De wetswijziging is online te bekijken en is openbaar ter consultatie tot 12 januari.
Het wordt zo steeds moeilijker om rond te komen van een minimuminkomen.
Vroegsignaleren schulden doe je zo
Vorige week was ik bij een bijeenkomst in het kader van het project Landelijke Uitrol Vroegsignalering. We kregen de volgende stukken mee:
- Presentatie landelijke bijeenkomst
- Startnotitie Nijmegen
- Procesbeschrijving
- Processchema
- Convenant met schuldeisers
Kun je direct gebruiken bij het opzetten van vroegsignalering! In januari verschijnen nog een Handreiking Privacy en Handreiking Vroegsignalering.
De volgende bijeenkomst is op 22 maart.
Handreiking aanpak kinderarmoede
Heb je nog geen plan voor de besteding van de Klijnsma-gelden die je sinds begin 2017 krijgt voor de bestrijding van kinderarmoede? Dan wordt het stilletjes aan tijd dat plan te maken! Maak dan gebruik van de Handreiking die Divosa vandaag presenteerde. En kijk nog even in de rubriek Jeugd op dit blog.
In Neder-Betuwe heb ik vorige week het concept-plan gepresenteerd aan de gemeenteraad. De raad behandelt het voorstel op 8 februari.
Hulp van gemeenten nodig bij verlagen rente sociaal krediet
De NVVK vraagt gemeenten om kredietbanken te helpen renteverlaging voor sociale kredieten mogelijk te maken. Steeds meer gemeenten doen dat ook door het financieringsgat dat ontstaat bij het verlagen van de rentes te vergoeden.
Lees ook Torenhoge rentes gemeenten voor sociale kredieten en bekijk de aflevering van Kassa hierover op 16 dec. jl.
Rentes per gemeente (van website Kassa):
Kinderen met ouders op achterstand
Vorige week presenteerde de Kinderombudsman het rapport ‘Alle kinderen kansrijk‘. In het rapport staan de volgende aanbevelingen voor gemeenten:
Het rapport vermeldt niet heel veel nieuws ten opzichte van de eerdere rapporten van de Kinderombudsman waarin o.a. gepleit werd voor invoering van een kindpakket.
Interessanter vond ik het rapport dat diezelfde Kinderombudsman in dezelfde week presenteerde: ‘Nederlandse kinderen ontkoppeld‘. Daarin staat dat enkele honderden kinderen in Nederland in armoedeleven omdat een van hun ouders geen geldige verblijfsvergunning heeft. Daardoor komt het gezin niet of minder in aanmerking voor toeslagen en uitkeringen, terwijl de kinderen zelf wel Nederlands zijn of hier een verblijfsvergunning hebben. Lees meer in het AD.
En verder lees ik deze week dat Utrecht volgend jaar €170.000 extra gaat investeren in de begeleiding van kinderen die met hun ouders in de crisisopvang verblijven.
Tot slot, lees ook: ‘Laptops zijn effectiever tegen armoede dan gratis vioolles’ (6 dec. door Cok Vrooman, armoede-onderzoeker SCP) en Groenteboxjes om kinderen in arme wijken gezonder laten eten (Den Haag)
Deventer moet kosten voor particuliere bewindvoerders vergoeden
Gisteren kwam de langverwachte uitspraak van de Autoriteit Consument & Markt: De gemeente Deventer moet inwoners met een laag inkomen de keuze blijven geven tussen een particuliere bewindvoerder of een bewindvoerder van de gemeente en dus ook de kosten voor particuliere bewindvoerders blijven vergoeden vanuit de bijzondere bijstand.
Duidelijke uitspraak, dacht ik. Maar in het veld zijn de meningen over de mogelijke consequenties verdeeld. Zie bijvoorbeeld discussie op Twitter. Misschien trekken gemeenten mogelijk toch aan het langste eind als zij straks alleen de kostprijs hoeven te vergoeden? André Moerman: Vanuit perspectief van oneerlijke concurrentie zou dat kunnen, maar redenerend vanuit bijzondere bijstand verwacht ik dat de rechter dat zal afschieten. Taco Schaafsma twittert nog een ander punt: Gemeenten die een “besluit van algemeen belang” nemen waarin beschermingsbewind wordt aangemerkt als activiteit die in het algemeen belang buiten de wet markt en overheid valt, hoeven zelfs de kostprijs niet door te berekenen. (Groningen deed dat al in 2014) en hoeven dus ook niet bijzondere bijstand te verlenen voor particuliere bewindvoering. Enfin, ik ben geen jurist en wacht de volgende rechtszaak met spanning af..
Overigens was in het Regeerakkoord te lezen: Gemeenten krijgen een adviesrecht in de gerechtelijke procedure rondom schuldenbewind. Wellicht liggen daar voor gemeenten kansen om te besparen? Ben benieuwd hoe dit uitgewerkt wordt.
Maar uiteindelijk moet het natuurlijk niet gaan om de vraag wie betaalt en wie uitvoert. De hoogste kwaliteit zou voorop moeten staan. En een uitstekende samenwerking tussen schuldhulpverlener en bewindvoerder.
Lees ook mijn meest recente update over dit onderwerp: Gemeenten en beschermingsbewind (sept. 2017) en het nieuwsbericht van Deventer: Gemeente kan door met de werkwijze beschermingsbewind.
- Aanvulling d.d. 8 dec. Deventer teruggefloten om vergoeding bewindvoering (Binnenlands Bestuur).
- Aanvulling d.d. 3 jan. lees de inzichten van Stef den Daas (Projectleider Stadsring 51 – diagnose instrument bewindvoering)
Gratis benchmarken!
In 2018 kunnen gemeenten en kredietbanken gratis meedoen met de Divosa Benchmark Armoede & Schulden. De kosten voor deelname worden betaald door het ministerie van SZW.
Wanbetalers zorgpremie en achtergrondkenmerken per gemeente
Minister Bruins (Medische Zorg) geeft deze week in een brief aan de Tweede Kamer en de VWS-Verzekerdenmonitor een update over de wanbetalersregeling.
Het aantal wanbetalers is gedaald van 325.810 wanbetalers eind 2014 naar 257.767 op 1 november 2017. Deze daling wordt vooral veroorzaakt doordat zorgverzekeraars op grote schaal betalingsregelingen hebben afgesproken waardoor de bestuursrechtelijke premie direct kan worden opgeschort. Eind 2016 waren er 70.922 actieve betalingsregelingen. Op de website van het CBS vind je cijfers per gemeente. Eerder schreef ik al, dat je bij het CAK ook NAW-gegevens van die wanbetalers kunt opvragen.
Er wordt nog gewerkt aan een regeling om zorgverzekeraars nog meer te prikkelen om mee te werken aan schuldhulpverlening en -preventie. Bruins streeft ernaar een wijziging van artikel 34a Zvw voor de zomer van 2018 aan de Kamer voor te leggen.
Energie afsluiten? Eerst melden bij schuldhulpverlening!
Energieleveranciers krijgen vanaf 1 april 2018 de verplichting om wanbetalers éérst aan te melden bij de gemeentelijke schuldhulpverlening. Dat moeten ze al in de wintermaanden, maar straks ook in de zomer. Dat staat in een voorstel (internetconsultatie)* van het ministerie van Economische Zaken. Zo lees ik in o.a. het AD.
In 2016 werden in de zomer een kleine 10.000 Nederlandse huishoudens afgesloten van energie. In de praktijk blijkt dat wanbetalers die tussen april en oktober worden afgesloten óók in de winter nog zonder gas en licht zitten.
* Leonie Zoete-Wapperom, bedankt voor het sturen van de link!
Wsnp-verzoek private organisaties afgewezen door rechter
Veel gemeenten hebben de schuldhulpverlening uitbesteed aan een private organisatie. Dat is al sinds jaar en dag het geval, maar we zien tegenwoordig met enige regelmaat dat Wsnp-verzoeken die worden ingediend door deze private organisaties, niet-ontvankelijk worden verklaard door de rechter, omdat deze organisaties niet vallen onder artikel 48 lid 1 sub d Wck. De NVVK heeft daarom vorige week een brandbrief gestuurd naar o.a. minister Wiebes met het verzoek een oplossing te bereiken. Bron: NVVK.
Gewoon goede schuldhulpverlening
Stadgeldbeheer (budgetbeheer en schuldhulpverlening) van de Tussenvoorziening in Utrecht bestaat 20 jaar. Gefeliciteerd!! Ik schreef de volgende column voor hun magazine:
Gewoon goede schuldhulpverlening
Nee, geen sexy titel voor een column. Klinkt ook wat behoudend. Echt hoor, ik omarm de innovatieve initiatieven van gemeenten, particulieren en bedrijven om de ‘gevestigde’ schuldhulpverlening op te schudden en maatwerkoplossingen te zoeken voor vastgelopen complexe schuldendossiers. Maar we slaan soms te ver door. Iets met kind en badwater.
Maatwerk is het magische sleutelwoord. Prachtig; daar kan niemand tegen zijn. Maar maatwerkoplossingen worden steeds vaker tot standaard verheven. Er worden revolverende fondsen en maatwerkbudgetten voor wijkteams geïntroduceerd. Schuldenaren krijgen de mogelijkheid om hun schuld op alternatieve manieren af te lossen, bijvoorbeeld door klusjes te doen voor de woningcorporatie waar zij een huurachterstand hebben. Of ze krijgen (veel) langer dan de gangbare drie jaar de tijd om af te lossen. Er worden schulden afgekocht of opgekocht door gemeenten, en soms ook door bedrijven. En steeds vaker ligt er een maatschappelijke kosten-baten berekening onder de maatwerkoplossing. Gemeenten knippen de centrale afdeling schuldhulpverlening op in kleine eenheden en verplaatsen schuldhulpverleners naar de sociale wijkteams. Want dát is de plek waar een integrale aanpak wordt gerealiseerd, dicht bij de burger.
Deze innovaties brengen een welkome cultuurverandering. Professionals leren de procedures en regels meer naar hun hand te zetten en minder als belemmering te zien. Niet de procedure is leidend, maar het doel. Maar, de introductie van nieuwe projecten, pilots en innovatieve aanpakken brengt ook risico’s met zich mee. Zo weten schuldeisers, burgers en ketenpartners straks niet meer waar zij aan toe zijn. Het beeld van schuldhulpverlening wordt diffuser. Er ontstaat berekenend gedrag bij schuldeisers, want ja, over alles kan nu worden onderhandeld. Schuldeisers zullen minder snel akkoord gaan met een voorstel. Ook moeten er steeds meer uitzonderingen en afwijkende regels worden gemanaged. Er is meer overleg en overdracht nodig en er moet vaker worden geëscaleerd. En verder, de aflosperiode wordt opgerekt tot soms wel 15 jaar. Schuldenaren worden niet gelijk behandeld. Schuldeisers worden niet altijd gelijkberechtigd. Hoe ver willen we gaan afwijken van gangbare normen? Tot slot, sommige initiatieven hebben zelfs commerciële trekjes. Vraag je als gemeente altijd goed af wie er ècht beter wordt van jouw nieuwe pilot!
Ik vrees dat in sommige gemeenten pilots vooral bedoeld zijn om te verhullen dat de schuldhulpverlening in de basis gewoon niet goed georganiseerd is, met te weinig formatie en deskundigheid. Ik snap, met een nieuw project kan een wethouder goed scoren. Maar diezelfde wethouder heeft onvoldoende in de gaten dat de gemeente daarmee de reguliere schuldhulpverlening stevig ondermijnt.
Als maatwerk betekent dat bij elke cliënt opnieuw het wiel wordt uitgevonden of dat er willekeur ontstaat, ben ik er geen voorstander van. In veel gevallen zie ik dat er drastisch wordt gebroken met de gevestigde modellen, zoals de NVVK-gedragscodes of beleidsregels bijzondere bijstand, omdat deze te star zouden zijn. Maar het probleem zit hem volgens mij meer in de verkeerde toepassing ervan. Ik ben ervan overtuigd dat met een goede toepassing van bijvoorbeeld de gedragscode NVVK, convenanten met schuldeisers, beslagvrije voet, dwangakkoord en bijzondere bijstand veel betere resultaten kunnen worden behaald dan tot nu toe het geval is. En waak ervoor dat de schuldhulpverlening niet teveel uitgehold en versnipperd raakt over de wijkteams. Er is een minimale schaal nodig om de deskundigheid op peil te houden, aan intervisie te doen, een behapbare caseload te houden, methodieken en projecten te ontwikkelen en coördineren en te reageren op signalen die centraal binnenkomen van bijvoorbeeld convenantpartners. En burgers, schuldeisers en andere betrokkenen vinden het prettig om een herkenbaar loket of aanspreekpunt voor schulden te hebben.
Dus wethouder, innoveer en zoek de grenzen op, maar durf te scoren met gewoon goede schuldhulpverlening!
Praktische handreikingen voor kerken
Ik werk dit najaar 2 dagen per week in Neder-Betuwe. Bijzonder aan deze gemeente is de grote invloed van de kerk. 72% van de inwoners voelt zich betrokken bij een geloof of levensbeschouwing. Dat is hoger dan het Nederlands gemiddelde van 53%. De grootste kerk van Nederland staat in Opheusden (Neder-Betuwe). De SGP is de grootste in de gemeenteraad.
Gemeentehuis Neder-Betuwe
En dat merk je in het gemeentelijke beleid. Voor verzekeren bijvoorbeeld – denk aan een collectieve zorgverzekering voor minima – bestaat weinig animo. Dat geldt ook voor sporten voor kinderen; denk bijv. aan Jeugdsportfonds. Daarnaast zie je dat de kerken voor hun leden, uitgedrukt in uren en euro’s, heel veel doen aan armoedebestrijding en schuldhulpverlening. Dit gebeurt voor een groot deel buiten het gezichtsveld van de gemeente en hulpverleners. Echt een factor om rekening mee te houden dus, in beleid èn uitvoering.
Het landelijke Knooppunt Kerken en Armoede publiceerde vorige week de handreiking ‘Samen tegen armoede‘ voor diaconale organisaties die zich inzetten tegen armoede. Het is een handreiking om de ondersteuning beter te organiseren. En om effectiever samen te werken met bijvoorbeeld de gemeente of een Stichting Urgente Noden (SUN).
Kerk in actie presenteerde vorig jaar een Toolbox met tips voor samenwerking met SUN en het opstarten van kerkelijke fondsen.
Knooppunt Kerken en Armoede publiceerde vorig jaar een onderzoeksrapport waaruit bleek dat de bijdrage van kerken aan armoedebestrijding toeneemt.
Aanvulling d.d. 13 dec. 2017: Gemeenteraadsverkiezingen 2018 – Handreiking voor plaatselijke kerken (Knooppunt Kerken en Armoede)
Schuldhulp centraal of in de wijk?
Ik adviseerde de gemeente Tilburg rond twee vraagstukken:
- In welke mate moeten financiële hulpvragen worden opgepakt in de wijkteams en het centrale Bureau Schuldhulpverlening?
- Zijn er innovatieve aanpakken gericht op complexe niet- of zeer lastig oplosbare schuldendossiers die een meerwaarde hebben voor Tilburg?
Ik kreeg deze week groen licht om het rapport Schuldhulpverlening in Tilburg – Generalist versus specialist openbaar te maken. Ik hoop dat andere gemeenten er ook nog wat aan hebben, maar mijn advies is wel nadrukkelijk gericht op de Tilburgse situatie.
Meer nieuws uit Tilburg:
Rondkomen met kinderen
Vorige week is het Geldplan Rondkomen met kinderen van Nibud/Startpunt Geldzaken gelanceerd. Ik heb bijgedragen aan de totstandkoming ervan, maar kon er helaas niet bij zijn in verband met vakantie. Als je in dit online Geldplan je profiel invult (huishoudsamenstelling, leeftijd kinderen, inkomen, etc.), krijg je een compleet overzicht van regelingen en tips die voor jou van toepassing zijn. Het Geldplan kun je via de gemeentelijke website toegankelijk maken voor inwoners en professionals. Dat is heel eenvoudig, niet veel meer dan een logo invoegen. Tip: neem het op in je bestedingsplan voor de Klijnsmagelden.
Lees hier hoe het werkt, wat de kosten zijn en welke geldplannen er nog meer zijn.
Introductiecursus armoedebeleid en schuldhulpverlening – 4 december
Tijdens deze eendaagse cursus word je bijgepraat over actualiteiten, wet- en regelgeving, aard en omvang van de problematiek, beleid en uitvoering, trends en ontwikkelingen rond armoedebeleid en schuldhulpverlening. We behandelen vooral het gemeentelijk perspectief, maar kijken ook naar landelijke ontwikkelingen en de rol van bijvoorbeeld fondsen en andere particuliere initiatieven. Na deze cursus kun je niet een schuldregeling opzetten of een aanvraag bijzondere bijstand afhandelen. Wel overzie je het hele beleidsterrein en kun je jouw eigen werkzaamheden plaatsen in een breder perspectief. Je kunt beleid maken en de uitvoering managen.
Voor wie
- Voor beginners, maar ook voor meer ervaren collega’s die bijvoorbeeld op een deelterrein werkzaam zijn en eens over de grenzen willen kijken.
- Voor professionals, vrijwilligers, uitvoerenden, managers, beleidsmedewerkers en bestuurders.
- Voor vertegenwoordigers van: gemeente, woningcorporatie, kredietbank, maatschappelijk werk, maatschappelijke opvang, nutsbedrijf, fonds, kerk, cliëntenraad, UWV, wijkteam, voedselbank, GGD, sociaal raadslieden, bewindvoering, etc.
Programma
- Omvang en aard armoede- en schuldenproblematiek. Wat zijn oorzaken en gevolgen van armoede en schulden. Kun je rondkomen van het sociaal minimum. Hoe zit het met de armoedeval. Waar vind ik gegevens over mijn gemeente of wijk.
- Wet- en regelgeving rond schuldhulpverlening. Welke verantwoordelijkheid en beleidsvrijheid hebben gemeenten (NVVK gedragscodes, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Wsnp, moratorium, schuldregeling, budgetbegeleiding, inkomensbeheer, beslagvrije voet, fraudewet, schuldpreventie, wanbetalersregeling, beschermingsbewind, dwangakkoord, private schuldbemiddeling etc.)
- Wet- en regelgeving rond armoedebeleid en inkomensondersteuning. Welke verantwoordelijkheid en beleidsvrijheid hebben gemeenten (Participatiewet, bijzondere bijstand, toeslagen, individuele inkomenstoeslag, kwijtschelding belastingen, sociaal minimum, collectieve zorgverzekering, kostendelersnorm, regelingen voor specifieke doelgroepen zoals kinderen, chronisch zieken en gehandicapten, arbeidskorting, etc.)
- Welke budgetten en alternatieve inkomstenbronnen zijn beschikbaar.
- Trends en ontwikkelingen. Kanteling, maatwerk, eigen verantwoordelijkheid, tegenprestatie, basisinkomen, experimenten bijstandsverlening en meer.
- Preventie en voorlichting. Hoe voorkóm je armoede en schulden? Over vroegsignalering, tegengaan niet-gebruik en versterking van zelfredzaamheid.
- Publiek-private samenwerking. Over de rol van bedrijven, fondsen, kerken, vrijwilligers en andere maatschappelijke organisaties. Met ook aandacht voor nieuwe initiatieven voor schuldhulpverlening zoals Goede Gieren en Landelijk initiatief herstructurering schulden.
- Hoe meet ik effectiviteit en efficiency van het gemeentelijk beleid.
- Handige informatiebronnen.
De cursus is inclusief lunch. Het programma wordt verzorgd door Martijn Schut.
Datum en locatie
- Datum: Maandag 4 december 09:30 – 16:30 uur. Als deze datum niet schikt, kun je dat aangeven in het aanmeldformulier. Bij voldoende animo wordt bekeken of er (ook) andere dagen cursussen kunnen worden gegeven.
- Locatie: het Springhuys, Springweg 7 in het centrum van Utrecht.
Kosten en aanmelding
- Meld je aan met het formulier onderaan deze pagina.
- Deelname kost € 375,- excl. btw per persoon.
- Na afloop ontvang je een deelnamecertificaat.
- Annulering is uitsluitend schriftelijk mogelijk tot 2 weken voor dato; na deze datum is annulering niet meer mogelijk. Je kunt je echter te allen tijde laten vervangen door een collega. Bij tijdige annulering wordt €50,- exclusief btw administratiekosten in rekening gebracht.
- Spoedig na ontvangst van je aanmelding sturen wij een bevestiging en een (digitale) factuur; ongeveer tien dagen voor dato ontvang je een inschrijvingsbewijs en een routebeschrijving.
De cursus kan eventueel ook in company worden gegeven.
Meer informatie
Neem voor meer informatie of vragen over in company trainingen contact op via info@martijnschut.eu of tel. 06-5176 5099.
_____________________________
AANMELDFORMULIER
Introductiecursus armoedebeleid en schuldhulpverlening – 4 december 2017 te Utrecht
Schuldendebaas.nl voor online schuldhulp
SchuldendeBaas is de naam van een online programma voor schuldhulpverlening waar gemeenten zich bij kunnen aansluiten. Aan de hand van vragen en opdrachten werken cliënten zelf aan een oplossing voor hun financiële problemen. De gemeentelijke schuldhulpverlener begeleidt ze hierin.
Cliënten van aangesloten gemeenten krijgen binnen 48 uur een mail met het bericht of ze zijn toegelaten tot de online hulpverlening bij hun gemeente. Ze krijgen ook een coach van de gemeente toegewezen. Daarna kunnen ze meteen aan de slag met het online werkboek. Ze krijgen 5 dagen voor het beantwoorden van vragen en maken van opdrachten, zoals het maken van een schuldenlijst en het opstellen van een budgetplan. De coach reageert er binnen 48 uur op. Cliënten zijn op deze wijze in hoge mate betrokken bij de oplossing van hun financiële problemen. E-coaching maakt mensen zelfredzamer en dat verhoogt de kans om het traject succesvol af te ronden. Doordat ze hun eigen dossier opbouwen, houden schuldhulpverleners bovendien meer tijd over voor coaching. De coaching hoeft niet volledig via internet te verlopen. Veel schuldhulpverleners voeren er ook face-to-face gesprekken naast.
Meer info vind je op www.schuldendebaas.nl.
Nieuwe bewindvoerders op SZW
Staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) geeft het stokje over aan Tamara van Ark (VVD). Zij wordt dus verantwoordelijk voor o.a. de Participatiewet en schuldhulpverlening. “Gaat u het heel anders doen dan uw voorganger?”
Minister Lodewijk Asscher (PvdA) draagt op hilarische wijze zijn functie over aan Wouter Koolmees (D66).
Laatste werkdag ✅ pic.twitter.com/Ec77UECkcD
— Lodewijk Asscher (@LodewijkA) October 26, 2017
2 november: nieuwe online Geldplannen
Een paar jaar geleden introduceerde Startpunt Geldzaken van het Nibud de ‘Geldplannen’. Een online Geldplan helpt mensen om hun geldzaken op orde te brengen en te houden. Gebruikers vullen hun profiel in en krijgen op maat adviezen en tips. Bedrijven en ruim 120 gemeenten stellen de Geldplannen via hun websites beschikbaar aan hun cliënten en inwoners. Er zijn inmiddels meer dan 65.000 geldplannen ingevuld. Bekijk hoe het werkt:
Er zijn nu drie Geldplannen:
- Geldplan ‘Kom uit de geldzorgen!’.
- Geldplan ‘Beter rondkomen’.
- Geldplan ‘Sparen, aflossen of beleggen?’
Bekijk de demo van de geldplannen voor de gemeente Utrecht.
Uitnodiging 2 november: introductie nieuwe Geldplannen
Op 2 november worden in Utrecht twee nieuwe Geldplannen geïntroduceerd:
- Rondkomen met kinderen (ik mocht hieraan meeschrijven)
- Studie voor kinderen
Je kunt daar bij zijn. Deelname is gratis. Bekijk de uitnodiging.
SZW over schuldhulp aan ondernemers
Op Kamervragen over de uitsluiting van zelfstandigen van schuldhulp antwoordt staatssecretaris:
Gemeenten mogen geen uitsluitingsgronden in het kader van de schuldhulpverlening hanteren. Zij moeten, ook in geval van mensen met een onderneming, een individuele afweging maken. Op grond van de individuele omstandigheden kan vervolgens de toegang tot de schuldhulpverlening worden geweigerd. Het simpele feit dat er sprake is van een onderneming is niet voldoende om geen schuldhulpverlening aan te bieden.
Ook schrijft ze dat het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004) niet automatisch door de gemeente als passend en toereikend mag worden aangemerkt. En dat de gemeente de ondernemer niet zou moeten verplichten om de onderneming, indien deze rendeert, stop te zetten.
Goed om dit nog eens te benadrukken; in de praktijk is het vaak anders.
Meer nieuws van SZW: onder de titel ‘Ondernemend uit de schulden, gemeenten bieden hulp‘ heeft SZW onlangs filmpjes laten maken van een viertal organisaties die gemeenten kunnen inzetten om hen te helpen bij de schuldhulpverlening aan ondernemers. Er zijn vijf filmpjes, waaronder dit compilatiefilmpje:
Lees ook nog even Schuldhulpverlening voor ondernemers (juni 2017).
Manifest Nederland #Schuldvrij
Ik nodig je uit het Manifest Nederland #Schuldvrij te ondertekenen. In het manifest worden vijf verzoeken aan Den Haag gedaan:
stop met het beboeten van armoede. Geldgebrek los je niet op met boetes- pak de wanpraktijken bij incassobureaus aan. Weinig schuldenaren kennen en halen hun recht
- draai de marktwerking voor deurwaarders terug. Eén deurwaarder op één gezin
- zorg voor samenhang. Geef de overheid één gezicht
- bied meer mensen een perspectief op een schuldvrij bestaan. Een schone lei moet sneller in zicht komen.
Lees het hele verhaal. Het manifest is een initiatief van Jesse Frederik (De Correspondent), Sarah Sylbing en Ester Gould (Schuldig), Annemarie Gehrels (lobbyist / budgetmaatje) en Pieter Hilhorst (Amargi).
Regeerakkoord over armoede en schulden
Regeerakkoord
Op p. 27 van het vanmiddag gepresenteerde Regeerakkoord wijdt de nieuwe coalitie een paragraaf aan het Terugdringen van schulden en armoede:
- Eén op de tien huishoudens heeft problematische schulden. Daarnaast loopt een grote groep het risico om problematische schulden te krijgen. Het kabinet wil het aantal mensen met problematische schulden terugdringen en mensen met schulden effectiever te helpen. Schuldhulpverlening is en blijft een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Via programmatische afspraken wenst het kabinet met gemeenten tot een vernieuwende schuldenaanpak en een verbeterd schuldhulpverleningstraject te komen. Hierbij kunnen de volgende thema’s aan bod komen:
– Verbeteren van de (toegang tot) schuldhulpverlening, met kortere wachttijden.
– Beter samenwerken met andere partijen om onnodig oplopen van schulden te voorkomen.
– Voorkomen van uithuisplaatsingen, zeker als daar kinderen bij betrokken zijn.
– Ruimte geven aan gemeenten om op lokaal niveau met vernieuwende aanpakken en maatwerk te experimenteren. - De overheid heeft als schuldeiser een bijzondere verantwoordelijkheid om onnodige vergroting van schulden te voorkomen. De overheid dient de beslagvrije voet te respecteren. Om escalatie van schulden te voorkomen, wordt meer ingezet op direct contact met schuldenaren. De stapeling van boetes vanwege te laat betalen en bestuursrechtelijke premies wordt gemaximeerd. Mogelijkheden voor
betalingsregelingen worden uitgebreid. - Bij incasso worden misstanden effectiever bestreden. De maximale incassokosten die in rekening mogen worden gebracht, worden gehandhaafd en er wordt bezien of het minimumbedrag omlaag kan. Er komt een incassoregister waarin incassobureaus worden opgenomen, die voldoen aan eisen met betrekking tot oprichting, bedrijfsvoering en opleiding. Indien een incassobureau te vaak de fout ingaat, wordt het beboet en verliest het de registratie.
- Excessen in kredietverlening zullen worden tegengegaan, net als verdienmodellen waarbij hoge rentes mensen in de problemen brengen en de kosten van wanbetaling op de samenleving worden afgewenteld.
- De juridische afhandeling van schulden wordt verbeterd. Schuldeisers dienen eerst de mogelijkheden van een betalingsregeling te onderzoeken voor een zaak voor de rechter wordt gebracht. Er komt een experiment met een schuldenrechter, die alle zaken van een schuldenaar geconcentreerd behandelt.
- Gemeenten krijgen een adviesrecht in de gerechtelijke procedure rondom schuldenbewind.
- Met gemeenten en erkende vrijwilligersorganisaties wordt gewerkt aan een landelijk dekkend netwerk van vrijwilligersprojecten gericht op schuldhulp en financiële begeleiding.
- Het kabinet zal extra middelen beschikbaar stellen voor het voorkomen van schulden en de bestrijding van armoede – in het bijzonder onder kinderen. Op p. 61 zie ik bedragen staan: €30, €25 en €25 miljoen voor 2018, 2019 respectievelijk 2020. Niet structureel dus. Ik neem aan dat dit komt bovenop de Klijnsmagelden. Ik weet niet of het via gemeenten wordt uitgekeerd.
En verder lees ik:
- P. 26: Het kabinet gaat in gesprek met gemeenten over de wijze waarop zij actief uitvoering geven aan de bestaande tegenprestatie. Omdat werk een zeer belangrijke onderdeel is van integratie, moet de arbeidsmarktpositie van Nederlanders met een migratieachtergrond –nieuwkomers én oudkomers– worden verbeterd. Om de beheersing van de Nederlandse taal –en daarmee het toekomstperspectief– te vergroten, geven gemeenten actief uitvoering aan de bestaande verplichting om de Nederlandse taal te leren. Het kabinet wil hierover niet-vrijblijvende bestuurlijke afspraken maken met gemeenten.
- P. 27: Wanneer mensen vanuit de bijstand aan het werk komen, is het van belang dat ze er ook echt op vooruit gaan. Daarom wil het kabinet met gemeenten afspraken maken over het lokaal beleid om de armoedeval te verkleinen. Ook blijft de huidige ruimte voor experimenten in de Participatiewet om bijstandsgerechtigden weer actief te krijgen op de arbeidsmarkt.
- P. 55: Te veel nieuwkomers blijven te lang aangewezen op een bijstandsuitkering. Dit is een onacceptabele uitkomst van het inburgeringsbeleid. Om dat te voorkomen dient er, waar mogelijk, een activerend en tegelijk ontzorgend systeem van sociale voorzieningen te zijn. Een simpeler en activerend systeem van voorzieningen voor statushouders kan dan inhouden: integratie met burgerschapswaarden en een verplicht leer- en (vrijwilligers)werktraject; een begeleide toegang tot de verzorgingsstaat: gemeenten
innen de zorgtoeslag, huurtoeslag en bijstand gedurende de eerste twee jaar en de nieuwkomer ontvangt deze voorzieningen en begeleiding in natura met leefgeld. Na een toetsmoment kan een statushouder die zichzelf redt op de arbeidsmarkt, eventueel eerder uitstromen. Iemand die niet slaagt voor de toets, stroomt in principe nog niet uit. Op basis van het voorgaande worden middelen en werkwijzen ontwikkeld die in alle gemeenten toepasbaar kunnen zijn, zo nodig op basis van wet- en regelgeving, die het mogelijk maakt op deze wijze de zelfredzaamheid van nieuwkomers te bevorderen. - P. 66: De jaarlijkse afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in het referentieminimumloon voor de bijstand wordt verlaagd van 5%-punt naar 3,75%-punt. Jaarlijks structureel, zo interpreteer ik het. In de Miljoenennota 2018 werd dit al aangekondigd voor alleen het jaar 2018. Lees wat dit betekent in Sociaal minimum gaat omlaag (2011) en Hoe zit dat nou precies met die dubbele heffingskorting? (2011).
- P. 16: De hoogte van het maximale verplichte eigen risico voor zorgkosten wordt deze kabinetsperiode bevroren op €385 per jaar. Het niet verhogen van het eigen risico leidt, gegeven de financieringssystematiek in de Zvw, tot hogere zorgpremies.
- P. 31: De harde afbouwgrens in de huurtoeslag wordt omgevormd naar een geleidelijkere afbouw.
Kledingpakketten en verjaardagsboxen
Vorige week was ik op bezoek bij de sympathieke Stichting Kinderen van de Voedselbank en samenwerkingspartner Stichting STOP. Als enige in Nederland verstrekken zij kledingpakketten voorzien van nieuwe kleding, nieuwe schoenen en een paar cadeautjes. Ook geven ze verjaardagsboxen uit. Dit doen ze in gemeenten die de stichtingen steunen. Een mooie manier om de Klijnsma-gelden te besteden.
Zoals de naam al aangeeft, richt de eerste stichting zich op gezinnen die gebruikmaken van de voedselbank. Stichting STOP is eind 2016 opgericht om ook andere doelgroepen onder de armoedegrens te bedienen. Gemeenten kunnen met STOP afspraken maken over de te hanteren armoedegrens.
Een kledingpakket vertegenwoordigt een waarde die ligt tussen de €145,00 en €165,00 per pakket, maar heeft een door gemeenten te betalen kostprijs van €50,00 voor een zomerpakket en €65,00 voor een winterpakket. Een verjaardagspakket kost €50.
Qua privacy hebben ze het goed geregeld: het gezin meldt zich bij de gemeente (of gemandateerde intermediair) die checkt of het gezin aan de criteria voldoet. De gemeente stuurt vervolgens een verificatiecode naar de stichting. Het gezin doet zelf met een formulier een aanvraag bij de stichting. Er worden dus geen persoonsgegevens uitgewisseld.
Meer info: Notitie Samenwerking Gemeenten en Stichting Stop.
Vanavond kijken: filmdocumentaire ‘Vergeef me mijn schulden’
Vanavond wordt om 21.00 uur op NPO 2 de Filmdocumentaire ‘Vergeef me mijn schulden‘ uitgezonden. Wsnp-praktijk mooi in beeld gebracht, ontroerend en informatief!
Rechter: schuldeiser mag rekening niet helemaal leeghalen
Bij bankbeslag moet er geld overblijven om van te leven. Dit heeft de kantonrechter eerder deze maand bepaald in de zaak van een stel uit Eindhoven van wie de rekening werd leeggehaald door een gerechtsdeurwaarder op de dag dat hun uitkering was gestort. Het is mooi dat anderen zich vanaf heden kunnen beroepen op deze rechterlijke uitspraak. Maar mensen zullen nog wel naar de rechter moeten om hun leefgeld terug te eisen. Bron: Volkskrant.
Staatssecretaris Klijnsma heeft eerder dit jaar toegezegd te gaan werken aan een voorstel om bankbeslag wettelijk goed te regelen.
Weinig verrassingen in begroting 2018
Vandaag werden de Miljoenennota 2018 en Rijksbegroting SZW 2018 gepresenteerd. Voor gemeenten zie ik rond armoedebeleid en schuldhulpverlening geen nieuwe budgettaire wijzigingen. Op p. 19 van de SZW-begroting is een paragraaf over ‘armoede en schulden’ opgenomen. Maar ook daarin lees ik niets nieuws.
Voor minima en mensen met schulden zie ik wel een paar vermeldenswaardige zaken:
Eerder was al bekend dat het kabinet €425 miljoen uittrekt om de koopkracht van de meest kwetsbare groepen op peil te houden. En dat het eigen risico, de zorgpremie en de zorgtoeslag (p. 169 begroting SZW) omhoog gaan.
Minder snelle verlaging sociaal minimum
Op p. 19 Miljoenennota lees ik: ‘Het kabinet verbetert met verschillende maatregelen de koopkracht van kwetsbare groepen. Zo wordt de afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in de bijstand getemporiseerd, wat een positief effect heeft op de inkomens van de sociale minima.’ Door de afbouw – die volgens de oorspronkelijke plannen zou plaatsvinden in 20 jaar vanaf 2012 – wordt het sociaal minimum verlaagd. Het sociaal minimum wordt in de nieuwe plannen dus nog wel verlaagd, maar minder snel. In de periode 2014 tot en met 2017 is het afbouwtempo gehalveerd. De maatregel in de Miljoenennota voorziet in het verlengen van deze temporisering tot en met 2018. Lees: Sociaal minimum gaat omlaag (Schut 2011) en Hoe zit dat nou precies met die dubbele heffingskorting? (Schut 2011) en Worden we blij van een temporisering van de verlaging van de bijstand? (Eiselin 2017).
Verhoging Kindgebonden budget
p. 72 Miljoenennota: Het bedrag voor het tweede kind van het kindgebonden budget verhoogt het kabinet met €71 naar €977 per jaar.
Zelfredzaamheid van de burger
Afgelopen vrijdag bepleitte Will Tiemeijer namens de WRR dat de overheid (rijk en gemeenten) de sociale zekerheid en schuldhulpverlening veel meer moet organiseren vanuit realistisch perspectief, en minder vanuit rationalistisch perspectief. (Mensen nemen beslissingen vaak niet alleen op basis van rationele overwegingen, maar ze worden beïnvloed door allerlei sociale en psychologische factoren). De adviezen van de WRR hebben een prominente plek gekregen in de Miljoenennota! Zie p. 36-39. Inzichten vanuit de gedragswetenschappen worden o.a. meegenomen in het beleid van DUO en de Belastingdienst. En: ‘Het Ministerie van Financiën onderzoekt nu samen met de AFM, mede vanuit een gedragsperspectief, de risico’s en ontwikkelingen op de markt voor consumptief krediet. Dit helpt om te bepalen welke rol er is voor waarschuwingen en hoe deze effectief kunnen zijn. Hierbij is speciale aandacht voor de link tussen consumptief krediet en de schuldenproblematiek.
Nieuwe beslagvrije voet pas in 2019
Misschien heb ik iets gemist, maar op p. 19 van de SZW-begroting lees ik: ‘Daarnaast wordt de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet uiterlijk op 1 januari 2019 geïmplementeerd.’ Eerder dit jaar was de beoogde invoeringsdatum nog 1 januari 2018!
Miljoenennota 2018
Morgen lees je op dit blog wat er in de Miljoenennota staat over armoede en schulden. Een paar zaken zijn al uitgelekt:
Het kabinet trekt €425 miljoen uit om de koopkracht van de meest kwetsbare groepen op peil te houden. Mensen met een uitkering hebben daardoor 0,3% meer te besteden. Zonder de extra miljoenen zou dat – 0,1% zijn. Ouderen gaan er 0,6% op vooruit in plaats van 0,1% op achteruit. Mensen met werk gingen en gaan er 0,8% op vooruit. Vooral mensen met een inkomen boven €65.000 gaan er op vooruit, met 1,1% voor de hoogste inkomens.
Het eigen risico in de zorg stijgt van €385 in 2017 naar €400 in 2018. Ook de zorgpremie stijgt. Met hoeveel precies bepalen uiteindelijk de zorgverzekeraars zelf, maar eerdere berichten meldden een verhoging van maandelijks €7. De zorgtoeslag wordt tegelijkertijd verhoogd met maximaal €130. Of daarmee (voor alle groepen) het hogere eigen risico en de hogere zorgpremie worden gecompenseerd, kan ik niet achterhalen op basis van wat er nu bekend is.
Ik kijk al uit naar de troonrede..
Terugblik op congres schulden & armoede
Ik was afgelopen vrijdag bij het jaarcongres schulden en armoede van Hoezo! en Divosa. Met dit jaar als thema ‘Eigen schuld?’. Vanuit verschillende perspectieven werd antwoord gegeven op de vraag of het je eigen schuld is als je in de schulden zit. Laten we het erop houden dat de schuld deels ligt bij ‘het systeem’ en deels bij opvoeding en onze genen. Alle presentaties zijn binnenkort te vinden op www.schuldhulpverleningenarmoede.nl.
Will Tiemeijer van de WRR bepleitte dat de overheid (rijk en gemeenten) de sociale zekerheid en schuldhulpverlening veel meer moet organiseren vanuit realistisch perspectief:
Tamara Madern van de HU sloot daarbij aan met haar pleidooi voor stress sensitieve dienstverlening:
“LEVENSGEVAAR! Het betreden van het ijs is ten strengste verboden”… met daarnaast voor de zekerheid toch maar de nodige reddingsmiddelen voor wie deze waarschuwing in de wind slaat. Divosa-voorzitter Erik Dannenberg zag een mooie analogie met de schuldhulpverlening.
Jan van Beek van BKR en Liesbeth Gerritsen van de gemeente Arnhem gaven een presentatie over de Vindplaats van Schulden (Vps) in Arnhem. Lees meer over Vps in Aan de slag met vroegsignalering. Bij maar liefst 80% van de benaderde huishoudens wordt een plan van aanpak gemaakt! Het is dus niet meer ‘schieten met hagel’ zoals voorheen vaak het geval was. Waar de initiatieven voor de oprichting van een landelijk schuldenregister keer op keer strandden, lijkt de uitrol van de lokale en regionale Vps-en redelijk succesvol. ‘Je hebt op deze kleinere schaal met minder schuldeisers te maken, en er worden van minder personen privacygevoelige gegevens geleverd. Dat maakt het makkelijker om convenanten te sluiten’, vertelt Jan van Beek. En misschien kunnen we via deze weg uiteindelijk toch een landelijke dekking realiseren.
We kregen een preview van de filmdocumentaire ‘Vergeef me mijn schulden’. Deze filmdocumentaire geeft een informatief en ontroerend kijkje in de keuken van de Wsnp en wordt volgende week maandag uitgezonden op NPO2.
Projectleiders Anja Tijdhof en Nelly Labrie gaven een workshop over DATT Werkt!. Op de website van DATT Werkt! vind je een toolbox met informatie en handleidingen met tips waarmee je in jouw gemeente aan de slag kan met het verbeteren van de ketensamenwerking in de bestrijding van armoede en schulden. In de toolbox vind je ook een ‘ketenspel’ waarmee de ketenpartners elkaar op een leuke manier leren kennen.
Aan de slag met vroegsignalering
Door signalen van energiebedrijven, woningcorporaties en zorgverzekeraars over betalingsachterstanden vroegtijdig op te pakken, kun je als gemeente veel leed en maatschappelijke kosten voorkomen. De eerste 100 gemeenten die zich melden, kunnen vanuit het project ‘Landelijke Uitrol Vroegsignalering Schulden’ gratis ondersteuning krijgen bij het opzetten van vroegsignalering. Bij voorkeur maken gemeenten dan gebruik van de Vindplaats van Schulden. Dit initiatief van het BKR vervult de rol van gegevensverwerker: meldingen van betalingsachterstanden worden op een zorgvuldige manier verwerkt tot signalen voor de gemeente. Nijmegen is een van de eerste gemeenten die hiermee aan de slag ging.
Geïnteresseerde gemeenten kunnen mailen naar initiatiefnemer Jan Siebols.
Lees meer over vroegsignalering en de ondersteuningsmogelijkheden in het artikel Vroegsignalering schulden: een lastig pad, maar begaanbaar (Sociaal Bestek).
Levensgebeurtenissen
En nu we het toch over vroegsignalering hebben: in Utrecht worden workshops gegeven over levensgebeurtenissen. De workshops zijn onderdeel van de Utrechtse Armoedeaanpak 2016-2019.
In het vandaag in SPRANK verschenen artikel Werkgever brengt schulden eerder in beeld wordt gerefereerd aan de FiKks app: een schuldenplatform dat mensen helpt met hun geldzaken voordat het geldzorgen zijn. Bekijk de video:
En kijk ook nog even in de rubriek Voorlichting & preventie en lees de Leidraad Vroegsignalering van de NVVK.
Gemeente en beschermingsbewind
In januari gaf ik een samenvatting van de discussie over beschermingsbewind en de kosten daarvan voor gemeenten. We zijn inmiddels weer een stapje verder:
- De Branchevereniging voor Professionele Bewindvoerders en Inkomensondersteuners (BPBI) heeft in het kader van het project ‘Samen Verder‘ een modelconvenant (.docx) opgeleverd voor betere samenwerking tussen gemeenten en bewindvoerders.
- Bij drie rechtbanken is recent een pilot gestart. Hierin zal, in de fase dat de rechtbank een verzoek ontvangt tot onderbewindstelling, de gemeente in de gelegenheid worden gesteld om de betrokkene alternatieve hulp aan te bieden. Hierbij is ook het project Inclusieve Stad betrokken.
Lees ook: Rijk steekt kop in het zand bij beschermingsbewind (VNG).
Aanvulling d.d. 4 sept.: Taco Schaafsma attendeert me erop dat Groningen nog weer een stapje verder is (zie reacties). In een collegebrief aan de raad onderscheidt de gemeente vanaf p. 3 de volgende mogelijkheden om grip te krijgen op de kosten van beschermingsbewind:
- Beschermingsbewind door de gemeente zelf als voorliggende voorziening. Net als Deventer. De vraag is echter of de gemeente hiermee commerciële bewindvoerders oneerlijk beconcurreert. De ACM (Autoriteit Consument en Markt) doet hierover binnenkort uitspraak.
- Acquisitie en verbeteren van de communicatie en werkprocessen.
- Meer grip op de vaststelling noodzaak beschermingsbewind.
- Geen bijzondere bijstand voor de kosten van extra werkzaamheden in verband met schulden.
- Aanscherping draagkrachtcriteria.
Integrated approaches to combating poverty and social exclusion
Meer inzet op de bestrijding van armoede en leren van elkaars aanpak: dat is de inzet van de lidstaten van de EU. In 2020 moet het aantal mensen dat in armoede leeft in Europa met 20 miljoen zijn afgenomen in vergelijking met 2008. Vorig jaar stemden alle EU-landen in met de Raadsconclusies waarin dit is afgesproken. Ik heb het vorig jaar blijkbaar gemist, vandaar dat ik er nu pas over schrijf. Vorig jaar werd ook het boekje Integrated approaches to combating poverty and social exclusion verspreid met praktische voorbeelden van armoedebestrijding in Europa. Nederland heeft het Kindpakket en de sociale wijkteams als goede voorbeelden aangedragen.
Staatssecretaris Klijnsma refereert in haar Kamerbrief van juni jl. aan deze Europese afspraak. De brief leest als een afscheidsbrief van een demissionair staatssecretaris die redelijk tevreden terugkijkt op haar ambtsperiode en opsomt welke stappen de afgelopen jaren zijn gezet. Ze concludeert ook: ‘Ondanks deze lichtpunten blijft onverminderde inzet op het terrein van armoede- en schuldenbeleid nodig.’
De Vonk
Ik maak hier graag wat reclame voor de sympathieke organisatie Stichting De Vonk. ‘Expertisecentrum voor ondersteuning, activering en training bij vraagstukken over armoede en sociale uitsluiting’, met ANBI status.
Residerend in Tilburg, werken ze van oorsprong vooral in Zuid-Nederland. Maar ze worden tegenwoordig in het hele land gevonden. Zo geven ze in Groningen aan beleidsambtenaren en mensen van de wijkteams de training armoede onder de loep. Ook werkers van Humanitas in het hele land krijgen deze training. Professionals en vrijwilligers leren om op de juiste manier in te spelen op de armoedesituatie. Daardoor helpen zij mensen om weer bij hun eigen kracht te komen en zelfredzamer te worden.
De Vonk helpt ook bij het organiseren van SchuldenVrijMaatjes: vrijwilligers die mensen ondersteunen tijdens het schuldhulpverleningstraject.
Als het gaat om kinderarmoede hebben ze de Checklist Armoedebeleid op school, de Workshop aanbevelingen uit onderzoek naar effecten van armoede op kinderen, de Masterclass armoede signalering jeugdhulpverleners, het Kinderpact tegen armoede en verzorgen ze Activerend onderzoek naar knelpunten op school.
En nog veel meer. Enfin, kijk zelf maar even op stichtingdevonk.nl.
Kostendelersnorm AOW wordt niet ingevoerd
Een alleenstaande AOW’er die met zijn kind een huis deelt, houdt ook in de toekomst recht op een hoge AOW-uitkering. Daartoe heeft het kabinet bij voorjaarsnota besloten. Lees meer op Rijksoverheid.nl.
De kostendelersnorm deed (vooral voor deze doelgroep) veel stof opwaaien.
Kinderen uit arme gezinnen krijgen smartphone
Duizend kinderen uit minder vermogende Haagse gezinnen krijgen een gratis smartphone, zo lees ik in de Volkskrant. Het project is een samenwerking van de gemeente Den Haag, stichting Leergeld Den Haag, het ministerie van SZW, T-Mobile en Samsung. Staatssecretaris Klijnsma roept gemeenten op dit voorbeeld te volgen. Er zijn meer gemeenten die smartphones verstrekken.
Niet iedereen vindt dat een goed idee. Lees bijvoorbeeld de column van Hanina Ajarai over de copieuze maaltijden die ze geserveerd krijgt bij arme mensen, en hun kindjes die er warmpjes bij zitten. Ach, discussie over riante vergoedingen voor minima is van alle tijden.
Ik ben deze week trouwens begonnen in de gemeente Neder-Betuwe. Ik maak er o.a. een plan voor de besteding van de Klijnsma-gelden. Ook op zoek naar ideeën? Kijk in de categorie jeugd op dit blog.
€ 8 miljoen om armoede en schulden tegen te gaan
Goede initiatieven die armoede en schulden tegengaan kunnen ook de komende 2 jaar mogelijk worden gemaakt. Staatssecretaris Klijnsma heeft de subsidieregeling armoede en schulden verlengd naar 2018 en 2019. Sinds vandaag staat de regeling in de Staatscourant en zijn de thema’s bekend waarvoor maatschappelijke organisaties subsidie kunnen aanvragen.
Thema’s
Voor subsidie in 2018 en 2019 komen projecten in aanmerking die zich richten op:
- de ondersteuning van mensen die moeite hebben om mee te doen in de maatschappij;
- het bereiken en motiveren van moeilijk bereikbare groepen mensen met financiële problemen;
- het versterken van aandacht voor armoede en schulden in het sociaal domein, onder meer in de wijkaanpak;
- de voorbereiding van en begeleiding van jongeren in de leeftijdgroep18-/18+ ter preventie van schulden.
Aanvragen indienen
Op 1 februari 2018 opent de subsidieregeling en kunnen organisaties aanvragen indienen. In het najaar van 2017 organiseert het ministerie een voorlichtingsbijeenkomst voor potentiële aanvragers. Hoe, waar, wanneer en wat de voorwaarden zijn wordt tegen die tijd bekend gemaakt. Wilt u op de hoogte worden gehouden? Stuur dan een email naar sub.reg.armoedeschulden@minszw.nl en houd www.dus-i.nl in de gaten.
Gemeenten konden tot nu toe niet gebruikmaken van de subsidieregeling. Ik neem aan dat dat in 2018 en 2019 opnieuw het geval is.
Prinsjesdag: ‘paar honderd miljoen voor koopkracht minima’
Het is bijna Prinsjesdag en we zitten nog steeds met een demissionair kabinet. Gaat het kabinet nog grote (financiële) beslissingen nemen? Volgens Haagse bronnen is het kabinet van plan een paar honderd miljoen euro uit te trekken om te voorkomen dat minima, mensen met een uitkering en mensen met een klein pensioen er volgend jaar op achteruit gaan.
De Haagse bronnen zeggen dat volgens de NOS naar aanleiding van het artikel Sociale minima gaan er toch op achteruit in NRC. Volgens de krant blijkt uit berekeningen van SZW dat uitkeringsgerechtigden en mensen met een beperkt aanvullend pensioen in 2018 inleveren op hun besteedbaar inkomen. Haagse ingewijden verwachten dat het demissionaire kabinet van VVD en PvdA die ‘koopkrachtplaatjes’ zal bijstellen. Ze denken niet dat hier grote meningsverschillen over ontstaan tussen de regeringspartijen. Met de reparatie zou een bedrag gemoeid zijn tussen de 300 en 500 miljoen euro.
Ik ga ervan uit, dat die koopkrachtreparatie dan via o.a. de Belastingdienst wordt geregeld, en niet via gemeenten.
Utrechtse cliënten langer in de opvang door geldproblemen
Bij een meerderheid van cliënten in de maatschappelijke opvang vormen schulden de belangrijkste belemmering voor uitstroom naar zelfstandig wonen. Dat blijkt uit onderzoek in Utrecht.
Voor 51% van de opvangpopulatie was het hebben van schulden een belemmering voor zelfstandig wonen. Voor de daklozen liep dat percentage zelfs op tot 67%.
Op twee fronten lopen hier de maatschappelijke kosten flink op: rond maatschappelijke opvang en schulden. Catch-22. Lees de column Schaf huisuitzettingen gewoon af van IPW. Het is in Nederland niet mogelijk onverzekerd te zijn voor ziektekosten. Moeten we dat ook niets eens regelen voor huisvesting?
Gerelateerde berichten:
- Vrouwen in vrouwenopvang verstrikt in financiële regelingen (Ombudsman, 25 aug.)
- VWS vergoedt zorg aan daklozen (Skipr, maart 2017)
- Schulden houden honderden vast in daklozenopvang (NOS n.a.v. onderzoek Leger des Heils in 8 gemeenten, 1 sep.).
- Aanvulling d.d. 27 sep.: lees het rapport Doorstroom opvang belemmerd door financiële knelpunten waaraan bij de vorige bullit wordt gerefereerd (Leger des Heils, sep. 2017). Onderstaande infographic staat op p.30 van dat rapport (klik om te vergroten):
- Vaste bewoners vakantieparken kunnen vaak nergens anders terecht (Nieuwsuur, juli 2017).
Opnieuw Stedenestafette rond armoede en schulden
De Stedenestafette bestaat uit een reeks congressen waar gemeenten innovatieve aanpakken van schulden en armoede met elkaar delen. In 2010 werd de eerste estafette gestart in het kader van het Europees jaar van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting. Op 27 juni jl. beet Vlaardingen het spits af van een nieuwe reeks. Vlaardingen geeft het estafettestokje door aan de gemeente Den Bosch. Op de website van SWN lees je wat meer hierover. Ik heb verder nog geen planning kunnen vinden of info over mogelijkheden om als gemeente aan te haken.
De Stedenestafette is een initiatief van de VNG, Sociaal Werk Nederland, NVVK, Landelijke Cliëntenraad en Divosa en wordt gesubsidieerd door het ministerie van SZW.
Aanvulling d.d. 8 sept.: Ik heb inmiddels begrepen dat er in totaal 4 gemeenten zullen meedoen. Het heeft dus een minder grote schaal dan 7 jaar geleden toen volgens mij 25 gemeenten meededen. Welke 2 gemeenten na ‘s-Hertogenbosch aansluiten, is nog niet bekend. De deelnemende gemeenten bepalen in principe zelf aan wie zij het estafettestokje overdragen. Waarschijnlijk organiseert ‘s-Hertogenbosch in december een conferentie. De andere 2 gemeenten volgen in 2018. Meer info bij projectleider Christophe Geuskens.
Twee derde bijstandskinderen heeft migratieachtergrond
Sinds 2012 stijgt het aantal minderjarige kinderen in bijstandsgezinnen ieder jaar. In 2016 ging het om 78.000 kinderen, bijna 10.000 (2,1%) meer dan in 2015. Twee derde van alle bijstandskinderen heeft een niet-westerse migratieachtergrond, zo meldt het CBS. De stijging in 2016 kwam vooral door instroom van vluchtelingen uit Syrië en Eritrea in de bijstand. Het aantal bijstandskinderen uit Somalië of Afghanistan was wat lager dan in 2015.
Het aantal kinderen in gezinnen die 3 jaar of langer een bijstandsuitkering ontvangen, nam in 2016 toe met 4.400 tot ruim 114.000 kinderen. Dat is de helft van alle kinderen in bijstandsgezinnen.
Op de website van het CBS vind je onderaan een kaart met cijfers per gemeente.
Interessant congres over Schulden en Armoede
Op 15 september organiseren Divosa en HOEZO! Congressen hun 3e jaarcongres Schulden en Armoede onder de titel ‘Eigen schuld?’
Het congres draait dit jaar om vragen zoals: Hoe zelfredzaam zijn mensen en hoe verstandig zijn hun financiële beslissingen? Hoe worden mensen met schulden zelfredzamer en wat is hierbij je rol als professional? Hebben overheden nog wel een realistisch beeld van die zelfredzaamheid van burgers?
Eigen schuld, dikke…?
Met dit congres willen de organisatoren de zaak eens van een andere kant bekijken: hoe kunnen we de zelfredzaamheid van mensen vergroten? Will Tiemeijer van de WRR gaat dieper in op deze vraag en Tamara Madern neemt je mee in de veelbelovende aanpak Mobility Mentoring, wat kunnen gemeenten hier echt mee? Programmamanager Christophe Geuskens introduceert het gezamenlijke en ambitieuze kennis- en professionaliseringsprogramma van NVVK, VNG, Sociaal werk Nederland, LCR en Divosa. En er is een politiek café met leden van de Tweede Kamer onder wie René Peters (CDA) en Linda Voortman (GroenLinks). Ten slotte belicht huisarts en docent huisartsgeneeskunde Pieter Barnhoorn ‘eigen schuld’ vanuit zijn expertise en vraagt zich af: slaan we te ver door in eigen verantwoordelijkheid? In hoeverre is een patiënt zelf verantwoordelijk voor zijn kwaal?
Bekijk het volledige programma op www.schuldhulpverleningenarmoede.nl.
Schulden.nl
Vandaag is schulden.nl gelanceerd. Mensen die zich melden via de website of tel. 0800-8482257 krijgen gratis hulp bij het oplossen van hun financiële problemen. Schuldeisers betalen deze hulp. Binnen 14 dagen is er een oplossingsperspectief. Indien nodig wordt contact gelegd met instanties die verder kunnen helpen, zoals de gemeentelijke schuldhulpverlening. Schulden.nl is een initiatief van PLANgroep en Zuidweg & Partners.
Eerder al was er het 155-noodloket voor (zelfstandig) ondernemers van het IMK.
Dit zijn initiatieven van private ondernemingen. In juni werd in de Tweede Kamer het voorstel gedaan een landelijk noodnummer in het leven te roepen. Klijnsma zal onderzoeken of er behoefte is aan een niet-privaat alternatief.
‘Rondkomen van de bijstand is mogelijk’
Gisteren was ik bij het zeer boeiende Nibudcongres Wat is genoeg? Bovenstaande stelling, en vooral onderstaande verklaring daarbij, vatten het congres voor mij samen.
Ja, je kunt rondkomen van een inkomen op het sociaal minimum, mits:
- je heel goed met je geld kunt omgaan. Maar de lat ligt inmiddels wel verschrikkelijk hoog. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving concludeerde eerder deze week dat de samenleving voor een groeiende groep Nederlanders te ingewikkeld is geworden. Uit ander onderzoek blijkt dat mensen door gebrek aan tijd en geld niet de meest verstandige keuzes maken. En de Ombudsman noemt de veronderstelde zelfredzaamheid ‘een illusie’.
- je gebruikmaakt van alle voorzieningen. Maar we hebben er met zijn allen zo’n kerstboom van gemaakt, dat rechthebbenden de voorzieningen niet kennen, niet in aanmerkingen denken te komen, zich schamen of de aanvraag te ingewikkeld vinden.
- er niets misgaat. Er is nauwelijks afloscapaciteit om een schuld af te lossen. Als er een schuld ontstaat, beland je zo in een neerwaartse spiraal. Per ongeluk €100 teveel kinderopvangtoeslag ontvangen? Je koelkast èn je wasmachine geven in dezelfde week de geest? Een ongeluk zit in een klein hoekje. En hoe langer je op het sociaal minimum zit, hoe kwetsbaarder de situatie wordt.
- je geen hoge ‘persoonlijk onvermijdbare kosten’ hebt. Denk aan een hoge huur, terwijl er geen andere woningen beschikbaar zijn. Of hoge kosten voor zorg, dieet of vervoer. De befaamde voorbeeldbegrotingen van het Nibud gaan uit van gemiddelden. Als jij daar flink van afwijkt, wordt het heel lastig.
- je genoegen neemt met heel weinig. Het Nibud rekent voor dat sommige huishoudens geen of nauwelijks budget hebben voor ‘sociale participatie’. Uitgaan, verjaardagsfeestje en vakantie schieten er bij in. En je kinderen kunnen niet op voetbal of muziekles als er daarvoor in jouw gemeente geen tegemoetkoming is.
Kijk nog even in het Nibuddossier schuldpreventie.
Amsterdam krijgt voortaan seintje bij ophopende verkeersboetes
Zodra Amsterdammers achterstanden oplopen bij het betalen van hun verkeersboetes, geeft het CJIB een seintje zodat schuldhulpverleners poolshoogte kunnen nemen. Wethouder Vliegenthart is met het CJIB in gesprek over een proef. Als deze succesvol verloopt, hoopt Amsterdam deze aanpak naar de hele stad uit te breiden.
En misschien wel naar heel Nederland?
Bron: Parool
Rekenschema voor vaststelling bestuurlijke boete
De expertgroep Fraudewet heeft een rekenmodel ontwikkeld voor de vaststelling van de bestuurlijke boete. Dit rekenmodel is gebaseerd op de bepalingen in de wet, de uitspraak van de CRvB over draagkracht en op keuzen die door veel gemeenten zijn gemaakt.
In het rekenmodel wordt voor bijstandsgerechtigden een beslagvrije voet van 90% van de bijstandsnorm gehanteerd.
Het rekenmodel en meer info vind je op de website van de VNG.
Met gemeentelijke inkomensverklaring aankloppen bij fondsen
De gemeente Helmond geeft een inkomensverklaring af waarmee inwoners voorzieningen kunnen aanvragen bij bijvoorbeeld stichting Leergeld, kledingbank of bibliotheek. Als je een bijstandsuitkering hebt of bijzondere bijstand aanvraagt, ontvang je de inkomensverklaring automatisch. Anders moet je hem aanvragen.
Handig: zo hoeven inwoners niet overal opnieuw hun gegevens aan te leveren. Ook handig voor de fondsen, die nu niet meer zelf de inkomenstoets hoeven te doen.
Je kunt overigens ook zonder inkomensverklaring elders voorzieningen aanvragen. Maar dan moet je uiteraard wel telkens opnieuw je gegevens aanleveren.
Aantal wanbetalers zorgpremie per gemeente
Mensen die hun verplichte zorgpremie niet betalen, belanden in de wanbetalersregeling.
Gemeenten kunnen van het CAK een overzicht krijgen van het aantal mensen in de wanbetalersregeling, uitgesplitst per doelgroep. Zie voorbeeld van Dordrecht.* En zie dit Excel-bestand met de aantallen en achtergrondkenmerken in jouw gemeente. Deze cijfers hebben als peildatum 31-12-2015 en zijn waarschijnlijk aan de hoge kant. Het aantal wanbetalers is in het jaar daarna namelijk met 11,6% gedaald.
Let op: het is misschien even schrikken als je ziet, dat er veel meer wanbetalers zijn dan alleen de bijstandsgerechtigde. Die je misschien al kent vanuit de speciale wanbetalersregeling voor bijstandsgerechtigden.
Om deze nieuwe doelgroep niet-bijstandsgerechtigde wanbetalers gericht te benaderen, heb je extra capaciteit nodig. En de Burgerservicenummers van de betreffende wanbetalers. Er wordt gewerkt aan een ministeriële regeling om dat laatste mogelijk te maken. Het CAK verwacht ‘later dit jaar’ op basis daarvan de BSN’s aan gemeenten te mogen leveren.
Verder goed om te weten: Zorgverzekeringslijn (min. VWS) geeft gratis workshops door het hele land over het voorkomen en oplossen van zorgverzekeringsschulden. Zij leggen uit hoe de wetgeving in elkaar zit en welke rechten en plichten mensen hebben.
*Met dank aan Alex Buchinhoren van Sociale Dienst Drechtsteden die mij hierop attendeerde.
Naschrift d.d. 28 juni 2017: Inmiddels kreeg ik deze link, waaruit blijkt dat de uitwisseling op BSN al vanaf 1 juli mogelijk wordt.
€500.000 subsidie beschikbaar voor onderzoek
Vanaf heden kunnen gemeenten projectvoorstellen indienen om onderzoek te doen naar hun eigen praktijk rond schuldhulpverlening en armoedebestrijding. Subsidie wordt beschikbaar gesteld vanuit het kennisprogramma Vakkundig aan het werk van het ministerie van SZW, VNG, UWV, ZonMw en Divosa.
Voor de programmalijn schuldhulpverlening en armoedebestrijding is in totaal €500.000 beschikbaar. Er kunnen 2 projecten van maximaal €250.000 worden gehonoreerd. Focus van dit onderwerp ligt op onderzoek naar wat werkt om problematische schulden en armoede te bestrijden. Nog specifieker gaat het om onderzoek naar gedragsverandering bij klanten. De maximale looptijd van een project is 3 jaar. Je kunt tot 3 oktober 2017 een projectvoorstel indienen.
Lees alles over subsidieaanvraag op zonmw.nl.
Kun je hulp gebruiken bij het bedenken van een goede onderzoeksvraag of het vinden van de juiste onderzoeker die jouw vraag kan onderzoeken? Kijk dan op Eerste Hulp Bij Onderzoek van Divosa. En inhoudelijk sparren mag ook met ondergetekende.
Werkbonus voor Rotterdammers
Het verschil tussen een uitkering en de laagste salarissen is te klein, vinden ze in Rotterdam. Daarom trekt de stad ruim €2 miljoen uit voor een eenmalige bonus van €50 voor 40.000 werkenden met een inkomen tussen de 100 en 130% van het minimumloon.
Lees in de Volkskrant en op NOS.nl meer over o.a. de armoedeval en deze en andere ‘oplossingen’.
De vraag is of dit inkomensbeleid is. Gemeenten mogen geen inkomensbeleid voeren. Dat is voorbehouden aan het rijk. Gemeenten mogen bij inkomensondersteuning geen doelgroepen uitsluiten op basis van inkomstenbron. Zo mag je als gemeente ook niet een inkomensregeling treffen die alleen toegankelijk is voor bijstandsgerechtigden. Het rijk verstrekt al een werkbonus o.a. in de vorm van arbeidskorting bij de belastingaangifte. Je mag dat als gemeente niet zomaar opplussen.
Wat wel mogelijk is, is bijzondere bijstand op basis van groepskenmerken. Je zou werkgerelateerde kosten kunnen vergoeden, denk aan kleding, vervoer e.d.
Wat is genoeg?
Dat is de titel van het Nibudcongres op 29 juni in Utrecht. En ook de strekking van het op dit blog sinds 2008 meest becommentarieerde en gelezen artikel Kun je rondkomen van een bijstandsinkomen? (2009). Veel te doen dus over dit onderwerp. Ik ben erbij op 29 juni!
Factsheet armoedebeleid en schuldhulpverlening
Het G32-stedennetwerk presenteert de Factsheet Armoedebeleid en Schuldhulpverlening.
Deze factsheet geeft bondige info over de problematiek, mogelijkheden voor ondersteuning, oplossingsrichtingen ontwikkelingen in wet- en regelgeving en verwijzingen naar relevante publicaties.
Handig om hiermee je bestuurders bij te praten of een hoofdstukindeling voor je beleidsplan te maken. En natuurlijk komen alle onderwerpen aan bod in de introductiecursus armoedebeleid en schuldhulpverlening aanstaande maandag.
Instroom Wsnp daalt voor zesde jaar op rij
Voor het zesde jaar op rij daalt de instroom in de Wsnp (bron: Bureau Wsnp):
Eerder lazen we dat het aantal aanmeldingen voor gemeentelijke schuldhulpverlening de afgelopen jaren stabiel bleef (bron: NVVK):
En in Huishoudens in de rode cijfers (nov. 2015) lazen we dat het aantal onzichtbare problematische schulden juist flink is toegenomen in 2015 t.o.v 2012.