Energiearmoede

Energie wordt de komende tijd ongetwijfeld in veel gemeenten een belangrijk thema in het armoedebeleid.

Lage inkomens zijn tussen de 40 en 60% van hun inkomen aan huur en energiekosten kwijt, stelt de Woonbond.* Lage inkomens zijn de dupe van het klimaatbeleid, zo blijkt uit studie van het CPB. Het PBL rapporteerde onlangs dat ruim 900.000 huishoudens een relatief groot deel van hun inkomen uitgeven aan energie of het risico lopen dat zij hun woonlasten inclusief energie niet kunnen betalen. ‘Dit betreft voornamelijk huishoudens binnen de laagste inkomensgroep.’ Dat is niet per se iets nieuws, want dat concludeerden we 10 jaar geleden ook al. Maar met de klimaatdoelstellingen hebben we nu wel een opgave om te voorkomen dat het probleem groter wordt.

Vandaag was het een onderwerp tijdens de G40 Netwerkdag. We werden gewezen op de website energiearmoede.nl. Daar vind je o.a. een overzicht van interventies en materialen die je direct kunt gebruiken. Als je met trefwoord energie zoekt op mijn blog, vind je nog meer voorbeelden.

Discussie ging vandaag ook over de vraag wie dit gaat betalen: de burger, gemeenten, het rijk, woningcorporaties of …?

* Naschrift d.d. 18-3-2019: het Nibud meldt vandaag dat hurende bijstandsgerechtigden ongeveer de helft van hun inkomen besteden aan vaste lasten.

Reset Rotterdamse schuldenaanpak

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Knipsel.png

De schuldhulp aan Rotterdammers gaat op de schop. Met onder meer een perspectieffonds en vroegsignalering wil de gemeente voor eind 2021 15.000 Rotterdammers op een laagdrempelige manier helpen bij het aanpakken van hun schulden. Deze vernieuwde aanpak staat in het uitvoeringsplan Reset Rotterdam.

Perspectieffonds

Alle Rotterdamse jongeren tussen 18 tot 27 jaar die bij de gemeente aankloppen voor hulp bij het aanpakken van hun schulden krijgen een aanbod. Er komt onder andere een perspectieffonds om jongeren met schulden beter te helpen. Jongeren die hun schuld niet op een andere manier kunnen aflossen komen in aanmerking voor geld uit dit fonds. In ruil hiervoor wordt een tegenprestatie verwacht.

Campagne Schaamte

Er komt een 3-jarige campagne om de schaamte over geldproblemen te doorbreken. Rotterdammers worden bewustgemaakt van de financiële impact van bepaalde levensgebeurtenissen.

Vroegsignalering

In de wijken waar veel betalingsachterstanden voorkomen, werkt de gemeente nauw samen met woningcorporaties, verzekeraars en energieleveranciers om problematische schuldensituaties tegen te gaan. Hierdoor moet worden voorkomen dat gezinnen met kinderen het huis uit worden gezet of worden afgesloten van gas, water en/of licht.

Hulp op maat

Iedereen die bij de gemeente aanklopt, krijgt hulp op maat, zoals praktische hulp bij het op orde krijgen van de financiën en de aanvraag voor hulp bij schulden. Iedere Rotterdammer krijgt een vaste contactpersoon tijdens het schuldentraject.

Stadsmarinier Schulden

Ook krijgt Rotterdam een stadsmarinier Schulden. Deze stadsmarinier krijgt een centrale rol in de schuldenaanpak en treedt vooral op wanneer de gewone ondersteuning niet toereikend is of wanneer een lange adem nodig is.

Tweede Kamer stemt over moties armoede en schulden

Afbeeldingsresultaat voor stemmingen tweede kamer

De volgende moties zijn zojuist aangenomen (de moties die voor gemeenten direct relevant zijn, licht ik wat verder toe):

UWV gaat vroegsignaleren in Roermond

De gemeente Roermond en het UWV slaan de handen ineen om mensen met (dreigende) financiële problemen eerder te helpen. Dat hebben ze afgesproken in een convenant. UWV geeft met toestemming van de klant gegevens door aan de gemeentelijke schuldhulpverlening. Lees meer.

Ondertekening convenant
Wethouder Marianne Smitsmans en Tof Thissen – directeur Werkbedrijf UWV – ondertekenen het convenant op 22 februari 2019

Roermond zet sinds een jaar of twee stevig in op preventie.

Subsidie voor onderzoek beschikbaar voor gemeenten en kennisinstellingen

Subsidieregelingen Provincie en Rijksoverheid

Hoe kunnen we armoede bestrijden, het aantal mensen met problematische schulden terugdringen en mensen met schulden effectiever helpen?

Er is €3 miljoen beschikbaar om deze vragen te onderzoeken. Gemeenten, kennisinstellingen en andere geïnteresseerde maatschappelijke partijen kunnen van 9 maart tot 23 april 2019 bij ZonMw een motivatiebrief indienen. Lees meer.

Van werkenden loopt zzp’er meeste risico op armoede

Zzp’ers lopen vaker dan werknemers en zelfstandigen met personeel (zmp’ers) risico op een inkomen onder de lage-inkomensgrens, zo meldt het CBS. Bij 9 van de 10 werkenden met risico op armoede gaat het om deeltijders.

Van de werkenden maakte in 2017 2,5% (188.000 personen) deel uit van een huishouden met een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Dit percentage is vrijwel onveranderd ten opzichte van 2016. Onder zelfstandigen zonder personeel nam het armoederisico wel toe: van 8,1% naar 8,6%.

Factoren die het risico op armoede verhogen:

  • Niet-westerse achtergrond
  • Eenouder of alleenstaand
  • Lage opleiding

Tweede Kamer en VNG

Op 7 maart is er in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek over werkende armen. De VNG maakte daarvoor het position paper Gemeenten: een toekomst zonder werkende armen met acht actiepunten waaronder:

  1. Help gemeenten om het bereik te vergroten;
  2. Neem belemmeringen in privacy en gegevensuitwisseling weg: dit maakt outreachend werken makkelijker.

Lees ook nog even: Gemeenten besteden weinig aandacht aan werkende armen (okt. 2018) en Alle hens aan dek om zelfstandig ondernemers met schulden te helpen (Silvia Bunt, dec. 2018). En bekijk op Statline hoeveel werkende armen jouw gemeente telt.

Wijziging Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

Afbeeldingsresultaat voor wetsvoorstel

Het voorstel tot wijziging van de Wgs ligt vanaf vandaag tot 3 april ter consultatie.

Belangrijkste voorstellen:

  1. Gemeenten worden geacht een beschikking af te geven na het eerste gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld. En ook bij afwijzing en beëindiging. Nog niet alle gemeenten doen dat nu goed.
  2. Woningcorporaties en Rijksbelastingdienst mogen persoonsgegevens doorgeven aan de gemeentelijke schuldhulpverlening.
  3. Persoonsgegevens die gemeente heeft verkregen vanuit uitvoering Participatiewet*, Jeugdwet of Wmo mag de gemeente gebruiken i.k.v. schuldhulpverlening.

Er worden geen andere nieuwe partijen genoemd die in het kader van vroegsignalering persoonsgegevens mogen doorgeven aan de gemeente zoals CJIB, UWV, gemeentelijke belastingen, SVB, DUO, kinderopvang, KvK, schadeverzekeraars en RDW. Maar het voorstel biedt wel de ruimte om daarvoor een aparte ministeriële regeling te maken (die dan maximaal 3 jaar geldt). Voor zorgverzekeraars, energie– en waterleveranciers bestaan al grondslagen voor gegevensuitwisseling.

In het voorstel staan geen basisnormen. Vorige week was daarover discussie in de Tweede Kamer n.a.v. oproep Ombudsman. Zelf schreef ik in 2010 (de Wgs bestond nog niet) het artikel Een mooi keurslijf.

Het kabinet streeft ernaar om de wijzigingen in te voeren per 1-1-2020.

*Ik vraag me af: biedt dit voldoende grondslag om eropaf te gaan als er beslag wordt gelegd op bijstand?

Beslagregister wettelijk geregeld in 2021

update kei, deurwaarder, gerechtsdeurwaarder, deurwaarder Breda, deurwaarder Eindhoven, deurwaarder Leiden, deurwaarder Amsterdam, deurwaarder roermond, procesinleiding, dagvaarding

In 2014 startte de KBvG met het beslagregister. Gerechtsdeurwaarders moeten hier alle derdenbeslagen aanmelden. Het kabinet wil het beslagregister verbreden: naast gerechtsdeurwaarders moeten ook organisaties als Belastingdienst, UWV, SVB, CJIB, en LBIO, gemeenten en waterschappen via het beslagregister gegevens m.b.t. derdenbeslag met elkaar delen. Natuurlijk met als doel om te zorgen dat de beslagvrije voet correct wordt toegepast.

Een wettelijke basis voor gegevensuitwisseling is er nog niet. Het kabinet schrijft vandaag in een brief aan de Tweede Kamer dat de streefdatum voor de inwerkingtreding van deze wet 1 januari 2021 is.

Verwijsindex

De wet zal ook een stevigere basis leggen voor de Verwijsindex Schulden. Gerechtsdeurwaarders checken daar of een klant al bekend is bij de gemeentelijke schuldhulpverlening. Bij NVVK ligt het initiatief om ook alle schuldhulpverleners gebruik te laten maken van de Verwijsindex, zo schreef staatssecretaris Van Ark onlangs in dit document (zie aanbeveling 14). Maar het kan vast geen kwaad als je hier als gemeente zelf achteraan gaat.

 

Oproep kabinet aan gemeenten: hanteer beslagvrije voet 95% bijstandsnorm

Afbeeldingsresultaat voor beslagvrije voet

Het duurt nog even voordat de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet wordt ingevoerd. In een brief aan de Tweede Kamer noemt het kabinet als mogelijke invoeringsdatum: 1 januari 2021.

Aan gemeenten vraagt het kabinet, vooruitlopend op de nieuwe wet, om voortaan bij de verrekening van schulden met een bijstandsuitkering een beslagvrije voet te hanteren ter hoogte van 95% van de bijstandsnorm. Nu berekenen gemeenten meestal een lagere, maar soms ook hogere beslagvrije voet.

Het kabinet regelt daarnaast nog dit jaar dat de Belastingdienst niet meer automatisch bedragen tot €500 afschrijft van de rekening van een belastingschuldige.

Proef met basisinkomen in Finland zet mensen niet aan om te werken

Een proef in Finland met een basisinkomen voor 2000 werklozen heeft er niet toe geleid dat ze zijn gaan werken, lees ik op nos.nl. Volgens onderzoekers zijn de werklozen niet gemotiveerder om een baan te vinden en meer te verdienen. Wel voelen ze zich gelukkiger.

De proef begon twee jaar geleden. De werklozen, die willekeurig waren gekozen en niet mochten weigeren om mee te doen, kregen van de overheid elke maand € 560 waarvoor ze niets hoefden te doen en waarover ze geen belasting hoefden te betalen. Ook hielden ze de uitkering als ze binnen twee jaar een betaalde baan vonden.

De onderzoekers willen nog geen vergaande conclusies trekken, omdat alleen het eerste jaar (2017) van de proef uitgebreid is bekeken. De onderzoekers zeggen overigens niets over de besparingen die zijn gerealiseerd (minder handhaving, uitkeringsadministratie, etc.)

Ik ben benieuwd of het Realtime inkomensregister en flexibel uitkeringssysteem in Finland wel van de grond komt en succesvol is.

Afbeeldingsresultaat voor basisinkomen

In Nederland mogen gemeenten experimenteren met regelluwe bijstandsverlening. De eerste experimenten lopen eind 2019 af en worden dan geëvalueerd. Ik ben benieuwd wat daar uit komt!

Kosten en baten van vroegsignalering

Hoeveel moet je als gemeente investeren in vroegsignalering van schulden, en wat levert het je uiteindelijk op? Vroegsignalering; draaiboek voor een maatschappelijke businesscase – gemaakt in opdracht van Schouders Eronder – geeft daar antwoord op. Een handig hulpmiddel om je bestuurders te overtuigen.

Afbeeldingsresultaat voor weegschaal balans

In een bijbehorend Excelbestand staan alle kosten- en batenposten genoemd. Je moet wel zelf de bedragen invullen. Zoek je daarvoor wat richtlijnen, bekijk dan eens de Maatschappelijke prijslijst, de Leidraad Vroegsignalering (§ 1.2) of het projectplan vroegsignalering Leiden (hoofdstuk 4). Daar worden ook verschillende onderzoeken aangehaald waaruit blijkt dat vroegsignalering loont.

Lees meer over kosten en baten:

Schaamte kan armoede in stand houden

Wie weinig te besteden heeft of in de schulden zit, gaat door schaamte gedrag vertonen waardoor de armoede in stand blijft en zelfs erger wordt. Dat concludeert sociaal psycholoog Arnoud Plantinga in zijn dissertatie.

Volgens Plantinga schaamt 1 op de 7 Nederlanders zich voor zijn of haar financiële situatie. De schaamte uit zich in stress, gepieker en het gevoel de controle kwijt te zijn. Deze groep betaalt rekeningen ook minder vaak op tijd en laat vaker rekeningen ongeopend om niet met hun geldzorgen geconfronteerd te worden. Ze zijn meer geïnteresseerd in statusverhogende aankopen. Ook zijn ze passiever, zoeken ze minder contact met anderen en hebben minder mensen om zich heen die hen zou kunnen helpen. Zij komen zo in een vicieuze cirkel terecht.

Aanbevelingen voor gemeenten

Plantinga geeft in Binnenlands Bestuur aanbevelingen voor gemeenten: ‘Zij moeten actief de boer op met hun minimaregelingen, omdat mensen met geldproblemen vaak geneigd zijn zich terug te trekken. Ook is het bij deze groep vanwege het risico op vereenzaming dus extra belangrijk om te waken voor vermindering van de sociale contacten. Vanwege de schaamte, is het naar verwachting een goed idee om de eerste hulpcontacten op anonieme wijze mogelijk te maken. Ook vind ik het gebruik van positieve rolmodellen interessant. Amstelveen presenteert filmpjes over een minimagezin en de manieren waarop dat gezin rondkomt. Dat vind ik een mooi voorbeeld van een manier waarop schaamte kan worden weggenomen.’

Eerder schreef ik al over de start van de campagne Niets extra’s? Niets om je voor te schamen in Aalsmeer.

Hoogleraar Gezondheidsbeleid Maria Jansen en de markante onderzoeker René Gabriels – ik had ooit les van hem – trokken eerder een beetje een vergelijkbare conclusie als Plantinga (filmpje).

Grondslag voor uitwisseling persoonsgegevens

N.a.v. mijn oproep vertelde een grote gemeente mij, dat ze de
Invorderingswet 1990, artikel 67 gebruiken als grondslag voor de Gemeenschappelijke Regeling (GR) die de gemeentelijke belastingen int, om signalen door te geven aan het Eropaf team. Dit artikel maakt het mogelijk om een ontheffing aan te vragen van de geheimhoudingsplicht. De gemeente en GR hebben de afspraken vastgelegd in een Uitvoeringsregeling Informatieverstrekking.

De Functionaris Gegevensbescherming kon er mee uit de voeten, net als de jurist van de GR.

Nu zoek ik alleen nog een grondslag voor doorgeven beslag op bijstand…

Checklist schulden

Afbeeldingsresultaat voor checklist

Op Rijksoverheid.nl staat de interactieve checklist schulden. Je vult je situatie in en krijgt vervolgens op maat adviezen en informatie over hoe je uit de schulden komt.

Handig voor de doelgroep, maar ook voor schuldhulpverleners en gemeentelijke beleidsmedewerkers om even te checken of je wel een volledig aanbod hebt.

Ik twijfel overigens of je als zzp’er voldoende uit de voeten kunt met deze checklist. Kan ik blijven ondernemen? Krijg ik aanvullende bijstand (Bbz)?

Lezen ≠ Begrijpen

Vorige week verscheen het rapport Lezen ≠ Begrijpen. Het bundelt de meest recente onderzoeken naar schulden en laaggeletterdheid. Hieruit blijkt dat de helft van de mensen met financiële problemen grote moeite heeft met lezen. Zij belanden verder in de schulden door ingewikkelde communicatie van schuldeisers en schuldhulpverleners.

Het onderzoeksproject is uitgevoerd door Syncasso, Kredietbank Nederland, RuG en Stg. Lezen & Schrijven. Op lezenisnietbegrijpen.nl kun je de materialen van het project downloaden.  De resultaten worden besproken tijdens zes seminars.

Kijk ook eens op directduidelijk.nl. Over heldere overheidscommunicatie. Met handige tips, materialen en voorbeelden van andere gemeenten.

Eropaf bij beslag op bijstand of niet-betalen gemeentelijke belastingen

Afbeeldingsresultaat voor privacy

Help! Ik ben op zoek naar gemeenten die in het kader van vroegsignalering signalen van beslag op bijstandsuitkering of niet-betalen gemeentelijke belastingen doorgeven aan een Eropaf-team. Ik ben vooral op zoek naar een AVG-proof onderbouwing of grondslag voor het doorgeven van deze signalen zonder toestemming van de klant.

En verder – maar dat is meer uit nieuwsgierigheid – ben ik benieuwd of er gemeenten zijn die rond vroegsignalering afspraken hebben gemaakt met andere organisaties dan de gebruikelijke woningcorporaties, water- en energieleveranciers, zorgverzekeraars, SVB en gemeentelijke afdelingen. En dan vooral in het geval er nog geen toestemming is van de klant.

Bij voorbaat dank!

Op naar nul uithuiszettingen

In een motie verzoekt Kamerlid René Peters (CDA) de regering, om in interdepartementaal overleg met de VNG en de woningcorporaties tot een actieplan ‘Naar geen uithuiszettingen wegens schulden te komen’. Zijn motie werd op 4 december jl. aangenomen.

In het artikel op Socialevraagstukken.nl schrijft hij: ‘Hoe moeilijk kan het zijn? Wie om wat voor reden dan ook zijn huur niet betaalt krijgt direct hulp van de gemeente. En, mochten de problemen niet opgelost kunnen worden, dan wordt een soort ‘laatste kans curatele’ voorgesteld. Dan krijgt iemand in zijn huis begeleiding door de maatschappelijke opvang. En worden de financiën uit handen genomen. Het moet op die manier mogelijk zijn uithuiszettingen te voorkomen. Wie wil dat nu niet?’ René Peters licht zijn motie toe tijdens een congres van Eropaf op 29 maart.

René, suggestie voor het actieplan: zorg ook dat mensen die al op straat zijn gezet, met datzelfde ‘laatste kans curatele’ weer een woning kunnen huren. De gemeente kan huur doorbetalen uit bijstand, budgetbeheer bieden en borg staan voor de huur.

Behoren deze taferelen straks definitief tot het verleden?

Een kaartje versturen, kleine moeite groot effect

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) zoekt rond schuldenproblematiek actief de samenwerking met gemeenten. In de gemeenten waar ikzelf actief ben, is de samenwerking rond bijvoorbeeld vroegsignalering heel prettig.

In diverse gemeenten geeft de SVB signalen door aan schuldhulpverleners of wijkteams als er beslag wordt gelegd op AOW of Anw. De SVB mag dat vanwege de privacywetgeving alleen doen met toestemming van de klant. Het lukt medewerkers van de SVB echter niet altijd om de klant te bereiken, bijvoorbeeld omdat er geen (actueel) telefoonnummer is. Om klanten toch te bereiken, bedachten ze de deels handgeschreven ansichtkaart. Hij valt op, komt persoonlijk over en is niet bij voorbaat beladen. Sommige klanten in een schuldensituatie openen geen enveloppen van instanties.

En het blijkt te werken! Ongeveer 70% van de klanten die de ansichtkaart ontvangt, neemt telefonisch contact op. De ansichtkaart wordt nu breder binnen de SVB ingezet, bijvoorbeeld bij het terugdringen van niet-gebruik AOW. En steeds meer gemeenten volgen het voorbeeld.

Versnipperd

Van mijn voornemen om het in 2019 iets rustiger aan te doen, is tot nu toe niet veel terechtgekomen. Mijn laatste blog dateert van 21 december en ik heb inmiddels een flinke stapel nieuws op de plank liggen. In dit artikel even de belangrijkste zaken:

De schuldenaanpak van gemeenten is te versnipperd, zeker waar het gaat om bijstandsgerechtigden met schulden, concludeert Panteia. Door met signaleringsvragenlijsten te werken, kunnen bijstandsconsulenten meer gestructureerd doorvragen. Afdelingen werk en inkomen en armoede en schuldhulpverlening stellen soms tegenstrijdige eisen aan burgers. De gegevensuitwisseling schiet tekort, en dan vooral als de schuldhulp door een externe partij wordt verzorgd. Daarbij wordt vaak gewezen op privacywetgeving. De kennis over schulden en schuldhulpverlening schiet ook nog tekort bij veel afdelingen werk en inkomen. Ik voeg er graag nog aan toe: ga eropaf als er beslag wordt gelegd op bijstand, of geef het signaal door aan de schuldhulpverlening #vroegsignalering.

Het kabinet reageerde op 21 december op het rapport Knellende schuldenwetgeving. In dit document zet staatssecretaris Van Ark de 50 aanbevelingen en reacties overzichtelijk op een rij. Ik ontwaar voor gemeenten geen relevante, vermeldenswaardige toezeggingen of voorstellen voor een nieuwe aanpak, bijvoorbeeld m.b.t. meewerkplicht en reactietermijnen voor schuldeisers (aanbevelingen 2-4), verbreding vroegsignaleringsmogelijkheden (5), minnelijke regeling van boetes en fraudeschulden (15-20 en 38), aansluiting minnelijk-Wsnp (23-28) en beschermingsbewind (29-37). Regelmatig is de reactie dat meer onderzoek moet worden gedaan. Het initiatief om gemeenten aan te sluiten bij de Verwijsindex Schulden (14) laat het kabinet bij de NVVK liggen. Bij aanbeveling 29 lees ik dat het wetsvoorstel adviesrecht naar verwachting in de eerste helft van 2019 bij de Tweede Kamer wordt ingediend.

Afgelopen maandag informeerde Van Ark de Tweede Kamer over de voortgang rond de Rijksincasso (Actielijn 3 van het Actieplan brede schuldenaanpak). Divosa concludeert dat het voorlopig bij veel onderzoek, analyse en gesprekken blijft.  Komend voorjaar stuurt Van Ark haar eerste voortgangsbrief over de stavaza rond het Actieplan Brede Schuldenaanpak.

Vorige week was er n.a.v. Kamervragen veel te doen over het uitstel van de Wet vereenvoudigde beslagvrije voet. Zie bijv. NOS en Binnenlands Bestuur. Al op 16 oktober las ik over het uitstel in een bijzin van een Kamerbrief.

Het lectoraat Armoede Interventies heeft voor o.a. schuldhulpverleners en bijstandsconsulenten handreikingen ontwikkeld om mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) te herkennen en begeleiding te kunnen bieden.

Schouders Eronder heeft voor schuldhulpverleners filmpjes gemaakt waarin o.a. Belastingdienst, Cjib en Bureau Wsnp uitleg geven over interessante onderwerpen.

Minister Dekker (Rechtsbescherming) beperkt de gesubsidieerde advocaat voor burgers die in de schulden zitten, van wie de uitkering is afgewezen, of van wie het huurcontract is ontbonden. De minister vindt dat mensen problemen moeten oplossen buiten advocatenkantoren om, bijvoorbeeld via rechtsbijstand op een verzekeringspolis. Of ze moeten (meer) betalen voor de rechtshulp. Lees: Advocaten staken tegen bezuinigingen sociale advocatuur.

En kort nieuws uit gemeenten:

  • Aalsmeer start de campagne ‘Niets extra’s? Niets om je voor te schamen!’
  • Kindregeling Dalfsen voor minima via webshop groot succes.
  • Dierenziekenfonds in Zaanstad geen kans, dierenartsbon wel.
  • Oldambt geeft kinderen van minima fashioncheques.
  • Groningen biedt minima gratis bellen naar instanties zoals huisarts, school, bewindvoerder, advocaat, etc.

Geld en geweld

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is geld-en-geweld.jpg

Ik heb al een tijdje het boek Geld en Geweld op mijn leesplankje liggen, maar was er nog niet aan toegekomen er iets over te schrijven. RTLNieuws had daarvoor al wel tijd gevonden: Mishandelde vrouwen hebben vaak schulden: ‘Ik deed alles om hem te pleasen’ en Zorg+Welzijn ook: ‘Hulpverleners moeten over de schutting van hun eigen expertise kijken’.

Kwetsbare gezinnen en (jong)volwassenen die geweld in een afhankelijkheidsrelatie hebben meegemaakt, hebben vaak financiële problemen: chronische armoede, fikse schulden en te maken met een complex financieel systeem. Dit geeft financiële stress, zorgt voor spanningen en werkt averechts op herstel. Toch blijven deze problemen veelal onzichtbaar en hulpverleners weten zich hier vaak geen raad mee.

Geld en geweld schetst een beeld van cliënten in de geweldshulpverlening en hun complexe financiële problemen. Ook worden praktische handvatten beschreven die professionals kunnen gebruiken voor het signaleren, bespreekbaar maken, motiveren en ondersteunen van deze gezinnen en (jong)volwassenen.

Het boek is het resultaat van het project Geld en Geweld. Het richt zich op professionals in o.a. schuldhulpverlening, wijkteams, beleidsmedewerkers, bewindvoerders en schuldeisers. Er is ook een training Geld en Geweld.

Geen gezellig boek voor de Kerstdagen, maar toch maar even bestellen binnenkort!

Utrecht zet vaker saneringskrediet in

Gemeente gaat vaker schulden afkopen voor inwoners
Stadskantoor Utrecht, foto: Bas van Setten

Steeds meer gemeenten kiezen ervoor om schulden te gaan regelen met een saneringskrediet. Zo maakte Utrecht deze week bekend in 2019 vaker schulden van inwoners te gaan ‘afkopen’. 

En terecht, want schuldsanering is in pak ‘m beet 90% van de gevallen efficiënter en effectiever dan schuldbemiddeling. Beter voor zowel schuldeiser, schuldenaar als gemeente. Lees meer over voor- en nadelen.

Er zijn veel misverstanden over schuldregeling. Zo hoor ik vaak dat schuldenaren met een saneringskrediet ‘wel erg makkelijk’ van hun schulden afkomen. Maar het bedrag dat ze aflossen is meestal hetzelfde als bij schuldbemiddeling, en de aflosperiode is ook gewoon drie jaar.

Ik wil graag voorkomen dat schuldregeling een politieke speelbal wordt. Schuldregeling met een saneringskrediet past zowel in een politiek rechts als links beleid!

Fonds 1818 investeert € 1 miljoen in financiële zelfredzaamheid

Voor organisaties en gemeenten in de regio Delft, Den Haag, Zoetermeer, Leiden, Westland, de Duin- & Bollenstreek en tussenliggende gemeenten:

Fonds 1818 stelt € 1 miljoen beschikbaar voor projecten die financiële zelfredzaamheid vergroten. Het project moet in ieder geval bijdragen aan een of meer van de volgende doelen:

  • het verbeteren van de samenwerking tussen partijen
  • het versterken van de vrijwilligersinzet
  • het opzetten van noodhulpbureaus
  • het verbeteren van de vroegsignalering
  • het verbeteren van de informatievoorziening

Alle informatie over deze tender staat vanaf 14 januari op www.fonds1818.nl. Organisaties kunnen tot 1 april 2019 een aanvraag indienen.

34% van de mensen met ernstige betalingsproblemen krijgt geen hulp

Schrikbarend weinig mensen met ernstige betalingsproblemen krijgen hulp bij het oplossen ervan. De helft van de huishoudens met ernstige betalingsproblemen – ruim 360.000 – zegt dat ze niet weten waar ze terecht kunnen. Het overgrote deel van hen – 285.000 huishoudens – denkt dat de problemen niet zo ernstig zijn dat zij daar hulp bij nodig hebben.

Dat blijkt uit het rapport Financiële Problemen 2018 dat het Nibud vandaag  publiceert.

Schadeverzekering

Uit het onderzoek blijkt dat de problemen echt ernstig zijn als mensen de schadeverzekering niet meer betalen. Daarom adviseert het Nibud dat verzekeraars meer gaan samenwerken met organisaties die zich bezighouden met vroegsignalering en schuldhulpverlening.

Lees meer op Nibud.nl

Binnenkort: online overzicht van je schulden

Mensen met schulden kunnen vanaf begin 2019 in één oogopslag een actueel overzicht van hun schulden krijgen op Schuldenwijzer.nl. De site is een initiatief van KBvG en SNG, twee brancheorganisaties van gerechtsdeurwaarders.

Het platform is opgericht om een eind te maken aan de huidige versnipperde situatie. Die situatie ‘belemmert een effectieve aanpak van de sanering en inning van schulden’, aldus de twee organisaties. Nederland telt 170 gerechtsdeurwaarderskantoren, elk met een eigen administratie. Ook de Belastingdienst en andere (semi)overheidsinstanties voeren hun eigen boekhouding. Het kost schuldenaren nu veel tijd om van al die kanalen informatie te krijgen. Op de Schuldenwijzer hoeven ze alleen maar in te loggen met hun DigiD.

Het is een uitbreiding van het beslagregister.

Op termijn kunnen ook de schuldhulpverleners en gemeenten via Schuldenwijzer inzicht krijgen in de financiële situatie van de schuldenaren. Goed om te gebruiken in het kader van vroegsignalering (en laatsignalering)!

Aanvulling 7 feb. 2019: NHG werkt aan digitaal overzicht van hypotheek, pensioen en inkomen.

Innovatie in de schuldhulpverlening

NVVK-Innovatielab

De NVVK is in september gestart met het Innovatielab. NVVK-leden kunnen zich aanmelden om tijdelijk in een regelarme ruimte innovatieve ideeën en werkwijzen te testen in de praktijk. Succesvolle ervaringen kunnen vervolgens leiden tot aanpassing van de NVVK-regels. Op dit moment zijn de volgende innovatieve projecten toegelaten:

SchuldenlabNL

Vorige week werd SchuldenlabNL gelanceerd, naar voorbeeld van Schuldenlab070. Bij RTL Z leggen de initiatiefnemers uit wat ze gaan doen en krijgen we cijfers over de aard en omvang van de schuldenproblematiek:

Bekijk vooral ook het interview met Albert Jan Kruiter en Tamara Madern. Zij benoemen waar het aan schort in de schuldhulpverlening en noemen ook een paar initiatieven die volgens hen wel goed werken zoals het ‘Huishoudboekje’ in Utrecht (genoemd in dit artikel en hier), het Jongerenperspectieffonds in Den Haag, de Maatwerkroute en Sociaal Hospitaal:

Goede Gieren

En omdat ik zelf ook maar eens moest gaan innoveren, zal ik binnenkort toetreden tot het bestuur van de Goede Gieren Coöperatie! Zie hier een selectie van initiatieven van de Goede Gieren.

SCP: minder Nederlanders leven in armoede

AiK 2018 - headerVorige week schreef ik dat (het risico op) armoede volgens het CBS is toegenomen. Vandaag meldt het SCP dat de armoede is afgenomen.

Het verschil zit ‘m in de definitie. Het CBS gebruikte de lage-inkomensgrens, het SCP het (betere) niet-veel-maar-toereikend criterium.

Schone schijn

Must see: de documentaire Schone schijn, over zzp’ers met schulden. Deze week uitgezonden door de NPO.

Afbeeldingsresultaat voor schone schijn docu

Stijging armoede vooral door (Syrische) vluchtelingen

Het aandeel huishoudens met een inkomen onder de lage-inkomensgrens steeg vorig jaar van 7,9% naar 8,2%. Dit meldt het CBS. De stijging komt voor ruim een derde voor rekening van vooral Syrische vluchtelingen. Zij hebben een verblijfsvergunning ontvangen, maar zijn merendeels afhankelijk van een bijstandsuitkering.

Ook het aandeel huishoudens dat vier jaar of langer van een laag inkomen moest rondkomen nam toe, van 3,2% naar 3,3%. Verder zien we dat de kinderarmoede nog steeds licht daalt en dat gepensioneerden het laagste armoederisico hebben.

Huishoudens met een (langdurig) laag inkomen

Stadsgids Schulden010 maakt schuldhulp toegankelijker voor Rotterdammers

Afgelopen maandag hebben Stichting van Schulden naar Kansen en MUG magazine aan de Rotterdamse wethouder Michiel Grauss een eerste exemplaar uitgereikt van de Stadsgids Schulden010. De Stadsgids helpt Rotterdammers op weg naar de meest geschikte schuldhulpverleningsorganisatie en biedt tips, adviezen en adressen waar ze voor hulp terecht kunnen. Lees de digitale versie.

‘De achterstandswijken zijn terug’

‘De achterstandswijken zijn terug. Woningcorporaties en gemeenten zien het, bewoners merken het. Elke dag. De tweedeling neemt toe, mensen met allerlei persoonlijke problemen blijven achter in wijken waar gezinnen vertrekken. Het cement van de wijk verdwijnt, meer kwetsbare huurders komen ervoor in de plaats.’ Dat zegt Aedes-voorzitter Marnix Norder in reactie op een onderzoek dat Aedes liet uitvoeren. Daaruit blijkt dat de leefbaarheid verslechtert in buurten met veel sociale huurwoningen.

Eerder dit jaar concludeerden onderzoekers: De Rotterdamwet, waarbij bewoners met lage inkomens geweerd worden uit arme wijken, is geen succes.

Recent was er veel te doen over scheefwoners. Die blijken honkvast en maken niet de stap naar de vrije sector. En dat is gezien de diversiteit misschien helemaal niet zo verkeerd.

Huurders van sociale huurwoningen (maandhuur tot 710 euro) besteden meer dan 30% van hun inkomen aan woonlasten, zo blijkt uit de Lokale Monitor Wonen 2018. Het gemiddelde Nederlandse huishouden dat in armoede leeft, spendeert zelfs 48% van zijn inkomen aan wonen, zo blijkt uit Europees onderzoek. En dan lazen we eerder deze week ook nog eens dat de verzekeringspremies hoger liggen in achterstandswijken.

Leiden gaat voor armoedebeleid op maat

Het college van de gemeente Leiden heeft gisteren het beleidsplan armoedebeleid vastgesteld. Maatwerk is daarin het sleutelwoord. Het accent verschuift van generieke inkomensondersteuning naar activering en het wegnemen van belemmeringen om mee te doen. Leiden introduceert een Maatwerkbudget dat wordt belegd bij de wijkteams. Het beleidsplan ligt nu ter inspraak en gaat daarna naar de raad.

Lees het persbericht

Gegevensuitwisseling tussen schuldeiser en schuldhulpverlener

De NVVK bouwt een digitaal knooppunt waarlangs schuldhulpverleners en schuldeisers op een meer gestandaardiseerde manier gaan communiceren over schuldregeling: saldo-verzoek, voorstel en akkoord.

Ook wordt onderzocht of en hoe gegevensuitwisseling via het Inlichtingenbureau kan plaatsvinden. Het Inlichtingenbureau is nu al een gegevensknooppunt voor de uitvoering van de Participatiewet. Je kunt daar bijvoorbeeld zien wat iemands inkomen is en of hij of zij een auto op naam heeft.

Er wordt in een ander verband ook gekeken naar gegevensuitwisseling voor de berekening van de beslagvrije voet. Uitgangspunt is dat de schuldenaar weinig hoeft aan te leveren, en dat de beslaglegger alles uit systemen haalt. Tot slot moet er nog gekeken worden naar gegevensuitwisseling met bijvoorbeeld sociale wijkteams en gegevensuitwisseling in het kader van vroegsignalering.

Technisch is veel mogelijk. Maar er moet qua privacy nog wel e.e.a. geregeld worden. Het ministerie van SZW werkt aan een grondslag in de Wgs voor gegevensuitwisseling.

Budget voor onderzoek schuldhulpverlening

Schouders Eronder stelt budget beschikbaar voor onderzoek en ontwikkeling van nieuwe werkwijzen en instrumenten op drie thema’s binnen schuldhulpverlening:

  1. Leren van anderen (max. € 73.500)
  2. Het stabilisatietraject (max. € 200.000)
  3. Experimenten binnen de schuldhulpverlening (€ 73.500)

Binnen elk thema wordt één onderzoeksvoorstel gehonoreerd. Meld je interesse uiterlijk 5 november 2018.

Armoedevalberekenaar

ArmoedevalMet de nieuwe Armoedevalberekenaar van Stimulansz bereken je waar voor verschillende huishoudtypes de armoedeval ligt en welke invloed de gemeentelijke regelingen hebben. En je kunt er ook het financiële effect van een voorgenomen beleidskeuze mee doorrekenen.

Er zijn overeenkomsten met de Minima Effect Rapportage van het Nibud en de Inkomens Effect Rapportage van KWIZ.

De Rekenkamer Assen publiceerde deze week een onderzoek waaruit blijkt dat de armoedeval in sommige gevallen optreedt. Lees ook nog eens Bestaat de armoedeval?

Vanaf 2019 wordt 90% van de schulden geregeld met een saneringskrediet

Schuldregeling bestaat in twee vormen:

  1. Bij een schuldsanering verstrekt een kredietbank een saneringskrediet. De schuldeisers krijgen meteen het bedrag uitgekeerd waar ze mee akkoord zijn gegaan en de schuldenaar betaalt het krediet in 3 jaar terug aan de kredietbank. Het bedrag dat de schuldeisers ontvangen ligt hiermee dus vast.
  2. Bij een schuldbemiddeling worden maandelijks alle inkomsten boven het Vrije Te Laten Bedrag gereserveerd. Elk jaar krijgen de schuldeisers een bedrag uit de reservering uitgekeerd. De uiteindelijke omvang van de reservering, en daarmee de uitkering, kan fluctueren vanwege wijzigingen in dit inkomen. Het bedrag dat de schuldeisers uiteindelijk ontvangen, staat dus niet vast.

Schuldsanering is vaak beter dan schuldbemiddeling. Bij een schuldsanering is de schuldenaar in één keer van al zijn schuldeisers af en heeft hij nog maar één schuldeiser, de kredietbank. Dat neemt direct heel veel stress weg. En als de schuldenaar (meer) gaat werken, merkt hij dat direct in zijn portemonnee. Voor de schuldeiser is sanering prettig, omdat hij direct de boeken kan sluiten. Snelle duidelijkheid en eenmalige uitbetaling heeft voor menig schuldeiser de voorkeur boven 3 jaar wachten voor misschien een paar euro’s meer. Het bespaart de schuldhulpverlener en gemeente enorme administratieve lasten die gemoeid zijn met het verwerken van mutaties gedurende de 3-jarige aflosperiode. Schuldbemiddeling is alleen zinvol als er zicht is op een substantiële inkomensverbetering in de komende 3 jaar. In de praktijk blijkt die inkomensverbetering echter flink te worden overschat. Alle voor- en nadelen van saneren en bemiddelen staan in het rapport Saneren versus bemiddelen, dat ik schreef samen met Joke de Kock, hoofd schuldhulpverlening Tilburg.

Ondanks de voordelen van sanering wordt anno 2018 tweederde van de schulden geregeld met een schuldbemiddeling. Waarom? Veel gemeenten die wij spraken, weten het eigenlijk ook niet goed: ‘we hebben het altijd zo gedaan’ en zelfs ‘we wisten niet dat er een alternatief was’. Ook wordt er vaak onterecht verondersteld dat schuldeisers liever voor bemiddeling kiezen. Sommige gemeenten geven aan dat er geen kredietfaciliteit is. Dit blijkt ook uit onderzoek dat NVVK en SUNN lieten uitvoeren.

Daarom: Vanaf 2019 wordt 90% van de schulden geregeld met een saneringskrediet. Dat is geen nieuwe wet- en regelgeving, maar een ambitie en oproep van ons namens tal van geraadpleegde deskundigen, gemeenten en schuldeisers. Het zal de schuldhulpverlening in Nederland veel effectiever en efficiënter maken. Waarom 90%? Omdat bij 90% van de schuldenaren de inkomensverbetering zo klein is dat het niet opweegt tegen de nadelen. Waarom in 2019 al? Omdat het gemakkelijk te regelen is: gewoon doen! Een college- of raadsbesluit is niet nodig. Heeft je gemeente geen kredietfaciliteit, bel dan even een nabij gelegen kredietbank. Zij doen je waarschijnlijk graag een aanbod. En tot slot, het risico voor de gemeente is verwaarloosbaar: de ervaring leert dat 95% van het saneringskrediet netjes wordt terugbetaald. Het risico is in veel gevallen dus een paar tientjes! Zet dat maar eens af tegen de veel lagere uitvoeringskosten en de hogere effectiviteit van schuldhulpverlening!

En echt tot slot. We bedanken Adessium, Fonds1818, RDO en Van Bylandstichting voor het mogelijk maken van het onderzoek. Mochten de gemeenten en kredietbanken in Nederland onverhoopt onvoldoende borgstelling of kredietfaciliteit bieden, dan zullen we opnieuw kijken of er een schuldenborgfonds met publieke en private middelen moet worden opgericht. En ook dank aan de abonnees van mijn nieuwsbrief die de enquête invulden.

Invoering vereenvoudigde beslagvrije voet weer uitgesteld

In de Rijksbegroting van SZW (p. 50) staat: ‘De vereenvoudiging van de beslagvrije voet ziet, net als de verbreding van het beslagregister, op de realisatie van een hoge mate van gegevensuitwisseling tussen een groot aantal partijen. Een toekomstbestendige inbedding van deze gegevensuitwisseling in de ICT-systemen van de verschillende organisaties vraagt de nodige inspanning van en samenwerking tussen de betrokken organisaties en vraagt meer tijd dan eerder werd voorzien. Afbeeldingsresultaat voor beslagvrij voetDe basis hiervoor is in 2017 en 2018 gelegd, zodat in 2019 en 2020 verdere stappen kunnen worden gezet om tot realisatie van de met beide trajecten beoogde doelen te komen.’

De Wet vereenvoudiging beslagvrije voet werd op 7 maart 2017 door de Eerste Kamer aangenomen, maar is dus nog niet in werking getreden.

Overigens staat er verder in de Rijksbegroting SZW niets nieuws.

Is adviesrecht de oplossing?

Afbeeldingsresultaat voor schuldenbewindDeze week was ik bij het kantongerecht en bij een bijeenkomst met bewindvoerders in de Leidse regio. Kort daarvoor beluisterde ik de reportage ‘Onder bewind‘ op radio 1. Aanvankelijk wilden we in de Leidse regio net als in Tilburg adviesgesprekken gaan voeren voorafgaand aan de aanvraag schuldenbewind. Maar nu twijfelen we toch. Wordt het niet veel te bureaucratisch? En gaat dit wel de gewenste besparing opleveren voor gemeenten?

Van de 101 inwoners waarmee Tilburg samen met bewindvoerders een gesprek voerde, kregen 77 inwoners de indicatie bewindvoering. De overige 24 personen konden op een andere manier worden geholpen. Maar dat kost ook geld; dus het is maar de vraag of dit voor de gemeente een besparing oplevert. Joke de Kock, hoofd schuldhulp, verwacht dat je pas op termijn kunt beoordelen of de kosten voor schuldenbewind dalen. De Kock en Roeland van Geuns, lector aan de HvA, vinden dat het wetsvoorstel te vroeg komt.

Van Geuns: ‘Als je bedenkt dat 2,5 tot 4 miljoen mensen beperkte basisvaardigheden hebben zoals digitale-, lees- en rekenvaardigheden, of een beperkt verstandelijk vermogen, dan valt het aantal bewinden (244.000) eigenlijk wel mee. En als je het plaatst in het licht van preventie, en beseft hoeveel kosten je bespaart, dan is de rekening die gemeenten betalen, misschien helemaal niet zo groot.’

Vóór de pilot in Tilburg deed de rechtbank aanvragen in vrijwel alle gevallen schriftelijk af. Snel en efficiënt, maar zonder goed gesprek. Het positieve van de pilot in Tilburg is volgens kantonrechter Rouwen dat er nu wel gesprekken plaatsvinden. Er kan zo een veel duidelijkere opdracht worden gegeven aan de bewindvoerder. Rouwen geeft hiermee invulling aan de ‘schuldenrechter’ die in het regeerakkoord en het Actieplan Brede Schuldenaanpak werd geïntroduceerd.

We moeten de gesprekken in de Leidse regio nog even laten bezinken, maar hebben al wel geconcludeerd dat we veel intensiever willen samenwerken met bewindvoerders. Bijvoorbeeld op basis van een intentieverklaring zoals in Zaanstad. Dat is in het belang van beide partijen, zo concludeerden we tijdens de overigens zeer positieve en constructieve bijeenkomst. In de uitvoering krijg je een goed beeld van de bewindvoerders waarmee het prettig samenwerken is. De bewindvoerders die niet (willen) samenwerken, hopen we in beeld te krijgen via de klanten die bijzondere bijstand aanvragen. De rechtbank houdt zich aanbevolen voor signalen dat bewindvoerders er een potje van maken, zo zeiden ze. Wellicht ontstaat er op termijn een lijst met bewindvoerders waarvan de rechtbank weet dat zij afstemmen met de gemeente. En dat er dan dus geen gebruik hoeft te worden gemaakt van het adviesrecht. Áls dat adviesrecht er al komt. Want ik hoor verschillende betrokkenen twijfelen of het adviesrecht de oplossing is.

Het voordeel van het adviesrecht is wellicht dat de rechtbank straks aanvragen kan voorleggen aan de gemeente wanneer zij twijfelt over de bewindvoerder. En dat gemeente en rechtbank gemakkelijker gegevens kunnen uitwisselen. Nu stuit dat nog op privacybezwaren. Maar dat kan je misschien op een andere manier oplossen dan met adviesrecht.

Er waren 65 reacties op de internetconsultatie.

De overheid als schuldeiser

Diverse uitvoeringsorganisaties en Kamerleden spraken deze week over de rol van de overheid als schuldeiser.

Een veelgenoemd knelpunt is de gegevensuitwisseling. De overheidsdiensten beschikken over gegevens van burgers die inzicht geven in het ontstaan van toekomstige financiële problemen en schulden (bijv. betalingsachterstanden of inkomensbeslag) maar mogen deze niet zonder toestemming van de klant delen met bijvoorbeeld de gemeentelijke schuldhulpverlening. Het CAK heeft inmiddels wel een wettelijke grondslag om gegevens van wanbetalers (zorgpremie) te delen. Het zou mooi zijn als dat voor andere leden van de ‘Manifestgroep‘ (CAK, DUO, SVB, Belastingdienst, UWV en CJIB) ook wettelijk wordt geregeld.

Het kabinet streeft er overigens naar om de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening op het vlak van gegevensuitwisseling aan te passen en deze wijziging in te voeren per 1-1-2020.

Daarnaast werd als knelpunt genoemd dat diverse overheidsdiensten geen wettelijke bevoegdheid hebben om mee te werken aan een schuldregeling waarbij kwijtschelding aan de orde is.

44% gepensioneerde zzp’ers komt moeilijk rond

Dat blijkt uit onderzoek van het Nibud. Het Nibud pleit voor een verplichte pensioenopbouw voor alle werkenden, ook voor zzp’ers.

Nou heb ik zelf vorig jaar mijn pensioenpotje in een huis gestoken, in de veronderstelling dat dat meer oplevert dan wanneer ik het op de bank zet. Maar ik lees in het rapport dat als ik straks oud ben, ik niet zo gemakkelijk meer verhuis en dat het niet eenvoudig is de overwaarde te verzilveren 🙁

Gisteren bleek uit onderzoek van SCP ook al dat veel zzp’ers moeite hebben om rond te komen, laat staan om wat opzij te zetten voor later.

Gerelateerde afbeelding

Gemeenten besteden weinig aandacht aan werkende armen

Vandaag verscheen de SCP-studie Als werk weinig opbrengt.

Het aandeel werkende armen stijgt sinds 1990. De toename in de periode 2001-2014 is vermoedelijk vooral ontstaan door achterblijvende lonen, dalende winsten en toenemende werkloosheid. Werkende zzp’ers, alleenstaanden en mensen met een migratie-achtergrond behoren vaak tot de armen. Werknemers zijn vooral arm door weinig gewerkte uren, zelfstandigen door een laag uurinkomen.

Het SCP concludeert  ook dat gemeenten in hun beleid weinig specifieke aandacht besteden aan werkende armen en niet goed weten hoe ze deze groep moeten bereiken. Er worden een paar suggesties gedaan:

  • Bereik werkenden via gemeentebladen, huis-aan-huisbladen en regionale nieuwszenders, sociale media, gemeentelijke website en ‘vindplaatsen’ als de Kamer van Koophandel, de (grotere) werkgevers, uitzendbureaus, huisarts, de school van hun kinderen, sociaal raadslieden en woningcorporaties.
  • Compenseer voor werkenden met een gedeeltelijke bijstandsuitkering de extra kosten van kinderopvang of woon-werkverkeer en laat een deel van de arbeidsinkomsten vrij.
  • Hanteer een verkorte aanvraagprocedure bij een eventuele terugval in de uitkering.

Kijk voor meer suggesties op dit blog in de rubriek Werkenden & Zelfstandigen. Vroegsignalering is in ieder geval een hele goede methode. En lees ook Bestrijding van armoede onder zelfstandigen (uit 2010, maar met nog bruikbare tips) en het hoofdstuk 4 van de publicatie Gemeentelijk Armoedebeleid (ook gedateerd, maar nog bruikbaar).

Als werkenden niet gebruikmaken van minimaregelingen is er een armoedeval en ontstaat het beeld dat je beter af bent met een uitkering. Lees bijvoorbeeld vandaag in de Telegraaf: Kennissen die niet werken zitten ruimer dan ik.

Water afsluiten? Eerst melden bij schuldhulpverlening!

Deze week was ik op bezoek bij waterbedrijf Evides. Zij attendeerden mij erop dat de Regeling afsluitbeleid voor kleinverbruikers van drinkwater per 1 juli is aangepast. Drinkwaterbedrijven zijn nu verplicht klantgegevens en de hoogte van schuld van huishoudens met betalingsproblemen te melden bij de gemeente. Als vervolgens een schuldhulpverleningstraject wordt ingezet, mag de levering van drinkwater niet worden stopgezet.

Minister van Nieuwenhuizen had eerder dit jaar al aangekondigd de regeling te willen wijzigen.

Neem deze signalen mee in het kader van vroegsignalering!

Extra geld voor bestrijding armoede en schulden

op Prinsjesdag schreef ik €8 miljoen extra voor bestrijding kinderarmoede en schulden bij jongeren. Inmiddels zijn we een stapje verder en is na de Algemene Beschouwingen deze motie aangenomen. Als ik het zo lees, ga ik ervan uit dat het geld niet naar gemeenten gaat. Ik denk €4 miljoen naar (leden van) de Vrijwilligersalliantie, misschien ook SchuldenlabNL, en €4 miljoen naar de samenwerkende partijen achter Sam& (Leergeld, Jeugdfonds Sport en Cultuur, Jarige Job en Nationaal Fonds Kinderhulp).

Schuldhulp laagdrempelig en breed toegankelijk

In de week waarin de Ombudsman voor de zoveelste keer moest constateren dat de toegang tot schuldhulpverlening in de meeste gemeenten nog voor verbetering vatbaar is, presenteerde Stimulansz de infographic ‘Zo maakt u schuldhulp laagdrempelig en breed toegankelijk’. Lees meer op stimulansz.nl.

Cijfers benchmark armoede en schulden

De belangrijkste cijfers uit de Divosa Benchmark Armoede & Schulden:

Ik zie dat iets meer dan de helft van de mensen die schuldhulpverlening aanvraagt, die hulp ook daadwerkelijk krijgt. Weinig, lijkt me zo op het eerste gezicht. Maar volgens mij is het zo, dat in de meeste gemeenten burgers feitelijk een ‘schuldregeling’ aanvragen (een ‘aanvraag‘ als bedoeld in de Awb). De andere helft krijgt informatie, advies, budgetbeheer of (verwijzing naar) andere hulp. Hoop ik.

Roermondse schuldhulpverleningsklanten geven dienstverlening een 8,2

Afbeeldingsresultaat voor roermondAfgelopen voorjaar hebben 177 klanten van het Loket Schuldhulp van de gemeente Roermond deelgenomen aan een Klantbelevingsonderzoek. In aanvulling hierop hebben 20 klanten meegewerkt aan een verdiepend telefonisch interview. Over het algemeen zijn respondenten erg tevreden over de ondersteuning. Afbeeldingsresultaat voor duimpjeDe schuldhulpverleners verlagen stress en creëren daarmee ruimte voor overzicht.

Roermond zette in de beleidsplannen armoedebeleid en schuldhulpverlening 2017 e.v. stevig in op preventie.

€8 miljoen extra voor bestrijding kinderarmoede en schulden bij jongeren

Afbeeldingsresultaat voor miljoenennota 2019In de vandaag gepresenteerde Miljoenennota zie ik niet direct nieuwe budgetten of initiatieven op het gebied van gemeentelijke armoedebestrijding en schuldhulpverlening.

In het AD lees ik wel iets nieuws! Als ik het goed begrijp, komt er eenmalig €4 miljoen voor het terugdringen van armoede onder kinderen. En ook €4 miljoen om jongeren te begeleiden om uit de schulden te komen. Of daarvan een deel naar gemeenten gaat, kan ik nog niet achterhalen.

Dit komt dan bovenop de al eerder aangekondigde decentralisatie-uitkering van €72 miljoen voor het voorkomen van schulden en bestrijden van armoede – in het bijzonder onder kinderen. Dat bedrag wordt nu genoemd op p. 283 van de bijlage bij de Miljoenennota. Bekijk nog even het volledige overzicht van armoede- en schuldenbudgetten.

Nieuwe Leidraad Vroegsignalering Schulden

Vandaag presenteren Marielle Fleuren, Jacomijn Kuiper en de NVVK de nieuwe Leidraad Vroegsignalering Schulden. Daarin lees je alles wat je moeten weten als je aan de slag gaat met vroegsignalering.

Staatssecretaris Tamara van Ark van SZW onderstreept in het voorwoord het belang van vroegsignalering.

De NVVK heeft op de website een speciale pagina Vroegsignalering ingericht. Hier staan alle rapporten die genoemd worden in de Leidraad. Daarnaast zal de NVVK binnenkort een openbare community Vroegsignalering lanceren waar alle betrokken partijen ervaringen met elkaar kunnen delen.

Interessante uitspraak ACM en wetsevaluatie beschermingsbewind

De Wet wijziging curatele, beschermingsbewind en mentorschap is geëvalueerd. Minister Dekker bood het evaluatierapport vorige week aan aan de Tweede Kamer. De onderzoekers hebben vooral gekeken naar de wetswijziging op het gebied van beschermingsbewind. Sinds 2014 kan dit ook aangevraagd worden in het geval van problematische schulden. Voorheen was deze maatregel alleen mogelijk als mensen niet voor zichzelf konden zorgen.

Gemeenten vinden dat rechters doorgaans geen oog hebben voor mogelijke alternatieven voor beschermingsbewind zoals gemeentelijk budgetbeheer. Overigens krijgen gemeenten in de nabije toekomst waarschijnlijk wel adviesrecht voordat de rechter uitspraak doet over beschermingsbewind.

Gemeenten zien de wetswijziging als een belangrijke oorzaak voor de sterke stijging van het aantal beschermingsbewindzaken en de extra kosten in de bijzondere bijstand.

Los van de kritiek van gemeenten signaleert een expertgroep van rechters dat de categorie problematische schulden erg dominant begint te worden binnen de beschermingsmaatregelen en daarmee tot veel werk leidt. Tegelijkertijd zijn geraadpleegde kantonrechters, bewindvoerders en schuldhulpverleners positief over de wettelijke mogelijkheid, omdat hiermee aangesloten wordt op een belangrijk maatschappelijk vraagstuk en bewind in deze situatie een oplossing kan zijn.

Er is ook gekeken naar de nieuwe kwaliteitseisen voor bewindvoerders. Rechters signaleren dat met de eisen het ‘kaf van het koren’ is gescheiden en er bij vertegenwoordigers meer bewustzijn over het belang van goede dienstverlening ontstaan is. Ze zien echter ook, dat de kwaliteitseisen geen volledige garantie bieden dat misstanden uitgesloten worden.

Over de wettelijke verruiming van de bevoegdheden van bewindvoerders bij problematische schulden – een bewindvoerder mag alle handelingen verrichten die bijdragen aan een goed bewind – lopen de meningen van de kantonrechters uiteen. In de Memorie van Toelichting zijn de taken benoemd die een bewindvoerder kan uitoefenen bij problematische schulden: stabilisatie, toeleiding naar schuldhulpverlening en eventueel zelf (tegen betaling) minnelijke trajecten regelen. Bewindvoerders zijn positief over deze verruiming, de NVVK niet.

Verder lees ik: de aanscherping van de rechtsgrond en overheveling van verkwisting als grond voor beschermingsbewind hebben ertoe geleid dat curatele minder vaak wordt opgelegd.

Beschermingsbewind als ‘activiteit in het algemeen belang’
Afbeeldingsresultaat voor autoriteit consument & marktOok recent in het nieuws: Meerdere gemeenten willen beschermingsbewind zelf gaan aanbieden om de stijgende kosten van de bijzondere bijstand beheersbaar te maken en problemen met malafide bewindvoerders aan te pakken. Als gemeenten het beschermingsbewind aanmerken als activiteit in het algemeen belang – zoals Groningen deed in 2014 – handelen zij volgens een recente uitspraak van de ACM niet in strijd met de Wet markt en overheid. Gemeenten hoeven dan ook niet de kostprijs door te berekenen en ook niet bijzondere bijstand te verlenen voor particuliere bewindvoering. Bewindvoerders zeggen dat zij door het gemeentelijk beleid geen broodwinning meer hebben en dat zij bezwaar zullen aantekenen tegen de uitspraak van de ACM.

De uitspraak heeft geen gevolgen voor de experimenten met het beschermingsbewind in Deventer. Deventer werd vorig jaar teruggefloten door de ACM toen zij van plan was alleen nog bijzondere bijstand te verlenen aan klanten van bewindvoerders als dat bewind door het gemeentelijk BAD (Budget Adviesbureau Deventer) werd uitgevoerd. Daarop kwam de gemeente met een ander plan; de bijzondere bijstand voor vergoeding van beschermingsbewind werd vastgesteld op het prijsniveau van het beschermingsbewind door het BAD, ook als een cliënt bij een commerciële bewindvoerder zit. Daarover is nu bij wijze van pilot een proefproces gaande.

Leiden en Leiderdorp willen snellere hulp bij schulden

13 partijen ondertekenen op 31 augustus 2018 het convenant Snelle Hulp Bij Schulden

De gemeenten Leiden en Leiderdorp gaan met verschillende organisaties samenwerken om schulden vroegtijdig te signaleren en op te lossen. De ervaring is dat inwoners zich nu pas melden voor schuldhulpverlening als de schuld is opgelopen tot €40.000. Het is dan heel lastig om een regeling te treffen met schuldeisers. Het doel is daarom om inwoners met schulden eerder in beeld te krijgen en te helpen.

De werkwijze is dat aangesloten partners betalingsachterstanden of inkomensbeslag bij inwoners melden bij het vroegsignaleringsteam ‘Snelle Hulp Bij Schulden’, een team dat bestaat uit medewerkers van de Stadsbank en de Sociale wijkteams. Het vroegsignaleringsteam legt vervolgens een huisbezoek af. De inwoner krijgt hulp bij het aanvragen van inkomensondersteuning en het ordenen van de thuisadministratie. Als er achterliggende problemen zijn, worden die ook aangepakt. Het doel is om zo snel mogelijk de lopende rekeningen te betalen en een oplossing te vinden voor de achterstand, maar ook om de oorzaken van de schuldenproblematiek weg te nemen.

Deze samenwerking is vastgelegd in het convenant ‘Snelle Hulp bij Schulden’ dat op 31 augustus 2018 is ondertekend door alle partners. Per 1 september 2018 wordt volgens het convenant gewerkt. De bedoeling is dat het aantal partijen dat melding wil maken van betalingsachterstanden verder zal toenemen en meer partijen zich aansluiten bij het convenant.

Zeker, niet het eerste vroegsignaleringsproject, maar wel het beste 😉 Opgezet zonder last van remmende voorsprong en met maar liefst 13 partijen.

Convenantpartners en soort meldingen

  • Gemeenten Leiden en Leiderdorp: beslag op bijstand en in toekomst betalingsachterstand gemeentelijke belastingen. Korte lijnen met Stadsbank / schuldhulpverlening;
  • Zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid: betalingsachterstand zorgpremie ca. 2-3 maanden en in toekomst cliënten wanbetalersregeling;
  • Sociale Verzekeringsbank: beslag op AOW;
  • Woningcorporaties Rijnhart Wonen, Woonzorg Nederland, Ons Doel, De Sleutels, Portaal en Stichting Huisvesting Werkende Jongeren: huurachterstand 1-2 maanden;
  • Stichting Peuterspeelzalen Leiden e.o. (SPL): betalingsachterstand kinderopvang. We proberen o.a. toeslag door Belastingdienst direct uit te laten betalen aan SPL;
  • GGD Hollands Midden: afstemming met meldingen Zorg en Overlast en meldingen i.h.k.v. Convenant Voorkomen Huisuitzettingen;
  • Coöperatie Sociale Wijkteams Leiden: integrale aanpak.

Er zal daarnaast in de nabije toekomst ook worden gelopen op dreigende energieafsluitingen. De energieleveranciers zijn geen convenant-partner, maar zijn wettelijk verplicht meldingen door te geven. Een aantal grote energieleveranciers heeft aangegeven voorlopig geen nieuwe convenanten te willen afsluiten en eerst de bestaande convenanten te willen beproeven. Melding waterafsluiting wordt waarschijnlijk ook verplicht. Die meldingen zal het vroegsignaleringsteam t.z.t. ook oppakken.

Luister:

Download:

 

Gemeentelijke aanpak zorgverzekeringsschulden

Zorgverzekeringslijn bracht in kaart wat gemeenten doen om zorgverzekeringsschulden bij burgers te voorkomen en op te lossen. De conclusie daarvan is dat gemeenten al veel doen, maar nog lang niet alle mogelijkheden inzetten en de kennis nog tekort schiet.

Afbeeldingsresultaat voor zorgverzekering

Nagenoeg alle gemeenten bieden een collectieve zorgverzekering voor minima (CZM) aan. Bijna 80% van de gemeenten draagt ook financieel bij, waardoor de premie relatief laag blijft. Gemeenten mogen de premie inhouden op de bijstandsuitkering om zo schulden te voorkomen. Dit doet nog niet de helft van de gemeenten. Als mensen al schulden hebben, is het in slechts 14% van de gemeenten mogelijk om over te stappen naar de gemeentepolis.  Een derde van de gemeenten denkt na over alternatieven voor de CZM, zoals zorgverzekering op maat. Van de gemeenten die niet nadenken over alternatieven, zegt driekwart tevreden te zijn over de CZM.

Een klein gedeelte van de gemeenten (15%) voert de Regeling Uitstroom Bijstandsgerechtigden (RUB) uit en eveneens 15% van de gemeenten zegt de RUB niet uit te gaan voeren. Een groter gedeelte (22%) geeft aan in de toekomst de RUB in te zetten. Opvallend is dat een groot gedeelte (48%) niet weet wat de plannen van de gemeente voor de RUB zijn.

Menzis en Zilveren Kruis trekken zich terug
De zorgverzekeraars Menzis en Zilveren Kruis hebben besloten om de collectieve contracten met tientallen gemeenten te beëindigen. Hierdoor moeten duizenden inwoners op zoek naar een nieuwe zorgverzekering. De PvdA heeft hierover inmiddels Kamervragen gesteld. Dit zijn de gemeenten waaruit Menzis zich terugtrekt: Eindhoven, Bunnik, De Bilt, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede, Zeist, Lelystad, Assen, Tynaarlo, AA en Hunze, Bommelwaard, Epe, Barneveld, Woudenberg, Heerde, Oldenbroek, Hattum, Almere, Amersfoort, Apeldoorn, Brummen, Weesp, Leusden, Hilversum, Stichtse Vecht, Houten, IJsselstein, Nieuwegein, Vianen en Lopik.

Divosa vindt deze ontwikkeling zorgelijk en noemt de CZM onmisbaar.