Het kabinet besprak deze week met de Tweede Kamer de voorgenomen maatregelen om de gevolgen van de hoge energieprijzen te beperken. In dit nieuwsbericht op rijksoverheid.nl vind je de Kamerbrief met alle voorstellen en een samenvatting.
Voor gemeenten en huishoudens met een laag inkomen zijn er twee maatregelen die eruit springen:
1. Energiefixers
Om de verduurzaming van woningen te versnellen maakt het kabinet €80 miljoen vrij voor energiefixers (€40 miljoen in 2026 en €40 miljoen in 2027). Deze middelen worden beschikbaar gesteld aan gemeenten. Veel gemeenten zetten in het kader van de SPUK energiearmoede 2022-2027 al energiefixers in (ook wel energiecoaches, energiehulpen of klimaatklussers genoemd).
2. Noodfonds energie
Het kabinet bereidt een noodfonds energie voor zodat de kwetsbaarste huishoudens met een hoge energierekening komende winter hulp kunnen krijgen bij het betalen van die rekening. Voor dit fonds wordt €195 miljoen beschikbaar gesteld. Ter vergelijking: in 2025 was €69,5 miljoen beschikbaar. Het noodfonds sloot toen al na een week, omdat het geld op was.
De afgelopen jaren hadden we een publiek-privaat fonds. Vorig jaar werd aangekondigd dat er een volledig publiek fonds zou komen (die beschikkingen afgeeft waartegen bezwaar kan worden gemaakt en waarvoor een wetswijziging nodig is). Op p. 20 van de Kamerbrief lees je echter: ‘Het eerder voorziene publieke noodfonds energie met subsidie vanuit het Europese Sociaal Klimaatfonds is onuitvoerbaar gebleken.’ Daarom krijgt waarschijnlijk de Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie net als voorgaande jaren opnieuw een rol, zo lees je op noodfondsenergie.nl.
Gemeenten hebben geen rechtstreekse taak in de uitvoering van het Noodfonds Energie, maar kunnen inwoners wel doorverwijzen naar deze voorliggende voorziening. In antwoorden op Kamervragen (19 maart 2026) lees je: ‘Ook kunnen huishoudens die daar geen bezwaar tegen hebben ondersteuning krijgen van hun gemeenten bij de verlaging van hun energierekening, bijvoorbeeld energiecoaches, energiebesparende maatregelen en hulp bij het aanvragen van regelingen.’ Net als vorig jaar mag het energiefonds dus waarschijnlijk gegevens delen met gemeenten. Vandaag lees je op vng.nl dat de periode van datadeling (voor de gegevens uit 2025) wordt verlengd tot 1 oktober 2026.
In diezelfde antwoorden lees je dat er op 19 maart nog werd uitgegaan van een publiek fonds met subsidie vanuit het Sociaal Klimaat Fonds (SKF): Binnen de randvoorwaarden gesteld door het SKF krijgen huishoudens met een gasaansluiting, een relatief hoog energieverbruik en een beperkt inkomen jaarlijks €200. Ook lees je dat de inkomensgrens zou worden verlaagd van 200% naar 130% (antwoord 11). Ik weet niet of dit ook de uitgangspunten worden voor het aanstaande fonds.
Grote hap uit middelen armoede- en schuldenbeleid
Deze maatregelen worden deels betaald uit de envelop armoede- en schuldenbeleid waarvoor dit kabinet voor 2027 €125 miljoen en daarna € 150 miljoen structureel reserveerde. In de tabel op p. 23 van de Kamerbrief lees je dat €105 miljoen wordt onttrokken aan het budget voor 2027. Voor dat jaar blijft dus nog maar €20 miljoen over (!).
Bij de voorjaarsnota werden ook de door het vorige kabinet gereserveerde middelen voor de uitwerking van tijdelijke maatregelen voor de preventie van schulden (ook wel bekend als IBO-schulden) al volledig afgeroomd. Voor 2027 kan het kabinet dus alleen nog bijvoorbeeld de vroegsignalering bekostigen. Het kabinet had aangekondigd daarvoor jaarlijks €20 miljoen vrij te maken t/m 2029 Dus toevallig (?) precies het bedrag dat nog over is voor 2027.
In de eerder genoemde tabel (p. 23 van de Kamerbrief) lees je dat daarnaast €90 miljoen wordt onttrokken aan de “Bestaande middelen energiearmoede” (€40 voor 2026 en €50 miljoen voor 2027). Ik neem aan dat het hier gaat om (nog niet aan gemeenten toegekende) SPUK energiearmoede-middelen?