Manifest Nederland #Schuldvrij

Ik nodig je uit het Manifest Nederland #Schuldvrij te ondertekenen. In het manifest worden vijf verzoeken aan Den Haag gedaan:

  1. Schuldvrij logo 4x3 grootstop met het beboeten van armoede. Geldgebrek los je niet op met boetes
  2. pak de wanpraktijken bij incassobureaus aan. Weinig schuldenaren kennen en halen hun recht
  3. draai de marktwerking voor deurwaarders terug. Eén deurwaarder op één gezin
  4. zorg voor samenhang. Geef de overheid één gezicht
  5. bied meer mensen een perspectief op een schuldvrij bestaan. Een schone lei moet sneller in zicht komen.

Lees het hele verhaal. Het manifest is een initiatief van Jesse Frederik (De Correspondent), Sarah Sylbing en Ester Gould (Schuldig), Annemarie Gehrels (lobbyist / budgetmaatje) en Pieter Hilhorst (Amargi).

Rekenschema voor vaststelling bestuurlijke boete

Afbeeldingsresultaat voor rekenmodelDe expertgroep Fraudewet heeft een rekenmodel ontwikkeld voor de vaststelling van de bestuurlijke boete. Dit rekenmodel is gebaseerd op de bepalingen in de wet, de uitspraak van de CRvB over draagkracht en op keuzen die door veel gemeenten zijn gemaakt.

In het rekenmodel wordt voor bijstandsgerechtigden een beslagvrije voet van 90% van de bijstandsnorm gehanteerd.

Het rekenmodel en meer info vind je op de website van de VNG.

Checklist beleidskeuzes bestuurlijke boete Fraudewet

Op 1 januari 2017 treedt naar verwachting de nieuwe Fraudewet in werking. De verandering betekent o.a. dat UWV, SVB en gemeenten de hoogte van de boete voor mensen met een uitkering voortaan moeten afstemmen op de ernst van de overtreding, de mate waarin deze verwijtbaar is en de omstandigheden van betrokkene.

Wat betekent dit voor de keuzes die uw gemeente maakt? Moet u wijzigingen doorvoeren? De Checklist beleidskeuzes bestuurlijke boete geeft een overzicht van de gevolgen van de wetswijziging voor de keuzes die u heeft gemaakt. Lees meer op VNG.nl.

Gemeente als schuldeiser

handreikingDe handreiking ‘Behoorlijke en effectieve invordering van geldschulden‘ van het Ministerie van BZK geeft aanbevelingen voor de manier waarop gemeenten en andere overheden het proces van invorderen van geldschulden het beste kunnen inrichten. De handreiking is bedoeld voor gemeenten, provincies, waterschappen en uitvoeringsinstanties. In het bijzonder voor de afdelingen die uitkeringen of subsidies verstrekken, belastingen innen, belast zijn met bestuurlijke handhaving of bestuurlijke sancties opleggen. Dus stuur deze handreiking door naar je collega’s van die afdelingen!

Dit schema vat het invorderingsproces samen:

schema

Tweede Kamer neemt wijzigingsvoorstel Fraudewet aan

De Tweede Kamer heeft 31 mei 2016 het wetsvoorstel Wijziging Fraudewet aangenomen. Of preciezer gezegd: het wetsvoorstel met een aanpassing van de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving als ook aanpassingen van de socialezekerheidswetten op het punt van de regeling van de bestuurlijke boete. De verandering betekent dat UWV, SVB en gemeenten de hoogte van de boete voor mensen met een uitkering voortaan afstemmen op de ernst van de overtreding, de mate waarin deze verwijtbaar is en de omstandigheden van betrokkene.
De Tweede kamer heeft ook nog twee amendementen aangenomen:

  1. Een amendement waarin geregeld wordt dat in het geval van een bestuurlijke boete onder voorwaarden meegewerkt kan worden aan een schuldregeling.
  2. Een amendement dat regelt dat te allen tijde rekening moet worden gehouden met de beslagvrije voet.

Het wetsvoorstel Wijziging Fraudewet is tot stand gekomen naar aanleiding van uitspraken van de Centrale Raad van Beroep (24 november 2014 en 11 januari 2016). Door de uitspraken moet er bij het opleggen van een boete nu al rekening worden gehouden met de draagkracht van de overtreder. Hoe dat moet, staat in de Werkwijzer Draagkracht.

Bekijk alle Kamerstukken. Nu op naar de Eerste Kamer.

Pamflet MOgroep, VNG, Divosa en NVVK naar Tweede Kamer

Vanmiddag boden de MOgroep, VNG, Divosa en de NVVK de Tweede Kamer een pamflet aan met een aantal vergaande concrete maatregelen om armoede en schulden wel beter te voorkomen, signaleren en beperken (hyperlinks naar achtergrondinfo zijn van mijzelf):

Preventie en vroegsignalering

  • Financiële educatie in het onderwijscurriculum, zodat de financiële weerbaarheid onder jongeren wordt vergroot.

De overheid als schuldeiser

  • Opheffen preferenties en andere bijzondere incassobevoegdheden van overheden en andere publieke instellingen. (Rijksincassovisie gaat hierin niet ver genoeg)
  • Correct toepassen en vereenvoudigen van de beslagvrije voet.
  • Afschaffen bronheffing en de mogelijkheid bieden voor een aanvullende ziektekostenverzekering tijdens minnelijk traject schuldhulpverlening.
  • Wegnemen wettelijke belemmeringen voor saneren van vorderingen, bijv. CJIB-boetes en fraudevorderingen bij uitkeringen.

De overheid als systeemverantwoordelijke

  • Wettelijk breed moratorium invoeren.
  • Brede toegang organiseren tot het beslagregister voor de reguliere incasso en de schuldhulpverleners op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.
  • Eén moment van betaling regelen voor diverse uitkeringen, teruggaaf inkomstenbelasting, toeslagen en vakantiegelden.
  • Vereenvoudig het systeem van inkomensvoorzieningen en toeslagen zodat kwetsbare groepen hun weg kunnen vinden en zorg voor een bestaansminimum.

Budget armoede- en schuldenbeleid

  • Een budget voor beschermingsbewind vanuit het Rijk en de wettelijke mogelijkheid voor gemeenten om een rechter te adviseren bij een aanvraag voor beschermingsbewind.
  • Een toereikend budget voor het armoede- en schuldenbeleid voor gemeenten. De bijzondere bijstand wordt steeds vaker beschouwd als een ‘logische’ demping voor (onvoorziene) inkomenseffecten voor inwoners (kostendelersnorm, kindregelingen, beschermingsbewind, inrichtingskosten, rechtsbijstand). Gemeenten worden geacht bezuinigingen en maatschappelijke ontwikkelingen in het brede sociale domein steeds vaker op te vangen met de bijzondere bijstand. Uit de factsheet van Divosa blijkt dat gemeenten veel meer uitgeven aan bijzondere bijstand dan zij aan budget ontvangen.

CfR8TjUWIAA0vPf
Foto: Marcel Matthijsen

Volgende week vergadert de Kamer over armoede en schulden.

Zie ook: NOS journaal 5 april 2016

Werkwijzer draagkracht geactualiseerd

Naar aanleiding van uitspraken van de Centrale Raad van Beroep in januari 2016 is de Werkwijzer draagkracht, wat te doen als mensen de boete niet kunnen betalen? geactualiseerd.

Bij het opleggen van een boete in het kader van de Fraudewet moet er rekening gehouden worden met de draagkracht van de overtreder. Maar hoe ga je daar als gemeente mee om en wat betekent dat voor de schuldhulpverlening? De Werkwijzer draagkracht biedt hiervoor handvatten.

Fraudewet: de soep wordt niet zo heet gegeten

…als hij wordt opgediend. Er was vanaf het begin veel kritiek op de Fraudewet. Dat leidde ertoe dat gemeenten bij bijstandsverlening nu iets meer op maat mogen handhaven. Nu vindt ook de Centrale Raad van Beroep dat er op de voorgeschreven boetehoogte best wat af te dingen valt. Volgens de CRvB moet bij het vaststellen van de hoogte van een boete ook rekening worden gehouden met de draagkracht van de schuldige. Dat voorkomt dat diegene door de straf zeer langdurig op het absolute minimum moet leven. De CRvB gaat uit van een maximale termijn van twee jaar.

Eerste Kamer neemt Fraudewet aan

De Eerste Kamer heeft zojuist de wet Aanscherping handhaving- en sanctiebeleid SZW-wetten aangenomen. Deze treedt in werking op 1 januari 2013. De meest opvallende elementen binnen deze wet zijn: (a) de (her)invoering van de boete bij schending inlichtingplicht, (b) de terugvorderingsplicht bij fraudevorderingen en (c) het recht om bij recidive de opgelegde boete in de eerste drie maanden met de uitkering te verrekenen zonder rekening te houden met de beslagvrije voet.

Op maandagmiddag 29 oktober organiseert Stimulansz over deze wijzigingen een workshop in Utrecht. In deze workshop gaat – na een korte bespreking van de inhoud van de wet – de aandacht vooral uit naar de vraag hoe de wet is in te passen binnen het eigen gemeentelijke handhavingsbeleid. De focus ligt daarbij op de vraag op welke vlakken de gemeente nog beleidsvrijheid heeft en op welke wijze de gemeente met de aanwezige beleidsvrijheid de effecten van de wet kan beïnvloeden. Vragen die daarbij onder meer aan bod komen zijn:

  • Een nieuw sanctieregime. Wat vraagt dat procesmatig?
  • Is de boete zonder meer gelijk aan het benadelingsbedrag of is er ruimte tot bijstelling?
  • Hoeveel ruimte heeft de gemeente bij de vaststelling van de hoogte van de boete bij nulfraude en hoe kan zij aan die ruimte invulling geven?
  • Hoe kunnen (wellicht) ongewenste neveneffecten van het nieuwe sanctieregime worden ondervangen en wat vraagt dat beleidsmatig?

Daarnaast is er natuurlijk zonder meer aandacht voor de bij verordening te regelen verrekeningsbevoegdheid en zullen er tijdens de workshop verschillende voorbeelden worden gepresenteerd en hoe deze regeltechnisch vorm te geven.

Lees ook: Campagne moet boetes uitkeringsontvangers voorkomen (Divosa) en Minder ruimte voor schuldregeling bij bijstandsfraude.

Platform bezwaar en beroep

Volgende week staat het Platform bezwaar en beroep in het teken van de wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Ook wordt gekeken naar de nieuwe werkwijze van de rechterlijke macht en het wetsvoorstel aanscherping handhaving en sanctiebeleid (waarover op 2 oktober wordt gestemd in de Eerste kamer).

Beslagvrije voet blijft gehandhaafd in fraudewet

Met een grote meerderheid is de Tweede Kamer vannacht akkoord gegaan met het “wetsvoorstel aanscherping handhaving en sanctiebeleid szw-wetgeving”. Lees meer op de website van het ministerie van SZW.

Door een aangenomen amendement van Kamerlid Sterk blijft de beslagvrije voet gehandhaafd (het wetsvoorstel ging uit van vervallen beslagvrije voet in de eerste 3 maanden).

Het wetsvoorstel gaat nu naar de Eerste Kamer. Minister Kamp en staatssecretaris De Krom roepen de Eerste Kamer op de wet snel te behandelen. De bewindspersonen willen dat de wet op 1 januari 2013 inwerking treedt.

Kamer over aanscherping sanctiebeleid bijstandsfraude

Gisteren debatteerde de Tweede Kamer over het wetsvoorstel aanscherping handhaving en sanctiebeleid szw-wetgeving. Het lijkt erop dat een meerderheid van de Kamer geen voorstander is van het tijdelijk afschaffen van de beslagvrije voet en het volledig stopzetten van de bijstand in geval van fraude: de overheid moet te allen tijde een bestaansminimum garanderen. Door tegenstanders wordt ook aangegeven dat de maatregelen indirect zullen leiden tot hogere maatschappelijke kosten door huisuitzettingen, kosten maatschappelijke opvang, criminaliteit, etc. Lees het korte of het uitgebreide verslag. Het debat gaat op een later moment verder.

Bijna alle Nederlanders (91%) vinden dat de uitkering bij fraude tijdelijk stopgezet moet worden. 38% vindt dit niet streng genoeg. Dit blijkt uit onderzoek van het ministerie van SZW. De VNG heeft echter kritiek op het onderzoek: ‘De ondervraagden geven aan dat ze niet goed weten hoe fraude wordt bestraft en dat ze geen idee hebben of uitkeringsfraude veel voorkomt. Belangrijkste factor hierbij is de berichtgeving in de media.’

En in Binnenlands Bestuur lees ik: bij mensen in de bijstand is vorig jaar volgens SZW voor in totaal 10 miljoen euro aan verzwegen vermogen, zoals huizen, in het buitenland aangetroffen.

Er wordt ontzettend veel getwitterd en anderszins gelobbyd over dit onderwerp. Uw onafhankelijk blogger van dienst spreekt nu maar eens niet zijn voorkeur uit (zoals ik meestal niet doe). Op 12 september zal ik stemmen.

Controversieel verklaarde onderwerpen

Op 5 juni heeft de Tweede Kamer een aantal onderwerpen controversieel verklaard. Deze onderwerpen zullen stil komen te liggen en pas weer door een nieuw gekozen regering worden behandeld. Dat geldt o.a. voor de Wwnv, maar dat wisten we al. Relevante onderwerpen die niet controversieel zijn verklaard, zijn:

De AMvB over private schuldbemiddeling tegen betaling wordt nog ambtelijk voorbereid en is nog niet bij de Tweede Kamer ingediend. Om die reden is de AMvB ook niet opgenomen op de lijst van de Tweede Kamer.

Bron: NVVK.

Minder ruimte voor schuldregeling bij bijstandsfraude

Minister Kamp en staatssecretaris De Krom van SZW hebben vandaag het wetsvoorstel ‘Aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving’ naar de Tweede Kamer gestuurd. In het voorstel staat:

  • Uitkeringsontvangers die frauderen moeten vanaf 1 januari 2013 altijd de ten onrechte verkregen uitkering terugbetalen en krijgen daarnaast datzelfde bedrag aan boete.
  • De beslagvrije voet wordt in bepaalde gevallen drie maanden buiten werking gesteld. De gemeente kan dus beslag leggen op het volledige inkomen.

Gemeenten worden verplicht de sancties uit te voeren. De mogelijkheden om een schuldregeling te treffen worden zeer beperkt! Let op, in de wet gemeentelijke schuldhulpverlening (art. 3.3) staat een kan-bepaling: “Het college kan schuldhulpverlening in ieder geval weigeren in geval een persoon fraude heeft gepleegd […]”. Maar als het nieuwe sanctiebeleid wordt ingevoerd, heeft het dus niet zo veel zin om jezelf in het beleidsplan schuldhulpverlening veel ruimte te geven voor het treffen van schuldregelingen in geval van bijstandsfraude.

Lees ook de reactie van de VNG.