Staatssecretaris Nobel reageerde vorige week op een motie die oproept om deze winter opnieuw directe inkomenssteun te organiseren voor huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen en om vaart te maken met de inrichting van een publiek energiefonds als opvolger van het Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE).

Nobel schetst verschillende scenario’s waarvan één scenario eigenlijk geen optie is: op korte termijn een publiek Energiefonds zonder private inleg. Dat leidt volgens Nobel tot forse financiële, juridische en maatschappelijke risico’s.

Scenario 1: Opnieuw een publiek-privaat fonds deze winter

Het eerste realistische scenario is dat er toch weer een publiek-privaat fonds komt. Bij het TNE werd meer dan één derde van de middelen door de energiesector ingelegd. Als de energiesector hiertoe opnieuw bereid is en de stichting TNE dit wil uitvoeren, kan voor komende winter opnieuw een TNE ingericht worden.

Scenario 2: € 50 miljoen via gemeenten naar financieel kwetsbare huishoudens

Een tweede scenario om deze winter alsnog de huishoudens in de financieel meest kwetsbare situatie te helpen is om eenmalig de € 50 miljoen deze winter te verstrekken aan gemeenten via het Gemeentefonds. Hiermee kunnen gemeenten ervoor kiezen om deze middelen in te zetten voor de huishoudens die financieel het meest kwetsbaar zijn. Individuele gemeenten zijn echter vrij om te kiezen hoe zij deze aanvullende Gemeentefonds-middelen besteden. De besteding kan dus per gemeente verschillen en daarmee betreft dit een ongerichte maatregel. Het Rijk kan wel aan gemeenten de suggestie doen om de middelen te besteden aan bijvoorbeeld de individuele bijzondere bijstand, vroegsignalering of bijvoorbeeld energie(besparings)hulp. Met het bovenstaande wil Nobel dan ook benadrukken dat dit scenario een wezenlijk ander effect heeft dan met het TNE de afgelopen jaren is bereikt. Dit scenario moet nog wel nader met de VNG besproken worden.

Vervolg

Het kabinet ziet het eerste scenario nu als de eerst te nemen stap, maar benadrukt ook dat als er wordt ingezet op één van de twee bovenstaande scenario’s, de € 50 miljoen niet meer kan worden ingezet als cofinanciering van het met Europese middelen op te zetten Sociaal Klimaatfonds, en dat er een groot risico op vertraging ontstaat in de geplande openingsdatum van het publieke energiefonds (winter 2026/2027), ook omdat dit veel ambtelijke inzet vraagt.