voor kinderen (0 tot 18 jaar) waardoor ze mee kunnen doen en die ze nu missen door armoede. Het gaat bijvoorbeeld om schoolbenodigdheden, sportattributen, zwemles, kleding of schoolreisje. Om er zeker van te zijn dat de middelen direct bij de kinderen terecht komen, ontvangen de kinderen deze benodigdheden in natura. De beschikbaarstelling van deze middelen zal op een dusdanige wijze gebeuren dat er zo min mogelijk administratieve lasten zijn. (NB. Op Zorg+Welzijn lees ik dat 90 van de € 100 miljoen naar gemeenten gaat, maar dat kan ik nergens terugvinden in de stukken bij de Miljoenennota. In de Volkskrant staat 85 van de € 100 miljoen, dus het zal zo ongeveer wel kloppen). (Lees update d.d. 21 sept.)

P. 16/17. gaat over de vereenvoudiging van de beslagvrije voet. Bevat geen nieuws (zie laatste nieuws op mijn blog), maar wel een mooi plaatje met de oude en nieuwe beslagvrije voet:

beslagvrije-voet

P. 169.

  • Ook in 2017 wordt de armoedeval kleiner. Werkenden met een lager inkomen gaan er het meeste op vooruit. Zij profiteren niet alleen van de maatregelen uit het koopkrachtpakket, maar ook van de verhoging van de maximale arbeidskorting.
  • Een toename van de gemiddelde nominale zorgpremie van € 1.199 naar € 1.241;
  • Beleidsmatige verhoging van de normpercentages van de zorgtoeslag. De zorgtoeslag stijgt hierdoor met € 15 voor een alleenstaande en € 33 voor een paar. Dit bovenop de stijging van de zorgtoeslag als gevolg van de hogere zorgpremie;
  • Een beleidsmatige verhoging van de algemene heffingskorting met € 5 tot € 2.254 in 2017;
  • Een beleidsmatige verhoging van de maximale arbeidskorting met € 110 tot € 3.223. Tegelijkertijd wordt de arbeidskorting € 2.325 eerder afgebouwd, vanaf € 32.444 in 2017, maar met een lager percentage (3,6%) dan in 2016 (4%);
  • De eerste- en tweede-kindbedragen in het kindgebonden budget worden met respectievelijk € 100 en € 67 verhoogd;
  • Een beleidsmatige verhoging van de ouderenkorting tot de inkomensgrens met € 101 tot € 1.292 in 2017;
  • Afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in de sociale zekerheid naar 1,8125 vanaf januari 2017 en 1,8 vanaf juli 2017 en versobering uitbetaling algemene heffingskorting aan de minstverdienende partner naar 40% in 2017.

P. 177. Vanaf 1 januari 2017 wordt de eigen bijdrage in de huurtoeslag structureel verlaagd. De verlaging van de eigen bijdrage is vormgegeven door de opslag op de normhuur (de opslag plus de normhuur is het bedrag dat voor eigen rekening komt van de huurtoeslagontvanger) met € 10,50 per maand te verlagen. Elke huurtoeslagontvanger met een huur hoger dan de normhuur (ongeveer € 230 per maand) heeft hierdoor een positief inkomenseffect van € 10,50 per maand. Voor de ontvangers van huurtoeslag is het gemiddelde positieve inkomenseffect 0,6%.

P. 245. Overzicht van subsidies voor projecten rond armoede en schulden.

Ook interessant: Op Nibud.nl zijn koopkrachtplaatjes te vinden van diverse huishoudens. De website wordt druk bezocht vanavond, want hij loopt regelmatig vast.

Gemeenten langs de sociale meetlat

Vandaag presenteerde de FNV haar Lokale Monitor editie 2016. In de monitor legt de FNV alle gemeenten langs de sociale meetlat.

De belangrijkste conclusies in relatie tot armoedebeleid en schuldhulpverlening:

  • 78% van de gemeenten hanteert voor de individuele inkomenstoeslag een inkomensgrens van 110% van het sociaal minimum of lager. In bijna alle gemeenten hebben minima wel na 3 jaar (of korter) recht om de toeslag opnieuw aan te vragen. De verstrekte bedragen verschillen enorm per gemeente.
  • In 4 jaar tijd hebben meer gemeenten een hogere inkomensgrens vastgesteld voor de minimaregelingen. De monitor laat een stijging van ruim 50% zien (t.o.v. 2012) van gemeenten die een inkomensgrens hanteren tussen de 120% en 150%.
  • De ruime meerderheid verstrekt geen vast bedrag voor de meerkosten die chronisch zieken en mensen met beperkingen moeten maken. De meeste gemeenten komen deze doelgroep wel gedeeltelijk tegemoet in de kosten die zij moeten maken voor de premie van de collectieve ziektekostenverzekering. Iets minder dan de helft van de gemeenten doet dat voor de verplichte eigen risico.
  • Daarnaast bieden de meeste gemeenten een compensatie aan, via de bijzondere bijstand of de collectieve ziektekostenverzekering, voor het betalen van de eigen bijdragen Wmo maatwerkvoorzieningen. 44% van de gemeenten vraagt geen eigen bijdrage voor de Wmo algemene voorzieningen.
  • 60% van de gemeenten doet geen onderzoek naar de financiële effecten van de kostendelersnorm.
  • De gemiddelde wachttijd voor de aanvraag van de bijstandsuitkering is in de afgelopen 10 jaar iets afgenomen. In 17% van de gemeenten wordt automatisch een voorschot verstrekt.

Vanaf p. 40 lees je hoe jouw gemeente scoort. Op p. 37/38 vind je reacties van gemeenten en goede voorbeelden.

Blokje onderzoek

Ik kom er niet aan toe om over alle onderzoeken uitgebreid te rapporteren op mijn blog. Daarom hier een korte samenvatting van onderzoeken die de afgelopen weken werden gepresenteerd:

  • De gemiddelde schuld van een zzp’er met financiële problemen is €135.000, blijkt uit cijfers die BNR heeft opgevraagd. De cijfers zijn volgens mij afkomstig van de NVVK, maar ik kon ze zelf niet vinden in het Jaarverslag 2015 van de NVVK.
  • Mensen met lage inkomens lopen vaak meer dan € 1.000 per jaar mis doordat ze toeslagen niet aanvragen. Volgens het VARA-programma Kassa vraagt 1 op de 7 huishoudens toeslagen waar ze recht op hebben niet aan. Ze lopen daardoor gemiddeld €1.330 mis.
  • Sinds 2014 ben ik in N-Brabant betrokken bij de inkoop van jeugdzorg. Daarom lees ik met extra interesse het CPB-rapport met de conclusie: ‘Jongeren met een achtergrond in de jeugdzorg, doen na hun achttiende een groot beroep op de Wajong, bijstand en de zorg’. Voor het gemak ga ik er maar van uit, dat ook het beroep op bijzondere bijstand en schuldhulp relatief groot is.
  • Hoe langer mensen in de bijstand zitten, hoe meer zij vinden dat ze niet meer kunnen werken. De oorzaak hiervan schuilt o.a. in de vruchteloze sollicitatiepogingen en het effect van niet-werken op de gezondheid. Bron: Divosa/CBS.
  • Opgroeien in ermbarmelijke omstandigheden kan je genen veranderen en verhoogt het risico op depressies en een drugs- of alcoholverslaving. Dat blijkt uit een studie die gepubliceerd is in het wetenschappelijke vakblad Molecular Psychiatry.
  • Armoede veroorzaakt fysieke pijn. Gepubliceerd in Psychological Science.
  • Een groeiende groep mbo-leerlingen kan de schoolkosten niet betalen, nu hun ouders hiervoor sinds dit schooljaar minder geld krijgen van het Rijk. Zij zijn er maximaal ruim €550 op achteruit gegaan (Volkskrant). Lees ook op mijn blog: Bussemaker: Kindgebonden Budget compenseert afschaffing Wtos afdoende.
  • Meer dan helft mantelzorgers heeft financieel probleem (Mezzo).

Publiek-private samenwerking rond financiële zelfredzaamheid

Vandaag gehoord tijdens een bijeenkomst in het kader van het project armoede en schulden van de MOgroep in Roosendaal: De Sallandse Dialoog. Een soort Armoedepact zoals veel gemeenten dat hebben, maar dan de 2.0 versie. Met een duurzame rechtsvorm in de vorm van een coöperatie. Gemeente en private partijen financieren 50/50 de activiteiten.

Ook gehoord en gezien: filmpje over Coöperatie De Vrije Uitloop. Over een coöperatie waarin bijstandsgerechtigden kunnen ondernemen met behoud van uitkering:

Dit werd gepresenteerd door Kristel Ashra van Cordaid. Cordaid ondersteunt bij het opzetten van sociale coöperaties. En kijk ook op socialecooperatie.nl.

MOgroep

Deelnemers aan de bijeenkomst vandaag in Roosendaal

 

Schuldregeling demotiverend bij aanvaarden werk?

hvaTijdens een schuldsanering loont het om (meer) te werken en meer te gaan verdienen. Bij een schuldbemiddeling is er geen financieel voordeel: elke extra euro gaat immers naar de schuldeisers.

Het lectoraat Armoede en Participatie van de Hogeschool van Amsterdam onderzocht wat deelname aan een schuldregeling doet met de arbeidsmarktoriëntatie van een uitkeringsgerechtigde.

De onderzoekers vonden geen stevige ondersteuning voor hun hypothese dat schuldbemiddeling sterker dan schuldsanering demotiveert om te gaan werken. De onderzoekers zeggen er wel bij, dat we de onderzoeksresultaten als ‘voorlopig’ moeten interpreteren en dat er vervolgonderzoek nodig is.

Download het rapport Schuldenvrij: de weg naar werk?

Verschil tussen arm en rijk in steden neemt toe

Steden zijn de motor van de Nederlandse economie. Het aantal banen in de stedelijke regio’s is de laatste 25 jaar met 30% toegenomen. Daarbuiten was dat 20%. In de steden zijn, in vergelijking met daarbuiten, veel hoogbetaalde banen te vinden. Ook stadsbewoners met een minder betaalde baan profiteren hiervan: zij verdienen gemiddeld meer dan diegenen met een vergelijkbare baan buiten de stad. Toch nam de afgelopen jaren het verschil tussen arm en rijk toe in Nederlandse steden. Het verschil tussen de hoogste en de laagste inkomens in de steden is in de afgelopen jaren met 3,5% gegroeid. Voor heel Nederland is dat 3%. Vergeleken met andere landen valt dat trouwens mee; alleen in Scandinavië bleven arm en rijk dichter bij elkaar. De kloof nam het hardst toe in Amsterdam. Het verschil tussen rijk en arm groeide daar met ruim 4%.

Dit zijn een paar conclusies uit het vandaag verschenen rapport De verdeelde triomf van het Planbureau voor de Leefomgeving.

En wat kun je daar als gemeente tegen doen:

Beleidscategorieën ten aanzien van stedelijke-economische ongelijkheid
Steden

Gemeenten mogen experimenteren met minder plichten en meer bijverdienmogelijkheden rond bijstand

Dat is één van de uitkomsten van de stemming gisteren in de Tweede Kamer over moties die waren ingediend bij het Algemeen Overleg over armoede- en schuldenbeleid op 24 september jl. Lees het verslag van dat AO.

Vier moties zijn aangenomen:

  1. StemmingMotie van het lid Karabulut de hoogte van de beslagvrije voet – Deze motie verzoekt de regering, bij de uitwerking van de wetgeving rond beslagvrije voet te onderzoeken of de hoogte van de beslagvrije voet een solide bodem voldoende garandeert.
  2. Gewijzigde motie van het lid Voortman c.s. – Deze motie vraagt om mogelijkheden om te experimenteren met de Participatiewet door minder verplichtingen op te leggen en meer bijverdienmogelijkheden te creëren. Dit geeft de betreffende gemeenten ruimte om te experimenteren met iets wat lijkt op het basisinkomen;
  3. Gewijzigde motie van de leden Voortman en Yücel – Deze motie verzoekt de regering, gemeenten te stimuleren om samen met de Coalitie Van de Straat integrale werkwijzen voor schuldhulpverlening voor jongeren op te zetten, door praktijkvoorbeelden te verspreiden en pilots te starten dan wel te faciliteren;
  4. Motie van het lid Yücel over signaleren van armoede en schulden als onderdeel van het takenpakket van wijkteams – Deze motie verzoekt de regering om te stimuleren dat het signaleren van armoede en schulden een integraal onderdeel wordt van het takenpakket van wijkteams.

Eén motie is aangehouden, een andere verworpen:

Amstelveen kiest voor sober minimabeleid

De gemeenteraad van Amstelveen heeft vorige week het nieuwe minimabeleid vastgesteld. Het beleid heeft tot doel om de armoedeval te verkleinen. Enkele tegemoetkomingen voor minima zijn verlaagd, maar de doelgroep voor deze regelingen is verruimd door de inkomensgrenzen te verhogen. Het woonlastenfonds is afgeschaft. Klik hier om de bespreking van de raad terug te zien.

Lees alle commentaren:

 

Miljoenennota 2016 definitief

De Miljoenennota 2016 en Begroting SZW 2016 zijn zojuist gepubliceerd. Ik ontdek geen grote verrassingen ten opzichte van wat er al was uitgelekt. Voor het gemak zet ik hieronder nogmaals de belangrijkste zaken op een rij.

De meeste Nederlanders gaan er volgend jaar op vooruit. Werkenden met een minimuminkomen profiteren het meest. Zij krijgen er volgens de koopkrachtplaatjes 5,3% bij. Voor niet-werkenden gelden de volgende koopkrachtplaatjes:

Sociale minima
Paar met kinderen 0,1%
Alleenstaande 0,0%
Alleenstaande ouder 0,0%
AOW (alleenstaand)
(Alleen) AOW 0,8%
AOW + € 10.000 0,1%
AOW (paar)
(Alleen) AOW 0,4%
AOW + € 10.000 0,1%

Tip: kijk naar de zojuist gepresenteerde koopkrachtberekeningen van het Nibud voor meer details.

  • De zorgpremie stijgt volgend jaar met zo’n €7 per maand. Het eigen risico blijft nagenoeg hetzelfde en gaat alleen iets omhoog vanwege de stijgende prijzen. Voor verreweg de meeste mensen die er recht op hebben, stijgt de zorgtoeslag met ongeveer €67.
  • Verhoging arbeidskorting voor inkomens tot ongeveer €50.000 met max. €700 (NB. in vorige jaren werd hij ook telkens al verhoogd).
  • Volledige en snellere afbouw algemene heffingskorting (ik kan nu nog niet goed inschatten wat dat betekent voor het sociaal minimum. In 2012 werd de afbouw van de dubbele heffingskorting gestart. Lees hier wat dat betekent voor het sociaal minimum).
  • Verhoging inkomensafhankelijke combinatiekorting om de arbeidsparticipatie van werkende ouders met jonge kinderen te bevorderen.
  • Verhoging kinderopvangtoeslag
  • Geen bezuiniging op huurtoeslag
  • Verhoging kindgebonden budget
    2e kind: + €33
    3e kind: + €100
    4e kind e.v.: + €177
  • Lage Inkomens Voordeel (LIV) maakt het vanaf 2017 aantrekkelijk om mensen met een laag inkomen (tot 120% minimumloon) in dienst te houden.
  • Tot nu toe moesten zzp’ers vaak eerst hun pensioen opmaken als ze een beroep deden op de bijstand. Het kabinet bereidt een wetsvoorstel voor waarin onder voorwaarden vrijlating van het pensioenvermogen plaatsvindt. Het kabinet heeft gemeenten gevraagd hier in 2015 al rekening mee te houden.
  • Het kabinet gaat de regels rond de beslagvrije voet vereenvoudigen. De regeling is op dit moment te ingewikkeld, waardoor de beslagvrije voet soms te laag wordt vastgesteld.
  • Het kabinet heeft €100 miljoen per jaar vrijgemaakt om armoede en schulden te bestrijden. Het grootste deel hiervan gaat naar gemeenten. In mijn overzicht van gemeentelijke budgetten zie je dat het in 2016 gaat om €90 miljoen.
  • Ik lees niets specifiek over schuldhulpverlening.

 

 

Re-integratie bodemloze put

Vorige week was ik bij het geslaagde Jaarcongres Schuldhulpverlening & Armoede van Divosa en HOEZO!. Bekijk alle presentaties waaronder die van mij en Ger Heijers over Noodhulpbureaus.

Rutger Bregman (bekend van o.a. het boek Gratis geld voor iedereen) brak er een lans voor het basisinkomen. Ik ga de discussie over het basisinkomen de komende tijd met meer aandacht volgen en heb daarom alvast een nieuwe rubriek aangemaakt (zie onderwerpen in de zijbalk). Bregman benadrukte ook nog maar eens dat het rendement op re-integratie inspanningen vrijwel nihil is, bijvoorbeeld door het Lock-in effect: als mensen in een traject zitten, spannen zij zich minder in om een baan te vinden. Met de besparing op re-integratie kunnen we deels het basisinkomen financieren. Het ministerie van SZW presenteerde vorig jaar een enigszins hoopgevend SEO-onderzoek waaruit blijkt, dat de lange termijn effecten van re-integratie groter zijn dan de korte termijn effecten. Maar o.a. de directeur van datzelfde SEO en hoogleraar Jouke van Dijk lieten er tijdens het voorjaarscongres van Divosa geen twijfel over bestaan: re-integratie kost meer geld dan het oplevert.

Maar in België zitten ze met hetzelfde probleem, hoor. Echt even kijken:

Miljoenennota 2016

Volgens goed gebruik is de Miljoenennota ruim voor Prinsjesdag gelekt. Helaas vind ik hem nog nergens integraal online. Wel vind ik de volgende relevante flarden:

  • MiljoenennotaDe meeste Nederlanders gaan er volgend jaar op vooruit. Werkenden met een minimuminkomen profiteren het meest. Zij krijgen er volgens de koopkrachtplaatjes 5,3% bij.
  • Gepensioneerden en mensen met een uitkering gaan er niet op achteruit. In de oorspronkelijke plannen moesten deze twee groepen nog koopkracht inleveren. Maar de minnen zijn inmiddels weggepoetst.
  • De zorgpremie stijgt volgend jaar met zo’n €7 per maand. Het eigen risico blijft nagenoeg hetzelfde en gaat alleen iets omhoog vanwege de stijgende prijzen. Voor verreweg de meeste mensen die er recht op hebben, stijgt de zorgtoeslag met ongeveer €67.
  • Verhoging arbeidskorting (ik weet niet met hoeveel. NB. in vorige jaren werd hij ook telkens al verhoogd).
  • Volledige en snellere afbouw algemene heffingskorting (ik kan nu nog niet goed inschatten wat dat betekent voor het sociaal minimum. In 2012 werd de afbouw van de dubbele heffingskorting gestart. Lees hier wat dat betekent voor het sociaal minimum)
  • Verhoging inkomensafhankelijke combinatiekorting
  • Verhoging kinderopvangtoeslag
  • Uitstel bezuinigingen huurtoeslag eenmalig
  • Verhoging kindgebonden budget
    2e kind: + €33
    3e kind: + €100
    4e kind e.v.: + €177
  • Lage Inkomens Voordeel (LIV) maakt het vanaf 2017 aantrekkelijk om mensen met een laag inkomen (tot 120% minimumloon) in dienst te houden
  • Ik lees niets over gemeentelijke budgetten armoedebeleid of schuldhulpverlening. Maar misschien zijn er morgen nog verrassingen.

 

Miljoenennota 2015

Ik ben er een tijdje tussenuit geweest, en dus heeft mijn blog wat witte vlekken. Die probeer ik de komende tijd zoveel mogelijk in te vullen. De Miljoenennota van vorig jaar, bijvoorbeeld. Wat stond daar in over armoedebeleid en schuldhulpverlening:

  • De maximale arbeidskorting wordt met 100 euro verhoogd. Mede hierdoor wordt de inkomensvooruitgang voor mensen die vanuit een uitkering aan het werk gaan groter. Speciale aandacht gaat uit naar de alleenstaande ouder die werkt tegen het minimumloon. Deze huishoudens gaan er volgend jaar 10 procent in koopkracht op vooruit dankzij de herziening van kindregelingen. Onderdeel van deze hervorming is de harmonisatie van de inkomensondersteuning voor kinderen met lage inkomens. Het wetsvoorstel lost de armoedeval voor de alleenstaande ouder in de bijstand op. Hiermee wordt een belangrijke financiële belemmering voor alleenstaande ouders om te gaan werken weggenomen.
  • “Sterke groei zzp’ers zet druk op welvaartsstaat”. Ik voel me aangesproken. Zzp’ers dragen bij aan werkgelegenheid, innovatie en productiviteit. Maar zzp’ers dragen geen werknemerspremie af (voor werkloosheid of arbeidsongeschiktheid) en hebben ook minder toegang tot de sociale zekerheid dan werknemers. Ook zetten zij minder vanzelfsprekend middelen apart voor pensioen. Hierdoor is de kans op armoede groter, zowel op de korte als op de lange termijn. Zzp’ers leveren zo een kleinere bijdrage aan het collectief, maar profiteren wel van collectieve voorzieningen zoals AOW, zorg en bijstand. Het Kabinet schrijft een forse paragraaf (2.3.1.) over voor- en nadelen van de groei van het aantal zzp’ers, maar neemt (nog) geen nieuwe maatregelen. Wel zet het kabinet haar beleid voort om schijnzelfstandigheid en schijnconstructies met zzp’ers te bestrijden.
  • Schuldhulpverlening kwam in deze Miljoenennota niet aan bod.

Zometeen volgt een eerste artikel over de Miljoenennota 2016.

 

 

Gemeente en werkgever werken samen bij schuldhulp

Veel bedrijven hebben regelmatig te maken met financiële problemen van werknemers. Dat bleek vorige week al uit een peiling van Divosa en het Nibud. Om werkgevers te ondersteunen opende het Nibud de webpagina www.nibud.nl/werkgevers. Vandaag presenteerden het Nibud en Divosa een handreiking met goede voorbeelden en modellen van samenwerking tussen gemeenten en werkgevers.

Tijdens het jaarcongres Armoede & Schulden op 31 januari wordt hierover een workshop verzorgd.

Nibud opent Nibud.nl/werkgevers met praktische handvatten bij schulden

Financiële problemen bij werknemers vormen een grote kostenpost voor werkgevers. Dit blijkt uit een peiling onder personeels- en organisatieprofessionals, die het Nibud heeft gehouden in samenwerking met Divosa. In het platform schuldhulpverlening lichtte Tamara Madern van het Nibud vorige week al een tipje van de sluier.

79% van de bedrijven heeft werknemers met financiële problemen. 75% heeft te maken met loonbeslagen, die ieder minimaal een uur verwerkingstijd kosten. Verlies aan productiviteit van de werknemer wordt op minimaal 20% geschat. Daarnaast zien werkgevers veel ziekteverzuim en verzoeken om voorschot op het loon. Er is ook gekeken naar SW-bedrijven; daar is de problematiek groter dan gemiddeld.

Preventie
Toch heeft slechts 13% van de werkgevers preventief beleid. 30% geeft aan de werknemers wel te willen ondersteunen maar niet te weten hoe ze dat kunnen aanpakken. Het Nibud biedt daarom nu gratis materialen voor werkgevers aan op Nibud.nl/werkgevers. Daarnaast adviseert het Nibud een Peiling op maat uit te laten voeren. Lees het persbericht en het rapport.

Regeerakkoord #2

De belangrijkste wijzigingen (voor lage inkomens)

  • De inkomensafhankelijke zorgpremie is geschrapt.
  • Het inkomensafhankelijke eigen risico blijft bestaan (lage inkomens betalen €180 per jaar, hoge inkomens €595).
  • De nominale zorgpremie (wat mensen betalen aan de basisverzekering) blijft zoals die nu is. Iedereen betaalt in 2014 zo’n €1.269 per jaar.
  • De zorgtoeslag blijft gehandhaafd.

Koopkracht
Door de aanpassingen van de belasting gaan lage inkomens er meer op vooruit dan hoge inkomens, die juist koopkracht verliezen. Maar het nieuwe akkoord is volgens de onderhandelaars minder nivellerend dan het originele regeerakkoord. Het CPB komt tot de volgende koopkrachtplaatjes (bruto en per jaar):

Tweeverdieners met baan

  • Inkomen onder €32.900: -0,25%
  • Inkomen tussen €32.900 en €65.800: 0%
  • Inkomen tussen €65.800 en €94.000: 0%
  • Inkomen boven €94.000: -0,25%

Tweeverdieners met uitkering

  • Allemaal: -0,25%

Tweeverdieners met pensioen

  • Inkomen onder €22.560: +0,25%
  • Inkomen boven €22.560: -1%

Alleenstaande met baan

  • Inkomen onder €32.900: +0,5%
  • Inkomen tussen €32.900 en €65.800: +0,25%
  • Inkomen boven €65.800: -0,5%

Alleenstaande met uitkering

  • Inkomen onder €22.560: 0%
  • Inkomen boven €22.560: -0,25%

Alleenstaande met pensioen

  • Inkomen onder €22.560: +0,25%
  • Inkomen boven €22.560: -1,25%

Alleenverdiener met baan

  • Inkomen onder €32.900: -0,25%
  • Inkomen tussen €32.900 en €65.800: -0,75%
  • Inkomen boven €65.800: -0,5%

Alleenverdiener met uitkering

  • Allemaal: -0,25%

Alleenverdiener met pensioen

  • Allemaal: -0,75%

Zie ook de cijfers op p16/17 van het CPB-rapport. Op p13/14 staat welke regelingen in deze berekeningen zijn opgenomen. De huishouduitkeringstoets zie ik er niet bij staan.

Bij deze cijfers moet verder worden aangetekend dat het om de mediane ontwikkeling gaat. Dat betekent dat de helft van de mensen er in koopkracht juist meer op vooruit gaan dan het cijfer dat bij hun groep past, en de helft van de mensen er juist meer op achteruitgaat. Bovendien gaat het om veranderingen per jaar, voor een periode van vijf jaar. Dat betekent dat je voor een beeld voor 2017 de getallen met vijf moet vermenigvuldigen. Maar het betekent ook dat de voorspellingen nog erg onzeker zijn.

Het Nibud is op dit moment ook bezig met een doorberekening van het bijgestelde regeerakkoord. Ze hopen eind deze week de koopkrachtplaatjes op te leveren.

Arbeidskorting omhoog

In het Regeerakkoord (en relevant voor werkende minima):

“De arbeidskorting neemt toe met een bedrag dat oploopt tot 500 euro per werkende per jaar in 2017.”

En op p. 78 staat: “Het maximum van de arbeidskorting wordt in 2014 verhoogd met 125 euro. Dit bedrag wordt in gelijke stappen verder verhoogd tot 500 euro in 2017 en daarna. Deze maatregel geldt voor iedereen die recht heeft op arbeidskorting, ongeacht het inkomen.”

Regeerakkoord: extra geld armoedebestrijding

Rutte en Samsom presenteren op dit moment het Regeerakkoord. Ik hoor Rutte zojuist zeggen: er komt extra geld voor armoedebestrijding, met name gericht op gezinnen met kinderen, werkende minima en ouderen met een klein pensioen. In de doorrekening van het CPB lees ik op p. 33 dat er € 100 miljoen beschikbaar komt voor intensivering van het armoedebeleid. Ik neem aan dat dat naar het gemeentefonds gaat.

Samsom zegt zojuist: lage inkomens gaan er 0,2% op vooruit. Hoge inkomens gaan er 0,6% op achteruit. Lees meer in hoofdstuk 5 van de doorrekening van het CPB.

Zeeuws platform start armoedemeldpunt

Splinter, het platform voor bestrijding van armoede en sociale uitsluiting in Zeeland kondigde deze week tijdens haar jaarvergadering aan haar activiteiten te gaan verbreden en meer te gaan fungeren als belangenbehartiger. Dat wil zeggen, iedereen kan zijn verhaal doen via splinterce@zeelandnet.nl. Structurele misstanden wil Splinter doorgeven aan politiek of de geëigende instanties om het probleem op de kaart te zetten. Tijdens de bijeenkomst werd ook aandacht besteed aan de groeiende groep werkenden die onder de armoedegrens leeft. Lees meer.

Minimahuishoudens Haarlem op weg naar financiële zelfredzaamheid

Het Haarlemse minimabeleid is helemaal van deze tijd. In een collegevoorstel wordt vooral ingezet op het vergroten van de financiële zelfredzaamheid. De nieuwe inrichting van het minimabeleid hangt samen met andere ontwikkelingen binnen het sociaal domein, waarbij de verhouding tussen overheidstaken en de verantwoordelijkheid van burgers verandert en waarbij er minder geld beschikbaar is voor zorg en activering. De gemeente onderzoekt daarom samen met partners, belangenvertegenwoordigers en Haarlemmers hoe de maatschappelijke ondersteuning en activering op langere termijn betaalbaar georganiseerd kan worden.

Een belangrijke verandering is dat de minimahuishoudens de eigen verantwoordelijkheid over hun zorgverzekering en de administratie daaromheen terugkrijgen.

Morgen is er een raadsmarkt. Op 11 oktober wordt het voorstel behandeld in de gemeenteraad. Lees meer.

Gemeenten ondersteunen werkgevers met personeel met financiële problemen

Het Nibud en Divosa onderzoeken wat de gevolgen zijn van schulden van werknemers op de werkvloer. De uitkomsten worden gebruikt om werkgevers beter te ondersteunen als zij te maken krijgen met financiële problemen bij hun personeel. Dit najaar verschijnt een handreiking met goede voorbeelden en methodieken die ook voor gemeenten – die werkgevers in de regio willen ondersteunen* – heel waardevol kan zijn.

De onderzoekers verzamelen informatie via een enquête onder werkgevers / P&O-ers. Vul hem in!

* denk bijvoorbeeld aan schuldbemiddeling als secundaire arbeidsvoorwaarde in Spijkenisse.

Welke zelfstandige ondernemers hebben het zwaar?

Zelfstandige ondernemers hebben vaker een laag inkomen dan andere groepen in de Nederlandse economie. In 2009 had 12% van alle huishoudens met zelfstandige ondernemers een laag inkomen, terwijl dit percentage voor heel Nederland op 7% lag. Dit komt neer op bijna 100.000 zelfstandigen. Bovendien heeft 6 à 7% van alle zelfstandigen structureel te maken met een laag inkomen. Dat blijkt uit onderzoek van Panteia/EIM. In het onderzoeksrapport worden vijf typen zelfstandige ondernemers met een laag inkomen gepresenteerd. Per type is gekeken welke maatregelen kunnen bijdragen aan het verbeteren van hun inkomen:

1. De traditionele agrariër
Dit type ondernemer heeft te maken met een inkomensvoorziening die continu onder druk staat. Opbrengstprijzen in de agrarische sector staan onder druk, bedrijfskosten nemen toe en externe factoren kunnen grote invloed hebben, zoals het weer of besmettelijke ziekten. Voor de traditionele agrarische ondernemer liggen de beste kansen voor meer inkomen in het verdienen aan activiteiten buiten de kernactiviteit van het bedrijf. Hierbij kan worden gedacht aan een glastuinbouwbedrijf dat elektriciteit opwekt en verkoopt, het opzetten van educatiecentra op boerderijen of een inkomen buitenshuis verdienen.

2. De kleine zzp’er
De kleine zzp’er opereert vooral op relatief kleine afzetmarkten. Duidelijk is dat de zzp’ers getroffen worden door de crisis. Dit komt bijvoorbeeld tot uiting in het aantal ondernemers om financiële steun via het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) heeft gevraagd. In 2009 zijn 3.420 ondernemers in de BBZ beland tegenover 2.760 in 2008. Hierbij moet worden vermeld dat ruim de helft van de aanvragen voor BBZ wordt afgewezen. Uit onderzoek blijkt verder dat kleine zzp’ers relatief weinig gebruikmaken van bijstandsvoorzieningen van gemeenten (waaronder Bbz). Kleine zzp’ers blijken vaak niet voldoende op de hoogte te zijn van de inkomens- en fiscale regelingen waar zij gebruik van kunnen maken. Zij zullen in elk geval gebaat zijn bij een betere informatievoorziening hierover.

3. De allochtone ondernemer met winkel of eetzaak
De allochtone ondernemer met een winkel of eetzaak heeft te maken met specifieke belemmeringen waardoor een laag inkomen wordt verdiend. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een kennisachterstand op het gebied van financiële regelingen, een minder gunstige afzetmarkt en vestigingsplaats en een matige voorbereiding op de start van het bedrijf. Daarnaast lijken startende allochtonen vanuit een uitkering onder andere moeite te hebben met het begeleidingstraject en de administratieve rompslomp die bij de start van een eigen bedrijf komt kijken. Maatregelen om de inkomenspositie van allochtone ondernemers te verbeteren kunnen ook specifiek op deze doelgroep worden toegerust. Hierbij worden activiteiten voorgesteld als coaching van allochtone ondernemers, het toegankelijk maken van reguliere ondernemersnetwerken en het verbeteren van financieringsmogelijkheden.

4. De starter
Het type starter kenmerkt zich door de stap naar het ondernemerschap en daadwerkelijk de markt opgaan. De startperiode brengt grote onzekerheid waarin moet worden geïnvesteerd om een plaats op de afzetmarkt te veroveren, en waarin de nieuwe ondernemer een nieuw vak betreedt en moet uitvinden welke kwaliteiten nodig zijn om daarin te slagen. Starters hebben over het algemeen een gemiddeld lager inkomen dan de doorsnee ondernemer. Veel starters van een onderneming blijken nog niet goed op de hoogte te zijn van alle financiële regelingen waar zij als ondernemer – en soms specifiek als starter – gebruik van kunnen maken. Het verdient daarom aanbeveling de informatiebehoefte die op dit terrein bestaat goed in kaart te brengen, en te bekijken op welke wijze de informatie beter kan worden aangeboden.

5. De tijdelijk ‘gevelde’ kleine ondernemer
Elke ondernemer kan te maken krijgen met een kortdurende of langdurende periode waarin geen inkomsten kunnen worden verdiend als gevolg van bijvoorbeeld ziekte, arbeidsongeschiktheid of zwangerschap. Er blijken voldoende mogelijkheden te zijn om het hierdoor geleden inkomensverlies (gedeeltelijk) op te vangen. Hier blijkt echter relatief weinig gebruik van te worden gemaakt. Wellicht speelt hier ook de beperkte informatievoorziening een rol en kan een betere voorlichting hierover aan de kleine zelfstandigen worden verbeterd. Daarnaast blijken ook in verhouding tot het aantal ondernemers met een laag inkomen het gebruik van het Bbz gering.

Download het rapport.

Hulp
Het Nibud,  de Kamer van Koophandel Gooi-, Eem-, en Flevoland en Qredits ontwikkelden een tabbladenset voor (startende) ondernemers om grip te krijgen op hun administratie en hun financiën.

NVVK presenteert jaarcijfers

De NVVK heeft vandaag haar jaarcijfers bekend gemaakt. Een paar interessante cijfers:

  • In 2011 hebben zich 76.000 mensen gemeld voor schuldhulpverlening. In 2010 waren dat er 79.000. Dit cijfer blijft dus redelijk stabiel.
  • Voor het eerst hebben zich meer mensen bij de schuldhulpverlening aangemeld met inkomen uit arbeid (49%) dan mensen met een uitkering als enige inkomstenbron (44%).
  • 69% van de NVVK-leden meldt een toename van het aantal schuldenaren met een eigen huis.

De cijfers sloten erg mooi aan bij het thema van het congres ‘Schuldhulpverlening als secundaire arbeidsvoorwaarde’ dat vandaag werd georganiseerd door de gemeente Spijkenisse. NVVK-voorzitter Joke de Kock gaf ons tijdens haar inleiding deze mooie primeur.

Volgende week schrijf ik nog wat n.a.v. het zeer geslaagde congres van vandaag. Maar nu ga ik mijn weekend vieren..

Initiatiefvoorstel Groenlinks Amsterdam voor werkende minima

De Groenlinksfractie in Amsterdam heeft het initiatiefvoorstel ‘Werkende minima verdienen meer’ ingediend. Met 7 voorstellen:

  1. Kinderen uit de armoede (ondersteuning alleenstaande ouders bij het verkrijgen van de onderhoudsbijdrage van de andere ouder)
  2. Ruil je rijk (via een LETS systeem)
  3. Goede gemeente doet volgen (Goed werkgeverschap gemeente)
  4. Schuldpreventie voor ondernemers (o.a. inzet budgetcoaches)
  5. Coöperatie van zelfstandigen
  6. Flexibele bijstand, stabiel inkomen
  7. Flexibel opleidingsfonds

Alimentatie probleem voor zzp’er

Een groeiend aantal zzp’ers komt in de knel door de starre alimentatieregels. Als gevolg van de economische crisis hebben zij minder omzet. Ze moeten daardoor bezuinigen, terwijl de hoogte van de alimentatie hetzelfde blijft. Bron: Telegraaf.

Budgetcoaching voor zelfstandig ondernemers

Het Nibud en het IMK hebben een traject opgesteld waarbij IMK-budgetcoaches Nibud-gecertificeerd aan de slag gaan om ondernemers te ondersteunen bij hun financiën. Lees meer.

Voor zzp’ers maakte het Nibud eerder al in samenwerking met de KvK, Zuidweg & Partners en het Ministerie voor ELI het Geldboek voor Ondernemers en dit jaar een Geldzaken ordner speciaal voor ondernemers.

Schuldbemiddeling als secundaire arbeidsvoorwaarde – congres 11 mei

Sinds een jaar biedt Spijkenisse het product schuldbemiddeling als secundaire arbeidsvoorwaarde. Dit product biedt gemeenten de mogelijkheid om samen met werkgevers professionele schuldbemiddeling op maat aan te bieden aan werknemers die kampen met financiële problemen. De voordelen van dit product zijn: de schuldenproblematiek van de werknemer wordt vlot getrokken, de werkgever heeft weer een werknemer die zich volledig op zijn werk kan focussen en de gemeente ontvangt een kostendekkende vergoeding voor het geleverde werk.
Spijkenisse wil haar ervaringen en de voordelen van dit product met andere gemeenten delen tijdens een congres op 11 mei in Rotterdam. Lees de uitnodiging.

Lees ook ‘Marktwerking in de schuldhulpverlening‘ (laatste alinea gaat over Spijkenisse).

Zèlf je schulden regelen

Zelfjeschuldenregelen.nl is vernieuwd. Teksten en vormgeving zijn door de NVVK en het Nibud geactualiseerd en opgefrist.

Gemeenten kijken ten tijde van bezuinigingen scherper wie ze wel en niet helpen. Een deel van de schuldenaren kan met hulp van bijvoorbeeld familie of vrijwilligers zelf via internet zijn problemen oplossen of daar in ieder geval een beginnetje mee maken. Dat is ‘winst’ voor de gemeente. Dus verwijs naar zelfjeschuldenregelen! En biedt daarnaast via de gemeentelijke site informatie waarmee intermediairen de klant kunnen voorbereiden op de schuldhulpverlening. Biedt tips over omgaan met geld, handvatten voor zelfhulp en de gelegenheid om digitaal aanvragen te doen of signalen door te geven. Lees meer over het webloket schuldhulpverlening.

Steeds meer ambtenaren vragen een voorschot

Eerder deze week berichtte ik over nieuwe minima uit de middenklasse. Nu lees ik in Binnenlands Bestuur dat ambtenaren (in ieder geval in Amstelveen) vaker vragen om een voorschot. NB. Er zijn gemeenten die een aparte afdeling schuldhulpverlening hebben voor hun eigen ambtenaren, bijvoorbeeld Spijkenisse en Rotterdam.

Boeren in nood (duizendste bericht!)

Steeds meer boeren die willen stoppen met hun bedrijf komen in een lastig parket terecht. Probleem is dat hun woning plus grond bijna onverkoopbaar zijn geworden vanwege de agrarische bestemming daarop. Met als gevolg dat ze in ernstige, financiële problemen raken.

Veel strenger dan vroeger houden tegenwoordig gemeenten en banken zich aan het bestemmingsplan buitengebied. Dat betekent dat een woning met een agrarische bestemming officieel niet verkocht mag worden aan een niet-agrariër. Een particulier die een mooi opknapboerderijtje in het buitengebied wil kopen en voor financiering aanklopt bij de bank, krijgt daarom nul op het rekest. Met als gevolg dat hij afhaakt. Bron: BN De Stem.

PS: Dit is mijn duizendste weblogbericht sinds ik in november 2008 begon met bloggen. Duidelijk is dat mijn hobby nu echt uit de hand is gelopen.. Ik zal er binnenkort wat uitgebreider bij stilstaan)

Roermond kantelt het armoedebeleid

Met maatwerk gaat de gemeente de armoede terugdringen. “We geven geen vis, maar een hengel”.

“We realiseerden ons dat we het probleem niet oplossen door alleen maar geld te geven”, zegt wethouder Raja Moussaoui. “Veel minima vragen elk jaar weer dezelfde vergoedingen aan. Veel van deze mensen kennen we onvoldoende. De komende jaren willen we daarom met hen in gesprek gaan en kijken of er iets in hun situatie veranderd kan worden, waardoor zij duurzaam de armoede ontvluchten. Inkomensondersteuning kan noodzakelijk blijken, maar dat is niet waar we het gesprek aan de keukentafel mee beginnen.”


Maatwerk
Maatwerk is het sleutelwoord. Elk huishouden vraagt om een andere benadering. De ene persoon is gebaat bij ondersteuning, de ander is gebaat bij een schop onder de kont. De gemeente werkt daarbij nauw samen met het maatschappelijk middenveld. Tal van professionele- en vrijwilligersorganisaties en de gemeente zelf verrichten huisbezoeken en proberen met elkaar de juiste voorzieningen aan elkaar te koppelen. Uitgangspunt is één klant, één plan, één contactpersoon.

Werken loont
Het armoedebeleid is zo vormgegeven dat werken loont. Voor mensen die vanwege bijvoorbeeld leeftijd of fysieke, sociale, psychische of verstandelijke beperkingen niet (fulltime) kunnen werken blijft een vangnet bestaan.

Andere maatregelen zijn de bijstand voor tweedehands goederen, invoering van een drempelbedrag, online aanvragen van inkomensondersteuning en vergoeding van werkgerelateerde kosten. De langdurigheidstoeslag gaat gelden als voorliggende voorziening voor de witgoedregeling en wordt opengesteld voor minima die geen arbeidsplicht hebben in het kader van de bijstandsuitkering. Voor arbeidsplichtigen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt wordt bekeken of een bonus voor vrijwilligerswerk kan worden verstrekt.

 “Op deze manier maakt de gemeente het leveren van een tegenprestatie lonend en garandeert het voor mensen die niet kúnnen werken een inkomensvoorziening.” Stelt Moussaoui. “We willen breken met de landelijke en Limburgse armoedecijfers.”

Beleidsplan
Het beleidsplan armoedebeleid 2012-2014 is nog niet definitief vastgesteld. Waarschijnlijk buigt de gemeenteraad zich in februari over het plan. Stimulansz heeft mogen meeschrijven aan het plan. Op 9 februari presenteert de gemeente haar aanpak tijdens de projectenparade in Nieuwegein.

Aantal minima per gemeente en provincie in 2012

De minimascan is geactualiseerd en voor Stimulansz-abonnees te downloaden uit het Handboek Werk en Inkomen. Op basis van CBS-cijfers maakt de minimascan per gemeente en provincie voor 2009-2012 een raming van de omvang en samenstelling van de doelgroep van het armoedebeleid.

De grote steden Amsterdam en Rotterdam hebben het hoogste percentage minima, op de voet gevolgd door de kleine Limburgse gemeente Vaals. Van de provincies heeft Utrecht relatief de minste minima, Noord-Holland de meeste.

De minimascan geeft inzicht in het aantal huishoudens per inkomensgroep (100%, 105%, 110% van het sociaal minimum, etc.). Ook de voornaamste inkomstenbron wordt gespecificeerd:

  • Inkomen uit arbeid
  • Inkomen uit eigen onderneming
  • Uitkering werkloosheid
  • Uitkering ziekte/arbeidsongeschikt
  • Uitkering ouderdom/nabestaanden
  • Uitkering sociale voorzieningen (m.n. bijstand)
  • Overig overdrachtsinkomen

Deze indeling is anders dan in voorgaande jaren en sluit aan bij de nieuwe indeling van het CBS. De minimascan bevat helaas (nog) geen prognose van het aantal kinderen in arme gezinnen. Hiervoor zul je het moeten doen met cijfers over 2009 van het CBS. Zie bijvoorbeeld deze tabel.

Zelfstandigen met hypotheek en financiële problemen

Kleine zelfstandigen die door de crisis in de problemen komen en plotseling zonder inkomen zitten blijven in een plan van de Kredietbank Nederland recht houden op een hypotheek.

 Lees ook:

Zzp’ers melden zich bij voedselbanken

Voor het eerst hebben zich dit jaar ook zzp’ers en kleine zelfstandigen gemeld bij de Voedselbanken’, zo is vandaag te lezen in Binnenlands Bestuur. Maar vorig jaar kwamen ze ook al bij de voedselbank. Toen zijn er zelfs Kamervragen over gesteld.