Het kabinet omarmde in oktober de aanbevelingen in het IBO-rapport voor een nieuw invorderingsstelsel en kondigde aan de Kamer dit voorjaar te informeren over de verdere uitwerking daarvan. Ik zou graag zien dat het kabinet komt met een plicht voor deurwaarders om loonbeslag te melden bij de gemeente.

Net als bij vroegsignalering doet de gemeente na die melding een hulpaanbod dat bestaat uit bijvoorbeeld betalings- of schuldregeling. Voor de inwoner is dat aanbod vrijwel altijd beter dan beslag.

Als de inwoner die hulp niet accepteert continueert de deurwaarder het loonbeslag. En als er meerdere schulden zijn, verdeelt een coördinerend deurwaarder de afloscapaciteit over de schuldeisers.

Hierbij blijft de schoenmaker veel meer bij zijn leest dan in sommige voorstellen in het IBO-rapport. Daarin krijgen deurwaarders een zorgplicht en sociaal tarief en moeten zij de debiteur in een vrijblijvend gesprek wijzen op schuldhulp. Maar de debiteur kan in dat gesprek ook ervoor ‘kiezen’ om de deurwaarder een ‘collectief afbetalingsplan’ te laten uitvoeren.

Waarom is dit een beter voorstel

1. Snellere doorstroom naar gemeente.
2. Snellere oplossing. Beslag kan oneindig voortduren, terwijl je bij schuldregeling binnen afzienbare tijd schuldenvrij bent en ook andere schulden worden meegenomen.
3. Duurzamere oplossing. gemeenten versterken de financiële zelfredzaamheid.
4. Voorkomen perverse prikkels: coördinerend deurwaarderschap en uitvoering afbetalingsplan zijn inkomstenbronnen voor deurwaarders. Ze zullen de debiteur mogelijk niet doorverwijzen als het niet verplicht is.
5. Vrije keuze: inwoner kiest zonder (ervaren) druk van de deurwaarder door wie hij geholpen wil worden. De deurwaarder kan geen toestemming vragen voor doorverwijzing, omdat er te veel een afhankelijkheidsrelatie is.
6. Minder ingrijpende stelselwijziging: partijen (blijven) doen waar ze goed in zijn en krijgen geen wezenlijk nieuwe taken. Deurwaarders moeten geen schuldhulpverleners worden. En wortel en stok moeten gescheiden blijven. Gemeenten staan al decennia lang met een beproefde infrastructuur aan de lat voor verdeling van de afloscapaciteit over schuldeisers en het uitvoeren van afbetalingsplannen.
7. Hoe sociaal soms ook, deurwaarders zijn geen hulpverleners, en mensen ervaren bij voorbaat stress als de deurwaarder aan de deur staat. Misschien krijgt de hulpverlener wel de deur open?

De VNG gaat overigens in haar position paper (13 maart 2025) nog een stapje verder en pleit voor een meldplicht voor alle ‘incasseerders‘. Ik vind het een goed idee om daar naartoe te werken.

Tot slot, we kunnen nog discussiëren over in welk stadium deurwaarders dan zouden moeten melden. Denk bijvoorbeeld aan: het moment waarop beslag wordt gelegd, na een half jaar beslag, als er meerdere schuldeisers zijn of als de schuld niet binnen 18 of 36 maanden kan worden terugbetaald.

Op 17 april is er een commissiedebat armoede en schulden. Zou mooi zijn als het kabinet ons daarvóór al een inkijkje kan geven in haar plannen.

• Aanvulling 3/4/2025: In deze pilot in 6 gemeenten kunnen we al wat ervaring opdoen: Proef vroegsignalering door deurwaarders van start (Binnenlands Bestuur). Tegelijk met de proef doet de Hogeschool Utrecht onderzoek naar de beweegredenen van mensen om niet naar de schuldhulpverlening te stappen.
• 23/5/2025: Staatssecretaris Struycken stuurde deze week naar de Tweede Kamer een nadere uitwerking van het stelsel van civiele invordering. Lees de samenvatting.
• 5/9/2025: Syncasso en Purpose ontwikkelden een prototype van het collectief afbetalingsplan. Daarin lees je dat als bij aanvang blijkt dat de vordering niet binnen 18 maanden kan worden afgelost, er verplicht wordt doorverwezen naar de gemeentelijke schuldhulp.