Meer huisuitzettingen

Het aantal mensen dat hun huis uit wordt gezet vanwege huurschulden is dit jaar weer gestegen. Uit een rondgang van het AD langs woningcorporaties, opvanginstellingen en andere hulpinstanties blijkt dat veel mensen hun baan kwijtraakten door de crisis en rekeningen niet meer kunnen betalen. Vooral het aantal gezinnen dat met kinderen in de opvang terecht is gekomen is volgens de Federatie Opvang dit jaar gestegen. Hoewel Aedes nog geen exacte cijfers heeft van het aantal huisuitzettingen dit jaar, ziet de organisatie een stijging. In 2011 werden nog zo’n 6.000 huurwoningen ontruimd. Dat waren er ook al meer dan in de jaren daarvoor.

Frontlijnteams succesvol
Gelukkig zijn er Frontlijnteams. Deze voorkomen escalaties en dure interventies. Dat bespaart niet alleen veel geld, maar ook onnodig leed, zo blijkt uit een kosten-baten analyse in Leeuwarden.

Kom tijdens het Jaarcongres Armoede en Schulden naar de workshop ‘Op Eigen Kracht Eropaf!’ over de aanpak in Amsterdam!

Bereken besparing door vernieuwde intake schuldhulpverlening

Schuldhulpverlener Stadsring51 heeft een manier ontwikkeld om flink te besparen. Door meer focus te leggen op de intake kan er volgens het bureau, dat opereert in opdracht van de gemeente Amersfoort, betere en goedkopere hulp gegeven worden. De intake bestaat nu uit 80 vragen die een hulpverlener tijdens het eerste gesprek invult. Op basis daarvan wordt bekeken hoe de klant het beste geholpen kan worden.

Deze werkwijze levert Amersfoort een flinke besparing op. Er is een rekenmodel (.xls) gemaakt op basis waarvan je kunt berekenen wat deze werkwijze in andere gemeenten kan opleveren.

Lees ook dit artikel in Binnenlands Bestuur en dit artikel over deze en andere modellen voor de intake.

En ik maak ook graag nog wat reclame voor Stimulansz. We hebben inmiddels in tal van gemeenten ervaring opgedaan met het herinrichten van de intake. Ook verzorgen we trainingen. Neem voor info contact op met vivian.denhartogh@stimulansz.nl.

Armoede neemt toe

Armoedesignalement 2012In 2011 is de armoede in Nederland sterk toegenomen. Ramingen wijzen op een verdere stijging in 2012. Ook de langdurige armoede liep in 2011 voor het eerst in jaren weer op.

  • De armoede groeide in absolute aantallen in 2011 sterk bij werklozen, bijstandontvangers en zelfstandigen.
  • De kans op armoede is het hoogst bij eenoudergezinnen, alleenstaan-den tot 65 jaar, niet-westerse huishoudens en huishoudens met bijstand. Bij al deze groepen nam het armoedepercentage in 2011 toe.
  • Bij gepensioneerden en 50-plussers is de armoede laag, bij kinderen juist hoog. De 30-45 jarigen hadden vroeger geen verhoogd armoederisico, maar de laatste jaren is dat wel het geval.

Dit zijn enkele conclusies uit het vandaag verschenen Armoedesignalement 2012 van het SCP en het CBS. Zie het rapport en de samenvatting op CBS.nl.

Binnenkort actualiseert Stimulansz op basis van de CBS-cijfers de minimascan met de armoedecijfers per gemeente.

Aantal schuldsaneringen neemt AF

‘Beroep op schuldsanering neemt toe’ staat in alle kranten. Dat komt omdat vandaag de achtste Wsnp-monitor is verschenen. Daarin staat dat zowel het aantal verzoeken als het aantal uitgesproken (wettelijke) schuldsaneringen in 2011 met 30% is toegenomen. Lees hier een samenvatting. Maar eerder deze maand hoorden we dat het aantal schuldsaneringen dit jaar juist daalt.

Nog eerder dit jaar constateerden we dat het aantal aanmeldingen voor de minnelijke schuldhulpverlening zich al in 2011 stabiliseerde.

Hoe is die stabilisatie of afname nou te verklaren? We lezen toch overal dat de schuldenproblematiek toeneemt? Nou, dat komt waarschijnlijk doordat gemeenten steeds minder mensen toelaten tot schuldhulpverlening (lees schuldregeling). En omdat het minnelijke traject het voorportaal is voor het wettelijke traject, zien we dat daar het aantal verzoeken en toelatingen – met enige vertraging – ook afneemt. De groepen die gemeenten nu vaker dan voorheen afwijzen, zijn volgens mij vooral de draaideurklanten, zelfstandig ondernemers, mensen die zelf kunnen regelen, huizenbezitters, mensen in een te onstabiele situatie, niet-willers en mensen met fraudeschulden.

Toch wringt er iets. Volgens mij zijn de groepen die nu door gemeenten worden afgewezen namelijk net zo min als voorheen kansrijk om te worden toegelaten tot de Wsnp. Met andere woorden: als gemeenten ze wel hadden toegelaten, zou dat niet hebben geleid tot een grotere doorstroom naar de Wsnp. Of zie ik dat verkeerd? Ik hoor het graag.

Of is de beperktere instroom te verklaren door een afnemende schuldenproblematiek? Ik denk van niet, maar zeer binnenkort weten we het, want dan verschijnen de resultaten van het periodieke onderzoek ‘Huishoudens in de rode cijfers’. Met cijfers over vorig jaar; dat dan weer wel.

Tot slot. Volgens de Wsnp-monitor was het aantal verzoeken om een dwangakkoord en voorlopige voorziening in 2011 aanzienlijk hoger dan in 2010. Er waren echter minder moratorium-aanvragen. Het percentage toegewezen verzoeken was in 2011 30% bij de dwangakkoorden, 56% bij de moratoria en 64% bij de voorlopige voorzieningen.

Nibud-koopkrachtplaatjes bij nieuw regeerakkoord

Het Nibud heeft nu ook het aangepaste regeerakkoord doorgerekend zoals het kabinet dat afgelopen maandagavond 12 november heeft gepresenteerd. Het Nibud ziet dat er minder extreme koopkrachtverschillen zijn, maar dat bijstandsgerechtigden nog steeds flink inleveren. Werkenden met lage en hoge inkomens leveren minder in, maar de middeninkomens zijn door de aanpassingen iets slechter af. Bekijk de 100 voorbeeldhuishoudens (vanaf p.11). Lees meer.

Het CPB presenteerde eerder deze week ook koopkrachtplaatjes. Op de website van de Telegraaf (www.telegraaf.nl/overgeld) wordt vanmiddag een koopkrachtcalculator geplaatst waarmee je je eigen koopkrachtplaatjes maakt.

Nibud opent Nibud.nl/werkgevers met praktische handvatten bij schulden

Financiële problemen bij werknemers vormen een grote kostenpost voor werkgevers. Dit blijkt uit een peiling onder personeels- en organisatieprofessionals, die het Nibud heeft gehouden in samenwerking met Divosa. In het platform schuldhulpverlening lichtte Tamara Madern van het Nibud vorige week al een tipje van de sluier.

79% van de bedrijven heeft werknemers met financiële problemen. 75% heeft te maken met loonbeslagen, die ieder minimaal een uur verwerkingstijd kosten. Verlies aan productiviteit van de werknemer wordt op minimaal 20% geschat. Daarnaast zien werkgevers veel ziekteverzuim en verzoeken om voorschot op het loon. Er is ook gekeken naar SW-bedrijven; daar is de problematiek groter dan gemiddeld.

Preventie
Toch heeft slechts 13% van de werkgevers preventief beleid. 30% geeft aan de werknemers wel te willen ondersteunen maar niet te weten hoe ze dat kunnen aanpakken. Het Nibud biedt daarom nu gratis materialen voor werkgevers aan op Nibud.nl/werkgevers. Daarnaast adviseert het Nibud een Peiling op maat uit te laten voeren. Lees het persbericht en het rapport.

Regeerakkoord #2

De belangrijkste wijzigingen (voor lage inkomens)

  • De inkomensafhankelijke zorgpremie is geschrapt.
  • Het inkomensafhankelijke eigen risico blijft bestaan (lage inkomens betalen €180 per jaar, hoge inkomens €595).
  • De nominale zorgpremie (wat mensen betalen aan de basisverzekering) blijft zoals die nu is. Iedereen betaalt in 2014 zo’n €1.269 per jaar.
  • De zorgtoeslag blijft gehandhaafd.

Koopkracht
Door de aanpassingen van de belasting gaan lage inkomens er meer op vooruit dan hoge inkomens, die juist koopkracht verliezen. Maar het nieuwe akkoord is volgens de onderhandelaars minder nivellerend dan het originele regeerakkoord. Het CPB komt tot de volgende koopkrachtplaatjes (bruto en per jaar):

Tweeverdieners met baan

  • Inkomen onder €32.900: -0,25%
  • Inkomen tussen €32.900 en €65.800: 0%
  • Inkomen tussen €65.800 en €94.000: 0%
  • Inkomen boven €94.000: -0,25%

Tweeverdieners met uitkering

  • Allemaal: -0,25%

Tweeverdieners met pensioen

  • Inkomen onder €22.560: +0,25%
  • Inkomen boven €22.560: -1%

Alleenstaande met baan

  • Inkomen onder €32.900: +0,5%
  • Inkomen tussen €32.900 en €65.800: +0,25%
  • Inkomen boven €65.800: -0,5%

Alleenstaande met uitkering

  • Inkomen onder €22.560: 0%
  • Inkomen boven €22.560: -0,25%

Alleenstaande met pensioen

  • Inkomen onder €22.560: +0,25%
  • Inkomen boven €22.560: -1,25%

Alleenverdiener met baan

  • Inkomen onder €32.900: -0,25%
  • Inkomen tussen €32.900 en €65.800: -0,75%
  • Inkomen boven €65.800: -0,5%

Alleenverdiener met uitkering

  • Allemaal: -0,25%

Alleenverdiener met pensioen

  • Allemaal: -0,75%

Zie ook de cijfers op p16/17 van het CPB-rapport. Op p13/14 staat welke regelingen in deze berekeningen zijn opgenomen. De huishouduitkeringstoets zie ik er niet bij staan.

Bij deze cijfers moet verder worden aangetekend dat het om de mediane ontwikkeling gaat. Dat betekent dat de helft van de mensen er in koopkracht juist meer op vooruit gaan dan het cijfer dat bij hun groep past, en de helft van de mensen er juist meer op achteruitgaat. Bovendien gaat het om veranderingen per jaar, voor een periode van vijf jaar. Dat betekent dat je voor een beeld voor 2017 de getallen met vijf moet vermenigvuldigen. Maar het betekent ook dat de voorspellingen nog erg onzeker zijn.

Het Nibud is op dit moment ook bezig met een doorberekening van het bijgestelde regeerakkoord. Ze hopen eind deze week de koopkrachtplaatjes op te leveren.

Ombudsman onderzoekt schuldinning door overheid

De Nationale ombudsman onderzoekt hoe overheden teveel uitgekeerde bedragen of openstaande boetes invorderen. Het onderzoek is een vervolg op zijn rapport over de gemeentelijke schuldhulpverlening. Hij kijkt daarbij ook naar de voorrangspositie van de overheid en hopelijk ook naar het rapport Paritas Passé.

In het kader van het onderzoek wordt een rondetafelconferentie met overheidsorganisaties georganiseerd. Doel hiervan is het creëren van een grotere bereidheid om mee te werken aan het voorkomen en het oplossen van problematische schuldsituaties. Hierbij zullen richtlijnen worden opgesteld voor behoorlijke invordering en behoorlijke medewerking aan schuldregelingen. De ombudsman verwacht dat hij begin 2013 afspraken met de overheidsorganisaties heeft gemaakt.

Lees meer.

Financiële zelfredzaamheid bij vrouwen

Meer dan de helft van de Nederlandse vrouwen is financieel afhankelijk van een partner, familie of de overheid. Veel van hen hebben een te rooskleurig beeld van hun toekomst. Dit blijkt uit recent onderzoek in opdracht van Delta Lloyd Foundation. Uit eerder onderzoek (2010) bleek al dat drie miljoen vrouwen in Nederland niet financieel zelfstandig zijn. In het recente onderzoek is gekeken naar hoe deze vrouwen dit zelf zien. Vinden ze zichzelf financieel zelfstandig en wat betekent financiële zelfstandigheid dan, is dit belangrijk en zijn ze zich bewust van de risico’s die ze nemen? En hoe belangrijk vinden zij het om zich in hun financiën te verdiepen?

Alle resultaten en conclusies van het onderzoek ‘Vrouwen en financiën. Van roze wolk naar financieel bewustzijn’  zijn hier terug te vinden. Direct naar:

Dit filmpje is gemaakt n.a.v. het onderzoek in 2010:

Minder mensen in wettelijke schuldsanering

Op NU.nl lees ik, dat het aantal opgelegde schuldsaneringen daalt, na een lange periode van een stijging. Volgens Nadja Jungmann ligt de daling aan een selectievere aanpak bij gemeenten. Han von der Hoff van Bureau Wsnp wijt het daarnaast aan de steeds matigere kwaliteit van de ingediende verzoekschriften.

Met cijfers van het CBS heb ik de volgende grafiek gemaakt van de instroom van natuurlijke personen met en zonder bedrijf in de Wsnp:

Op de website van Bureau Wsnp staat dat de instroom van nieuwe Wsnp-zaken in 2012 een ongewoon grillig verloop vertoont. Oorzaken daarvoor zijn volgens Bureau Wsnp niet duidelijk aanwijsbaar.

Schuldhulpverlening in de EU

Eurofound heeft vergelijkend onderzoek gedaan naar de schuldhulp in een aantal EU-lidstaten. Daarbij is vooral onderzocht hoe de toegang tot en de kwaliteit van de schuldhulp kan worden verbeterd. Het rapport Household debt advisory services in the European Union (zie vooral hoofdstuk 4) is in het Engels, maar de samenvatting is in het Nederlands.

De succesfactoren zijn geclusterd rond vier thema’s:

  1. Tijdig toegang bieden
  2. Kwaliteit verbeteren
  3. Gezonde instellingen tot stand brengen
  4. Ondersteuning met minimale afhankelijkheid

Ik was betrokken bij een vooronderzoek; lees de tussenrapportage. In september vorig jaar presenteerde ik in Brussel de Nederlandse aanpak (we hadden toen nog geen wet gemeentelijke schuldhulpverlening).

Eigenlijk hartstikke jammer, dat die Europese rapporten nooit echt landen in de lidstaten. Er worden vele miljoenen besteed aan onderzoek, maar ik heb niet het gevoel, dat wij in Nederland nou echt gebruik van maken van de uitkomsten.

Gemeenten ondersteunen werkgevers met personeel met financiële problemen

Het Nibud en Divosa onderzoeken wat de gevolgen zijn van schulden van werknemers op de werkvloer. De uitkomsten worden gebruikt om werkgevers beter te ondersteunen als zij te maken krijgen met financiële problemen bij hun personeel. Dit najaar verschijnt een handreiking met goede voorbeelden en methodieken die ook voor gemeenten – die werkgevers in de regio willen ondersteunen* – heel waardevol kan zijn.

De onderzoekers verzamelen informatie via een enquête onder werkgevers / P&O-ers. Vul hem in!

* denk bijvoorbeeld aan schuldbemiddeling als secundaire arbeidsvoorwaarde in Spijkenisse.

Klanten met een beperking

Hoe ga je in de (schuld)hulpverlening om met klanten met een beperking zoals autisme, borderline, een antisociale persoonlijkheidsstoornis, ADHD of niet-aangeboren hersenletsel? Studenten Roos Veld en Sanne Wippert schreven hierover de scriptie ‘Slechte gewoontes heb je niet zomaar onder de knie’ (de titel is een uitspraak van een respondent in hun onderzoek). Ze presenteerden eerder dit jaar hun onderzoek in het platform schuldhulpverlening. Klik hier voor een samenvatting van de onderzoeksresultaten. Met hele concrete tips! De volledige scriptie is op te vragen bij Roos Veld.

Lees ook Schuldhulpverlening effectiever met MEE over een onderzoek naar de meerwaarde van een samenwerkingsproject in Winterswijk van de Stadbank Oost Nederland en MEE Oost-Gelderland.

Wajongers in armoede

Wajongers Centraal is gestart met een blog met interviews met politici over armoede. Dit blog maakt deel uit van het project ‘Ze denken dat ik rondkom’. Wajongers Centraal doet momenteel met een enquête onderzoek naar armoedebeleving in Nederland. Iedereen kan de enquête invullen. Na het invullen zie je de (voorlopige) uitslag. Op het blog lees je de mening van mensen die in hun werk met armoede te maken hebben.

Invoering private schuldbemiddeling: wat zijn de gevolgen voor gemeenten?

Andreas Weinberger – rechtenstudent aan de Juridische Hogeschool Avans-Fontys en stagiair bij Stimulansz – schreef afgelopen voorjaar hierover zijn afstudeerscriptie.

Er wordt momenteel gewerkt aan een AMvB waarin het voor private schuldbemiddelaars mogelijk wordt aan de schuldenaar een vergoeding te vragen voor schuldbemiddeling. Gemeente en schuldbemiddelaar kunnen op vier manieren samenwerken:

  1. Samenwerking door middel van overeenkomst
  2. Samenwerking door middel van doorverwijzing
  3. Samenwerking door middel van mandaatverlening
  4. Geen samenwerking. Gemeente laat zich niet in met schuldbemiddeling

De mate waarin gemeenten regie voeren verschilt per samenwerkingsvorm. Ook heeft Andreas per samenwerkingsvorm gekeken naar wie aansprakelijk is als er iets misgaat in de schuldbemiddeling. Tot slot geeft hij antwoord op de vraag of invoering van de AMvB ertoe leidt dat schuldbemiddeling aanbesteed moet worden (antwoord; nee).

Een interessante casus die wij bespraken: stel dat je als gemeente zelf niets meer doet aan schuldbemiddeling en alle klanten doorverwijst naar private partijen (zie punt 2)? Dat zou een enorme directe bezuiniging opleveren. Uiteraard staat daar tegenover dat je als gemeente niet of nauwelijks meer grip hebt op beleid en uitvoering (en bovendien mogelijk nieuwe kostenposten krijgt op andere beleidsterreinen).

Steun voor minima met ziek huisdier

Dierenartsen in Tilburg kunnen met steun uit de bijzondere bijstand vaker cliënten met een laag inkomen helpen. Zij hebben een brief ontvangen waarin de gemeente hen wijst op de mogelijkheden om medische ingrepen bij katten en honden te vergoeden. Lees in het Brabants Dagblad over de invloed van een huisdier op het welzijn en de gezondheid van het baasje (klik om te vergroten):  

Artikel "Steun voor minima met ziek huisdier"Richard de Heus (Stichting Veterinair Steunfonds), bedankt voor toezending van dit artikel.

Schuldhulpverlening en budgetcoaching: een markt?

Welke positie hebben kleine zelfstandige ondernemingen in de schuldhulp en budgetcoaching, voor en na invoering van de nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en straks de toepasselijke nieuwe AMvB rondom private schuldbemiddeling? Dennis Luisterburg (zelfstandig ondernemer en initiatiefnemer van de Nederlandse Vereniging van Budgetcoaches) wijdde zijn afstudeeronderzoek aan dit onderwerp. Het leidde tot een mooi, genuanceerd en vlot geschreven rapport (+ belangrijk naschrift) en een pleidooi voor verbetering van de positie van de kleine zelfstandige ondernemingen in de branche.

“De huidige positie van kleine zelfstandige ondernemingen in de branche van schuldhulpverlening en budgetcoaching is voor verbetering vatbaar. Organisatorisch maken de kleine ondernemingen een beperkt deel uit van het geheel, en houden zij zich op eigen risico vooral bezig met budgetcoaching, budgetbeheer, beschermings- en WSNP-bewindvoering. Schuldbemiddeling wordt door kleine ondernemingen op kleine schaal en hoofdzakelijk in opdracht van gemeenten door hen uitgevoerd vanwege het besproken wettelijke verbod op schuldbemiddeling tegen betaling. Gemeenten doen dit vooral zelf, of besteden het uit aan een grote, vertrouwde organisatie. Juridisch wordt de positie dus begrensd door beperkende wetgeving, en politiek staat ook niet iedereen positief tegenover de private hulp aan kwetsbare burgers, alhoewel ook niet iedereen even tevreden is met de publieke hulpverlening die nu geboden wordt. Kleine ondernemingen kunnen ook veel voordelen voor de cliënt, de branche en de maatschappij als geheel met zich mee brengen, zo bleek.

Met de komst van de nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de nieuwe AMvB inzake private schuldbemiddeling kan de organisatorische positie van kleine zelfstandigen verbeteren als gemeenten zich ook voor samenwerking en overleg met hen open stellen, zodat goede afspraken gemaakt kunnen worden over taakverdeling en financiering. De juridische positie van de kleine zelfstandigen zal verbeteren, omdat het verbod op schuldbemiddeling opgeheven wordt, waardoor zij meer mogelijkheden krijgen. Politiek bezien krijgen de kleine zelfstandigen met de nieuwe regels een kans om te laten zien wat zij kunnen, en het beeld dat over hen bestaat een positieve draai te geven. Zorgvuldige invoering, in combinatie met goede kwaliteitsborging en doordachte voorwaarden, is daarbij noodzakelijk.”

Mensen met schulden moeten respectvoller worden behandeld

Dat vindt de Nationale ombudsman. Hij zegt dit in het zojuist verschenen rapport Schulden komen nooit alleen dat hij opstelde naar aanleiding van klachten over de gemeentelijke schuldhulpverlening. Beluister het interview met de Ombudsman en lees zijn 11 tips.

Met de in het rapport geformuleerde aandachtspunten wil de ombudsman de schuldhulpverleners en gemeenten een checklist aanreiken waarmee ze in de praktijk aan de slag kunnen om de schuldhulpverlening op een behoorlijke wijze vorm te geven. De ombudsman verwijst in deze rapportage ook regelmatig naar ‘goede voorbeelden’ uit de praktijk. Het volgende schema geeft een mooie samenvatting:

Zie ook de reactie van de NVVK.

Vaak bijzondere bijstand voor beschermingsbewind

Ik heb navraag gedaan bij het CBS n.a.v. het artikel wie gebruikt bijzondere bijstand en waarvoor. Er blijkt helaas geen achtergrondrapportage te zijn. Wel bevestigde het CBS dat beschermingsbewind op de derde plaats staat van meest aangevraagde vergoedingen. De post beschermingsbewind valt bij het CBS binnen de kostensoort ‘overige kosten financiele transacties’ en zitten niet in de gepubliceerde grafiek, omdat deze te divers zijn.

Mijn collega Vivian den Hartogh onderzoekt momenteel in een aantal gemeenten de mogelijkheden om de kosten van beschermingsbewind terug te dringen.

Lees ook: bijzondere bijstand voor rechtsbijstand en bewindvoering.

Samen actief tegen armoede in Groningen

Groningers die in een armoedesituatie leven, moeten, als het mogelijk is, meer op eigen kracht doen en meer gebruik maken van hun eigen sociale netwerken. De gemeente geeft daarbij ondersteuning. Bijvoorbeeld door het inzetten van ervaringsdeskundigen, het (mede) opzetten van zelfhulpgroepen of het stimuleren van informele ontmoetingen met hulpverleners. Dit staat in de visie-nota Samen actief tegen armoede, die vorige week is besproken in de raad. De uiteindelijke kadernota wordt waarschijnlijk in november behandeld. Aan de nota is een onderzoek vooraf gegaan.

Het hebben van werk is en blijft de beste manier van armoedebestrijding, vinden B&W. Tegelijkertijd realiseert het college zich dat betaald werk niet voor iedereen is weggelegd. Daarom blijft maatschappelijk activering, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk, belangrijk als sleutel tot zelfredzaamheid en het succesvol bestrijden van armoede.

Op 7 juni is de Stichting Urgente Noden Groningen opgericht. Lees meer over SUN Groningen en 16 andere SUN’s.

Volgende week in het platform armoedebeleid maar eens aan Groningen vragen hoe zij het nou precies gaan doen.

Wie gebruikt bijzondere bijstand en waarvoor

Het CBS publiceerde zojuist het artikel Alleenstaanden het vaakst aangewezen op bijzondere bijstand.

4 op de 10 huishoudens met bijzondere bijstand zijn alleenstaanden en ruim 2 op de 10 alleenstaanden met kinderen. Dat is eigenlijk relatief weinig als je bedenkt dat ruim 8 op de 10 bijstandsgerechtigden alleenstaand of alleenstaande ouder is.

Het vaakst gaat bijzondere bijstand op aan uitgaven voor woninginrichting of huisraad. Daarna volgen uitgaven aan rechtsbijstand, verzekeringen voor arbeidsongeschiktheid of ziektekosten en huishoudelijke hulp of gezinshulp. 65-plussers besteden de bijzondere bijstand relatief vaak aan huishoudelijke hulp of gezinshulp en aan voorzieningen voor ouderen en gehandicapten. Bij niet-westerse allochtonen gaat het relatief vaak om woninginrichting en eenmalig levensonderhoud.

Ik heb bij het CBS een achtergrondrapportage opgevraagd. Ik ben o.a. benieuwd naar de omvang van de post beschermingsbewind. Dat is in veel gemeenten een grote kostenpost. Mijn collega Vivian den Hartogh onderzoekt momenteel in een aantal gemeenten de mogelijkheden om deze kosten terug te dringen.

Tien procent kinderen groeit op in armoede

10% van de Nederlandse kinderen groeit op in armoede. Dat houdt onder meer in dat 327.000 meisjes en jongens vaak geen gezond eten krijgen. In de meeste gevallen is er ook geen geld voor een lidmaatschap van de sportclub, voor zwemles en moeten ze oude kleding en schoenen dragen, omdat in het gezin geen geld is voor nieuwe. Kinderombudsman Marc Dullaert doet deze constatering in de eerste Nederlandse Kinderrechtenmonitor. Bekijk het NOS-journaal en het RTL-journaal of lees de Volkskrant.

Jeugdfondsen
Wil je daar als gemeente wat aan doen? Dan kan dat bijvoorbeeld via het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds. In de vandaag verschenen nieuwsbrief van het Jeugdsportfonds lees ik, dat in 2012 tot nu toe  (peildatum 14 mei) 8.560 kinderen met steun van het Jeugdsportfonds zijn gaan sporten. In 2011 sportten via het Jeugdsportfonds 18.839 kinderen.

NB. Ook goed om te weten: beide fondsen werken sinds kort met een registratiesysteem waarmee per gemeente hele mooie managementrapporten kunnen worden uitgedraaid. Zo wordt elke euro die je er als gemeente in steekt, verantwoord.

NVVK presenteert jaarcijfers

De NVVK heeft vandaag haar jaarcijfers bekend gemaakt. Een paar interessante cijfers:

  • In 2011 hebben zich 76.000 mensen gemeld voor schuldhulpverlening. In 2010 waren dat er 79.000. Dit cijfer blijft dus redelijk stabiel.
  • Voor het eerst hebben zich meer mensen bij de schuldhulpverlening aangemeld met inkomen uit arbeid (49%) dan mensen met een uitkering als enige inkomstenbron (44%).
  • 69% van de NVVK-leden meldt een toename van het aantal schuldenaren met een eigen huis.

De cijfers sloten erg mooi aan bij het thema van het congres ‘Schuldhulpverlening als secundaire arbeidsvoorwaarde’ dat vandaag werd georganiseerd door de gemeente Spijkenisse. NVVK-voorzitter Joke de Kock gaf ons tijdens haar inleiding deze mooie primeur.

Volgende week schrijf ik nog wat n.a.v. het zeer geslaagde congres van vandaag. Maar nu ga ik mijn weekend vieren..

Doelgroep schuldhulpverlening per gemeente

Hoeveel huishoudens in mijn gemeente lopen een verhoogd risico om een problematische schuld op te bouwen? Hoeveel huishoudens hebben een lichte of zware problematische schuld? En hoe verhoudt zich dat tot het aantal klanten dat zich jaarlijks bij ons aanmeldt?

Vul in deze rekentool je gemeentecode in (CBS) en je krijgt de volgende tabel voor jouw gemeente:

Risicoladder Aantal   huishoudens % van huishoudens   in risicogroep
0 Geen   problematische schulden 775 26,4%
1 Lichte   problematische schuld 1.459 49,6%
2 Zware   problematische schuld 366 12,4%
3 Zware   structurele problematische schuld 340 11,6%
Totaal 2.939 100,0%

Lees de handreiking Kosten en baten van schuldhulpverlening met daarin een toelichting.

FNV vergelijkt armoedebeleid gemeenten

Iedere twee jaar test de FNV het sociale beleid van de Nederlandse gemeenten op het gebied van armoede, sociale werkvoorziening en thuiszorg. Dit jaar namen 182 gemeenten deel.

Download het rapport en bekijk vooral de cijfers per gemeente vanaf pagina 49. Zie hieronder enkele landelijke gemiddelden:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NB. Binnenkort start Stimulansz ook weer met de benchmark armoedebeleid en schuldhulpverlening.

SUWI-net tot 2013 beperkt te raadplegen voor schuldhulpverlening

Artikel 8 van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) maakt het mogelijk gegevens uit te wisselen die van belang kunnen zijn voor de uitvoering van de wet. In het artikel staat dat bij Algemene Maatregel van Bestuur regels zullen worden gesteld over de wijze van gegevensuitwisseling. Maar deze regels zijn nog niet gereed op het moment dat de Wgs in werking treedt (1 juli).  De AMvB is naar verwachting pas vanaf 1 januari 2013 van kracht. Dit betekent dat gemeenten tot die tijd geen autorisatie mogen toekennen aan medewerkers voor Suwinet-Inkijk. Ook inlezen van gegevens voor de uitvoering van genoemde wet is niet toegestaan.

Uitzondering
Voor gemeenten met een autorisatiebesluit van BPR voor GBA-Schuldhulpverlening (een speciale set GBA-gegevens voor schuldhulpverlening) is het mogelijk deze set gegevens via Suwinet-Inkijk in bepaalde situaties te raadplegen voor de uitvoering van de gemeentelijke schuldbemiddeling. Het gaat hier om het raadplegen van gegevens van een ingeschrevene voor wie een traject voor gemeentelijke schuldregeling is gestart.

Bron: BKWI

Eén probleemgezin kost overheid zeker 40.000 euro

De zorg voor een probleemgezin kost gemiddeld zeker €40.000 per jaar. Dit bedrag is een optelsom van een bijstandsuitkering plus de kosten van maatschappelijk werk, jeugdzorg, schuldhulpverlening, geestelijke gezondheidszorg, of aanbieders van opvoedingsondersteuning. De kosten voor het gemeentelijk apparaat bij de hulpverlening zijn hier nog niet bij opgeteld. De berekening is in opdracht van de gemeente Woerden gemaakt door onderzoeksbureau Stade Advies. Volgens onderzoeker Veuger gaat ongeveer eenderde van de kosten op aan bureaucratie. Met het aanwijzen van één verantwoordelijke die met het gezin een integraal hulpplan opstelt, kan volgens hem veel doelmatiger worden gewerkt, en dus worden bespaard. lees meer in de Volkskrant.

In opdracht van minister Schippers van Volksgezondheid worden de kosten ook landelijk uitgezocht. Het zou mooi zijn als de onderzoekers ook zouden kunnen achterhalen wat de opbrengsten zijn van onze verzorgingsstaat. Maar dan krijg je ongetwijfeld een politiek gekleurde uitkomst..

NB. Kijk ook nog eens naar de kosten-batenonderzoeken op het terrein van schuldhulpverlening en de inzet van Stichting Leergeld.

Schuldenaren zakken onder het bestaansminimum door stapeling beslagleggingen

Mensen met schulden komen door een opeenstapeling van beslagen steeds vaker terecht op een besteedbaar bedrag dat lager is dan in de wet is vastgelegd. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Paritas Passé’, uitgevoerd door onderzoekers van de Hogeschool Utrecht en de Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden in opdracht van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG). Opeenstapeling van beslagen zorgt ook voor een toename van het aantal huishoudens met problematische schulden.

Het is voor het eerst dat is onderzocht in hoeverre de steeds verdergaande incassobevoegdheden van sommige schuldeisers leiden tot aantasting van de beslagvrije voet. Deze beslagvrije voet (= 90% van de bijstandsnorm) is het bedrag dat bij beslaglegging op inkomen niet onder het beslag valt en bedoeld is voor het minimale levensonderhoud. Volgens de onderzoekers is er al lang geen sprake meer van een eenvoudige rangorde tussen concurrente en preferente schuldeisers en duwen zelfs preferente schuldeisers dankzij allerlei bijzondere bevoegdheden elkaar steeds vaker opzij. Zo kan het College voor Zorgverzekeraars bij een premieachterstand van zes maanden de premie rechtstreeks inhouden op het inkomen van de schuldenaar, kunnen verhuurders beslag laten leggen op de huurtoeslag en kan de Belastingdienst bij notoire wanbetalers rechtstreeks geld van de bankrekening afschrijven.

Aanbevelingen
De onderzoekers doen aanbevelingen voor aanpassing van de bestaande wet- en regelgeving zoals het inrichten van een landelijk beslagregister, het uitbreiden van de lijst van goederen waarop geen beslag mag worden gelegd, het aanpassen van een aantal bijzondere incassobevoegdheden en het invoeren van een incasso-effectrapportage.

Bekijk de NOS-uitzending. En Erica Schruer heeft op haar weblog alle (overige) berichtgeving in de media geïnventariseerd.

Relevantie voor gemeenten
Ik richt m’n blog vooral op gemeenten. Wat kunnen die hiermee? Niet zoveel. Nou ja, ze kunnen er in ieder geval voor zorgen dat de schuldhulpverlener erop toeziet dat er goed beslag wordt gelegd; maar dat wordt dus steeds moeilijker. En kijk goed naar je eigen rol als schuldeiser. NB. Als het wetsvoorstel ‘Aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving’ wordt aangenomen, sluit de gemeente zelf zich ook nog nadrukkelijker aan in het rijtje met schuldeisers met bijzondere incassobevoegdheden!

Eigen bijdrage GGZ

Zeker de helft van de psychiatrische patiënten die een eigen bijdrage moeten betalen, is gestopt met een behandeling of overweegt te stoppen. 17% is al gestopt, 35% denkt daarover na. Dat blijkt een enquête van het Landelijke Platform GGZ. Sinds begin dit jaar moeten psychiatrische patiënten tot €100 tot €200 eigen bijdrage betalen voor zwaardere geestelijke zorg. Patiënten die worden opgenomen voor langer dan een maand zijn €145 per maand extra kwijt. Lees meer.

Lees ook Heerlen compenseert eigen bijdrage ggz voor minima en GGZ Friesland geeft patiënten 100 euro van de eigen bijdrage terug.

Naschrift d.d. 17 april: Telegraaf meldt dat minima de GGZ mijden vanwege eigen bijdrage.

Eropaf! voorkomt huisuitzettingen

10% van de 2,4 miljoen huurders betaalt zijn huur niet op tijd. En bij een toenemend deel daarvan loopt de huurachterstand verder op dan een maand. Rechters spreken jaarlijks  18.000 keer een vonnis uit om een huurwoning te ontruimen wegens huurschuld. Jaarlijks worden bijna 5.000 huishoudens vanwege huurschulden feitelijk hun woning uitgezet. Vaak wordt het onheil dus op het nippertje afgewend, bijvoorbeeld door interventie van Eropaf! Bekijk de uitzending van De Vijfde Dag van gisteren. En kom op 30 mei naar het congres Minimabeleid in Crisistijd waar Marc Räkers vertelt over zijn stichting Eropaf!

Laaggeletterdheid in de schuldhulpverlening

Volgens een onderzoek van schuldhulpverlener Ans Klumper is er in de schuldhulpverlening nog onvoldoende aandacht voor laaggeletterdheid.

Volgens het Cinop rapport ‘Opbrengsten in beeld’ (aanbevelingen op p. 86) is 10% van de beroepsbevolking tussen de 16 en 65 jaar analfabeet of laaggeletterd. Dat percentage ligt onder klanten van de schuldhulpverlening waarschijnlijk hoger.

Haar aanbevelingen voor de schuldhulpverlening:

  • Maak schuldhulporganisaties herkenbaar, vindbaar en laagdrempelig door voorlichting aan (belangen)verenigingen van cliënten/patiënten;
  • Gebruik eenvoudig Nederlands;
  • Train schuldhulpverleners om laaggeletterdheid te herkennen en bespreekbaar te maken;
  • Wijs cliënten op alfabetiseringscursussen;
  • Biedt onmiddellijke hulp bij thuisadministratie, bijvoorbeeld door een schuldhulpmaatje;
  • Check automatische overschrijvingen.

Inkomen minima gaat in rook op

Mensen met lagere inkomens roken vaker dan mensen met hogere inkomens en roken gemiddeld ook meer sigaretten per dag. Een gemiddelde roker is tussen de 1500 en de 1900 euro per jaar kwijt aan rookwaar. Een stevige roker soms tot 2500 euro per jaar. Dat betekent dus dat Nederlanders met een laag inkomen soms tussen de 20 en 30% van hun besteedbaar inkomen oproken!

Onlangs is een website geopend die rokers de mogelijkheid biedt om verder te komen met de (financiële) afweging of ze zullen stoppen met roken, en op welke manier ze dat dan het beste kunnen doen. Lees meer.

Hoogte inkomen speelt geen rol bij risico op geldproblemen

Het Nibud heeft i.s.m. Wijzer in geldzaken onderzocht welke factoren van invloed zijn bij het ontstaan van financiële problemen. De vijf belangrijkste risicofactoren op een rij:

  • Geen spaarrekening hebben en geen behoefte om te sparen
  • Moeilijk verleidingen kunnen weerstaan
  • Gericht zijn op de korte termijn 
  • Geen overzicht (willen) hebben en niet planmatig met geld omgaan
  • Geen goede financiële opvoeding hebben gehad: jong geleerd oud gedaan

Uit het onderzoek blijkt dat de hoogte van het inkomen niet belangrijk is.

NB. Begin maart hadden we in het platform schuldhulpverlening natuurlijk al de scoop van dit onderzoek.

Goede schuldhulpverlening in IJsselstein

IJsselstein heeft een klanttevredenheidsonderzoek laten uitvoeren onder de gebruikers van schuldhulpverlening. Het gemiddelde rapportcijfer is een 7,8. Klanten zijn zeer tevreden over de dienstverlening, de duidelijke voorlichting en de wijze waarop met privacy wordt omgegaan. Ook de intake en de oplossingen die worden aangedragen worden met een ruime voldoende gewaardeerd. Het schuldhulpverleningstraject geeft rust, ondanks dat het soms als zwaar ervaren wordt. Een vast contactpersoon wordt enorm gewaardeerd. Chapeau!

Het rapport en meer info is te vinden op www.ijsselstein.nl/schuldhulpverlening.

IJsselstein neemt deel aan het platform schuldhulpverlening.

Private schuldbemiddeling gewenst

Modus Vivendi (een private schuldhulpverlener) heeft met een enquête gepeild wat professionals in het brede werkveld van de schuldenproblematiek vinden van private schuldbemiddeling tegen betaling.

‘De gangbare gedachte dat schuldsanering in het gemeentelijk domein thuis hoort wordt slechts gedragen door een kwart van de respondenten. Een groter deel vindt dat dit thuishoort in het publiek domein. Het grootste deel van de respondenten vindt echter dat het hoort in beide domeinen onder toezicht van een centraal orgaan waar beide domeinen onder vallen. Daarnaast vinden de respondenten dat behoefte is aan een objectieve kwaliteitstoetsing en dat dit hoort bij de diverse verenigingen; deze moeten dit dan wel oppakken.’ Lees alle conclusies.

Bezuinig niet op maatschappelijk werk

Sinds 2009 stijgt het aantal hulpvragen bij maatschappelijk werkers, zo blijkt uit een quick scan*. Het betreft met name het aantal verzoeken om hulp bij financiële problematiek. De MOgroep verwacht dat die groei in 2012 verder zal toenemen. De problemen worden bovendien ingewikkelder. De MOgroep roept gemeenten daarom op om niet te bezuinigen op maatschappelijk werk. Dit zou de wachtlijst alleen maar langer maken. Bekijk EénVandaag van afgelopen zaterdag.

Lees meer over het aanbod van Maatschappelijke Dienstverlening op het terrein van schuldhulpverlening.

* Zowel de branchebrede benchmark MOgroep, waarin de Madimonitor vanaf 2012 geïntegreerd wordt, als de quick scans worden uitgevoerd door Stimulansz en Quint Result.

Heerlen wil eigen bijdrage ggz voor minima compenseren

Heerlen overweegt minima financieel tegemoet te komen als ze een eigen bijdrage voor geestelijke gezondheidszorg moeten betalen. De 200 euro eigen bijdrage die cliënten sinds begin dit jaar moeten betalen, zou vergoed kunnen worden via de bijzondere bijstand. Lees meer.

Vorige week gehoord: klant kan eigen bijdrage verslavingszorg niet betalen vanwege schulden. Voorwaarde voor deelname aan  schuldhulpverlening is echter, dat de klant eerst zijn verslaving aanpakt. #Catch-22!

En vandaag wordt een onderzoek gepresenteerd waaruit blijkt, dat hulpverleners vaak niet goed weten waar ze moeten beginnen.

Naschrift d.d. 20 maart 2012: het college van Heerlen heeft vandaag besloten conform het voornemen bijzondere bijstand te gaan verstrekken voor de eigen bijdrage voor ggz.

Het zit niet mee voor aandachtswijken

Naar verhouding hebben aantrekkelijke woongebieden in plattelandsgemeenten een hogere uitstroom dan sociaal zwakke en onaantrekkelijke woongebieden. Maar in kwetsbare buurten leidt krimp eerder tot leegstand, verpaupering en sociale problemen. Dit blijkt uit een onderzoek van Movisie.

Uit ander onderzoek blijkt dat de nieuwe regels die vorig jaar zijn gesteld aan het huren van sociale huurwoningen slecht uitpakken voor aandachtswijken. Doordat corporaties verplicht zijn om 90% van hun goedkope huizen aan de laagste inkomens te verhuren, komen op termijn meer kansarme huishoudens in probleemwijken wonen. Eén van de doelen van de wijkaanpak is juist gemengde wijken creëren.

Private schuldhulp en budgetcoaching

Is er markt voor? Wat zijn sterke en zwakke kanten? (Hoe) sluit het aan bij het aanbod van gemeenten? Deel je mening en ervaringen over private schuldhulpverlening en budgetcoaching via deze enquête van student Dennis Luisterberg.

Het onderwerp is hot. Modus Vivendi heeft ook een enquête uitstaan. En bij Stimulansz doet stagiair Andreas Weinberger onderzoek naar de juridische consequenties van schuldbemiddeling tegen betaling.

Beleidsreactie op onderzoeken naar schuldhulpverlening

Minister Kamp van SZW stuurde vandaag de Eerste en Tweede Kamer een beleidsreactie op drie onderzoeken:

  1. Tijdelijke middelen schuldhulpverlening 2009-2011 (onderzoek naar besteding extra middelen). Reactie: “Het is positief dat gemeenten met de extra tijdelijke middelen werk hebben gemaakt van het verbeteren van de kwaliteit en daarmee van de effectiviteit van de schuldhulpverlening. Tegelijkertijd blijkt ook uit dit onderzoek dat nog niet alle gemeenten daarmee bezig zijn, terwijl dat wel van belang is met het oog op de invoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Ik ga ervan uit dat gemeenten hiervoor het lopende jaar benutten. Zij kunnen daarbij gebruik maken van het door de sector en het rijk ontwikkelde ondersteuningsprogramma Op weg naar effectieve schuldhulp.”
  2. Kwaliteitsverbetering schuldhulpverlening (o.a. evaluatie wijkgerichte aanpak en inzet vrijwilligers). De evaluatie heeft een aantal aanbevelingen voor gemeenten opgeleverd: Het is van belang dat de gemeente veel aandacht besteed aan het beleidsontwerp en de regierol van de gemeente. Hierbij is inzicht in de mogelijkheden voor en de wijze van samenwerking met de in de gemeente werkzame organisaties onmisbaar. De veranderingen die in gemeenten plaatsvinden bij de overgang naar “Welzijn nieuwe stijl” bieden mogelijkheden om het welzijnswerk effectiever bij de schuldhulpverlening te betrekken. Vrijwilligersorganisaties moeten duidelijk maken op welke onderdelen van de schuldhulpverlening zij een rol kunnen spelen. Een heldere taakafbakening en een warme overdracht tussen organisaties zijn belangrijke voorwaarden. De kwaliteit en continuïteit van het vrijwilligerswerk moet geborgd worden. Daarvoor is het noodzakelijk dat de inzet van vrijwilligers wordt ingebed in de integrale aanpak. De ervaringen en aanbevelingen zullen als onderdeel van het ondersteuningsprogramma “Op weg naar effectieve schuldhulp” onder de aandacht van de gemeenten en andere betrokken organisaties gebracht worden.
  3. Monitor betalingsachterstanden 2011 (zie bericht 30% heeft schulden eerder vandaag, met ook een reactie van staatssecretaris De Krom).