Auteursarchief: Martijn

Wetsevaluatie: vroegsignalering is doeltreffend!

Posted on by

Sinds 2021 is vroegsignalering wettelijk verankerd in de Wgs. De wetsevaluatie die staatsecretaris Nobel liet uitvoeren bevestigt dat vroegsignalering een doeltreffend en doelmatig instrument is om problematische schulden te voorkomen.

In dit artikel de belangrijkste punten uit de wetsevaluatie, de gelijktijdig uitgevoerde onderzoeken Van eerste vordering tot aanvraag schuldregeling en Evaluatie experiment gemeentebelastingen en natuurlijk de kabinetsreactie.

Tussen 2021 en 2024 is het aantal meldingen gestegen van 650.000 naar ruim een miljoen, het aantal inwoners dat bereikt werd van 47.000 naar 157.000, en hulpacceptatie van 15.000 naar 49.000.

Doeltreffend. De onderzoekers concluderen dat vroegsignalering meer mensen in contact brengt met passende hulp, toegang tot hulpverlening verlaagt, problematische situaties zoals huisuitzetting voorkomt en schuldhulp effectiever maakt. De onderzoekers vinden wel dat gemeenten minder streng moeten selecteren op meldingen. Ook adviseren ze om de verschillen tussen gemeenten te verkleinen via kwaliteitskaders.

Doelmatig. Vroegsignalering helpt maatschappelijke kosten van schulden (geschat op €8,5 miljard per jaar) te verminderen. De kosten voor gemeenten zijn €50 miljoen per jaar en voor schuldeisers €3,1 miljoen. Hoewel effecten nog moeilijk cijfermatig onderbouwd zijn, zijn de baten naar verwachting hoger dan de kosten. Positieve neveneffecten: versterkt vertrouwen in overheid, bevordert zelfinzicht en rust bij inwoners en stimuleert eigen initiatief buiten schuldhulpverlening. Negatieve effecten (beperkt): onterechte meldingen, privacyzorgen en soms ineffectieve hulp.

Schuldopbouw

De belangrijkste bevindingen uit onderzoek Van eerste vordering tot aanvraag schuldregeling:

  • Gemiddeld duurt het bijna 8 jaar tussen eerste vordering en aanvraag schuldregeling.
  • In 14% van de gevallen duurde dit langer dan 15 jaar.
  • De oudste vordering was vaak een vaste last (energiekosten, zorgverzekering).
  • Gemiddelde oudste vordering: €7.000; mediaan: €2.156.
  • Schuldopbouw verloopt vaak geleidelijk, maar ook via plotselinge clustering.

Kabinetsreactie

Het kabinet waardeert de positieve beoordeling en erkent tegelijkertijd dat verbetering nodig is. Doelstellingen tot 2028 zijn:

  • Verdubbeling van het bereik van vroegsignalering (naar 40%).
  • Halvering van ongewenste uitval van signalen.

Hiervoor is jaarlijks €20 miljoen beschikbaar, met €18,7 miljoen in 2025 voor gemeenten en €1 miljoen voor projecten zoals Data Delen Armoede en Schulden (DDAS). “Het is mijn intentie om gemeenten gedurende de looptijd van de verbetermaatregelen (tot eind 2028) extra te ondersteunen om meer in te kunnen zetten op persoonlijk contact en meerdere contactpogingen en om zo te werken aan de doelstellingen van de bestuurlijke afspraken. Ik hoop de bestuurlijke afspraken na de zomer met de partijen te ondertekenen.” Ik begreep dat daardoor ook het Verbeterplan Vroegsignalering weer later wordt opgeleverd dan eerder aangekondigd.

Er moet een centraal aanleverpunt voor vroegsignalen komen. Daarvoor kijkt Nobel naar het Schuldenknooppunt. De Belastingdienst gebruikt het al voor vroegsignalering.

Het kabinet gaat betalingsachterstand gemeentebelastingen niet wettelijk toevoegen als signaal. Het kabinet onderzoekt nog of hypotheeksignalen wel wettelijk kunnen worden toegevoegd. De eerste resultaten uit dat experiment zijn positiever dan bij gemeentebelastingen. Er lopen nog een paar andere experimenten; volg de voortgang in het dossier vroegsignalering.

Tot slot

Op 15 september organiseren Divosa, NVVK en VNG de landelijke bijeenkomst vroegsignalering.

NVVK sluit convenant met bankensector

Posted on by

Een hele mooie mijlpaal! ABN Amro, ABN Hypotheken, ING, Nationale Nederlanden, de Rabobank, de Volksbank en ABN-dochters ICS (creditcards) en Alfam ondertekenden gisteren het convenant waarin zij beloven hun incassoactiviteiten maximaal 8 maanden op te schorten na ontvangst van een ‘Kennisgeving schuldhulpverlening’ of een verzoek om een opgave van de schulden (‘verzoek saldo-opgave’).

De banken mogen in deze periode ook geen gebruikmaken van hun ‘verrekenrecht’: het recht om geld af te schrijven van betaal- of spaarrekeningen van klanten met betaalachterstanden. Na 4 maanden is er wel een checkmoment: de bank heeft dan het recht om te vragen hoe het dossier ervoor staat. Wanneer het antwoord daar aanleiding toe geeft, heeft de bank het recht de incasso te hervatten.

De banken spreken ook af om bij voorbaat akkoord te gaan met een voorstel van een NVVK-lid voor een schuldregeling – ongeacht of het een schuldbemiddeling betreft, een saneringskrediet of een schuldregeling zonder afloscapaciteit.

Niet voor alle schulden

Qua schulden bij deze banken moet je denken persoonlijke leningen, roodstaan, een creditcard of een restschuld op een hypotheek na verkoop van een woning.

Het convenant geldt overigens niet voor schulden of vorderingen waar een onderpand bij hoort (denk aan een hypotheek) of vorderingen met een zakelijke bestemming. Ook een 100%-betalingsvoorstel via herfinanciering of een betalingsregeling moet apart beoordeeld worden.

Meer convenanten

Het convenant is gebaseerd op een modelconvenant wat ook gebruikt wordt voor schuldeisers in andere sectoren. Deze (koepels van) schuldeisers gingen de banken al voor:

De NVVK organiseert op 11 september voor haar leden een informatiesessie.

Er komt een meerjarig publiek Energiefonds

Posted on by

In een Kamerbrief schrijft staatssecretaris Nobel dat het kabinet werkt aan een publiek energiefonds voor de komende jaren. Dit fonds gaat huishoudens in een financieel kwetsbare positie ondersteunen bij het betalen van de energierekening. Het gaat om meerjarige inkomenssteun, in combinatie met hulp bij de verduurzaming van woningen. Het energiefonds komt in de plaats van het Tijdelijk Noodfonds energie, waarmee de overheid samen met de energiesector de afgelopen drie jaar huishoudens heeft ondersteund.

Voor het opzetten van het overheidsfonds is een wetswijziging en zorgvuldige voorbereiding nodig. Het kan daarom op z’n vroegst eind volgend jaar open. De inzet is dat kwetsbare huishoudens dan alsnog financiële steun over 2026 kunnen ontvangen. Hiervoor is vanuit de overheid € 60 miljoen beschikbaar. Het kabinet vult dit aan met € 174,5 miljoen vanuit het Europese Social Climate Fund, onder voorbehoud van goedkeuring van het voorstel door de Europese Commissie. De precieze looptijd van het fonds wordt nog uitgewerkt.

  • Aanvulling 3 juli 2025: Vandaag is een amendement aangenomen waarmee voor 2025 extra geld wordt vrijgemaakt voor een Energiefonds. Aan het eind van de zomer horen we hoe het kabinet dit oppakt.

Handreiking voor hulpvragers met een migratieachtergrond

Posted on by

Het bereiken van inwoners met een migratieachtergrond is voor veel (schuld)hulpverleners een uitdaging. Vaak sluit de formele hulpverlening niet goed aan op de leefwereld van deze groep, zo blijkt uit onderzoek van het KIS. Slechts 5% van de gemeenten traint bijvoorbeeld medewerkers in vaardigheden op het gebied van cultuur- of diversiteitsensitief werken.

De nieuwe handreiking Bereiken, benaderen en begeleiden van inwoners met een migratieachtergrond in armoede, schulden of geldzorgen helpt je daarom om de hulp toegankelijker en effectiever te maken voor deze doelgroep.

Je vindt er ook factsheets met info over bijvoorbeeld informele schulden naar aanleiding van het rapport Informele schulden: een tweezijdige medaille (jan. 2024).

De NVVK ontwikkelt momenteel een werkwijzer interculturele hulpvragers. Deze biedt nóg meer praktische handvatten en is specifiek gericht op het oplossen van schulden.

Aanvulling d.d. 15 juli 2025: Verwey-Jonker publiceert Wat werkt bij de ondersteuning richting financiële zelfredzaamheid van statushouders en asielzoekers. In hoofdstuk 7 vind je een checklist.

Demissionair kabinet presenteert Nationaal Programma Armoede en Schulden

Posted on by

In deze brief (6 juni 2025) presenteren de ministeries van SZW en Rechtsbescherming het Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS). Lees het nieuwsbericht van de rijksoverheid: Kabinet: eenvoudiger armoedebeleid, meer focus op werkenden.

Het NPAS is een clustering van veelal bestaande initiatieven. Ik lees weinig verrassende en echt nieuwe zaken, behalve o.a. de afdoening van de motie die het kabinet oproept om een inwoner ook na finale kwijting van de schulden nog verplicht 12 maanden in beeld te houden (zie hieronder onder kopje 5).

Ambitie

Met het NPAS heeft het kabinet de ambitie om de toename van (kinder)armoede te voorkomen, de langetermijneffecten van armoede tegen te gaan en mensen in armoede te helpen vooruit te komen. En als er schulden ontstaan, moeten drie dingen beter: een kleine vordering moet klein blijven, mensen met schulden moeten overzicht houden, en er moet snelle en goede schuldhulpverlening beschikbaar zijn.

Het NPAS bouwt voort op de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden 2022-2025 van voormalig minister Schouten. ‘We verleggen de focus naar het beter en eenvoudiger toegankelijk maken van de voorzieningen. Zo willen we bijdragen aan het herstellen van het vertrouwen in de overheid. In het nieuwe Nationaal Programma richten we ons daarnaast in het bijzonder op werkenden, jongeren en kinderen.’

Uitgangspunt voor de hervormingsagenda inkomensondersteuning is dat het rijk de inkomensbasis goed regelt, zodat mensen minder afhankelijk zijn van gemeentelijke regelingen en de verschillen tussen gemeenten afnemen.

Het basispakket uit het IBO problematische schulden is het uitgangspunt voor de aanpak van schulden. Voor de uitwerking van de maatregelen uit dit pakket waren incidentele en structurele middelen gereserveerd. De huidige financiële omstandigheden hebben tot gevolg dat de gemaakte reservering vanaf 2029 vervalt. Dit heeft consequenties voor de maatregelen waarvoor structurele financiering noodzakelijk is. Zo kan bijvoorbeeld het integraal schuldenoverzicht niet worden gerealiseerd zonder structurele dekking voor de uitvoeringskosten. Wel wordt onderzocht of onderdelen of essentiële bouwstenen die inzicht in schulden bieden in onderlinge samenhang verder ontwikkeld kunnen worden. Dat geldt ook voor het (digitale) loket voor overheidsincasso.

Vijf lijnen

De activiteiten van het NPAS worden georganiseerd langs 5 lijnen, vanaf het voorkomen van geldzorgen tot het oplossen van zorgen en het bieden van perspectief voor de toekomst.

1. Voorkomen van geldzorgen

  • Bereiken van werkenden via proactieve dienstverlening, werkgevers, brancheorganisaties en vakbonden en via op werkenden gerichte communicatiecampagnes. Via de Nationale Coalitie Financiële Gezondheid wordt samengewerkt aan het herkennen en oplossen van geldzorgen op de werkvloer.
  • Aan de VNG-routekaart Financiële Zorgen is het Spoor van de ondernemer toegevoegd. Gemeenten krijgen via dit spoor concrete handvatten, ondersteuning en voorbeelden van effectieve interventies. In het vroegsignaleringsexperiment tussen Belastingdienst, Toeslagen en 10 gemeenten worden ook werkenden en ondernemers bereikt.
  • Financiële educatie gericht op jongeren én ouders, met inzet van een subsidieregeling voor scholen (po, vo en mbo).
  • Tegengaan van niet-gebruik van regelingen met instrumenten zoals De Voorzieningenwijzer, BerekenUwRecht.nl, de Potjescheck en campagnes als Laat geen geld liggen. (Kijk ook eens in het dossier tegengaan niet-gebruik, red.).

2. Kleine zorgen blijven klein: eenvoudige toegang tot hulp en ondersteuning

  • Versterken van vindplaatsen: Via het project Preventie van Geldzorgen wordt het netwerk van professionals (zoals huisartsen, apothekers, scholen, geboortezorg, jongerenwerk) in 100 gemeenten versterkt.
  • Gemeenten en Rijk maken bestuurlijke afspraken over verbetermaatregelen vroegsignalering en de inzet van tijdelijke extra beschikbare middelen gedurende de looptijd van de verbetermaatregelen t/m 2028. (Middelen 2025 zijn al bekend. Overige middelen komen beschikbaar in de meicirculaire 2026, red. ). Ook wordt verkend of de verschillen tussen gemeenten kleiner kunnen worden gemaakt, en of de kwaliteit van signalen vanuit schuldeisers meer hetzelfde kunnen worden gemaakt.
  • Live en online hulp: Hulproutes als Geldfit, vrijwilligershulp aan huis en gemeentelijke inlooplocaties zorgen dat mensen ondersteuning krijgen op een manier die bij hun situatie past. Het kabinet werkt aan een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige financiële hulp.
  • Er wordt toegewerkt naar een andere rol van de gerechtsdeurwaarder. Lees Civiele invordering verder uitgewerkt (23 mei 2025).

3. Hulp als het tegenzit: beperken van negatieve effecten

  • Hulp bij energierekening: Via het inmiddels gesloten Noodfonds Energie ontvingen circa 110.000 huishoudens ondersteuning. Voor de langere termijn wordt voornamelijk ingezet op verduurzaming. Meer hierover staat onder het kopje 5. Perspectief voor de toekomst.
  • Voedsel- en noodhulp: Partijen als Voedselbanken Nederland, Rode Kruis en Armoedefonds worden ondersteund.
  • Kansengelijkheid voor kinderen: Via het netwerk SAM& worden middelen beschikbaar gesteld om kinderen te laten meedoen op school, sport en cultuur. Gemeenten krijgen budget om armoedegerelateerde uitsluiting van kinderen te voorkomen. (Ik neem aan dat hier wordt gerefereerd aan het bestaande budget voor armoedebestrijding kinderen, € 85 miljoen structureel, ook wel bekend als de Klijnsma-middelen, red.)
  • Vereenvoudigen armoedebeleid: Het Rijk wil eenvoudiger, eenduidiger en meer integraal beleid stimuleren, o.a. via de hervormingsagenda inkomensondersteuning. Er wordt gewerkt aan een model-beleidskader voor gemeenten.

4. Meer grip en overzicht: passende dienstverlening

  • Door het ontbreken van structurele middelen is de realisatie van een integraal schuldenoverzicht onzeker, maar er wordt onderzocht wat met incidentele middelen kan.
  • Collectief afbetalingsplan: Burgers kunnen straks één regeling treffen voor meerdere schuldeisers om problematische samenloop te voorkomen. Lees Civiele invordering verder uitgewerkt (23 mei 2025).
  • Beperken kostenoploop: Gratis betalingsherinneringen, kwijtschelding van verhogingen bij verkeersboetes, en andere maatregelen moeten escalatie van schulden tegengaan.
  • In het Samenwerkingsprogramma Sociaal Incasseren hebben partijen afspraken gemaakt over vroegtijdig contact, maatwerk en warme doorverwijzing bij betalingsproblemen.
  • Onder de Clustering Rijksincasso (CRI) wordt gewerkt aan één overheidsincasso en betalingsregeling. Ook komt er één norm voor het vaststellen van de betalingscapaciteit.
  • Het stelsel rond beschermingsbewind wordt geëvalueerd op effectiviteit, bekostiging en de rol van gemeenten zoals recent al aangekondigd in deze brief (16 april 2025).
  • Toegang tot drinkwater: Het kabinet is al bezig om de afsluitregeling voor drinkwater aan te passen. Het kabinet wil verder stimuleren dat drinkwaterbedrijven sociaal incasseren.

5. Perspectief voor de toekomst

  • Vijf departementen (BZK, JenV, OCW, SZW en VWS) werken aan een overheidsbrede aanpak rond gezinnen in een kwetsbare positie met kinderen in de leeftijd van -1 tot en met 27 jaar.
  • Aanpak betaalbaarheid energie nu en in de toekomst. Het kabinet wil de positie van consumenten bij betalingsproblemen verbeteren. Daarnaast benutten van de arbeidsmarktkansen die de energietransitie biedt voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, bijv. instapbaan als energiehulp. Het kabinet heeft een voorstel ingediend ten behoeve van het Europese ‘Social Climate fund’. In februari jl. was daarvoor een internetconsultatie. Als de Europese Commissie het voorstel goedkeurt, kan in 2026 worden gestart met de implementatie.
  • Professionals voor Maatwerk Multiproblematiek bieden domeinoverstijgende hulp bij vastgelopen multiproblematiek. Ik schreef daarover een blog.
  • Met de basisdienstverlening schuldhulpverlening dragen we bij aan het verkleinen van de verschillen in de uitvoering en kwaliteit van de schuldhulpverlening door gemeenten. Er wordt gerefereerd aan de motie van Van Eijk en Inge van Dijk die het kabinet oproept om een inwoner ook na finale kwijting van de schulden nog verplicht 12 maanden in beeld te houden. Het kabinet zegt hierover: ‘Nazorg is al een wettelijke verplichting. In de handreiking over begeleiding is opgenomen dat de nazorgperiode in ieder geval twaalf maanden bedraagt. Daarmee wordt reeds uitvoering gegeven aan voornoemde motie.’ In de bijlage bij het NPAS vind je een iets uitgebreidere reactie op de motie.
  • Kwaliteit schuldhulpverlening. De huidige wetgeving schrijft voor dat gemeenten in hun beleidsplan moeten beschrijven welke maatregelen zij nemen om de kwaliteit te borgen. De wet schrijft echter niet voor wat die kwaliteit precies inhoudt. Samen met gemeenten en de stakeholders rond de schuldhulpverlening gaan we beschrijven wat we verstaan onder de kwaliteit van schuldhulpverlening. Op basis daarvan werken we in het derde kwartaal van 2025 verschillende scenario’s uit om de kwaliteit van schuldhulpverlening beter te borgen door gemeenten.
  • Eén helder schuldentraject. Er wordt onderzocht hoe het minnelijke en het wettelijke traject beter op elkaar kunnen aansluiten.
  • Wetsvoorstel schuldregelen. In de wat eerder Wet buitengerechtelijke schuldregeling en Wet schuldbemiddeling werd genoemd, wordt een reactietermijn voor schuldeisers en schuldhulpverleners vastleggen. Verder verduidelijken we wat we onder schuldregelen verstaan en wie dit mag uitvoeren. Daarnaast breiden we de opties voor het handhaven van het verbod op schuldregelen uit. Er staat niets over de planning hiervan.

De eerste voortgangsrapportage krijgen we in de eerste helft van 2026.

Reacties

Schulden van Roermondse gezinnen afkopen met een revolverend fonds

Posted on by

Gemeente Roermond en Kansfonds startten vorige week met ‘Afrekenen met schulden’: het vroegtijdig en onvoorwaardelijk afkopen van problematische schulden bij gezinnen. Tegelijkertijd krijgen de gezinnen alle ondersteuning die nodig is, waardoor ze met een schone lei én perspectief voor de toekomst verder kunnen.

Het belangrijkste verschil met bijvoorbeeld de aanpak in Arnhem is dat het geld dat met deze integrale aanpak wordt bespaard, in een revolverend fonds komt waarmee weer andere gezinnen geholpen kunnen worden.

De gemeente gaat na of een huishouden in aanmerking komt en maakt, als dit het geval is, een overzicht van de schuldeisers. Kansfonds probeert van tevoren zo goed mogelijk afspraken te maken met landelijke en lokale schuldeisers en koopt de schulden af. De gemeente gaat vervolgens aan de slag met de andere problemen van het huishouden.

Je kunt als gemeente aansluiten. Maar het is niet zo dat Kansfonds met een pot met geld over de brug komt. Per gemeente zal een budget gevonden moeten worden om de schuldenpot te vullen. In Roermond is dat 6 ton. Daarbij is de afspraak dat na twee jaar de kosten en baten van de interventie op een rij worden gezet via de doorbraakanalyses die per huishouden gemaakt worden met het IPW. Als blijkt dat de er baten zijn, gaat de gemeente Roermond eveneens 6 ton bijdragen, om weer nieuwe gezinnen te kunnen ondersteunen.

Meer info:

Tot slot, ik juich dit soort experimenten toe, maar ik heb natuurlijk veel liever dat we dit gewoon met de reguliere aanpak realiseren. Met een schuldpauzeknop en een reguliere schuldregeling. En borgen dat het huishouden vanaf dag 1 brood op de plank heeft.

€ 18,7 miljoen voor vroegsignalering

Posted on by

In de Meicirculaire 2025 lees je dat gemeenten dit jaar €18.670.000 ontvangen voor vroegsignalering (eerder ging het om bedragen van €20 en €19 miljoen).

Voeg in Taakmutatie 2025 mei 2025.xls op het tweede tabblad je gemeentecode in. Daarna zie je op het allerlaatste tabblad ‘IBO problematische schulden’ welk bedrag jouw gemeente krijgt.

Aanvankelijk werden deze en andere middelen voor de schuldenaanpak gepresenteerd als structureel, maar in de Voorjaarsnota werd duidelijk dat ze vanaf 2029 niet meer beschikbaar zijn. Ik begreep dat de € 18,7 miljoen voor vroegsignalering voor 2026-2028 nog niet helemaal van de baan is. Daarover later meer.

Bekijk alle gemeentelijke budgetten voor armoede- en schuldenbeleid in het dossier Financiering.

Ik weet niet wat de gevolgen zijn van de kabinetsval. Lees de oproep van de NVVK aan het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer om de schuldenaanpak niet controversieel te verklaren.

  • Aanvulling 1 juli 2025: de schuldenaanpak is niet controversieel verklaard.

Civiele invordering verder uitgewerkt

Posted on by

Staatssecretaris Struycken stuurde deze week een brief naar de Tweede Kamer met in de bijlage een nadere uitwerking van het stelsel van civiele invordering. Het nieuwe stelsel heeft gevolgen voor de doorstroom naar gemeentelijke schuldhulp. De staatssecretaris werkt twee maatregelen uit waarvan hij verwacht dat ze gezamenlijk een grote bijdrage leveren aan het aanpakken van de meeste knelpunten in het stelsel.

  1. Een collectief afbetalingsplan is een coördinerende incassomethode die schuldenaren in staat stelt om op basis van hun afloscapaciteit gestructureerd schulden af te lossen aan meerdere schuldeisers. Loonbeslag hoeft in deze fase nog niet aan de orde te zijn. De debiteur kiest een onafhankelijke partij om het plan op te stellen, zoals een deurwaarder, bewindvoerder of gemeente.
  2. De zorgplicht voor deurwaarders bestaat uit twee onderdelen, namelijk een verwijsfunctie waarbij de deurwaarder actief verwijst naar passende (schuld)hulp en een sociale ministerieplicht waarbij de deurwaarder de bevoegdheid krijgt om ambtshandelingen te weigeren als deze tot nodeloze schuldenopbouw leiden.

De staatssecretaris schetst verschillende scenario’s voor:

  • Wie gaat afbetalingsplan uitvoeren? Bijvoorbeeld deurwaarder, bewindvoerder of gemeente. Mede op verzoek van de Tweede Kamer onderzoekt Struycken of ook incassobureaus dit kunnen doen.
  • Wat gaat dit kosten en wat is een passende vergoeding? Op p. 5 gaat het ook over vergoeding aan gemeenten.
  • Hanteer je beslagvrije voet of VTLB?
  • Hoe lang mag aflosperiode duren (vooralsnog niet gemaximeerd)
  • In welke situaties is betalingsplan geschikt? Het is geschikt als er meerdere betalingsachterstanden zijn die niet in één keer kunnen worden voldaan, maar er wel afloscapaciteit is om in termijnen de schuld af te lossen. Het afbetalingsplan is minder geschikt als er sprake is van een ‘uitzichtloze situatie’. Overwogen kan worden om net als binnen de minnelijke schuldhulp termijnen van een collectief afbetalingsplan al mee te laten tellen voor de 18 maanden van een schuldregeling. Wanneer een debiteur zelf sterk de behoefte heeft om de schulden volledig af te lossen of geen hulpverlening wil aanvaarden en schuldeisers daarmee akkoord gaan, kan het collectief afbetalingsplan een langere looptijd hebben.

Wat mij betreft neemt Struycken in zijn overwegingen onvoldoende mee wat dit stelsel kan betekenen voor de doorstroom naar schuldhulpverlening. Begrijp me niet verkeerd, ik ben voorstander van zowel afbetalingsplan als zorgplicht, maar je zou bijvoorbeeld kunnen vastleggen in welke situaties er een melding naar de gemeente moet gaan. Als dat te vrijblijvend is is het gevaar dat mensen eindeloos blijven aflossen en geen hulp krijgen bij geldzaken of op andere leefgebieden. Zéker als het voor commerciële partijen financieel aantrekkelijk wordt om de debiteur lang vast te houden. Lees ook nog eens mijn pleidooi: meldplicht voor deurwaarders.

De staatssecretaris wil de Kamer in het najaar informeren over de verdere uitwerking en daarna starten met een wetgevingstraject.

  • 27/5/2025: Lees de reactie van de NVVK op de brief van Struycken. NVVK doet samen met Nibud een goede suggestie: herstart het Nederlands Instituut voor Betalingsregelingen.
  • 5/9/2025: Syncasso en Purpose ontwikkelden een prototype van het collectief afbetalingsplan (CAP). Daarin lees je dat als bij aanvang blijkt dat de vordering niet binnen 18 maanden kan worden afgelost, er verplicht wordt doorverwezen naar de gemeentelijke schuldhulp. Wanneer tijdens de aflossingsperiode betaling 3 maanden uitblijft gaat de deurwaarder namens de andere schuldeisers naar de rechter. De rechter kan 2 mogelijke maatregelen toepassen: (1) Machtiging voor beslag op de aflossingscapaciteit om het CAP voort te zetten of (2) Onderbewindstelling van de debiteurklant, waarna een bewindvoerder het CAP verder uitvoert. Ik zou in dit stadium eerst nog willen kijken wat de gemeentelijke schuldhulpverlener (samen met andere hulpverleners) kan doen voor de inwoner (bijvoorbeeld schuldregeling), dus voordat het naar de rechter gaat.
  • 3/11/2025: In deze column zegt KBvG: ‘Uiteindelijk willen we dat de deurwaarder wettelijk wordt erkend als signaalpartner binnen de schuldhulpketen.‘

Weinig opzienbarend Kamerdebat over armoede en schulden

Posted on by

Gisteren debatteerde de vaste Kamercommissie over armoede en schulden. Je kunt hier terugkijken. Hier de highlights:

Hervorming inkomensregelingen / IPE-rapport
Kamer en kabinet willen inkomensondersteuning harmoniseren vanwege te grote gemeentelijke verschillen. Staatssecretaris Nobel overlegt hierover met VNG en Divosa. Het IPE-rapport pleit voor landelijke inkomensondersteuning met lokale aanvulling in uitzonderingsgevallen. Nobel steunt landelijke definities voor inkomen e.d., maar ziet complicaties bij fiscale regelgeving.

Noodfonds Energie
Het Noodfonds Energie was snel uitgeput. Van de 200.000 aanvragen voldeden er 100.000 aan de voorwaarden; deze worden geholpen. Nobel voorzag dit en verwees afgewezen mensen actief door naar lokale regelingen. Extra middelen voor 2025 komen er niet; een vierde ronde is uitgesloten. Wel wil hij structurele oplossingen met de sector bespreken. (NB. misschien komt er nog een vervolg in het kader van het Sociaal klimaatfonds).

Studietoeslag
Dassen stelt voor om de uitvoering van de studietoeslag bij DUO onder te brengen. Nobel staat hier niet onwelwillend tegenover, mits uitvoerbaar en budgetneutraal. Dassen kondigt een motie aan.

Gevolgen Miljoenennota voor schuldenaanpak
Oppositie bekritiseert het schrappen van €130 mln. uit ‘Groepen in de knel’. Welzijn erkent de pijn, maar stelt dat het geld goed wordt besteed, o.a. aan WIA-compensaties. Nobel benadrukt voortzetting van maatregelen via incidentele middelen, gesteund door VVD en PVV.

Nationaal Programma Armoede & Schulden
Door bezuinigingen is onduidelijk welke onderdelen van het NP A&S doorgaan. Nobel komt medio juni met duidelijkheid. Lahlah vraagt om een commissiedebat voor het zomerreces.

Buy Now, Pay Later
Struycken deelt zorgen over BNPL en werkt aan invoering van EU-richtlijn CCD2 (feb. 2026). Hij wil ook kosten van BNPL-diensten beperken en voorkomen dat jongeren impulsaankopen doen.

Incasso en zorgplicht
Eerder deze weak stuurde Struycken de contouren van een nieuw invorderingsstelsel naar de Kamer. Ceder vraagt om bredere zorgplicht voor incassodiensten. Struycken erkent dit, maar verbindt voorwaarden: gemeenten moeten signalen kunnen verwerken en privacy moet gewaarborgd blijven. Dit wordt meegenomen in reactie op evaluatie van de pilot ketensignalering door gerechtsdeurwaarders eind 2025.

Nieuwe richtlijn voor leefgeld in de schuldhulpverlening

Posted on by

Nibud en NVVK introduceren een nieuwe richtlijn voor de hoogte van leefgeld in de schuldhulpverlening. Beide organisaties kregen signalen dat het huidige leefgeld niet altijd kostendekkend is. Voor een alleenstaande gaat het leefgeld van € 50 naar € 89 per week.

De richtlijn biedt duidelijkheid over de hoogte en opbouw van het leefgeld, maar laat ook ruimte voor maatwerk. De bedragen zijn minimumbedragen. Huishoudens kunnen van die bedragen leven als ze aan een aantal voorwaarden voldoen: ze kunnen goed met geld omgaan, hebben geen extra kosten door medische zaken, geen hogere energiekosten door een onzuinig huis en ze hebben niet meer reiskosten dan gemiddeld om bij werk te komen. Roken en huisdieren zijn niet opgenomen in de richtlijn.

De leefgeldbedragen worden ieder half jaar bijgewerkt.

Rectificatie: meevaller kosten bewindvoering minder groot

Posted on by

Vorige week schreef ik dat gemeenten volgend jaar een meevaller hebben op de uitgaven bijzondere bijstand voor beschermingsbewind. Het voordeel is echter minder groot dan ik voorrekende. Sorry voor de (half)dode mus.

Vanaf 1 januari 2026 worden (als de Fiscale verzamelwet 2026 wordt aangenomen) enerzijds de tarieven voor bewindvoerders verhoogd met 10,5% en anderzijds komt er een BTW-vrijstelling (21%).

Je vergoedt als gemeente nu vanuit de bijzondere bijstand € 141,47 inclusief 21% BTW. Straks vergoed je € 129,20 exclusief BTW en inclusief de tariefverhoging van 10,5%. Het verschil is 8,7%.

Maar let op: er zijn nu ook al bewindvoerders die geen BTW rekenen. Dus voor die groep is er voor de gemeente niet het BTW-voordeel. Ik heb geen cijfers over de omvang van deze groep.

Kortom, bij bewindvoerders met BTW is er per saldo een voordeel van 8,7% . Bij bewindvoerders zonder BTW is er alleen het nadeel van de 10,5% tariefverhoging. Bekijk in de bijzondere bijstandsadministratie wat het overall saldo is in jouw gemeente.

* Marianne, bedankt voor de attendering!

Aanvulling 8/9/2025: Marc stuurt mij een paar belangrijke aanvullingen voor het volledige beeld:

  1. De tariefverhoging van 10,5% is exclusief de jaarlijkse indexatie. Die komt er dus nog bovenop. In de praktijk zullen de kosten per dossier vanaf 2026 dus hoger uitvallen dan de nu genoemde €129,20.
  2. In de Kamerbrief van 16 april 2025 is ook een nieuwe forfaitaire vergoeding aangekondigd: de zogeheten doorstroombeloning. Bewindvoerders kunnen deze aanvragen als zij cliënten succesvol doorgeleiden naar de schuldhulpverlening of Wsnp. Deze vergoeding komt boven op het maandtarief, en kan – zeker in gemeenten met actieve doorstroom – extra kosten betekenen.
  3. Daarnaast wordt in dezelfde Kamerbrief een sterke toename van mentorschapsdossiers verwacht, o.a. door vergrijzing en het ontbreken van een sociaal vangnet. Ook mentorschap valt vaak onder de bijzondere bijstand en krijgt eveneens de 10,5% tariefverhoging en de jaarlijkse indexatie
  4. In de praktijk gaat mentorschap vaak samen met beschermingsbewind. Deze combinatiedossiers zijn veel duurder dan de bewind vergoeding, wat de structurele lasten voor gemeenten verder verhoogt. Zeker in zorgintensieve gevallen (NAH, psychiatrie, ouderen) is dit eerder regel dan uitzondering.

Mijn halfdode mus is is dus eigenlijk een dode mus 🙁

Bewindvoering wordt minder grote kostenpost voor gemeenten

Posted on by

Let op: de inhoud van dit bericht klopt niet helemaal. Lees de rectificatie.

Staatssecretaris Van Oostenbruggen (Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane) stuurde vorige week het wetsvoorstel Fiscale Verzamelwet 2026 naar de Tweede kamer. Daarin staat dat professionele bewindvoerders vanaf 01-01-2026 geen btw meer in rekening mogen brengen. Voor gemeenten –die de btw niet konden verrekenen- betekent het afscheid van de btw in deze gevallen een kostenbesparing van 21%.

Maar eerder in april kondigde staatssecretaris Struycken in een brief aan dat hij tegelijkertijd de tarieven voor bewindvoering verhoogt met 10,5%.

Per saldo is het voordeel voor gemeenten dus 10,5 %. In veel gemeenten gaat tot wel 70% van de bijzondere bijstand naar bewind, dus het kan gaan om een groot bedrag! Tip: ga na wat dit betekent voor jouw gemeente.

Tijdelijk Noodfonds Energie gesloten

Posted on by

Vanochtend kwam het nieuws dat het Noodfonds Energie na amper een week alweer sluit. Kortgezegd: omdat het geld op is. We wisten dat het budget beperkt was, maar dat de deur nu al zo snel dichtgaat komt voor velen toch als een verrassing. In veel gemeenten waren de spreekuren voor hulp bij aanvragen de komende dagen volgepland. Het is erg zuur voor deze mensen dat zij nu achter het net vissen. Het Noodfonds adviseert deze mensen om contact op te nemen met hun gemeente of met hulporganisaties zoals Geldfit.

Kathmann, Lahlah en Kröger (allen GroenLinks-PvdA) hebben Kamervragen gesteld (28 april 2025).

Wetsvoorstel Participatiewet in balans aangenomen. Individuele inkomenstoeslag mag ambtshalve uitgekeerd

Posted on by

De Tweede Kamer heeft op 22 april het wetsvoorstel Participatiewet in balans aangenomen. Daarbij zijn 8 amendementen aangenomen, waaronder deze:

Er zijn ook moties aangenomen, waaronder deze:

  • Motie De Kort en Inge van Dijk over in overleg met gemeenten tot vereenvoudiging en een basisniveau van gemeentelijke regelingen komen.
  • Motie Ceder over bij de uitwerking van spoor 2 inzetten op het versimpelen van gemeentelijke regelingen.
  • Motie Van Kent c.s. over alleen giften in valuta laten meetellen voor de giftenvrijlating.

Lees Tweede Kamer wil maatwerk in armoedebeleid (NOS, 22 april 2025).

Het wetsvoorstel bevat ruim 20 maatregelen. Lees de samenvatting in het dossier Participatiewet.

Invoering in stappen

Gemeenten krijgen de ruimte om de vernieuwde Participatiewet in stappen in te voeren. Het kabinet kijkt samen met o.a. VNG naar de termijn van invoering per maatregel. De inzet is dat de eerste maatregelen per 1 januari 2026 in kunnen gaan. Dit is mede afhankelijk van behandeling in de Eerste Kamer.

Bekijk de voortgang van het wetgevingstraject, de nota’s van wijziging en amendementen op de eerstekamer.nl.

Boetes en maatregelen

Vorige week startten ook de internetconsultaties over boetes en maatregelen in de sociale zekerheid. Boetes en maatregelen worden deels in de Participatiewet geregeld en deels elders, omdat het ook gaat over andere socialezekerheidswetten. Je kunt nog t/m 23 mei reageren op het Boetebesluit en het Maatregelenbesluit.

Voorjaarsnota: minder geld voor schuldenaanpak

Posted on by
Foto: nu.nl

In de Voorjaarsnota 2025 lees je op p. 165:

Afromen Groepen in de knel
Bij Miljoenennota 2025 zijn middelen overgeheveld naar de SZW-begroting ten behoeve van een maatregelenpakket voor het aanpakken van problematische schulden en een maatregel om netto in plaats van bruto terug te vorderen. De middelen voor problematische schulden waren voornamelijk beoogd voor gemeentelijk schuldenbeleid (vroegsignalering), beleid van SZW (integraal schuldenoverzicht voor huishoudens) en beleid van JenV (één overheidsincasso en het voorkomen van kostenoploop boetes). Vanaf 2029 worden deze middelen ingezet ter dekking van de budgettaire problematiek op de SZW-begroting. Ook wordt een deel van de reservering voor Groepen in de knel op de Aanvullende Post ingehouden. Dit telt samen op tot cumulatief 404 miljoen euro in de meerjarenperiode.

Op p. 169 lees je dat gemeenten uit het resterende potje in 2025 wel de beloofde € 19 miljoen krijgen voor vroegsignalering (in oktober ging het nog om € 20 miljoen). Maar op p. 220 staan geen bedragen voor 2026 en verder! Misschien zie ik iets over het hoofd, maar het lijkt erop dat deze middelen dus toch niet structureel zijn. Update 15/5/25: Verschillende bronnen bevestigen dat gemeenten nog t/m 2028 jaarlijks € 19 miljoen krijgen voor vroegsignalering.

Ook worden uit het Groepen in de knel-potje middelen overgemaakt naar J&V voor de jaren 2025 t/m 2027 voor enkele onderdelen van het IBO-pakket, waaronder het uitwerken en instellen van een zorgplicht voor gerechtsdeurwaarders.

Noodfonds Energie opent in week 21 april

Posted on by

De verwachting is dat kwetsbare huishoudens met een hoge energierekening in de week van 21 april een aanvraag kunnen indienen. Uiterlijk een week van tevoren maakt het Noodfonds bekend wanneer het loket opengaat.

Voor het eerst komen ook huishoudens met een blokaansluiting in aanmerking voor steun uit het fonds. De overige voorwaarden voor een aanvraag zijn hetzelfde als vorig jaar. De inschatting is dat zo’n 100.000 huishoudens steun kunnen krijgen.

Meer info op noodfondsenergie.nl.

Wijzigingen toeslagenstelsel

Posted on by

In de Kamerbrief (31 maart 2025) van staatssecretaris Palmen over de beleidsprioriteiten voor toeslagen lees je:

  • Binnenkort wordt een wetsvoorstel ingediend om op korte termijn enkele knelpunten en schrijnende situaties op te lossen. Zo wordt voorgesteld om de verzuimboetes voor burgers af te schaffen. Mensen krijgen langer de mogelijkheid om een toeslag aan te vragen, om zo het risico te verminderen dat ze hun inkomensrecht mislopen. En het partnerbegrip wordt aangepast.
  • Er komt ook een wetsvoorstel met bevoegdheden van Dienst Toeslagen om gegevens te kunnen gebruiken en delen en om mensen proactief te kunnen benaderen om hen te wijzen op hun rechten op toeslagen.
  • Het kabinet wil nog deze kabinetsperiode afstappen van de kinderopvangtoeslag. Het kabinet werkt aan een nieuw stelsel met een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor werkende ouders, die rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties wordt overgemaakt.
  • Het kabinet verkent om toeslagen proactief en zo mogelijk definitief toe te kennen en dus niet langer als voorschot uit te keren.
  • Ook beziet het kabinet of een aanvraagprocedure noodzakelijk is, of dat de toeslag automatisch kan worden toegekend.
  • Het kabinet zet in op gemeenschappelijke loketten; daarbij kunnen mensen ook terecht voor vragen over toeslagen. Daarnaast wil het kabinet de bestaande samenwerking met gemeenten uitbreiden.

Lees het nieuwsbericht.

Ontwerpbesluit proactieve dienstverlening ter consultatie

Posted on by

Het ontwerpbesluit proactieve dienstverlening SZW staat online ter consultatie.

Het voorstel geeft een grondslag om gegevens van inwoners uit te wisselen met andere afdelingen van de gemeente, maar ook met UWV en SVB. Zo kunnen deze instanties onderzoeken of een inwoner recht heeft op bepaalde voorzieningen en de inwoner vervolgens persoonlijk en gericht informeren of een vooringevuld aanvraagformulier onder de neus drukken.

De volgende informatie mag bijvoorbeeld worden gedeeld met de gemeentelijke schuldhulpverlening:

  • Beslag op uitkering bij gemeente, UWV of SVB
  • Betalingsachterstand eigen bijdrage Wmo
  • Niet-betaalde lokale belastingen
  • Boetes of uitkeringen die moeten worden terugbetaald

Als UWV en SVB deze info delen moet de inwoner eerst toestemming geven. Het is me nog niet helemaal duidelijk of dat ook het geval is als de gemeente zelf deze info doorgeeft aan de schuldhulpverlening. Zoek ik nog uit. Update 10 april 2025: het ministerie van SZW bevestigt dat UWV, SVB en gemeenten straks zonder toestemming van de inwoner bovenstaande gegevens mogen delen met de schuldhulpverlening!

In de volgende gevallen mag de informatie volgens mij wel worden doorgegeven zonder toestemming van de inwoner.

Om te onderzoeken wie recht heeft op algemene bijstand, studietoeslag, tegemoetkoming alleenverdienersproblematiek, kwijtschelding lokale belastingen, bijzondere bijstand of minimaregeling:

  • (Door UWV) info over aanvulling op grond van Toeslagenwet;
  • Gegevens van wie de aanvraag UWV-uitkering is afgewezen;
  • Gegevens van wie UWV-uitkering over ten hoogste 3 maanden eindigt;
  • (Door UWV) gegevens van wie uit polisadministratie kan worden afgeleid dat zij mogelijk recht hebben op uitkering Participatiewet;
  • (Door SVB) gegevens van mensen met een uitkering Algemene nabestaandenwet;
  • (Door SVB) gegevens van wie in de verzekerdenadministratie kan worden afgeleid dat zij mogelijk recht hebben op uitkering Participatiewet.
  • Gegevens van inwoners die bijstand ontvangen;
  • Gegevens van inwoners die al eerder kwijtschelding kregen.

Deze lijst is niet limitatief en komt deels uit de Nota van toelichting waarin wordt gesproken over ‘voorbeelden’.

Je kunt nog tot 14 mei reageren op de internetconsultatie.

Meldplicht voor deurwaarders

Posted on by

Het kabinet omarmde in oktober de aanbevelingen in het IBO-rapport voor een nieuw invorderingsstelsel en kondigde aan de Kamer dit voorjaar te informeren over de verdere uitwerking daarvan. Ik zou graag zien dat het kabinet komt met een plicht voor deurwaarders om loonbeslag te melden bij de gemeente.

Net als bij vroegsignalering doet de gemeente na die melding een hulpaanbod dat bestaat uit bijvoorbeeld betalings- of schuldregeling. Voor de inwoner is dat aanbod vrijwel altijd beter dan beslag.

Als de inwoner die hulp niet accepteert continueert de deurwaarder het loonbeslag. En als er meerdere schulden zijn, verdeelt een coördinerend deurwaarder de afloscapaciteit over de schuldeisers.

Hierbij blijft de schoenmaker veel meer bij zijn leest dan in sommige voorstellen in het IBO-rapport. Daarin krijgen deurwaarders een zorgplicht en sociaal tarief en moeten zij de debiteur in een vrijblijvend gesprek wijzen op schuldhulp. Maar de debiteur kan in dat gesprek ook ervoor ‘kiezen’ om de deurwaarder een ‘collectief afbetalingsplan’ te laten uitvoeren.

Waarom is dit een beter voorstel

  1. Snellere doorstroom naar gemeente.
  2. Snellere oplossing. Beslag kan oneindig voortduren, terwijl je bij schuldregeling binnen afzienbare tijd schuldenvrij bent.
  3. Duurzamere oplossing. gemeenten versterken de financiële zelfredzaamheid.
  4. Voorkomen perverse prikkels: coördinerend deurwaarderschap en uitvoering afbetalingsplan zijn inkomstenbronnen voor deurwaarders. Ze zullen de debiteur mogelijk niet doorverwijzen als het niet verplicht is.
  5. Vrije keuze: inwoner kiest zonder (ervaren) druk van de deurwaarder door wie hij geholpen wil worden.
  6. Minder ingrijpende stelselwijziging: partijen (blijven) doen waar ze goed in zijn en krijgen geen wezenlijk nieuwe taken. Deurwaarders moeten geen schuldhulpverleners worden. En wortel en stok moeten gescheiden blijven. Gemeenten staan al decennia lang met een beproefde infrastructuur aan de lat voor verdeling van de afloscapaciteit over schuldeisers en het uitvoeren van afbetalingsplannen.

De VNG gaat overigens in haar position paper (13 maart 2025) nog een stapje verder en pleit voor een meldplicht voor alle ‘incasseerders‘. Ik vind het een goed idee om daar naartoe te werken.

Tot slot, we kunnen nog discussiëren over in welk stadium deurwaarders dan zouden moeten melden. Denk bijvoorbeeld aan: het moment waarop beslag wordt gelegd, na een half jaar beslag, als er meerdere schuldeisers zijn of als de schuld niet binnen 18 of 36 maanden kan worden terugbetaald.

Op 17 april is er een commissiedebat armoede en schulden. Zou mooi zijn als het kabinet ons daarvóór al een inkijkje kan geven in haar plannen.

  • Aanvulling 3/4/2025: In deze pilot in 6 gemeenten kunnen we al wat ervaring opdoen: Proef vroegsignalering door deurwaarders van start (Binnenlands Bestuur). Tegelijk met de proef doet de Hogeschool Utrecht onderzoek naar de beweegredenen van mensen om niet naar de schuldhulpverlening te stappen.

CPB: Armoede-intensiteit neemt toe

Posted on by

Vanaf heden neemt het CPB de ‘armoede-intensiteit’ op in haar halfjaarlijkse ramingen. Armoede-intensiteit is het procentuele verschil tussen het besteedbaar inkomen en de armoedegrens. Het CPB hanteert daarbij de nieuwe armoededefinitie.

Het aantal mensen in armoede in Nederland neemt af sinds 2018. Maar het aantal mensen met een inkomen van minder dan 30% onder de armoedegrens is de afgelopen jaren hetzelfde gebleven. Daardoor loopt de doorsnee armoede-intensiteit (mediaan) op. Na 2021 loopt de doorsnee armoede-intensiteit op van 10% naar 20% in 2026. Anders gezegd: Minder mensen in armoede, maar overblijvende groep komt gemiddeld meer tekort.

De groep mensen met een hoge armoede-intensiteit komt in 2026 meestal uit huishoudens met loon- of zelfstandigeninkomen. Deze huishoudens vragen relatief vaak niet de toeslagen aan waar zij recht op hebben. Werknemers in armoede hebben vaak een lager inkomen vanwege een laag aantal gewerkte uren. Voor zelfstandigen in armoede ontstaat het lage inkomen door het lage uurtarief.

Mensen met een bijstandsuitkering hebben vaak een relatief lage armoede-intensiteit. Zij vragen meestal al hun toeslagen aan, maar samen met hun uitkering is dit niet altijd voldoende om boven de armoedegrens uit te komen.

Lees het CPB-rapport en het persbericht.

Ik heb bij het CPB nagevraagd: er komen helaas geen cijfers beschikbaar per gemeente.

Nieuwe handreiking Jongeren Perspectief Fonds

Posted on by

Zoveel mogelijk jongeren schulden(zorg)vrij én met perspectief, dat is de missie van stichting Jongeren Perspectief Fonds. De stichting stimuleert en faciliteert de landelijke uitrol van de JPF-aanpak in zoveel mogelijk gemeenten. JPF ondersteunt gemeenten zowel financieel als praktisch en in alle fasen, van besluitvorming, opzet en implementatie tot uitvoering.

De vorige week verschenen VNG-handreiking ondersteunt bij de afweging of en hoe de JPF-aanpak een aanvulling kan zijn op de dienstverlening in jouw gemeente. Het ondersteunt bij de implementatie en er wordt een duidelijke koppeling gemaakt naar doelgroepenaanpak zoals benoemd in de basisdienstverlening.

Er zijn nu 39 gemeenten die de JPF-aanpak uitvoeren en zijn aangesloten op het JPF-lidmaatschap. Binnen dit lidmaatschap ondersteunt JPF gemeenten met:

  • Toolkit met praktische ondersteuningsproducten (businesscase, collegevoorstel, plan van aanpak, functieprofielen, perspectiefplan, communicatiemateriaal, voorbeeldbrieven, etc.);
  • Effectmonitor waarin gemeenten de voortgang en de maatschappelijke baten kunnen zien;
  • Online Community, 4x per jaar live kennissessies en andere vormen van kennisdeling, intervisie en vakontwikkeling;
  • Animatievideo’s om jongeren en ketenpartners te informeren.

In februari ging de JPF-documentaire live. Hierin vertellen twee jongeren wat het traject voor ze heeft betekend. Een projectleider vertelt waarom deze aanpak goed werkt voor gemeenten:

Kijk voor meer info op jongerenperspectief voor gemeenten.

Toch in 2025 opnieuw gebruikmaken van het energiefonds!

Posted on by

Kwetsbare huishoudens kunnen ook dit jaar via het Noodfonds Energie ondersteuning krijgen bij het betalen van de energierekening. Dat is de uitkomst van een nieuwe ronde gesprekken tussen het kabinet en de energiesector. Net als in voorgaande jaren gaat het om een publiek-privaat fonds en is de uitvoering belegd bij Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE). Het kabinet reserveerde voor 2025 €60 miljoen. De energiesector draagt de uitvoeringskosten.

Het is nog niet bekend wanneer huishoudens een aanvraag kunnen indienen. Wel lees je in het nieuwsbericht dat TNE tenminste 8 weken nodig heeft om het energiefonds operationeel te krijgen. Op noodfondsenergie.nl kun je je mailadres achterlaten als je op de hoogte wil blijven over de ontwikkelingen.

Ik ga ervan uit dat de aanvraagcriteria en -procedure ongeveer hetzelfde zullen zijn als in voorgaande jaren, maar ik lees niets daarover.

Twee maanden geleden leek het erop dat er geen energiefonds meer zou komen. En eerder deze maand bleek uit de internetconsultatie voor het Sociaal Klimaatfonds dat er hooguit op termijn weer een energiefonds zou komen.

Verplichte schuldhulp gedurende 12 maanden na volledige kwijtschelding

Posted on by

De Tweede Kamer nam vandaag de motie Van Eijk en Inge van Dijk aan die de regering verzoekt een maatregel te nemen die ervoor zorgt dat schuldhulpverlening ook na volledige kwijtschelding gedurende 12 maanden verplicht in beeld blijft om zo het ontstaan van nieuwe problematische schulden te voorkomen. De motie is ingediend constaterende dat in de nieuwe richtlijn van de NVVK de volledige kwijtschelding van schulden zonder aflossing of tegenprestatie als optie voor het oplossen van schulden is opgenomen en dat een schuldenaar na kwijtschelding verdere schuldhulpverlening om herhaling te voorkomen mag weigeren. Overwegende dat het aantal crediteuren dat een dergelijk ‘nul-aanbod’ krijgt sindsdien fors is toegenomen en hierdoor bij kleine crediteuren financiële problemen kunnen ontstaan. De indieners spreken uit dat schulden in beginsel moeten worden afbetaald en dat het wenselijk is dat dit waar mogelijk ook gebeurt. *

Er zijn nog meer moties aangenomen m.b.t. schuldenproblematiek. Wel wat minder relevant voor gemeenten:

  • Motie Ceder c.s. over er alles aan doen om “buy now, pay later”-dienstverlening in fysieke winkels tegen te houden.
  • Motie Ceder over een pilot waarbij Wki-gecertificeerde incassobureaus inzagerecht krijgen in een gelimiteerd deel van de Basisregistratie Personen.
  • Motie Welzijn en Ceder over monitoren in hoeverre aanbieders van BNPL-dienstverlening voldoen aan de Consumer Credit Directive.
  • Motie Inge van Dijk en Ceder over bekijken of het mogelijk is BNPL-betalingen in fysieke winkels te verbieden of te ontmoedigen.
  • Motie Inge van Dijk over ervoor zorgen dat de consumentenbescherming van de CCD II-regelgeving ook geldt voor webshops met achteraf betalen.
  • Motie Lahlah en Ceder over schuldeisers, incassobureaus en gerechtsdeurwaarders scholen in suïcidepreventie.
  • Motie Van Eijk en Inge van Dijk over nieuwe problematische schulden voorkomen door te zorgen dat na de volledige kwijtschelding de schuldhulpverlening gedurende 12 maanden verplicht in beeld blijft (t.v.v. 24515-791).
  • Motie Ceder over analoog aan het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen een register voor consumptieve kredieten en leningen ontwerpen (t.v.v. 24515-781).

* Ook Kamerlid Ceder (CU) stemde voor, met daarbij de stemverklaring dat de verplichting opgepakt moet worden als bevoegdheid voor de gemeente om begeleiding verplicht aan te bieden.

* Update 5/6/2025: op de laatste pagina van het Nationaal Actieprogramma Armoede en Schulden lees je de reactie van het kabinet.

Misschien toch een energiefonds? Reageer op internetconsultatie voor Sociaal klimaatfonds

Posted on by

Je kunt tot 28 februari reageren op de publieke internetconsultatie over het Sociaal Klimaatfonds. Dit fonds is bedoeld om de sociale gevolgen van de energietransitie op te vangen en kwetsbare huishoudens te ondersteunen bij verduurzaming en energiekosten. Het fonds biedt financiering om energiearmoede te verminderen, bijvoorbeeld via inkomensondersteuning of investeringen in verduurzaming. Gemeenten spelen hierin een belangrijke rol, zowel in de uitvoering als in het bereiken van de juiste doelgroepen.

Het Nederlandse fonds wordt opgezet met geld uit het Europese Social Climate Fund. Er is ongeveer €720 miljoen beschikbaar voor Nederland voor de periode 2026-2032. Het kabinet zal na de internetconsultatie plannen voor de Nederlandse invulling indienen bij de Europese Commissie.

De voorstellen

  • Tijdelijke steun bij het betalen van de energierekening en structurele verduurzaming van woningen voor huishoudens met een laag inkomen. Dit gaat over subsidies of leningen voor huishoudens om woningen te verduurzamen. Dit is gekoppeld aan gerichte financiële steun voor huishoudens die tijdelijk hun energierekening niet kunnen betalen¸ bijvoorbeeld door het oprichten van een energiefonds;
  • Zorgen dat huishoudens en personen met vervoersarmoede duurzaam kunnen (blijven) reizen. Bijvoorbeeld door het stimuleren van elektrisch vervoer, deelmobiliteit of de aanleg van fietsinfrastructuur. Maar ook door financiële ondersteuning in de vorm van een regionaal ov- vervoerbewijs dat geldig is in zowel de bus, tram, metro als trein. Om huishoudens te helpen om over te schakelen naar elektrisch vervoer wordt gedacht aan een inruilregeling. Mensen met een laag inkomen kunnen dan een premie krijgen om hun oude fossiele auto in te wisselen voor een (tweedehands) elektrische auto.;
  • Hulp aan micro-ondernemingen (bedrijven met minder dan tien medewerkers) om hun energieverbruik te verminderen. Dit gebeurt door de inzet van energiefixers die langskomen bij bedrijven en direct energiebesparende maatregelen nemen. Zo worden de energiekosten direct lager;
  • Het opnieuw financieren van twee maatregelen waarover al eerder is besloten en die al op de Rijksbegroting staan: (1) Leningen via het Warmtefonds aan woningeigenaren en vve’s om substantiële energiebesparende maatregelen uit te laten voeren en (2) 25% korting op motorrijtuigenbelasting elektrische auto’s tussen 2026 en 2029.

Eerlijker en eenvoudiger armoedebeleid

Posted on by

Het zeer lezenswaardige onderzoeksrapport van het Instituut voor Publieke Economie (IPE) belicht de complexe realiteit van inkomensafhankelijke gemeentelijke regelingen, waarmee gemeenten noodgedwongen de lacunes in landelijk beleid opvullen. Hoewel deze regelingen essentiële ondersteuning bieden aan mensen met een laag inkomen, veroorzaken ze ook rechtsongelijkheid, complexiteit en inefficiëntie.

De 21 onderzochte gemeenten kennen maar liefst 90 verschillende inkomensafhankelijke regelingen. Hetzelfde huishouden kan, afhankelijk van de woonplaats, €200 meer of minder per maand krijgen. In 2021 ging er naar schatting bijna € 1 miljard om in gemeentelijk minimabeleid. Hiervan werd 2/3 besteed aan bijzondere bijstand en 1/3 aan regelingen die hier niet onder vallen. Gemeentelijke regelingen kunnen oplopen tot 7% van het inkomen van een huishouden in de bijstand.

Aanbevelingen

IPE vond 5 regelingen die het beste bij gemeenten passen, omdat ze gericht zijn op individueel
maatwerk of lokale verschillen. Maar de onderzoekers vonden ook 6 regelingen die beter landelijk kunnen worden uitgevoerd, omdat de Rijksoverheid voldoende gegevens heeft en er geen individueel maatwerk nodig is. Ten slotte vonden ze 21 participatieregelingen die gemeenten kunnen samenvoegen tot één minimatoelage. Ze doen uiteindelijk de volgende aanbevelingen, die ik van harte onderstreep en die bovendien goed aansluiten op die van de Commissie Sociaal Minimum en het programma Vereenvoudiging inkomensondersteuning voor Mensen (VIM):

Rijksoverheid:Gemeenten:
1.Verminder de afhankelijkheid van gemeentelijke regelingen door de bestaanszekerheid via landelijk beleid te
verhogen.
2. Centraliseer kinderopvang-, laptop- en
meerkostenregelingen en de studietoeslag, collectieve zorgverzekering en individuele inkomenstoeslag.
3. Maak geld geven makkelijker voor gemeenten en hanteer een heldere, werkbare definitie van inkomenspolitiek. (en maak ambtshalve verstrekking mogelijk, red.)
4. Spreek met de Belastingdienst af welke
regelingen wel en niet worden belast.
5. Maak expliciet welke regelingen gemeenten moeten en mogen aanbieden
en tegen welke voorwaarden.
6. Richt een landelijk kennis- en datacentrum op voor gemeentelijk minimabeleid (aansluitend op DDAS, red.)		1. Voeg participatieregelingen samen in
één minimaregeling (zie fig. 3.1 hieronder en voorbeeld Wageningen, red.)
2. Geef deze minimaregeling zoveel mogelijk de vorm van vrij besteedbaar geld.
3. Expliciteer regelingen in de bijzondere
bijstand.
4. Vereenvoudig het aanvraagproces zoveel mogelijk en ken zoveel mogelijk
proactief toe.

Interessante figuren

De volgende figuren vatten het rapport wat verder samen. Klik om ze te vergroten.

In figuur 1.6. zie je de waarde van formele en informele regelingen. Formele regelingen worden volledig door de gemeenten gefinancierd en uitgevoerd. Deze regelingen zijn in lokale verordeningen vastgelegd en elke inwoner die aan de voorwaarden voldoet, heeft hier recht op. Informele regelingen zijn regelingen die niet door de gemeente worden uitgevoerd.

In figuur 3.1. zie je welke regelingen kunnen worden gecentraliseerd, samengevoegd of afgeschaft. Zie legenda midden-boven en klik om te vergroten.

Aanvullingen

Subsidie voor financiële educatie op basisscholen

Posted on by

Attendeer basisscholen in jouw gemeente erop dat zij van 4 t/m 31 maart subsidie kunnen aanvragen voor financiële educatie.

Alleen basisscholen met een onderwijsachterstandsscore boven de drempelwaarde komen in aanmerking. Scholen die binnen het gebied van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid vallen, kunnen via dit programma geld krijgen voor financiële educatie.

Meer info op geldlessen.nl/subsidie.  Op 10, 11 en 13 februari zijn er informatiebijeenkomsten.

Slimmer werken met de Werkwijzer Ondernemers

Posted on by

De nieuwe Werkwijzer Ondernemers van de NVVK is een praktische, online handleiding voor schuldhulpverleners. De werkwijzer is samengesteld voor en door mensen met ervaring in de praktijk en geeft achtergrondinformatie, praktische tips en handige hulpmiddelen die meteen inzetbaar zijn.

Je kent misschien ook al de Routekaart Financiële Zorgen – spoor ondernemers – van de VNG. De Routekaart en Werkwijzer overlappen deels en vullen elkaar aan. De Werkwijzer is vooral bedoeld voor schuldhulpverleners, terwijl de routekaart bijvoorbeeld ook beleidsmakers handvatten biedt.

Deze Werkwijzer is de eerste in een serie van vijf die de NVVK ontwikkelt.

Utrecht loopt met bufferbudget vooruit op wijziging Participatiewet

Posted on by

De gemeente Utrecht en Collectief Kapitaal willen met een crowdfunding €100.000 ophalen waarmee 100 Utrechters een jaar lang een financiële buffer van € 1.000 ontvangen. Met de buffer worden inkomstenverrekeningen opgevangen. Als een bijstandsgerechtigde meer gaat verdienen wordt het extra inkomen niet van de uitkering afgetrokken. Dat geeft rust en neemt een drempel weg om (meer) te gaan werken.

Het bufferbudget van €1.000 is één van de nieuwe maatregelen in het wetsvoorstel Participatiewet in balans (zie p. 13 van de Memorie van Toelichting) dat in juni 2024 naar de Tweede Kamer werd gestuurd. Vandaag debatteerde de Tweede Kamer commissie SZW over het wetsvoorstel. Je kunt het debat terugkijken. Bij 01:26:50 laat staatssecretaris Nobel zich positief uit over het Utrechtse initiatief. Vanaf 01:44:30 geeft hij aan dat hij het onverstandig vindt om gemeenten nu al de ruimte te geven om met gemeentelijke middelen vooruit te lopen op de wetswijziging.

Utrecht heeft trouwens al ruime ervaring met een bufferbudget van €1.500 in het Huishoudboekje.

Volg de ontwikkelingen in het dossier Participatiewet.

In de media

Convenant met de gemeente als schuldeiser

Posted on by

NVVK en VNG presenteren een handreiking om het Convenant Lokale Overheid te implementeren.

In het convenant maakt de gemeente als schuldeiser afspraken met de gemeentelijke schuldhulpverlening. Doel is om de schuldhulp efficiënter te maken en maatschappelijk verantwoord incasseren te bevorderen. Belangrijke afspraken zijn:

  • Pauzeren van incassomaatregelen
  • Automatisch akkoord op betalingsvoorstellen
  • Gebruik van gestandaardiseerde rekenmethodes

Het convenant is onderdeel van de basisdienstverlening schuldhulpverlening.

Beslag staat verkorting aflosperiode niet in de weg

Posted on by

In 2023 werd bepaald dat de tijd die verloopt in de msnp wordt afgetrokken van de periode die nog wacht in de Wsnp. In mei 2025 stelde de Hoge Raad dat de looptijd niet kan worden verkort met de periode waarin er beslag lag. Maar nu komt de Hoge Raad tot het inzicht dat dat wel kan.

Nu is de vraag wanneer de looptijd start. Waarschijnlijk is dat vanaf beschikking schuldhulp of ondertekening schuldregelingsovereenkomst. De NVVK gaat hierover met haar leden in gesprek en neemt meteen ook de eigen Gedragscode onder de loep, omdat die nu conflicteert met de uitspraak van de Hoge raad. Lees de analyse en het advies van de NVVK.

Update

Aanvullende uitkering energietoeslag meevaller?

Posted on by

Het rijk reserveerde €32,5 miljoen voor gemeenten die een hoger bereik realiseerden dan waarvoor zij budget ontvingen. De 16 gemeenten waar het om gaat, hebben van het rijk een aanvullende uitkering ontvangen van in totaal € 3,9 miljoen. De resterende €28,6 miljoen is over alle gemeenten verdeeld o.b.v. de verdeelsystematiek van de energietoeslag 2023. Het totale bedrag van € 32,5 miljoen is uitgekeerd via de decembercirculaire 2024. Bron: Gemeentenieuws SZW 2025-1.

Let op, dit is een substantieel bedrag waarmee je misschien nog geen rekening had gehouden en waarvoor je vast nog wel een mooie bestemming kan vinden!

Dierenvoedselbank biedt voedselpakket, huisdierverzekering en dierenarts app

Posted on by

Speciaal voor schuldhulpverleners, bewindvoerders en andere financiële professionals heeft de Nationale Dierenvoedselbank een nieuw portaal ontwikkeld waar cliënten gratis diervoer, een dierenarts app en een dierverzekering tegen kostprijs kunnen afsluiten.

Bekijk het promotiefilmpje:

Dit zijn initiatieven van de stichting Blijdschap Voor De Dieren die in 2019 is opgericht.

Voorbeeldbeleidsregels en handreiking minimaregelingen en zelfstandigen

Posted on by

Stimulansz schreef in opdracht van SZW een handreiking over de uitvoering van minimaregelingen bij de doelgroep zelfstandigen.

De handreiking geeft inzicht en handvatten om goed afgewogen beleidskeuzes te kunnen maken, en de uitvraag en beoordeling van gegevens bij de aanvraag voor minimaregelingen door zelfstandigen professioneel te kunnen afhandelen.

In de bijlage vind je voorbeeldbeleidsregels voor het beoordelen van inkomen en vermogen van zelfstandigen.

Voortgangsbrief armoede en schulden

Posted on by

Staatssecretaris Nobel informeerde deze week de Tweede Kamer over de laatste rapportage van de aanpak geldzorgen, armoede en schulden en de voortgang van moties en toezeggingen. De meest vermeldenswaardige punten:

  • Er komt in 2025 niet opnieuw een Energienoodfonds. Zie ook nieuwsbericht NOS. Er wordt wel gekeken naar een alternatief voor de lange termijn, zo mogelijk via het Social Climate Fund.
  • Waarschijnlijk kunnen gemeentelijke minimaregelingen niet worden meegenomen in een eventuele herijking van de armoededefinitie. Het CBS onderzoekt nog of kwijtschelding van lokale belastingen wel nog op (een andere manier) kan worden meegenomen.
  • Het kabinet spant zich in om niet-gebruik aan te pakken. Zo verkent het kabinet een Persoonlijk Digitaal Regelingenoverzicht, een digitale toepassing waar mensen een gepersonaliseerd overzicht kunnen krijgen van regelingen waar zij mogelijk recht op hebben. Ook vergemakkelijkt een mogelijk PDR het komen tot een aanvraag.
  • Begin 2025 gaat een nieuwe afsluitregeling in internetconsultatie waarin vastgelegd wordt dat huishoudens met kinderen niet meer mogen worden afgesloten van drinkwater na wanbetaling.
  • De motie Ceder (CU) verzocht de regering om Wsnp-bewindvoerders ook de mogelijkheid te geven om stagnerende schuldhulpverleningstrajecten vlot te trekken. Nobel gaat met gemeenten in gesprek om de optie van financiering door gemeenten onder de aandacht te brengen.
  • De motie Romke de Jong en Kat (D66) verzocht het kabinet om in gesprek te treden met gemeenten en de rechtspraak over de mogelijkheid om een gemeentelijke schuldregeling wettelijk bindend te maken als twee derde van de schuldeisers akkoord is. Uit deze gesprekken bleek dat er weliswaar draagvlak is om de totstandkoming van schuldregelingen te versnellen, maar dat een andere oplossing daarvoor op meer draagvlak kan rekenen, namelijk een wettelijke reactietermijn voor schuldeisers.
  • SZW onderzoekt samen met betrokken partijen wat de mogelijkheden zijn om de landelijke pauzeknop te combineren met een aanmeldpunt. Over de uitkomst wordt de Kamer in de tweede helft van 2025 geïnformeerd.
  • Voor gedetineerden met schulden wordt onderzocht of saneringskredieten kunnen worden geborgd bij het Waarborgfonds Saneringskredieten, en of er één regionale schuldhulpverlener moet komen. Het kabinet wil gezinnen met een partner die noodgedwongen niet bij het gezin kan zijn, hetzelfde recht op toeslagen geven als alleenstaande ouders. Deze maatregel is aangekondigd in het regeerprogramma. Een wetswijziging is in voorbereiding.

€1000 voor alleenverdieners

Posted on by

Staatssecretaris Nobel maakte zojuist bekend dat gemeenten in het kader van de tijdelijke regeling alleenverdieners in 2025 een tegemoetkoming kunnen verstrekken van €1000.

De hoogte van de tegemoetkoming is zo bepaald dat deze naar verwachting toereikend zal zijn voor meer dan 95% van de geraakte huishoudens. De hoogte wordt voor ieder jaar dat de regeling loopt apart vastgesteld. Huishoudens met een groter tekort kunnen terecht bij de gemeente voor aanvullende bijzondere bijstand.

Lees alles over deze regeling in het dossier Regeling Alleenverdieners.

Whitepaper Financiële bestaanszekerheid en de Participatiewet

Posted on by

Leestip! In het whitepaper van Stimulansz lees je hoe je bínnen de Participatiewet en met buitenwettelijk beleid de bestaanszekerheid kunt vergroten. Download hem op stimulansz.nl. Een paar voorbeelden:

  • Door het ‘bijdragen aan arbeidsinschakeling’ breed te definiëren kan de premie arbeidsinschakeling voor een grote groep inwoners beschikbaar komen, bijvoorbeeld voor mensen met parttime werk.
  • Gemeenten kunnen minder dan het maximale bedrag bij arbeidsinkomsten vrijlaten en daar een premie voor in de plaats stellen. Over de premie wordt geen belasting en premies volksverzekeringen afgedragen. De kosten zijn daardoor voor de gemeente ruim 30% lager dan bij een periodieke vrijlating.
  • De commissie sociaal minimum heeft per doelgroep inzichtelijk gemaakt welk bedrag zij maandelijks tekort komen. Voor deze doelgroepen zou een hogere individuele inkomenstoeslag van toepassing kunnen zijn. Ook kun je de IIT stapsgewijs hoger vaststellen als iemand langer een laag inkomen heeft.
  • Artikel 18 van de Participatiewet biedt de mogelijkheid om de bijstand te verhogen (of te verlagen) in individuele bijzondere situaties.
  • Er zijn mogelijkheden bij het vrijlaten van giften.
  • Je kunt de kosten van re-integratie vergoeden, denk bijvoorbeeld aan aanschaf kleding die geschikt is voor een sollicitatie (al dan niet via een kledingbank of projecten als ‘dress for succes’).
  • Hanteer een sociaal terugvorderingsbeleid.
  • Er is een aantal onderwerpen voor buitenwettelijk beleid dat het Rijk gedoogt zoals woonkostentoeslag en de betaling van zorgkosten die niet worden vergoed door de verzekering.
  • Automatisch toekennen minimaregelingen en individuele inkomenstoeslag.
  • Verlaag de administratieve (aanvraag)last.
  • Verminder de armoedeval, bijvoorbeeld door verschillende inkomensgrenzen te hanteren.

Lees ook nog eens Werkwijzer bijzondere bijstand Maatwerk in het armoedebeleid. Deze is inmiddels tien jaar oud, maar veel is nog gewoon van toepassing.

Wageningen vervangt alle minimaregelingen door één maandbudget

Posted on by

Bij het Wageningse Maatschappelijk Meedoen Budget (MMB) wordt vanaf 1 januari 2025 rekening gehouden met de kosten die mensen hebben. Op basis van die optelsom en wat mensen volgens het Nibud nodig hebben om mee te kunnen doen, wordt het verschil door de gemeente bijgelegd. Het bedrag wordt per maand uitbetaald. De nieuwe regeling gaat uit van vertrouwen en eigen keuze. Aanvragers hoeven niet aan te tonen waarvoor ze het geld gebruiken. Met de Maatschappelijk Meedoen Grens (MMG) sluit de gemeente veel beter aan bij de nieuwe landelijke methode om armoede te meten.

Het MMB wordt aangevraagd na een adviesgesprek. In dat gesprek brengt de gemeente met de Voorzieningenwijzer in kaart waar mensen kunnen besparen en van welke regelingen zij gebruik kunnen maken. Mensen kunnen ook in contact worden gebracht met bijvoorbeeld Humanitas of welzijnswerk.

Er zullen ook situaties zijn waarin mensen door het MMB juist mínder geld krijgen dan nu, bijvoorbeeld omdat ze erg lage energiekosten hebben. Niet alle minimaregelingen komen te vervallen. Een aantal regelingen die bijvoorbeeld met gezondheid te maken hebben, blijft bestaan.

Meer info:

Persoonlijk minimabudget Drechtsteden

Lijkt een klein beetje op het eveneens vrij besteedbare Persoonlijk minimabudget in de Drechtsteden. In 2011 werd die geënt op de langdurigheidstoeslag, maar aanvragers hoefden niet ‘langdurig’ een laag inkomen te hebben. Belangrijk verschil met Wageningen is dat mensen een vast bedrag krijgen, zoals ook bij de huidige Individuele Inkomenstoeslag gebruikelijk. Kijk hoe het Persoonlijk minimabudget er anno 2024 uitziet.

Geen basisinkomen maar maatwerkinkomen

Het doet me vooral ook denken aan het maatwerkinkomen, bedacht door mijn oud-collega Evelien Meester van Stimulansz. Lees meer.

Updates

Handreiking Jongeren uit de financiële zorgen

Posted on by

De VNG presenteerde gisteren de Handreiking Jongeren uit de financiële zorgen. Deze biedt handvatten om passende schuldhulpverlening aan jongeren vorm te geven, te implementeren of verder te versterken. De handreiking is gebaseerd op inzichten uit recente onderzoeken, best practices en ervaringen van jongeren zelf.

Vier aangenomen moties armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

De Tweede Kamer heeft gisteren vier moties aangenomen:

  1. Motie Van Eijk over een onderzoek naar aard en omvang van de gemeentelijke minimaregelingen en het effect daarvan op armoedeval en marginale druk.
  2. Motie Van Eijk. Constaterende dat het Nibud samen met het CBS en het SCP het pakket aan basisbehoeften en de bijbehorende minimumbedragen die ten grondslag liggen aan de armoedegrens vierjaarlijks zal herijken; Constaterende dat er op dit moment vanwege beperkte databeschikbaarheid nog geen rekening gehouden kan worden met gemeentelijke armoederegelingen, kwijtschelding lokale belastingen, individuele ziektekosten, de kosten voor woon-werkverkeer en de aanwezigheid van problematische schulden; Overwegende dat deze onderdelen dus niet of beperkt meegenomen worden in het definiëren van armoede; Overwegende dat deze onderdelen inzicht zouden kunnen geven in het niet-gebruik van regelingen; Verzoekt de regering om samen met het Nibud, CBS en SCP te bezien hoe lokale regelingen en kwijtscheldingen meegenomen kunnen worden in de volgende herijking van het pakket aan basisbehoeften en de bijbehorende minimumbedragen.
  3. Motie Welzijn c.s. over een onderzoek naar de consequenties van het opheffen van het voorbehoud ten aanzien van artikel 26 van het Kinderrechtenverdrag.
  4. Motie Welzijn en Ceder. Overwegende dat het staande praktijk is dat bij het afbetalen van schulden in eerste instantie de incassokosten worden verminderd, dan de rente en pas daarna de openstaande schuld, terwijl regelgeving de ruimte laat om deze volgorde te veranderen; Overwegende dat deze volgorde de schuldenindustrie in stand houdt; Overwegende dat het zowel symbolisch als materieel uitmaakt als eerst de openstaande schuld wordt afbetaald en daarna de rest; Verzoekt de regering om te onderzoeken hoe als overheid het goede voorbeeld te geven is en de toerekenvolgorde van schulden waarbij de overheid de schuldeiser is om te draaien, zodat de openstaande schuld eerst wordt afbetaald, en de Kamer hierover begin 2025 te informeren.

Verworpen

  • Motie Lahlah over de envelop groepen in de knel niet meer inzetten voor het ontwikkelen van regulerend beleid.
  • Motie Lahlah en Ceder over de beslagvrije voet zo spoedig mogelijk naar het sociaal minimum verhogen.

Aangehouden

  • Motie Welzijn over een pilot bij gemeenten en waterschappen om de vermogensgrenzen bij de kwijtschelding van belastingen gelijk te trekken.

Subsidie voor versterking lokale intersectorale aanpak bestaansonzekerheid

Posted on by

Gemeenten, GGD’en en onderzoeksinstellingen, kunnen in een consortium bij ZonMW projectideeën indienen voor projecten voor het versterken van de intersectorale aanpak voor mensen met een lage sociaaleconomische positie en/of mensen die bestaansonzekerheid ervaren, of daarin dreigen te vervallen.

De projecten kunnen (een combinatie van) thema’s adresseren, zoals voldoende én toereikend inkomen en middelen van bestaan, voorkomen van financiële of juridische problemen, toegang tot een betaalbare en gezonde woning, toegang tot onderwijs en gezondheidszorg, of het verkrijgen en behouden van gezond werk. Projecten kunnen zich ook richten op het ‘ontschotten’ van financiële stromingen of op de toegankelijkheid, vereenvoudiging en uitvoerbaarheid van het toeslagenstelsel.

Er is in totaal € 4 miljoen beschikbaar. Per project kan max. € 500.000 worden aangevraagd. Dat kan tot 4 februari. Nadat ZonMW in december ’25 de subsidies toekent, kun je in de eerste helft van 2026 starten. Op 21 november is er een informatiebijeenkomst.

Lees meer op ZonMW.nl.

Update aanpak energiearmoede

Posted on by

Het kabinet sprak in het Regeerprogramma de ambitie uit om te werken aan de betaalbaarheid van de energierekening en een rechtvaardige energietransitie om problemen voor veel huishoudens te verminderen, ook voor huishoudens met een kleine portemonnee en middeninkomens. Gisteren gaf het kabinet een update van de aanpak.

Verlenging specifieke uitkering aanpak energiearmoede

Gemeenten ontvingen in drie tranches in 2022 en 2023 in totaal €550 miljoen voor de aanpak van energiearmoede via de SPUK Aanpak Energiearmoede. Hiermee kunnen gemeenten kwetsbare huishoudens in huur- en koopwoningen ondersteunen met energiebesparende maatregelen. Bekijk de FAQ’s voor gemeenten. De uitvoeringstermijn van deze SPUK wordt verlengd t/m 2027 zodat gemeenten meer tijd hebben voor de uitvoering.

Energiefonds

Voor zowel 2025 als 2026 reserveert het kabinet €60 miljoen voor een energiefonds voor huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen. Op dit moment overlegt het kabinet met diverse partijen, zoals energieleveranciers, woningcorporaties, banken, gemeenten en maatschappelijke organisaties, over de vormgeving ervan. De wens van alle partijen is om toe te werken naar een meer lange termijnoplossing in plaats van alleen een tijdelijke compensatie. Over de inrichting van een energiefonds wordt de Kamer nader geïnformeerd.

En verder

Het kabinet ondersteunt een samenwerkingsverband van Energie Samen, de Fixbrigade Nederland en de Energiebank waarmee zij 50 lokale initiatieven ondersteunen en versterken en het netwerkprogramma van Milieu Centraal ‘Energiehulp vanuit vertrouwde kring voor huurders in energiearmoede‘.

PS: Met een FIXbrigade zorg je voor het verduurzamen van woningen, bied je werkgelegenheid en bestrijd je armoede. Kijk hier of er in jouw gemeente al een FIXbrigade is en hoe je kunt aansluiten.

Handreiking over begeleiding in de schuldhulpverlening

Posted on by

De zojuist verschenen Handreiking Het begeleiden van inwoners vanuit de elementen basisdienstverlening van de VNG gaat in op alle elementen van de basisdienstverlening die te maken hebben met begeleiden:

  1. Zonder drempels
  2. Begeleiding start direct
  3. Begeleidingstraject
  4. Ook begeleiding bij Wsnp
  5. Intake en triage
  6. Hulpaanbod per doelgroep
  7. Beschikking en Plan van aanpak
  8. Evalueren en herzien Plan van aanpak
  9. Contact bij terugval
  10. Nog 6 maanden vroegsignalen

In de bijlagen vind je o.a. een gespreksplaat voor de intake en instrumenten om de zelfredzaamheid op verschillende leefgebieden en de financiële gezondheid te meten en monitoren.

Update 26/92025: de handreiking is vernieuwd.

Handreiking Omgaan met armoede in de kinderopvang

Posted on by

Er was al een handreiking voor omgaan met armoede op scholen, het sociaal domein en de jeugdgezondheid. Nu is er ook de handreiking voor omgaan met armoede in de kinderopvang met daarbij een toolkit voor gastouders en pedagogisch professionals. De handreiking draagt bij aan de bewustwording rond armoede en geeft ideeën en praktische tips hoe professionals in de opvang kunnen omgaan met kinderen die in armoede leven.

Stuur deze en de andere handreikingen door naar de kinderopvang en andere organisaties! Da’s meteen ook een mooie gelegenheid om (nader) kennis te maken en de lokale regelingen onder de aandacht te brengen.

Den Haag presenteert Beleidsplan Schuldhulpverlening 2024 – 2028

Posted on by

Eerder deze maand stelde de Haagse gemeenteraad unaniem het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2024 – 2028 vast. De raad kreeg eerder ook de Voortgang aanpak geldzorgen en geldproblemen 2023 – 2024. In deze documenten vind je inspirerende voorbeelden voor jouw armoede- en schuldenbeleid (Den Haag spreekt overigens sinds vorig jaar niet meer over armoede- en schuldenbeleid, maar over geldzorgen en geldproblemen). Hieronder vrij willekeurig een paar interessante voorbeelden.

Binnen de vroegsignalering wordt geëxperimenteerd met een belrobot. Dit is een geautomatiseerd spraakbericht waarin inwoners wordt gevraagd of zij hulp of advies willen van
een consulent vroegsignalering.

Het is mogelijk om bepaalde informele schulden mee te nemen in een schuldregeling, maar een struikelblok is vaak de ontbrekende bewijslast. Op dit moment is de enige manier om een informele schuld vast te leggen een notariële akte. We willen inwoners die hun naasten willen helpen met het aflossen van een informele schuld in staat stellen om dit eenvoudiger vast te leggen. Daarvoor willen we een eenvoudig formulier beschikbaar stellen aan onze inwoners om een dergelijke lening vast te leggen. Dat is goed voor zowel de uitlener als de lener.

Nazorg moet een integraal onderdeel worden binnen het financiële hulpverleningstraject. Het afgelopen jaar is er met een onderzoek bekeken wat de behoefte is van de inwoners, de behoefte van de consulent en welke tools er al voorhanden zijn om in te zetten. Dit resulteerde in de tool “blijf uit de geldzorgen” (zie afbeeldingen hieronder). Het is een handzaam boekje, dat inwoners gemakkelijk erbij kunnen pakken wanneer zij vragen hebben over hun financiën.

De belangrijkste ambities voor de doelgroep jongeren zijn, zoals ook beschreven in de Haagse
Preventieaanpak (HPA): De overgang van 18- naar 18+ is zo ingericht dat jongeren goed geholpen worden en niet buiten beeld raken. Jongeren worden voorbereid op financiële zelfstandigheid en de invloed van sociale media daarop en jongeren beschikken over voldoende financiële vaardigheden en kennis en weten waar ze terecht kunnen voor ondersteuning. Ook is communicatie gericht op jongeren die 18 worden, bijvoorbeeld met de folder ‘regel je shit’.

Tot slot, wist je al dat de VNG recent een handleiding (juni ’24) maakte voor het opstellen van een beleidsplan schuldhulpverlening?

Nieuwe armoededefinitie en -cijfers, ook per gemeente

Posted on by

CBS, SCP en Nibud presenteerden gisteren de nieuwe methode om armoede te meten. In die nieuwe methode worden de werkelijke kosten die mensen hebben aan wonen en energie meegenomen in plaats van gemiddelden. Daarnaast is gekeken of huishoudens een financiële buffer hebben. Extra zorgkosten, schulden en kinderopvangkosten worden niet meegerekend, en er wordt van uit gegaan dat mensen alle toeslagen aanvragen. Kijk voor meer uitleg op CBS.nl.

Volgens de nieuwe methode leefden in 2023 540.000 mensen onder de armoedegrens. Dat is 3,1% van de bevolking. Hoewel het aantal armen in 2023 lager was dan in de jaren ervoor, nam de ernst van de armoede toe.

Per gemeente

De armoedecijfers zijn ook per gemeente beschikbaar, maar dan alleen over 2022 en 2023. Bekijk tabel 5 (.xls).

Op Statline (van CBS) staan nu alleen nog de cijfers per gemeente volgens de oude definities (laag inkomen of percentage van sociaal minimum).

Ik heb deze grafiek bijgewerkt met de nieuwe cijfers (ook te vinden op de pagina Cijfers):

(klik om te vergroten)

.

Handreiking samenwerken met vrijwilligers(organisaties)

Posted on by

Vrijwilligers hebben een belangrijke rol in de ondersteuning van inwoners met financiële zorgen of schulden. De VNG-handreiking samenwerken met vrijwilligers(organisaties) biedt gemeenten informatie, een stappenplan, handvatten en voorbeelden om een samenwerking op te zetten, uit te breiden of te optimaliseren.

Update: in september 2025 verscheen de vernieuwde handreiking samenwerken met vrijwilligers(organisaties).