Armoedebestrijding Marokkaanse en Turkse Nederlanders

In 20 gemeenten wordt in het kader van het project Omarmen de armoede onder Marokkaanse en Turkse Nederlanders aangepakt. Er zijn 40 ambassadeurs benoemd die elk twee lokale bijeenkomsten organiseren waarin zij armoede en schulden agenderen bij hun achterban. Omarmen heeft bijgedragen aan de volgende doelen:

  • Het bevorderen van de zelfredzaamheid en de zelfstandigheid van Turkse en Marokkaanse Nederlanders.
  • Het doorbreken van het sociaal isolement en het stimuleren van de participatie van Turkse en Marokkaanse Nederlanders.
  • Een betere aansluiting van Marokkaanse en Turkse Nederlanders op bestaande (zelfhulp)initiatieven en voorzieningen op het gebied van armoedebestrijding

Kijk op publinc.nl, download de handreiking en bekijk dit filmpje:

Meerjarencijfers Wsnp, schuldhulp, bewind, faillissement, armoede en schulden

(Dit is de bijgewerkte, uitgebreide versie van een ouder artikel)

In dit artikel zet ik de meerjarencijfers instroom Wsnp, aanmeldingen schuldhulpverlening, aanvragen beschermingsbewind en ontwikkeling schuldenproblematiek tegen elkaar af. Conclusie is gemakkelijk te trekken: het zijn goeddeels communicerende vaten.

De instroom in de Wsnp neemt al enkele jaren af, zo blijkt uit cijfers van Bureau Wsnp.

Instroom Wsnp-zaken op peildatum 30-09 (Bron: Bureau Wsnp)

wsnp

De instroom in de minnelijke schuldhulpverlening laat een andere trend zien. Maar net als bij de Wsnp, zien we in 2015 een (lichte) daling van de instroom.

Aanmeldingen schuldhulpverlening (bron: NVVK)

nvvk

Het aantal aanvragen beschermingsbewinden volgt ongeveer dezelfde trend: na een lange periode van toename zien we in 2015 een (lichte) afname.

Aantal nieuwe aanvragen beschermingsmaatregelen (bron: Vervolgmeting aantallen en kosten beschermingsbewinden)

beschermingsbewind

Het CBS laat zien dat het aantal persoonlijke faillissementen sinds 2013 flink daalt:

faillissement

In Huishoudens in de rode cijfers (nov. 2015) is te lezen: De schuldenproblematiek van Nederlandse huishoudens is verergerd. Uit een vergelijking van 2015 met 2012 en 2009 blijkt dat er meer huishoudens zijn met problematische schulden die geen formele schuldhulpverlening ontvangen. In totaal behoort 15,7% van alle Nederlandse huishoudens tot de ‘onzichtbare huishoudens: zij hebben risicovolle schulden of problematische schulden zonder dat zij formele schuldhulpverlening ontvangen. Er is dus nog een relatief groot reservoir van potentiële cliënten voor schuldhulp – verlening. Als we de huishoudens meerekenen die in een schuld – hulpverleningstraject zitten, heeft bijna één op de vijf huishoudens te maken met risicovolle schulden of problematische schulden.

Aantal onzichtbare huishoudens met risicovolle schulden of problematische schulden (bron: Huishoudens in de rode cijfers)

rode-cijfers

Ontwikkeling armoedeproblematiek volgens niet-veel-maar-toereikendheidscriterium en basisbehoeftencriterium (bron: SCP)

armoede

In deze grafiek helaas geen harde cijfers over 2015 en verder. Maar het SCP heeft wel een raming gemaakt voor de komende jaren: het SCP verwacht dat de armoede de komende jaren (licht) zal dalen.

Tot slot, bekijk het filmpje van De Rekenkamer waarin bovengenoemde cijfers met elkaar in verband worden gebracht. Hun conclusie – ook te lezen in Aanpak problematische schulden – is dat we weinig kunnen zeggen over de effectiviteit van de aanpak van schulden in Nederland…

rekenkamer

Veel boeren leven al jaren in armoede

Bijna de helft van de varkens- en kippenhouders leeft onder de armoedegrens, gemiddeld al 15 jaar. Dat schrijft ING in een rapport over de stand van zaken in de Nederlandse landbouw en veeteelt. Tussen 2001 en 2015 moest 45 procent van de varkenshouders en de helft van de kippenboeren rondkomen van minder dan €22.300 bruto per jaar. Lees meer in Trouw.

In de armoedecijfers per gemeente zijn boeren meestal te vinden in de categorie ‘Inkomen uit onderneming’. Zie bijvoorbeeld CBS.

Lees ook: Boeren en tuinders onderbelicht in het armoedebeleid? (2008)

 

Experimenteren met bijstand en schulden…

… in de wijkteams. Om de effectiviteit van wijkteams te vergroten, starten dit najaar vernieuwende experimenten in vijf wijken in Eindhoven, Enschede, Leeuwarden, Utrecht en Zaanstad. De aanpak heeft als doel maatwerk mogelijk te maken in de vijf wijken met:

  • Een brede geldstroom voor maatwerk en integrale ondersteuning: in plaats van aparte gelden voor Wmo 2015, jeugdhulp, participatie, bijzondere bijstand, schuldhulpverlening en armoedebestrijding.
  • Meer handelingsruimte voor het wijkteam en vermindering van de regeldruk.
  • Versterken competenties sociaal werkers.
  • Beschermingsbewind onder regie van de gemeente.
  • Betere aanpak van schulden door preventie, afspraken maken in situaties waar grote problemen dreigen en het instellen van ‘Teams foutherstel’.

De basis voor de experimenten is een analyse van 100 wijkteamcasussen van de vijf steden. Daaruit blijkt dat wijkteams meer slagkracht nodig hebben om kwetsbare huishoudens goed en snel te kunnen ondersteunen. In de publicatie ‘Doen wat nodig is’ die deze week is gepresenteerd op een landelijke bijeenkomst van City Deal Inclusieve Stad, Initiate en VNG, het G32-stedennetwerk en Platform31, staat de analyse van de casuïstiek en de contouren van de experimenten beschreven. Verplichte kost als je met maatwerk(budget) in je wijkteams aan de slag wilt.

…in de Participatiewet. Vrijdag 30 september stuurde staatssecretaris Klijnsma het Ontwerpbesluit Experimenten Participatiewet naar de Eerste en Tweede Kamer. Ze wil liefst per 1 januari 2017 starten met de experimenten. Lees ook Basisinkomen en regelarme bijstand.

Vorige week gaf ik bij de Inspectie SZW de presentatie Creatief met bijstand en schulden.

Thuisadministratie levert het dubbele op

Thuisadministratie levert het dubbele op. Dit blijkt uit onderzoek van APE Public Economics en het Landelijk Stimuleringsnetwerk Thuisadministratie (LSTA) naar de kosten en baten van ondersteuning bij de financiële administratie met inzet van vrijwilligers. Elke euro extra investering in thuisadministratie levert € 1,98 op, voor gemeenten, crediteuren en de bredere maatschappij. (Hé, waar hebben we een vergelijkbare conclusie eerder gehoord?).

Morgen wordt het rapport gepresenteerd tijdens een bijeenkomst in verband met 10 jaar LSTA.

Eigentijds beleidsplan armoedebeleid Almere

almereAlmere presenteerde onlangs haar beleidsplan Op weg naar een werkend armoedebeleid en de uitvoeringsnota Armoedebestrijding Almere. De plannen zijn een antwoord op belangrijke trends en ontwikkelingen in het sociaal domein, zoals de transities, wijzigingen in de Participatiewet, de opkomst van wijkteams en nieuwe wetenschappelijke inzichten over armoedebestrijding.

Almere legt 4 accenten:

  1. Preventie
  2. Participatie
  3. Integrale aanpak
  4. Voorkomen van overerving

Ik was als penvoerder vanuit Stimulansz betrokken bij de totstandkoming.

 

 

Armoede in kaart

Deze week publiceerde het SCP ‘Armoede in kaart‘; een website met kaarten en cijfers over armoede in Nederland. Ook per gemeente en soms zelfs op wijkniveau. Dit is een mooie aanvulling op andere cijfers over armoede en schulden op gemeente-, wijk- en buurtniveau.

Uit de cijfers blijkt o.a. dat de armoede in Nederland afneemt. Maar de langdurige armoede (langer dan 3 jaar) neemt toe. In 2012, het laatste gemeten jaar, waren er in heel Nederland 660.000 mensen langdurig arm, 10% meer dan het jaar daarvoor. Dat is ongeveer de helft van alle armen. Nieuwsuur besteedde afgelopen dinsdag aandacht aan dit onderwerp. Met gemeente Leeuwarden als voorbeeld. Leeuwarden richt zich nu vooral op de bestrijding van langdurige armoede.

Hoe zit het met die €100 miljoen voor armoedebestrijding kinderen?

De Miljoenennota en Begroting van SZW zijn daar niet heel duidelijk over. Maar de brief van staatssecretaris Klijnsma geeft helderheid:

P. 3. “Van deze 100 miljoen euro zal 85 miljoen euro structureel beschikbaar worden gesteld aan gemeenten via een decentralisatieuitkering, verdeeld naar rato van het aantal kinderen in de gemeente dat opgroeit in een gezin met een laag inkomen. Ten aanzien van het doeltreffend inzetten van de middelen, sluit het Rijk een convenant af met de VNG. In deze bestuurlijke afspraken zal ook aandacht worden besteed aan het monitoren en evalueren van de voortgang en de rol en betrokkenheid van gemeenteraden. Inzet is dat er geen verdringing van bestaand beleid plaatsvindt: Het is van belang dat de huidige inzet van middelen door gemeenten onverminderd wordt voortgezet. De extra middelen dienen als aanvullende impuls. Mijn streven is om voor 1 november met de VNG tot afspraken te komen.”

Verder is nog te lezen:

P. 4. “De ambitie van het kabinet geldt uiteraard ook voor kinderen in Caribisch Nederland. Het kabinet stelt voor Caribisch Nederland dan ook structureel 1 miljoen euro beschikbaar.”

Miljoenennota 2017

Hier is ‘ie dan, de Miljoenennota 2017. Maar vooral interessant is de Begroting SZW 2017. Daarin is het volgende te lezen over armoedebeleid en schuldhulpverlening:

p. 16. Specifiek voor armoedebestrijding onder ouderen met een bijstandsuitkering stelt het kabinet in 2017 en 2018 in totaal € 7,5 miljoen beschikbaar via het Gemeentefonds.

p. 16. Om ervoor te zorgen dat ook kinderen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen kansrijk kunnen opgroeien, stelt het Rijk structureel € 100 miljoen beschikbaar voor benodigdheden voor kinderen (0 tot 18 jaar) waardoor ze mee kunnen doen en die ze nu missen door armoede. Het gaat bijvoorbeeld om schoolbenodigdheden, sportattributen, zwemles, kleding of schoolreisje. Om er zeker van te zijn dat de middelen direct bij de kinderen terecht komen, ontvangen de kinderen deze benodigdheden in natura. De beschikbaarstelling van deze middelen zal op een dusdanige wijze gebeuren dat er zo min mogelijk administratieve lasten zijn. (NB. Op Zorg+Welzijn lees ik dat 90 van de € 100 miljoen naar gemeenten gaat, maar dat kan ik nergens terugvinden in de stukken bij de Miljoenennota. In de Volkskrant staat 85 van de € 100 miljoen, dus het zal zo ongeveer wel kloppen). (Lees update d.d. 21 sept.)

P. 16/17. gaat over de vereenvoudiging van de beslagvrije voet. Bevat geen nieuws (zie laatste nieuws op mijn blog), maar wel een mooi plaatje met de oude en nieuwe beslagvrije voet:

beslagvrije-voet

P. 169.

  • Ook in 2017 wordt de armoedeval kleiner. Werkenden met een lager inkomen gaan er het meeste op vooruit. Zij profiteren niet alleen van de maatregelen uit het koopkrachtpakket, maar ook van de verhoging van de maximale arbeidskorting.
  • Een toename van de gemiddelde nominale zorgpremie van € 1.199 naar € 1.241;
  • Beleidsmatige verhoging van de normpercentages van de zorgtoeslag. De zorgtoeslag stijgt hierdoor met € 15 voor een alleenstaande en € 33 voor een paar. Dit bovenop de stijging van de zorgtoeslag als gevolg van de hogere zorgpremie;
  • Een beleidsmatige verhoging van de algemene heffingskorting met € 5 tot € 2.254 in 2017;
  • Een beleidsmatige verhoging van de maximale arbeidskorting met € 110 tot € 3.223. Tegelijkertijd wordt de arbeidskorting € 2.325 eerder afgebouwd, vanaf € 32.444 in 2017, maar met een lager percentage (3,6%) dan in 2016 (4%);
  • De eerste- en tweede-kindbedragen in het kindgebonden budget worden met respectievelijk € 100 en € 67 verhoogd;
  • Een beleidsmatige verhoging van de ouderenkorting tot de inkomensgrens met € 101 tot € 1.292 in 2017;
  • Afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in de sociale zekerheid naar 1,8125 vanaf januari 2017 en 1,8 vanaf juli 2017 en versobering uitbetaling algemene heffingskorting aan de minstverdienende partner naar 40% in 2017.

P. 177. Vanaf 1 januari 2017 wordt de eigen bijdrage in de huurtoeslag structureel verlaagd. De verlaging van de eigen bijdrage is vormgegeven door de opslag op de normhuur (de opslag plus de normhuur is het bedrag dat voor eigen rekening komt van de huurtoeslagontvanger) met € 10,50 per maand te verlagen. Elke huurtoeslagontvanger met een huur hoger dan de normhuur (ongeveer € 230 per maand) heeft hierdoor een positief inkomenseffect van € 10,50 per maand. Voor de ontvangers van huurtoeslag is het gemiddelde positieve inkomenseffect 0,6%.

P. 245. Overzicht van subsidies voor projecten rond armoede en schulden.

Ook interessant: Op Nibud.nl zijn koopkrachtplaatjes te vinden van diverse huishoudens. De website wordt druk bezocht vanavond, want hij loopt regelmatig vast.

Artikelen over armoedebeleid en schuldhulpverlening

Cover Sprank nummer 6 - 2016In het kader van het Jaarcongres Armoede en Schulden (morgen in Utrecht) staat het Divosa/Stimulansz maandblad SPRANK in het teken van armoedebeleid en schuldhulpverlening, met de volgende artikelen:

  • ‘Ons budget is niet toereikend’. Schuldhulpverlening is een onderwerp van stevige politieke en maatschappelijke discussie. VNG, Divosa, NVVK en Sociaal Werk Nederland verspreidden in april een pamflet waarin zij de Rijksoverheid en ook de eigen leden oproepen de aanpak van schulden te verbeteren. Wat is er sindsdien gebeurd?
  • Vrijwilligers zien vaak meer dan schulden. ISD Noordenkwartier is zeer te spreken over de inzet van vrijwilligers om mensen die nog net niet financieel zelfredzaam zijn, de laatste kneepjes bij te brengen. ʻHun persoonlijke benadering is van grote meerwaarde.ʼ
  • ‘De schuld ligt nooit bij de schuldhulpverlener’. Mensen met schulden hebben al moeite genoeg om hun geldzaken te regelen. Als ze dan ook nog te maken krijgen met instanties die langs elkaar heen werken is dat vragen om moeilijkheden. Bas van Rijn kan erover meepraten.
  • ‘Als je er niet op let, bestaat het niet’ (artikel niet online). Laaggeletterdheid belemmert re-integratie, schuldhulpverlening en zelfredzaamheid. Toch hebben nog veel gemeenten moeite om de aanpak van taalproblemen te verankeren in het sociaal domein.
  • Het papierwerk op orde (artikel niet online). Jansje van Middendorp van het Landelijk Stimuleringsnetwerk Thuisadministratie doet promotieonderzoek naar de effecten van de inzet van vrijwilligers bij schuldenproblematiek.
  • Kinderen in armoede (artikel niet online). Steeds meer kinderen in Nederland groeien op in armoede. Met alle gevolgen van dien – ook op de langere termijn. Staatssecretaris Klijnsma van SZW wil dat gemeenten in actie komen. Wat doen ze nu al? Weten ze de minimahuishoudens te bereiken? Sprank bekijkt de Benchmark Armoede en Schulden. De eerste resultaten zijn hoopgevend.
  • Laat cliënten met schulden niet door hoepeltjes springen (artikel niet online). De Nationale ombudsman en de Rekenkamer zijn kritisch over de kwaliteit van de schuldhulpverlening door gemeenten. Ook Roeland van Geuns, lector armoede en participatie (Hogeschool van Amsterdam) vindt dat het beter kan.

Gemeenten langs de sociale meetlat

Vandaag presenteerde de FNV haar Lokale Monitor editie 2016. In de monitor legt de FNV alle gemeenten langs de sociale meetlat.

De belangrijkste conclusies in relatie tot armoedebeleid en schuldhulpverlening:

  • 78% van de gemeenten hanteert voor de individuele inkomenstoeslag een inkomensgrens van 110% van het sociaal minimum of lager. In bijna alle gemeenten hebben minima wel na 3 jaar (of korter) recht om de toeslag opnieuw aan te vragen. De verstrekte bedragen verschillen enorm per gemeente.
  • In 4 jaar tijd hebben meer gemeenten een hogere inkomensgrens vastgesteld voor de minimaregelingen. De monitor laat een stijging van ruim 50% zien (t.o.v. 2012) van gemeenten die een inkomensgrens hanteren tussen de 120% en 150%.
  • De ruime meerderheid verstrekt geen vast bedrag voor de meerkosten die chronisch zieken en mensen met beperkingen moeten maken. De meeste gemeenten komen deze doelgroep wel gedeeltelijk tegemoet in de kosten die zij moeten maken voor de premie van de collectieve ziektekostenverzekering. Iets minder dan de helft van de gemeenten doet dat voor de verplichte eigen risico.
  • Daarnaast bieden de meeste gemeenten een compensatie aan, via de bijzondere bijstand of de collectieve ziektekostenverzekering, voor het betalen van de eigen bijdragen Wmo maatwerkvoorzieningen. 44% van de gemeenten vraagt geen eigen bijdrage voor de Wmo algemene voorzieningen.
  • 60% van de gemeenten doet geen onderzoek naar de financiële effecten van de kostendelersnorm.
  • De gemiddelde wachttijd voor de aanvraag van de bijstandsuitkering is in de afgelopen 10 jaar iets afgenomen. In 17% van de gemeenten wordt automatisch een voorschot verstrekt.

Vanaf p. 40 lees je hoe jouw gemeente scoort. Op p. 37/38 vind je reacties van gemeenten en goede voorbeelden.

10% Nederlanders mijdt zorg om financiële redenen

10% van de Nederlanders die in de eerste 7 maanden van dit jaar zorg nodig hadden, heeft die zorg uitgesteld of helemaal niet gebruikt om het eigen risico uit te sparen. De helft van die groep kon het naar eigen zeggen echt niet betalen. Dat blijkt uit een onderzoek in opdracht van zorgverzekeraar VGZ.

Het aantal zorgmijders is licht toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Het aantal mensen dat geen geld heeft voor het eigen risico en daarom voorgeschreven zorg niet gebruikt, is met bijna de helft toegenomen. Omgekeerd heeft 1 op de 8 Nederlanders in 2016 een of meer keren extra zorg gebruikt, omdat ze het eigen risico toch al helemaal betaald hadden.

Uit de voor Prinsjesdag uitgelekte plannen van het kabinet blijkt dat het eigen risico in 2017 ongewijzigd blijft.

Lees nog eens: Eigen risico kun je meeverzekeren

Online je geldzaken op orde

Startpunt Geldzaken, een initiatief van het Nibud met partners, ontwikkelt geldplannen waarmee burgers (met hulpverleners) aan de slag kunnen om geldzorgen aan te pakken. Inmiddels maken meer dan 75 gemeenten gebruik van Startpunt Geldzaken.

In deze video zie je hoe het werkt:

En lees meer op nibud.nl.

Startpunt Geldzaken ook voor jouw gemeente? Meld je dan aan voor een bijeenkomst over Startpunt Geldzaken.

  • 14 september in Terneuzen, middag
  • 29 september in Utrecht, middag
  • 8 oktober in Utrecht, middag.

Extra geld voor arme gezinnen

Traditiegetrouw liggen de plannen van het kabinet voor 2017 ruim voor Prinsjesdag al op straat. In de stukken is te lezen dat het kabinet €100 miljoen uittrekt voor kinderen in gezinnen met een laag inkomen. Het geld is bedoeld voor zwemles, schoolreisjes, sportspullen, schoolspullen en kleding. Het wordt in natura uitgekeerd. Hoe de regeling precies gaat werken, en of/welke rol gemeenten daarin krijgen, is nog niet bekend.

Ook lees ik dat de zorgtoeslag en het kindgebonden budget omhoog gaan.

Ik kijk uit naar de troonrede..

Utrechtse buurtteams dé plek voor mensen met geldproblemen

utrechtVanaf heden zijn de buurtteams dé plek waar mensen met (dreigende) geldproblemen terecht kunnen, zo meldt de gemeente Utrecht. Nieuw is dat de gemeentelijke trajectbegeleiders van Werk en Inkomen voortaan een aantal uren per week op de locatie van het buurtteam aanwezig zijn. Zij bieden vanuit de buurtteams laagdrempelig, dichtbij en in de eigen buurt hulp aan mensen met hulpvragen rond (dreigende) schulden. 70% van de hulpvragen is financieel van aard. De samenwerking met W&I bestaat al langer en is succesvol, zo lazen we vorig jaar al.

Life events
In het vorig jaar vastgestelde beleidsplan kondigde Utrecht aan de schuldpreventie te gaan organiseren rond life events. Op www.geldwijzer030.nl is dit geconcretiseerd.

Lees ook

Transformatieagenda armoede en schulden

In juli presenteerden Erop af! en Over Rood de Transformatieagenda armoede en schulden. Movisie heeft deze agenda gevoed met kennis over werkzame elementen bij de aanpak van armoede en schulden. Er zitten ook een paar aanbevelingen bij voor gemeenten. De agenda in een notendop:

  • Geef mensen eigenaarschap over hun eigen vraagstuk door hun empowerment en zelfregie te vergroten;
  • Draag zorg voor een inclusieve samenleving waarin niet het systeem maar de menselijke maat centraal staat;
  • Geef sociale wijkteams, burgerinitiatieven en vrijwilligers een ruim mandaat;
  • Maak schuldhulpverlening en inkomensondersteunende maatregelen toegankelijk;
  • Overheid, vertrouw op burgers en versimpel de regels;
  • Laat de incasso alleen doen door bedrijven die maatschappelijk verantwoord werken;
  • Toets leveranciers en kredietverstrekkers op hun zorgplicht zodat zij hun verantwoordelijkheid gaan nemen;
  • Overheid, bedrijven en burgers: neem je verantwoordelijkheid voor armoede en schulden serieus.

Vanochtend werd de Transformatieagenda onder de aandacht gebracht met een ‘donderslag‘ op social media. Ik ben te laat met een oproep om daaraan mee te doen, maar draag mijn steentje bij met een post op mijn blog.

Beschikking schuldhulpverlening vaak niet in orde

Uit onderzoek van de Hogeschool Utrecht / Nadja Jungmann blijkt dat 82% van de gemeenten de procedures voor toelating tot de schuldhulpverlening niet goed toepassen. 19% van de gemeenten geeft een algemene beschikking af zonder nadere invulling, 38% onderbouwt niet alle mogelijke voorzieningen in de beschikking. In de beschikking staat specifiek onderbouwd of een schuldenaar wordt toegelaten of afgewezen tot de schuldhulpverlening en hoe het traject eruit ziet. Dit is ook belangrijk als de schuldenaar bezwaar zou willen maken tegen de beschikking. ‘Een goed onderbouwde beschikking is een cruciaal instrument voor een goed georganiseerde toegang tot de schuldhulpverlening bij gemeenten,’ aldus Jungmann.

Hoe moet het dan wel? Vraag advies bij bijvoorbeeld Stimulansz of Schulinck/Kluwer. Zij hebben ook modelbeschikkingen. Het is de kunst om een goede balans te vinden tussen volledig dichttimmeren van een beschikking (dan heb je geen flexibiliteit meer) en de beschikking vaag en algemeen formuleren (dan weet niemand waar ‘ie aan toe is, en kan er geen bezwaar worden gemaakt).

 

Gemeente als schuldeiser

handreikingDe handreiking ‘Behoorlijke en effectieve invordering van geldschulden‘ van het Ministerie van BZK geeft aanbevelingen voor de manier waarop gemeenten en andere overheden het proces van invorderen van geldschulden het beste kunnen inrichten. De handreiking is bedoeld voor gemeenten, provincies, waterschappen en uitvoeringsinstanties. In het bijzonder voor de afdelingen die uitkeringen of subsidies verstrekken, belastingen innen, belast zijn met bestuurlijke handhaving of bestuurlijke sancties opleggen. Dus stuur deze handreiking door naar je collega’s van die afdelingen!

Dit schema vat het invorderingsproces samen:

schema

Zelden zo rijk

aaa

Het was de afgelopen tijd wat stil op dit blog. Ik leidde zes weken met mijn gezin een teruggetrokken bestaan in de Amerikaanse wildernis. Zonder WiFi, zonder douche. Wassen in de rivier. WC een gat in de grond. Supermarkt een halve dag rijden. Wat nou armoede; ik heb me zelden zo rijk gevoeld!

Nu weer over tot de orde van de dag. Werkze allemaal!

IMG_9104

Wetsvoorstel beslagvrije voet

Deze week is het wetsvoorstel beslagvrije voet ter consultatie gepubliceerd op overheid.nl.

Eind vorig jaar kondigde Klijnsma aan dat ‘het streven is de beslagvrije voet zo veel mogelijk door een vast bedrag per leefsituatie vorm te gegeven. Bij de vaststelling van dit vaste bedrag wordt aansluiting gezocht bij de uitkomsten van het huidige systeem. Uitgangspunt is daarmee dat de hoogte van de beslagvrije voet grosso modo gelijk blijft. Er kan echter niet uitgesloten worden dat er individuele verschillen zullen zijn met het huidige systeem.’

In een Kamerdebat meldde Klijnsma deze week dat zij haar ‘stinkende best’ doet om de nieuwe beslagvrije voet op 1 januari 2017 in te voeren.

Wil je meedenken over de nieuwe beslagvrije voet? Doe dat via schuldinfo op LinkedIn.

DUO gaat soepeler om met studieschuld

Een student met problematische schulden krijgt moeilijk toegang tot schuldhulpverlening, omdat hij geen inkomen heeft. Bij wet is namelijk uitgesloten dat er beslag kan worden gelegd op studiefinanciering, zodat de student het volledige bedrag aan studiefinanciering kan benutten voor zijn studie. Soms is DUO naast verstrekker van studiefinanciering ook schuldeiser. Dit betreft dan direct opeisbare studieschulden, zoals lesgeldschulden, vorderingen voor onterecht bezit van het studentenreisproduct en betalingsachterstanden. Een normale studieschuld vormt in beginsel geen probleem, omdat er tijdens de studie geen terugbetaalverplichting bestaat. Als DUO een dergelijke dubbelrol heeft, dient er een evenwicht gevonden te worden tussen de noodzaak om studenten te houden aan hun terugbetaalverplichting en een sociaal beleid voor deze specifieke groep, namelijk studerende jongeren met problematische schulden.

Staatssecretaris Klijnsma schrijft op pagina 4 van haar brief aan de Tweede Kamer (d.d. 1 juli 2016) dat DUO voor de duur van het schuldhulpverleningstraject doch minimaal voor de duur van de studie uitstel van betaling gaat geven voor bepaalde onderwijsgerelateerde schulden wanneer dit naar oordeel van de (gemeentelijke) schuldhulpverlener noodzakelijk is om tot een minnelijke schuldregeling te komen. Dit betekent dat een mogelijke belemmering voor een schuldenregeling wordt weggenomen en deze DUO-schulden niet meelopen in een eventuele schuldregeling. Met een dergelijke incassopauze kan de student in een stabiele financiële situatie zijn opleiding voltooien. In bijzondere situaties is er soms meer nodig, bijvoorbeeld in het geval van zwerfjongeren. Wanneer er naar het oordeel van de (gemeentelijke) schuldhulpverlener en DUO sprake is van een bijzonder schrijnend geval waarbij enkel een algehele schone lei uitkomst biedt, kan DUO onderwijsgerelateerde schulden (deels) kwijtschelden, net zoals met andere schulden kan gebeuren in een schuldsaneringstraject.

 

Kosten beschermingsbewind stijgen, wel minder aanvragen; Klijnsma biedt gemeenten geen compensatie

Klijnsma heeft onderzoek laten doen naar de ontwikkelingen van zowel de kosten als het aantal onderbewindgestelden.

Uit het onderzoek  komt ten eerste naar voren dat sprake is van een aanmerkelijke stijging van het aantal mensen voor wie gemeenten bijdragen in de kosten van bewind in de periode 2013-2015 (32% per jaar). Een nog grotere stijging is waargenomen in de kosten die gemeenten maken voor bewind: de gemeentelijke bijdragen uit bijzondere bijstand namen in diezelfde periode toe met 44% per jaar. In totaal heeft de stijging van het aantal mensen dat beroep doet op de bijzondere bijstand in combinatie met de extra stijging in de kosten voor de periode 2013 tot en met 2015 extra gemeentelijke uitgaven van € 60 miljoen tot gevolg gehad (van € 55 miljoen in 2013 naar € 115 miljoen in 2015).

Een tweede bevinding is dat de ontwikkeling van zowel het aantal onderbewindgestelden dat beroep doet op bijzondere bijstand, als de totale gemeentelijke uitgaven voor bewind grote verschillen kent tussen gemeenten. Zo is indien de totale kosten van de gemeente worden afgezet tegen het aantal bijstandsgerechtigden van de desbetreffende gemeente in 26% van alle gemeenten sprake van kosten lager dan €200,00 per bijstandsgerechtigde, terwijl in 28% van alle gevallen sprake is van kosten hoger dan €400,00 per bijstandsgerechtigde. Daarbij kan dit verschil zelfs spelen tussen buurgemeenten of in ieder geval gemeenten binnen dezelfde regio.

Toch lijkt er ook een trendbreuk zichtbaar in 2015: het aantal aanvragen voor beschermingsbewind is voor het eerst gedaald en dit heeft een weerslag gevonden in een afvlakkende stijging van het aantal personen dat beroep deed op de bijzondere bijstand voor kosten bewind in dat jaar. Mogelijk ligt een deel van de verklaring voor deze trendbreuk in het feit dat steeds meer gemeenten werken aan de ontwikkeling van een alternatief aanbod. In het onderzoek geeft de helft (51%) van de gemeenten aan een alternatief op het vlak van beschermingsbewind aan te bieden en bijna altijd ook beschikbaar te hebben. Het overgrote merendeel van de gemeenten blijkt pas sinds kort met alternatieven voor bewind te werken. Ook een goede integrale aanpak lijkt zijn vertaling te vinden in een beperkter beroep op bewind. Lees hiervoor ook het Onderzoek Alternatieven voor bewind.

Voornemens Klijnsma

De inzet van Klijnsma voor de nabije toekomst is erop gericht gemeenten verder te faciliteren bij het vormgeven van de integrale aanpak. Klijnsma ziet daarin verschillende sporen:

  1. Belangrijk is dat organisaties die het eerst in contact komen met financieel beperkt zelfredzame personen die signalen herkennen en zo nodig doorverwijzen;
  2. Gemeenten bezien welke ondersteuning de betrokkene behoeft;
  3. Gemeenten beschikken over een voldoende gedifferentieerd instrumentarium om passende ondersteuning te kunnen bieden.
  4. Bewindvoerders en gemeenten in gesprek gaan over de instroom in en uitstroom uit bewind, alsmede de vervlechting van elkaars dienstverlening.

Lees een toelichting op deze sporenop pagina 3 van haar brief aan de Tweede Kamer d.d. 1 juli 2016.

Divosa ziet liefst dat Klijnsma gemeenten (ook) financieel compenseert voor de hoge kosten van beschermingsbewind.

 

Tegemoetkoming voor mbo’ers uit gezinnen met laag inkomen

Minister Bussemaker maakt €5 miljoen vrij om ouders met een laag inkomen en minderjarige kinderen op het mbo tegemoet te komen in de schoolkosten. Ze komt in het najaar met een structurele oplossing.

In het regeerakkoord werd bepaald dat de tegemoetkoming in de schoolkosten (WTOS) moest opgaan in het kindgebonden budget. Hierdoor krijgen veel meer huishoudens met een laag inkomen een compensatie. Los van deze overgang zijn de bedragen in het kindgebonden budget bovendien verhoogd. Desondanks heeft de wijziging van de regeling tot onbedoeld gevolg gehad dat sommige groepen erop achteruit gingen. Daarom zijn de afgelopen jaren gemeenten en fondsen in het gat gesprongen.

Afgelopen najaar concludeerde Bussemaker nog dat compensatie niet nodig was.

7,5 miljoen extra voor schuldhulpverlening

Jetta Klijnsma trekt de komende drie jaar 7,5 miljoen euro extra uit voor schuldhulpverlening. De staatssecretaris past wetgeving aan waar dat nodig is, wil de professionaliteit en de registratie in de schuldhulp verbeteren en laat de inspectie onderzoek doen naar de toegankelijkheid. Zodat mensen die er zelf niet in slagen hun problematische schulden op te lossen, vaker op een passende manier kunnen worden geholpen.

Klijnsma schrijft dit naar aanleiding van de evaluatie van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Gisteren verscheen het evaluatierapport. De evaluatie laat zien dat veel is verbeterd. Gemeenten shvpakken problemen meer integraal aan, bieden steeds meer soorten van schuldhulpverlening en hebben meer aandacht voor het voorkomen en op tijd in beeld krijgen van problematische schulden.

Maar Klijnsma vindt ook uit de evaluatie blijken dat er verbeterpunten zijn. Daarom koppelt zij actie aan de uitkomsten, na intensief overleg met onder meer VNG, Divosa, NVVK, Sociaal Werk Nederland en cliëntenraad LCR. Die organisaties wijzen er op hoe belangrijk het is dat mensen niet zondermeer worden geweigerd bij de schuldhulpverlening. Ze wijzen op het belang van de beslagvrije voet en van een goede afstemming tussen schuldeisers. Deze aanbevelingen en de knelpunten die de Ombudsman heeft verzameld gebruikt Klijnsma voor haar actieplan. “Mensen mogen zich niet in de steek gelaten voelen. Daarom wil ik samen met heel veel betrokken partners de schuldhulpverlening toegankelijker, transparanter en professioneler maken. Daar trek ik 7,5 miljoen euro voor uit.”

De 7,5 miljoen wordt besteed aan:

1. Professionaleringsimpuls:

  • VNG, NVVK, Divosa en Sociaal Werk Nederland onderzoeken in samenwerking met LCR en met SZW en Nibud als partners de invulling van een ondersteuningsprogramma voor schuldhulpverlening in het brede sociaal domein. Dit programma richt zich op raadsleden, wethouders, beleidsmedewerkers, medewerkers in de uitvoering alsmede op cliëntenraden.
  • Deze partijen zetten ook in op professionalisering door het actualiseren van de handreiking over schuldenproblematiek ten behoeve van de wijkteams en het organiseren van leercirkels en bijeenkomsten in de arbeidsmarktregio’s.
  • Het ontwikkelen van een handreiking over de toepassing van de Algemene wet bestuursrecht in de Wgs. De handreiking zal niet alleen voor gemeenten, maar ook voor andere partijen, zoals lokale cliëntenraden, handvatten bieden om de rechtszekerheid beter te kunnen waarborgen.

2. Toegang tot gemeentelijk schuldhulpverlening

  • Om beter inzicht te krijgen in de toegankelijkheid van schuldhulpverlening start Inspectie SZW in 2016 een onderzoek waarin wordt nagegaan hoe gemeenten hier in de praktijk uitvoering aan geven.
  • Het ministerie van SZW bereidt tegelijkertijd een mogelijke aanscherping van de Wgs voor om geconstateerde blokkades betreffende de toegang tot weg te nemen. Mocht het onderzoek daartoe aanleiding geven, dan kan dat wetsvoorstel snel worden ingediend.

3. Innovatieve aanpakken

  • Gemeenten ondersteunen bij het terugdringen van problematische schulden, door via onderzoek de kennis over de effectiviteit van methoden/interventies in de schuldenaanpak te vergroten, via het al lopende meerjarige kennisprogramma “Vakkundig aan het werk”. Één van de programmalijnen waarbinnen onderzoeksubsidie kan worden aangevraagd is schuldhulpverlening en armoedebestrijding.
  • Nieuwe projecten en aanpakken van gemeenten stimuleren en bijdragen aan het verspreiden van kennis, maar ook gezamenlijk met gemeenten en partijen zoeken naar passende dienstverlening voor (nieuwe) doelgroepen.
  • Voortzetting van de subsidieregeling ter stimulering van activiteiten die een duurzame bijdrage leveren aan het tegengaan van armoede- en schuldenproblematiek in 2016 en 2017.

4. Meten is weten: registratie en de beschikbaarheid van gegevens binnen de gemeentelijke schuldhulpverlening

  • Verbeteren monitoring en benchmarking

5. Aanpassen van (aanpalende) wet- en regelgeving ten behoeve van een effectievere schuldhulpverlening

  • Breed wettelijk moratorium. Internetconsultatie loopt.
  • Besluit gegevensuitwisseling schuldhulpverlening. De VNG, Divosa en de NVVK werken uit waar en met welk doel in het proces van schuldhulpverlening welke gegevens noodzakelijk zijn. Op basis daarvan wordt bekeken wat de volgende stap is om tot een besluit te komen.
  • Per 1-7-2016 treedt het wetsvoorstel Wanbetalers in de zorg in werking. Belangrijke onderdelen van dit wetsvoorstel zijn: (a) verlaging bestuursrechtelijke premie, (b) de mogelijkheid dat een wanbetaler zonder tussenkomst van een schuldhulpverlener uit de wanbetalersregeling kan stromen als er een betalingsregeling wordt getroffen met de zorgverzekeraar en (c) de onderliggende lagere regelgeving om bijstandsgerechtigden onder bepaalde voorwaarden te laten uitstromen is in voorbereiding.

Voorlopig geen uitbreiding private schuldbemiddeling
Op de laatste pagina van de kabinetsreactie lees ik over het Vrijstellingsbesluit schuldbemiddelaars:

Wij maken van de gelegenheid gebruik hier stil te staan bij het Vrijstellingsbesluit schuldbemiddelaars. Schuldbemiddeling tegen betaling mag thans alleen worden aangeboden door gemeenten, gemeentelijke kredietbanken en bepaalde gereguleerde beroepen zoals advocaten en notarissen. Overige private partijen is het slechts toegestaan om schuldbemiddeling te verrichten indien daarvoor geen vergoeding wordt gevraagd. Het bij uw Kamer voorgehangen Vrijstellingsbesluit maakt het mogelijk dat ook deze partijen schuldbemiddeling tegen betaling mogen aanbieden. Hierdoor zouden de mogelijkheden om (problematische) schulden op te lossen voor mensen worden vergroot. Dat zou er bijvoorbeeld aan kunnen bijdragen dat de doorlooptijden van de schuldhulpverlening worden verkort. Mensen moeten dan wel kunnen rekenen op kwalitatief goede dienstverlening. Hiervoor zijn in het eerder bij uw Kamer voorgehangen Vrijstellingsbesluit schuldbemiddelaars diverse maatregelen voorgesteld. Uw vragen naar aanleiding van het voorgehangen besluit plus de nu voorliggende evaluatie geven het belang van een sterke invulling van de gemeentelijke regierol aan. De evaluatie laat bovendien zien dat de gewenste kwaliteitsbodem in de gemeentelijke schuldhulpverlening mede door alle ontwikkelingen in het sociale domein, nog niet volledig is gelegd. Het kabinet heeft hierom besloten het Vrijstellingsbesluit schuldbemiddelaars verder in procedure te brengen wanneer de kwaliteit van de gemeentelijke schuldhulpverlening dusdanig is dat gemeenten hun regierol waar kunnen maken. Het kabinet onderzoekt wanneer dat het geval is. Daarnaast zal het kabinet er bij gemeenten die daar aan toe zijn op aandringen meer gebruik te maken van de mogelijkheden die zij thans al hebben om gebruik te maken van private schuldbemiddeling.

Lees ook:

 

Nexit?

Rusholme

77 Heald Place, Rusholme, Manchester

Gareth Jones, een Britse vriend van mij, uit Wales om precies te zijn, schreef onderstaand stuk op zijn Facebook pagina. Hij beschrijft mooi wat er aan de hand is in Groot-Brittannië. De stem voor een Brexit was een protest stem. Wie in Groot-Brittanië is geweest, weet dat de verschillen tussen rijk en arm groter zijn dan in Nederland. Het niveau van de individuele sociale voorzieningen is lager. Daarnaast wordt er weinig gedaan aan bijvoorbeeld stadsvernieuwing en collectieve sociale voorzieningen. Als student woonde ik in Rusholme, toen al een achterstandswijk in Manchester. Met kapotte wegen, onkruid, kapot straatmeubilair, graffiti overal en gesloten gordijnen. Huizen zijn nauwelijks geïsoleerd. En iedereen heeft een alarm op zijn voorgevel geïnstalleerd. En tralies voor de ramen. Ruim twintig jaar na dato was ik afgelopen zomer weer in Manchester. En er was al die tijd niets gebeurd! Werkelijk niets. Ik snap dat je je dan in de steek gelaten voelt, en dat je dan een protest stem uitbrengt. De vraag of een Brexit de oplossing is voor de sociale problemen, is dan even niet aan de orde. Mooie les voor Nederland en de rest van Europa: laat de kloof tussen arm en rijk niet te groot worden!

Another lost nights sleep because of post-Brexit anxiety so I thought I’d jot down my thoughts on a visit to the “Leave” heartland.

I have just spent an evening in Blaenau Gwent at a school rugby club reunion. I have to admit I felt great trepidation as a “Remainer” after this week’s events to be going into “the belly of the beast” as it were with this region being one of the staunchest “Leave” voting areas in the UK.

I needn’t have worried of course as I was welcomed with open arms and great affection by my old school friends and teachers.

What was a poor area even when I was growing up is in a slow seemingly-inexorable decline. The mines and related heavy industry have gone to be replaced by little else. It’s hard not to appear patronising or cliched but the poverty is palpable. A town that once had enough venues for a pub-crawl long enough to ruin the must enthusiastic of drinkers is left with one pub that I’m told is “like a zoo every Monday” with near-naked drinkers in a weekly “Monday Club” competition for alcoholic oblivion.

The Pen-y-Waun, the British Legion (that my Grancha, a proud Labour councillor, friend of Nye Bevan, miner, steel-worker and veteran of WW2, strove to get built and that my Nana worked in daily as a cleaning lady), the Ex-Servicemen’s Club, Working Men’s Club, Democratic Club, Conservative Club – all long gone, demolished never to be replaced. Victims of the long, slow post-industrial decline of the region.

Before arriving I was asked by my wife not to talk politics nor to mention the referendum as feelings would be high, we were in the minority and in these parts arguments begun indoors are often settled outside in the old-fashioned style. But of course after a few beers, conversation went to that topic and what I heard was sad and distressing.

I heard from a man with two autistic children at his wits end at having to drive them weekly to Birmingham for treatment because there’s nothing closer. He voted Brexit for the NHS dividend that has now been repudiated.

Another friend retires next week but is worried now after the market “adjustment” this week that his pension will not be enough and he may need to delay retirement for several years. This was met with bafflement from others – “why will the falling pound and the drop in share values affect your pension?”. When I explained the basic economics behind it I was told in all earnestness that I should “run as MP as no-one had explained it to them before”.

Time and again I was told a leave vote had been nothing to do with Europe but had been a protest vote against the Tory government’s austerity program. Time and again I was told that they thought nothing would happen as their votes never count for anything. Sadly, time and again I was told how much they now regretted the vote and wished for a do-over.

No-one I spoke to expressed a desire to leave Europe nor had any knowledge of any trade agreements that might be broken or indeed need to be built post-Brexit. No-one I spoke with understood that countries we might model our post-brexit economy on such as Norway and Switzerland also have to implement European legislation and enforce free-movement of people in order to allow trade with Europe.

One father and son were split a-logically on “remain and leave” lines. The dad explained “My boy thought a leave vote would lose but would shake up the establishment. I told him he’s playing with fire. He regrets it now of course”.

No-one I spoke to was aware that the millions of Euros in European funding the area has received would now be forfeit.

Frankly the lack of knowledge of what they had put at stake was staggering.

Time and again the story I heard was that they wanted to give the government a black-eye and that they hadn’t really understood the consequences of what they were voting for.

My oldest friends have (once again) been sold a fake bill of goods by an establishment-elite rich enough to shrug of any economic effects of the referendum result. They have been sold a fake revolution by a raggle-taggle band of right-wingers and an un-scrupulous press. It would be glib to say I fear a revolution in the coming months or years when they realise that what they were sold will not materialise.

I do not.

These people are poorly-educated, desperately ill-prepared for this globalised economy, leaderless, disorganised, disparate, disparaged by the Tory movement as scroungers and union-rabble, abandoned by the Labour and union movements because they have no labour to speak of and therefore no one to represent their collective views and interests.

Instead I fear for their future.

They have struck out to give the political-classes a bloody nose but in doing so have mortally wounded themselves.

I see no remedy in a second referendum nor in parliament voting down the original result. The mighty democracy has spoken. The blunt referendum hammer has nailed the complex euro-issue forever.

Cameron’s establishment elite is dead – long-live Boris’ new establishment elite.

As I have been told many times in the last few days, we have made our bed and we now must lie in it.

But those who have most to lose have again been abandoned and sold down the river. The country is a vastly poorer place for it

 

UK4 UK3 UK5 UK2   UK6 UK

Blokje onderzoek

Ik kom er niet aan toe om over alle onderzoeken uitgebreid te rapporteren op mijn blog. Daarom hier een korte samenvatting van onderzoeken die de afgelopen weken werden gepresenteerd:

  • De gemiddelde schuld van een zzp’er met financiële problemen is €135.000, blijkt uit cijfers die BNR heeft opgevraagd. De cijfers zijn volgens mij afkomstig van de NVVK, maar ik kon ze zelf niet vinden in het Jaarverslag 2015 van de NVVK.
  • Mensen met lage inkomens lopen vaak meer dan € 1.000 per jaar mis doordat ze toeslagen niet aanvragen. Volgens het VARA-programma Kassa vraagt 1 op de 7 huishoudens toeslagen waar ze recht op hebben niet aan. Ze lopen daardoor gemiddeld €1.330 mis.
  • Sinds 2014 ben ik in N-Brabant betrokken bij de inkoop van jeugdzorg. Daarom lees ik met extra interesse het CPB-rapport met de conclusie: ‘Jongeren met een achtergrond in de jeugdzorg, doen na hun achttiende een groot beroep op de Wajong, bijstand en de zorg’. Voor het gemak ga ik er maar van uit, dat ook het beroep op bijzondere bijstand en schuldhulp relatief groot is.
  • Hoe langer mensen in de bijstand zitten, hoe meer zij vinden dat ze niet meer kunnen werken. De oorzaak hiervan schuilt o.a. in de vruchteloze sollicitatiepogingen en het effect van niet-werken op de gezondheid. Bron: Divosa/CBS.
  • Opgroeien in ermbarmelijke omstandigheden kan je genen veranderen en verhoogt het risico op depressies en een drugs- of alcoholverslaving. Dat blijkt uit een studie die gepubliceerd is in het wetenschappelijke vakblad Molecular Psychiatry.
  • Armoede veroorzaakt fysieke pijn. Gepubliceerd in Psychological Science.
  • Een groeiende groep mbo-leerlingen kan de schoolkosten niet betalen, nu hun ouders hiervoor sinds dit schooljaar minder geld krijgen van het Rijk. Zij zijn er maximaal ruim €550 op achteruit gegaan (Volkskrant). Lees ook op mijn blog: Bussemaker: Kindgebonden Budget compenseert afschaffing Wtos afdoende.
  • Meer dan helft mantelzorgers heeft financieel probleem (Mezzo).

Creatief met bijstand en schulden

Tijdens het Divosa voorjaarscongres verzorgde ik samen met Ed Farla (Kredietbank W-Brabant) een workshop over maatwerk in bijstand- en schuldhulpverlening. Bekijk onze presentatie. We zochten de juridische grenzen op en bespraken de Bredase praktijk. Onze workshop viel perfect samen met de lancering van de ‘Omgekeerde Toets’ door Stimulansz. Bij een aanvraag voor bijvoorbeeld inkomensondersteuning of schuldhulp begin je niet – zoals gangbaar – bij het juridisch toetsen op basis van de wet(ten). Nee, je kijkt eerst naar het beoogde effect. De omgekeerde toets bestaat uit vier stappen:

  1. Welk effect wil de klant bereiken?
  2. Valt dit effect onder de grondwaarden van de wet?
  3. Is het besluit ethisch te verantwoorden?
  4. Hoe past dit binnen de randvoorwaarden (juridische toets)?

Lees meer op deomgekeerdetoets.nl en bekijk het filmpje:

Dus wil je meer maatwerk in de uitvoering (zoals Breda) en wil je dat onderbouwen met een stevig (juridisch) verhaal, ga dan even bij Stimulansz te rade.

Tweede Kamer neemt wijzigingsvoorstel Fraudewet aan

De Tweede Kamer heeft 31 mei 2016 het wetsvoorstel Wijziging Fraudewet aangenomen. Of preciezer gezegd: het wetsvoorstel met een aanpassing van de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving als ook aanpassingen van de socialezekerheidswetten op het punt van de regeling van de bestuurlijke boete. De verandering betekent dat UWV, SVB en gemeenten de hoogte van de boete voor mensen met een uitkering voortaan afstemmen op de ernst van de overtreding, de mate waarin deze verwijtbaar is en de omstandigheden van betrokkene.
De Tweede kamer heeft ook nog twee amendementen aangenomen:

  1. Een amendement waarin geregeld wordt dat in het geval van een bestuurlijke boete onder voorwaarden meegewerkt kan worden aan een schuldregeling.
  2. Een amendement dat regelt dat te allen tijde rekening moet worden gehouden met de beslagvrije voet.

Het wetsvoorstel Wijziging Fraudewet is tot stand gekomen naar aanleiding van uitspraken van de Centrale Raad van Beroep (24 november 2014 en 11 januari 2016). Door de uitspraken moet er bij het opleggen van een boete nu al rekening worden gehouden met de draagkracht van de overtreder. Hoe dat moet, staat in de Werkwijzer Draagkracht.

Bekijk alle Kamerstukken. Nu op naar de Eerste Kamer.

Laaggeletterden veel vaker langdurig arm

Mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen blijken veel vaker langdurig arm te zijn dan niet-laaggeletterden. Dit blijkt uit onderzoek vandaag gepubliceerd door Stichting Lezen & Schrijven.

Een veel lager inkomen, twee keer zo vaak langdurig arm, drie keer zo vaak afhankelijk van een uitkering: de positie van laaggeletterden in de samenleving is substantieel slechter dan die van niet-laaggeletterden, zo toont het onderzoek aan. Een belangrijke conclusie is dat armoede en laaggeletterdheid hand in hand gaan: laaggeletterdheid is vaak een belemmering om zelfredzaam te zijn en armoede vergroot de kans op laaggeletterdheid. De achterstand van laagopgeleiden is de laatste 25 jaar gegroeid ten opzichte van hoger opgeleiden en de prognose is dat deze achterstand verder zal groeien.

Stichting Lezen & Schrijven pleit ervoor dat in de aanpak van armoede structureel naar laaggeletterdheid gekeken gaat worden en dat mensen die een laag taalniveau hebben, verwezen worden naar een cursus in de buurt.

Lees ook:

TED Talk over ‘Scarcity’

Iedereen die zich bezighoudt met armoedebeleid of schuldhulpverlening kent inmiddels het boek Schaarste; hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen van Sendhil Mullainathan & Eldar Shafir. Geen tijd om het hele boek te lezen? Kijk dan naar de inspirerend TED Talk van Eldar Shafir:

Of beter nog – maar ook iets langer – de presentatie van Sendhil Mullainathan:

Of lees de mooie samenvatting van De Correspondent.

Schulden van jongeren opkopen? Niet in Tilburg

Moet je de schulden opkopen van jongeren die zwaar in de financiële problemen zitten?Verschillende gemeenten vinden van wel. Die gemeenten starten een fonds om een gedeelte van de gemaakte schulden kwijt te schelden. In ruil hiervoor moeten jongeren de schoolbanken in of aan het werk. Lukt dat laatste niet, dan wacht ‘vrijwilligerswerk’. In Tilburg zien ze die aanpak niet zitten.

De gemeente vindt het goed dat jongeren met schulden geholpen worden, maar mist de prikkel om in de toekomst geen schulden meer aan te gaan. „Jongeren moeten er lering uit trekken en hun koopgedrag aanpassen. Anders heb je kans dat ze opnieuw vervallen in het oude gedrag en nieuwe schulden opbouwen”, aldus een woordvoerster in het Brabants Dagblad.

In Tilburg loopt sinds twee jaar de aanpak Fix Up Your Life. Bij schuldhulpverlening lopen jonge medewerkers rond die zich specifiek met de groep jongeren bezig houden. Zij volgen trainingen om vervolgens met ondersteuning van schuldhulpverlening te werken aan het oplossen van de schuldenproblematiek.

Kansfonds financiert projecten

1 op de 9 kinderen in Nederland leeft in armoede. Kansfonds (voorheen Skanfonds) zet zich de komende jaren extra in voor deze kinderen en zoekt projecten die hun kansen vergroten. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om hulp bij het opvoeden. Meer zelfvertrouwen opdoen. Durven praten over de problemen. En steun uit de buurt. Heb je een goed plan? Dien vóór 15 september 2016 een voorstel in. Lees meer over de voorwaarden en criteria op www.skanfonds.nl/armoede. En meld je gelijk aan voor een kennismakingsgesprek op 28 juni 2016 of 1 september 2016.

Tilburg neemt voorschot op uitstroomregeling uit het bestuurlijke zorgpremieregime

Nog meer goed nieuws uit Tilburg (zie vorige bericht over quiet.nl). De gemeente Tilburg heeft goede ervaringen opgedaan met een proef met wanbetalers van zorgpremies. Na een paar maanden heeft Tilburg voor 92% van de deelnemers een regeling getroffen. Met de proef loopt Tilburg voor op de uitstroomregeling uit het bestuurlijke premieregime (Zorgverzekeringswet). Die wordt naar verwachting in de tweede helft van het jaar definitief vastgesteld. Lees meer.

Geef- en- deelplatform Quiet.nl valt in de prijzen

Quiet.nl is een online community waar halen, brengen en delen centraal staan. Gisteren won het geef- en- deelplatform de gouden Dutch Interactive Award in de categorie Communities. Dit gebeurde in een overvolle Beurs van Berlage in aanwezigheid van Prins Constantijn en uit handen van Jort Quote Kelder. De initiatiefnemers noemen het ook wel de marktplaats zonder geld: een online platform waar het bedrijfsleven iets kan betekenen voor de mensen die het het hardst nodig hebben. Bedrijven kunnen eenmalig óf structureel een gift doen in de vorm van producten, diensten of donaties. Quiet.nl draait op dit moment een pilot met mensen van de Tilburgse Voedselbank. Lees meer over het initiatief.

Quiet

Gefeliciteerd!! Nu de rest van Nederland veroveren

 

NVVK jaarcijfers 2015

Zojuist gepubliceerd. Voor het eerst in jaren kan de NVVK melden dat het aantal aanmeldingen bij de schuldhulpverlening niet is gestegen. Daarmee is de schuldenproblematiek echter niet afgenomen, sterker nog, de NVVK ziet de omvang van de schulden sterk toenemen. Ook hebben mensen vaker hulp nodig om hun financiële situatie in evenwicht te brengen. Vooral ZZP’ers melden zich steeds vaker bij de schuldhulpverlening.

(klik op het plaatje voor de kerncijfers)

NVVK

Lees het persbericht en het volledige jaarverslag.

Ontwerpbesluit moratorium

Verschillende media presenteren het als iets nieuws, maar in feite staat het al sinds 2012 ter nadere uitwerking in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening: het moratorium. Via de rechter kan dan worden afgedwongen dat schuldeisers gedurende een half jaar geen incassomaatregelen nemen, zodat een schuldhulpverlener een schuldregeling kan opzetten. De nadere uitwerking van het moratorium ligt er nu. Na zeer intensief overleg met de belangenbehartigers van schuldenaren, de NVVK, gerechtsdeurwaarders, VNG en de vier grote steden, is het ontwerpbesluit vastgesteld. Gisteren ging het ontwerpbesluit in internetconsultatie, zodat ook partijen van buiten mee kunnen denken over het moratorium. De komende zes weken kunnen mensen reageren op het besluit. Begin september gaat het naar de ministerraad en vervolgens naar de Raad van State. Streefdatum voor inwerkingtreding is 1 januari 2017. Lees meer op effectieveschuldhulp.nl.

Den Haag saneert schulden van jongeren

Mooi initiatief van Den Haag. Niet de eerste. Eerder in mei ook al in het nieuws: gemeente Leiden helpt jongeren met schulden. En nog eerder: Breda gaat schulden jongeren saneren. Tijdens het Divosacongres volgende week verzorg ik samen met Breda een workshop o.a. hierover.

Schuldregeling bij deze doelgroep is lastig, omdat studiefinanciering niet als inkomen geldt. En daarnaast stellen schuldeisers meestal dat de jongere nog een heel leven voor zich heeft en dus best wat langer en meer kan aflossen. Het overnemen van een groot deel van de schulden is dan één van de weinige oplossingen. Maar dan wel met de voorwaarde dat de jongere zijn stinkende best doet om zijn schulden af te betalen, in euro’s of in natura.

Aandachtspunt bij deze initiatieven is wel dat sommige gemeenten ervoor kiezen om de aflostermijn op te rekken naar soms wel 15 jaar. Dat is fors meer dan gebruikelijk, dus dat moet je weloverwogen doen. En dat is vooral ook een bestuurlijke keuze.

Minder gijzelingen, meer schuld- en beschermingsbewind

In het Jaarverslag Rechtspraak 2015 lees ik, dat het aantal Mulderzaken (lichte verkeersovertredingen en onverzekerd rijden) en gijzelingen (in gevangenis voor niet-betalen boete of strafbeschikking) in 2015 is gehalveerd ten opzichte van voorgaande jaren. Van 200.000 naar 100.000 zaken. (Lees ook: kwijtschelding verkeersboetes na afronding minnelijk traject).

Het aantal schuld- en beschermingsbewindzaken is toegenomen van 260.000 naar 295.000. (Lees ook: kosten beschermingsbewind rijzen de pan uit).

Delta Lloyd Foundation voorkomt schulden

Deze week had ik mijn eerste bestuursvergadering als bestuurslid van de Delta Lloyd Foundation (DLF). De DLF levert sinds haar oprichting in 2008 een bijdrage aan projecten op het gebied van schuldpreventie, overzicht in persoonlijke financiën en financiële educatie. Met als doel de structurele financiële zelfredzaamheid van kwetsbare groepen in onze samenleving te versterken. Daarnaast heeft de DLF een voortrekkersrol in het uitbreiden van de schuldeiserscoalitie. Daarin onderzoeken schuldeisers samen hoe zij betalingsachterstanden kunnen voorkomen en oplossen en hoe ze betaalgedrag van klanten kunnen stimuleren. Mooie doelstellingen en projecten waaraan ik graag mijn bijdrage lever!

Lees het Jaaroverzicht 2015 en bekijk het filmpje:

Ombudsman over schuldhulpverlening: niet-zelfredzamen vallen buiten de boot

De overheid gaat onterecht teveel uit van de zelfredzaamheid van burgers bij de gemeentelijke schuldhulpverlening. Minder zelfredzamen lopen tegen drempels op voor- en tijdens het schuldhulpverleningstraject en vallen buiten de boot. Dit concludeert de Nationale ombudsman in zijn rapport ‘Burgerperspectief op schuldhulpverlening’. Onvoldoende zelfredzaamheid is juist vaak één van de redenen waarom mensen in grote financiële problemen terechtkomen. Lees alles op nationaleombudsman.nl.ombudsman

Klijnsma zegt dat ze de bevindingen van de ombudsman zal meenemen in de beoordeling van de schuldhulpverlening door gemeenten. Lees ook de reactie van VNG, MOgroep, Divosa en NVVK (is grotendeels herhaling van wat zij in april al in een pamflet meldden).

Aantal arme gezinnen blijft stijgen

In 2014 leefden 421.000 kinderen in een gezin met een laag inkomen, meldt het CBS. Ze moeten van zo weinig geld rondkomen, dat bijvoorbeeld nieuwe kleren, op vakantie gaan, sport en muziekles voor hen niet vanzelfsprekend zijn. Dit komt neer op 12% van de kinderen. Van hen waren er 131.000 die al vier jaar of langer in zo’n situatie zaten. Het aantal kinderen met risico op armoede was in 2014 even groot als tien jaar geleden. Tussen 2005 en 2010 was sprake van een daling. Daarna is het aantal kinderen met risico op armoede tijdens de economische crisis gestegen.

CBS4

Bekijk hoe het staat met kinderen in armoede in mijn gemeente.

Digitale hulp voor berekenen beslagvrije voet

Sinds vorige week is er www.uwbeslagvrijevoet.nl. Hier kunnen mensen berekenen op welk deel van hun inkomen geen beslag mag worden belegd. De berekening is nu nog heel ingewikkeld. In 2017 komt er een eenvoudigere berekening.

In deze video wordt de (huidige) beslagvrije voet op een eenvoudige manier uitgelegd:

Er waren al websites waar je de beslagvrije voet kunt berekenen, maar die waren vooral gericht op professionals:

Toezeggingen Klijnsma tijdens Kamerdebat armoede en schulden

Vorige week het Algemeen Overleg over armoede en schulden gemist? Ik ook. Het officiële verslag is er nog niet, maar gelukkig heeft Federatie Opvang een samenvatting gemaakt. Ik vat het nog wat verder samen en noem vooral de toezeggingen van staatssecretaris Klijnsma:

  • tweedekamerKlijnsma wil het moratorium invoeren op 1 januari 2017, maar de Kamer wil eerder. Het AmvB ten behoeve van het moratorium wordt in mei ter consultatie aangeboden en gaat daarna naar de Raad van State en wordt in september naar de Kamer gestuurd. Kijk op nu.nl en lees op dit blog andere artikelen in de rubriek moratorium.
  • Klijnsma stuurt de evaluatie van de wet gemeentelijke schuldhulpverlening voor 1 juli naar de Tweede Kamer. De Kamer wil dat het nog voor het zomerreces besproken kan worden.
  • Het streven is dat de vereenvoudigde beslagvrije voet per 1 januari 2017 wordt ingevoerd. Dat is een half jaar eerder dan onlangs werd beoogd.
  • Vóór 1 juli gaat er een uitgebreide brief naar de Kamer met o.a. een tijdpad en concrete uitwerking van de rijksincassovisie. De voorgestelde verbeteringen vanuit het aangeboden pamflet worden hierin meegenomen.
  • Er wordt een verzamelbrief gestuurd richting de gemeenten waarin aandacht wordt gevraagd voor de problematiek van de groep ouderen. Ik hoorde vandaag dat 40% van de ouderen volgens eigen zeggen niet kan rondkomen van zijn pensioen. Tegelijkertijd melden onderzoekers als jaren dat de armoede onder pensioengerechtigden (veel) lager is dan gemiddeld.
  • Klijnsma gaat onderzoek doen naar de positie van schuldhulpverleners en de mogelijkheid om de schuldhulpverleners doorzettingsbevoegdheid te geven ten opzichte van overheidsschuldeisers. De uitkomsten worden vermeld in de brief van 1 juli 2016.
  • Klijnsma gaat in overleg met de minister van OCW over de problematiek van jongeren met schulden die daardoor niet kunnen studeren.
  • Tenslotte gaat Klijnsma na wat de stand van zaken is met betrekking tot een eerdere poging om te komen tot één rijksincassobureau. Ook over deze uitkomsten informeert ze de Kamer.

Ruim 4.600 huisuitzettingen door huurachterstand – wat te doen?

Woningcorporaties zagen zich in 2015 genoodzaakt tot huisuitzetting van 5.500 huishoudens. Dat is 6% minder dan in 2014. En in 2014 was er ook al een daling van 15%. In 84,2% is huisuitzetting het gevolg van een huurachterstand. Dit blijkt uit de Corporatiemonitor Schulden & Huisuitzetting van Aedes. Woningcorporaties, gemeenten en hulpverleners doen er – ook na een vonnis – nog veel aan om huisuitzetting te voorkomen. Uit de cijfers blijkt dat die inspanningen vaak iets opleveren. Na een gerechtelijk vonnis bij huurachterstand konden woningcorporaties in 75% van de gevallen alsnog huisuitzetting voorkomen.

Aedes

Corporaties troffen met 49.800 zittende huurders een betalingsregeling.

Overigens, deze week meldde BKR dat ook het aantal mensen met een betalingsprobleem op hun hypotheek blijft afnemen.

Gisteren meldde het Planbureau voor de leefomgeving dat een half miljoen huurders – vooral ‘absolute minima’- moeite heeft met rondkomen. In 2015 gold dat voor 18% van alle huurders, tegenover 13% in 2012. Aedes constateert dat schulden bij bijvoorbeeld de Belastingdienst en CJIB ertoe leiden dat mensen geen geld overhouden voor de huur.

Woningwet
Daarnaast speelt natuurlijk dat de huur vaak te hoog is. In de nieuwe Woningwet, die sinds juli 2015 van kracht is, zijn rollen van en verhouding tussen woningcorporaties en gemeenten gewijzigd. Corporaties moeten zich richten op hun kerntaak: huisvesten van mensen met een laag inkomen. Gemeenten moeten via hun woonbeleid sturing geven aan het beleid van corporaties. Corporaties moeten minimaal 80% van hun vrijgekomen sociale huurwoningen toewijzen aan huishoudens met een inkomen tot € 35.739,00 (prijspeil 2016). Maximaal 10% kan naar huishoudens met een inkomen tot € 39.874,00. De resterende 10% mogen corporaties vrij toewijzen. Daarbij moeten zij rekening houden met voorrangsregels voor mensen met woonurgentie en doelgroepen uit de gemeentelijke huisvestingsverordening. Lees meer in de handige factsheet van Tympaan. Eind vorig jaar bleek al dat de aanpak van scheefwonen faalt. En vorige week publiceerde het CBS cijfers waaruit opnieuw blijkt, dat steeds meer huurders (18%) in te dure woningen wonen. In Binnenlands Bestuur is te lezen dat het tekort aan sociale huurwoningen in sommige regio’s het gevolg is van geldnood bij woningcorporaties.

Wat te doen
Een paar voorbeelden:

Pamflet MOgroep, VNG, Divosa en NVVK naar Tweede Kamer

Vanmiddag boden de MOgroep, VNG, Divosa en de NVVK de Tweede Kamer een pamflet aan met een aantal vergaande concrete maatregelen om armoede en schulden wel beter te voorkomen, signaleren en beperken (hyperlinks naar achtergrondinfo zijn van mijzelf):

Preventie en vroegsignalering

  • Financiële educatie in het onderwijscurriculum, zodat de financiële weerbaarheid onder jongeren wordt vergroot.

De overheid als schuldeiser

  • Opheffen preferenties en andere bijzondere incassobevoegdheden van overheden en andere publieke instellingen. (Rijksincassovisie gaat hierin niet ver genoeg)
  • Correct toepassen en vereenvoudigen van de beslagvrije voet.
  • Afschaffen bronheffing en de mogelijkheid bieden voor een aanvullende ziektekostenverzekering tijdens minnelijk traject schuldhulpverlening.
  • Wegnemen wettelijke belemmeringen voor saneren van vorderingen, bijv. CJIB-boetes en fraudevorderingen bij uitkeringen.

De overheid als systeemverantwoordelijke

  • Wettelijk breed moratorium invoeren.
  • Brede toegang organiseren tot het beslagregister voor de reguliere incasso en de schuldhulpverleners op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.
  • Eén moment van betaling regelen voor diverse uitkeringen, teruggaaf inkomstenbelasting, toeslagen en vakantiegelden.
  • Vereenvoudig het systeem van inkomensvoorzieningen en toeslagen zodat kwetsbare groepen hun weg kunnen vinden en zorg voor een bestaansminimum.

Budget armoede- en schuldenbeleid

  • Een budget voor beschermingsbewind vanuit het Rijk en de wettelijke mogelijkheid voor gemeenten om een rechter te adviseren bij een aanvraag voor beschermingsbewind.
  • Een toereikend budget voor het armoede- en schuldenbeleid voor gemeenten. De bijzondere bijstand wordt steeds vaker beschouwd als een ‘logische’ demping voor (onvoorziene) inkomenseffecten voor inwoners (kostendelersnorm, kindregelingen, beschermingsbewind, inrichtingskosten, rechtsbijstand). Gemeenten worden geacht bezuinigingen en maatschappelijke ontwikkelingen in het brede sociale domein steeds vaker op te vangen met de bijzondere bijstand. Uit de factsheet van Divosa blijkt dat gemeenten veel meer uitgeven aan bijzondere bijstand dan zij aan budget ontvangen.

CfR8TjUWIAA0vPf
Foto: Marcel Matthijsen

Volgende week vergadert de Kamer over armoede en schulden.

Zie ook: NOS journaal 5 april 2016

Overheidsorganisaties moeten aansluiten op beslagregister

Het kabinet streeft er naar om organisaties als Belastingdienst, UWV, CJIB en Zorgverzekeraars aan te sluiten op het beslagregister. Tegelijkertijd wordt – zoals eerder aangekondigd – de berekening van de beslagvrije voet vereenvoudigd. Dit alles moet ervoor zorgen dat schuldeisers hun incassopraktijken beter afstemmen en dat de beslagvrije voet wordt gerespecteerd.

Dat staat in de Rijksincassovisie die staatssecretaris Klijnsma vandaag naar de Tweede Kamer stuurde.

Volgens veel partijen gaan de plannen van Klijnsma niet ver genoeg. Kijk en lees: Plannen Klijnsma incasso overheid schieten tekort (NOS). Joke de Kock van de NVVK zegt bijvoorbeeld: ‘De visie van het kabinet is vooral heel abstract en zonder tijdspad. De verschillende overheidsinstanties mogen eigen beleid blijven voeren en houden hun bijzondere bevoegdheden als schuldeiser.’ Luister ook het Radio1-fragment met Joke de Kock en de reactie van staatssecretaris Klijnsma.

Maatwerk budget voor wijkteam

Vorige week een inspirerende presentatie gezien van Zaanstad, tijdens een bijeenkomst van Divosa. Over inkomensondersteuning maat. Zaanstad geeft wijkteams carte blanche voor de manier waarop zij inwoners helpen. In een proef stelt de gemeente 4 ton beschikbaar zonder voorwaarden. Het geld mogen professionals van wijkteams besteden aan zaken waarmee zij denken dat inwoners geholpen zijn op het gebied van werk, woning of armoedebestrijding. Dat kan ook gaan om de vergoeding van een laptop of de aanschaf van een fiets. Deze vorm van inkomensondersteuning bestaat naast de bijzondere bijstand, waarvoor nog wel gewoon beleidsregels bestaan. Lees meer op Divosa.nl. Ook van Breda weet ik, dat zij op een vergelijkbare manier aan het experimenteren zijn. De gemeente is zelf positief over de eerste ervaringen. Lees ook nog eens Inkomensondersteuning op maat op dit blog.

Publicatie ‘Wat werkt bij armoedebestrijding’

movisie

Infographic (klik om te vergroten)

De publicatie ‘Wat werkt bij armoedebestrijding‘ van Movisie vermeldt de meest recente inzichten vanuit onderzoek en praktijk naar ‘werkzame factoren’ in de aanpak van armoede. En het geeft antwoord op de vraag wat overheden, professionals en burgers zelf kunnen doen om armoede te voorkomen en aan te pakken.

Movisie onderscheidt de volgende werkzame factoren:

  • Psychologisch kapitaal
  • Sociaal kapitaal
  • Maatschappelijk kapitaal
  • Economisch kapitaal
  • Psychologie van de schaarste

Eerder (september 2015) publiceerde Movisie al ‘Wat werkt bij schuldhulpverlening‘. Bekijk ook de andere dossiers.

Publiek-private samenwerking rond financiële zelfredzaamheid

Vandaag gehoord tijdens een bijeenkomst in het kader van het project armoede en schulden van de MOgroep in Roosendaal: De Sallandse Dialoog. Een soort Armoedepact zoals veel gemeenten dat hebben, maar dan de 2.0 versie. Met een duurzame rechtsvorm in de vorm van een coöperatie. Gemeente en private partijen financieren 50/50 de activiteiten.

Ook gehoord en gezien: filmpje over Coöperatie De Vrije Uitloop. Over een coöperatie waarin bijstandsgerechtigden kunnen ondernemen met behoud van uitkering:

Dit werd gepresenteerd door Kristel Ashra van Cordaid. Cordaid ondersteunt bij het opzetten van sociale coöperaties. En kijk ook op socialecooperatie.nl.

MOgroep

Deelnemers aan de bijeenkomst vandaag in Roosendaal