Staatssecretaris Struycken stuurde deze week een brief naar de Tweede Kamer met in de bijlage een nadere uitwerking van het stelsel van civiele invordering. Het nieuwe stelsel heeft gevolgen voor de doorstroom naar gemeentelijke schuldhulp. De staatssecretaris werkt twee maatregelen uit waarvan hij verwacht dat ze gezamenlijk een grote bijdrage leveren aan het aanpakken van de meeste knelpunten in het stelsel.

1. Een collectief afbetalingsplan is een coördinerende incassomethode die schuldenaren in staat stelt om op basis van hun afloscapaciteit gestructureerd schulden af te lossen aan meerdere schuldeisers. Loonbeslag hoeft in deze fase nog niet aan de orde te zijn. De debiteur kiest een onafhankelijke partij om het plan op te stellen, zoals een deurwaarder, bewindvoerder of gemeente.
2. De zorgplicht voor deurwaarders bestaat uit twee onderdelen, namelijk een verwijsfunctie waarbij de deurwaarder actief verwijst naar passende (schuld)hulp en een sociale ministerieplicht waarbij de deurwaarder de bevoegdheid krijgt om ambtshandelingen te weigeren als deze tot nodeloze schuldenopbouw leiden.

De staatssecretaris schetst verschillende scenario’s voor:

• Wie gaat afbetalingsplan uitvoeren? Bijvoorbeeld deurwaarder, bewindvoerder of gemeente. Mede op verzoek van de Tweede Kamer onderzoekt Struycken of ook incassobureaus dit kunnen doen.
• Wat gaat dit kosten en wat is een passende vergoeding? Op p. 5 gaat het ook over vergoeding aan gemeenten.
• Hanteer je beslagvrije voet of VTLB?
• Hoe lang mag aflosperiode duren (vooralsnog niet gemaximeerd)
• In welke situaties is betalingsplan geschikt? Het is geschikt als er meerdere betalingsachterstanden zijn die niet in één keer kunnen worden voldaan, maar er wel afloscapaciteit is om in termijnen de schuld af te lossen. Het afbetalingsplan is minder geschikt als er sprake is van een ‘uitzichtloze situatie’. Overwogen kan worden om net als binnen de minnelijke schuldhulp termijnen van een collectief afbetalingsplan al mee te laten tellen voor de 18 maanden van een schuldregeling. Wanneer een debiteur zelf sterk de behoefte heeft om de schulden volledig af te lossen of geen hulpverlening wil aanvaarden en schuldeisers daarmee akkoord gaan, kan het collectief afbetalingsplan een langere looptijd hebben.

Wat mij betreft neemt Struycken in zijn overwegingen onvoldoende mee wat dit stelsel kan betekenen voor de doorstroom naar schuldhulpverlening. Begrijp me niet verkeerd, ik ben voorstander van zowel afbetalingsplan als zorgplicht, maar je zou bijvoorbeeld kunnen vastleggen in welke situaties er een melding naar de gemeente moet gaan. Als dat te vrijblijvend is is het gevaar dat mensen eindeloos blijven aflossen en geen hulp krijgen bij geldzaken of op andere leefgebieden. Zéker als het voor commerciële partijen financieel aantrekkelijk wordt om de debiteur lang vast te houden. Lees ook nog eens mijn pleidooi: meldplicht voor deurwaarders.

De staatssecretaris wil de Kamer in het najaar informeren over de verdere uitwerking en daarna starten met een wetgevingstraject.

• 27/5/2025: Lees de reactie van de NVVK op de brief van Struycken. NVVK doet samen met Nibud een goede suggestie: herstart het Nederlands Instituut voor Betalingsregelingen.
• 5/9/2025: Syncasso en Purpose ontwikkelden een prototype van het collectief afbetalingsplan (CAP). Daarin lees je dat als bij aanvang blijkt dat de vordering niet binnen 18 maanden kan worden afgelost, er verplicht wordt doorverwezen naar de gemeentelijke schuldhulp. Wanneer tijdens de aflossingsperiode betaling 3 maanden uitblijft gaat de deurwaarder namens de andere schuldeisers naar de rechter. De rechter kan 2 mogelijke maatregelen toepassen: (1) Machtiging voor beslag op de aflossingscapaciteit om het CAP voort te zetten of (2) Onderbewindstelling van de debiteurklant, waarna een bewindvoerder het CAP verder uitvoert. Ik zou in dit stadium eerst nog willen kijken wat de gemeentelijke schuldhulpverlener (samen met andere hulpverleners) kan doen voor de inwoner (bijvoorbeeld schuldregeling), dus voordat het naar de rechter gaat.
• 3/11/2025: In deze column zegt KBvG: ‘Uiteindelijk willen we dat de deurwaarder wettelijk wordt erkend als signaalpartner binnen de schuldhulpketen.‘