Categorie archief: Schuldhulpverlening

Coalitieakkoord: € 150 miljoen structureel voor aanpak armoede en problematische schulden

Posted on by

Wat staat er in Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026 – 2023 over de aanpak van armoede en schulden:

‘We zetten ambitieus in om zoveel mogelijk mensen uit de armoede te halen of te voorkomen dat ze erin komen. We zien ook dat hoewel het aantal mensen in armoede daalt en historisch laag is, de intensiteit van de resterende armoede toeneemt. Dit vinden we een zorgelijke ontwikkeling en daarom nemen we gerichte maatregelen om die kwetsbare groep, die voor een groot deel bestaat uit werkende armen, te helpen. We investeren in armoedebeleid en een effectieve aanpak en preventie van schulden. Ook komen we chronisch zieken tegemoet voor hun ziektekosten.’

In de budgettaire bijlage lees je dat het nieuwe kabinet € 150 miljoen structureel reserveert voor de aanpak van armoede en problematische schulden.

’26’27’28’29’30struc.
Aanpak armoede en problematische schulden–125150150150150

Ik weet niet zeker hoe dit zich verhoudt tot de huidige gemeentelijke budgetten en de envelop Groepen in de knel van het huidige demissionaire kabinet. Mijn inschatting is, dat de € 85 miljoen voor bestrijding kinderarmoede (‘Klijnsmagelden’) voor gemeenten en de middelen voor een landelijk energiefonds niet zijn opgenomen in de € 150 miljoen, maar de € 40 miljoen structureel voor ‘Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden’ en de middelen voor vroegsignalering wel. En ik ga ervanuit dat ook de opvolging van de IBO-maatregelen hieruit moet worden betaald (door IBO geraamd op € 180 miljoen structureel). Het coalitieakkoord zegt overigens niets inhoudelijks over de schuldenaanpak, laat staan over de IBO-maatregelen.

Update 2/2/’26: Ik begrijp inmiddels dat de € 150 miljoen toch komt BOVENOP de bestaande middelen. We weten nog niet hoe het precies wordt besteed, welk deel naar gemeenten gaat en wat er overblijft na onderhandelingen in de Tweede kamer.

De belangrijkste maatregelen op een rij:

  • We willen dat meer mensen de weg naar werk vinden vanuit de Participatiewet, zeker in deze krappe arbeidsmarkt. Daar staat tegenover dat we van de kleine groep die echt niet kan werken ook niet constant zullen vragen dit toch te doen. De Participatiewet hervormen we met inzet op zeer intensieve begeleiding, investeren in gemeenschappen en een goede samenwerking met (sociale) werkgevers. We gaan door met het ingeslagen pad waarin we meer uitgaan van vertrouwen, waarbij we ook effectief handhaven op de plichten die erbij horen zoals de taaleis of de aanpak van fraude.
  • Om grip te krijgen op de portemonnee zorgen we dat alle regelingen van de overheid op een vast moment in de maand worden uitbetaald. Ook streven we samen met aanbieders van vaste lasten zoals banken, zorgverzekeraars en energiemaatschappijen naar één vaste betaaldag voor de maandlasten indien de klant dit wenst.
  • In overleg met gemeenten werken we aan vereenvoudiging en een basisniveau van aanvullende gemeentelijke regelingen, zodat je kan rondkomen ongeacht je postcode. Dit maakt voor mensen het aanbod en de aanvraag van regelingen overzichtelijker. Armoede-, schulden- en re-integratiebeleid van gemeenten wordt hierbij ook meer geüniformeerd [Hierin klinkt het pleidooi van o.a. Divosa en VNG door, red.].
  • In Caribisch Nederland bouwen we aan een leefbaar sociaal minimum op basis van de adviezen van commissie Thodé.
  • We helpen via het NPLV de wijken met de grootste energiearmoede. Verhuurders worden verplicht energielabels E, F en G voor huurwoningen per 2029 uit te faseren; labels C en D per 2040.
  • We blijven werken met een noodfonds energie.
  • De WW-uitkering wordt hoger in het begin en en verkort naar één jaar.
  • We gaan ongewijzigd door met bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders. Met het afschaffen van de grootste [kinderopvang]toeslag nemen we de grootste onzekerheid in de portemonnee van werkende ouders weg.
  • We voegen de kinderbijslag en het kindgebonden budget samen in één kindregeling met een hoger vast en een lager variabel bedrag. Dat verhoogt zekerheid. Door de regeling bij één uitvoerder neer te leggen, wordt de regeling ook makkelijker. Ouders doen maar één aanvraag, en de bedragen worden maandelijks gezamenlijk gestort.
  • Kinderen in het primair en voortgezet onderwijs krijgen gratis schoolfruit. We zorgen dat gezonde keuzes via een wijkgerichte aanpak ook kwetsbare groepen bereiken.
  • We investeren in het Actieprogramma Kansrijke Start voor gezinnen in een kwetsbare situatie.
  • Om verhoging van de zorgpremies te voorkomen handhaven en indexeren we het huidige eigen risico en verhogen we het met € 60 per 2027. We zorgen dat je nooit in een keer het hele eigen risico kwijt bent maar maximaal € 150 per behandeling.
  • Bij alle hervormingen om de zorg voor iedereen toegankelijk te houden hebben we extra oog voor chronisch zieken en mensen met een beperking. Zowel financieel als in de dagelijkse praktijk. We komen deze groep tegemoet in hun zorgkosten via de gemeente en we stoppen het doorgeslagen indicatiecircus: niemand hoeft zijn chronische ziekte of beperking meer periodiek aan te tonen. We investeren hiervoor ook in het gemeentefonds en maken landelijke bindende afspraken zodat regelingen eenvoudiger, effectiever en gelijker worden tussen gemeenten.

Reacties op coalitieakkoord:

De Amsterdamse Doorstart | Begeleiding naar financiële weerbaarheid

Posted on by

In §5.5 van het beleidsplan De schuld voorbij – Schuldhulpverlening 2025–2028 introduceert Amsterdam de Amsterdamse Doorstart. ‘Via die werkwijze zorgen we dat Amsterdammers tijdens een hulptraject én daarna toekomstgerichte stappen kunnen zetten.’

De Doorstart is een stappenplan en een gereedschapskist met hulpmiddelen voor hulpverleners die Amsterdammers door hun schuldregeling heen coachen. Het concept gaat uit van een (deels) nieuwe rol; de doorstartcoach. Deze persoon heeft een andere rol dan reguliere schuldhulpverleners. Het is belangrijk voor Amsterdammers om een frisse start te kunnen maken na het treffen van hun regeling. Daarom worden ze overgedragen aan de doorstartcoach. Deze coach ondersteunt de Amsterdammer aan de hand van het stappenplan.

Het stappenplan omlijnt een aantal essentiële contactmomenten tussen coach en Amsterdammer en biedt handvatten voor de invulling van het gesprek. Deze gesprekken zijn ontworpen naar de behoeftes van Amsterdammers in die fase, en op basis van gedragswetenschappelijke kennis.

Daarnaast zijn hulpmiddelen ontwikkeld die die gesprekken ondersteunen. Dit zijn visuele gesprekskaarten en folders die Amsterdammers helpen te reflecteren, doelen te stellen of belemmeringen in hun leefwereld ter sprake te brengen. Het doel van het stappenplan en de bijbehorende hulpmiddelen is om doorstartcoaches (en andere hulpverleners) de ruimte te geven om maatwerk te leveren, ze zijn vrij om de gesprekken te herhalen of anders in te richten naar eigen inzicht, en kunnen de hulpmiddelen zo inzetten als ze zelf willen.

De nieuwe werkwijze is ontstaan uit een samenwerking tussen de gemeente Amsterdam, de buurtteams en Social Designbureau INK, dat het concept van de doorstart heeft uitgewerkt. Komend jaar start de Doorstart met een pilot met 150-200 cliënten.

Klik om te vergroten

Basisdienstverlening

De Doorstart is een uitwerking van o.a. het element begeleidingstraject van de basisdienstverlening schuldhulpverlening. Lees voor meer inspiratie nog eens de in november vernieuwde handreiking begeleiding (VNG).

Meer info

De methodiek wordt op 20 januari 2025 toegelicht tijdens de NVVK-bijeenkomst Duik diep in de financiële begeleiding te Amsterdam. Ook Den Haag en Stadsbank Oost-Nederland leggen daar uit hoe zij de financiële begeleiding vormgeven. (De bijeenkomst is helaas al vol).

Neem voor meer info over de Amsterdamse Doorstart contact op met Wouter Wamelink, kwaliteitsfunctionaris schuldhulpverlening bij gemeente Amsterdam.

Sterkere positionering van schuldhulpverlening in het sociaal domein

Posted on by

Schrijf je een beleidsplan schuldhulpverlening? Doe dan als Montferland en zorg voor een sterkere positionering van schuldhulpverlening binnen het Sociaal domein.

Net als beleidsadviseur Han Muurmans vind ik het een gemiste kans dat schuldhulpverlening nog te vaak wordt gezien als een losstaande wet, die bovendien in de praktijk ondergeschikt lijkt aan de drie grote sociaal-domeinwetten: de Participatiewet, de Wmo en de Jeugdwet.

Han vulde de sociale domein wetten aan met de Wet Inburgering en de Wgs en onderzocht de overlappen. Het plaatje dat dan ontstaat geeft een heel ander inzicht dan de bekende stellingname dat er weinig overlap is binnen de drie sociaal domeinwetten. De overlap met de Jeugdwet en de Wet Inburgering is een schatting vanuit de praktijk.

In dit plaatje is schuldhulpverlening de gemene deler in het sociaal domein:

Gebruik dit plaatje in al je beleidsstukken, want het zegt meer dan duizend woorden!

Ik zal begin 2026 het beleidsplan van Montferland delen zodra het openbaar is.

Stella-team van de Belastingdienst helpt bij knellende situaties

Posted on by

Het Stella-team helpt bij complexe en dringende problemen met belastingen of toeslagen. Het Stella-team wil mensen met individuele ondersteuning en maatwerk een nieuw perspectief bieden.

‘We behandelen casussen van mensen met complexe schulden bij de Belastingdienst, soms met een belastingachterstand van zo’n € 40.000, omdat zij bijvoorbeeld jarenlang geen aangifte hebben gedaan. Tel daar de andere schulden nog eens bij op, zoals bij het CAK, de SVB, de zorgverzekeraar of bij particuliere webshops”, vertelt Stella-regisseur Marleen. Zij begeleidt de werkprocessen voor het Stella-team. “Met daadkracht kunnen we gezamenlijk deze knellende situaties bij mensen oplossen. Daarom ben ik blij dat onder andere schuldhulpverleners, sociaal raadslieden, bewindvoerders en budgetcoaches ons goed weten te vinden voor mensen met een belastingachterstand.’

Werkwijze Stella-team

De doorlooptijd voor het behandelen van een Stella-casus varieert. Samenwerking en maatwerk staan voor het team voorop. Sandra bekijkt bij de start altijd de beschikbare ruimte binnen de wet- en regelgeving. ‘Hebben mensen bijvoorbeeld een verwijtbare schuld of niet? En in hoeverre komen zij in aanmerking voor een kwijtschelding van verzuimboetes of voor een speciale betalingsregeling? Als vast contactpersoon bespreek ik in alle rust hoe mensen aangiftes uit vorige jaren kunnen doen. Na alle definitieve aanslagen start vaak het overleg met de afdeling invordering binnen Stella voor een passende oplossing binnen de Belastingdienst. Dat is bijvoorbeeld een betalingsregeling op maat, daarna kunnen mensen hun leven opnieuw oppakken en vooruit kijken. Het geeft mij veel voldoening als je ziet dat mensen deze kans met beide handen aangrijpen’, legt Sandra uit.

Mensen eerder in beeld

Medewerkers van het Stella-team merken dat mensen zich dikwijls schamen voor hun situatie. Zij melden zich pas bij een wijkteam of sociaal raadslid als zij financieel met de rug tegen de muur staan. Marleen: ‘We horen het binnen het Stella-team dagelijks: de financiën werden onoverzichtelijk of jaren niet bijgehouden na het overlijden van een partner, een echtscheiding, het verliezen van een betaalde baan of door grote onvoorziene uitgaven. Dit kan iedereen overkomen, maar zonder vangnet kunnen óók de financiële gevolgen enorm zijn. Mensen raken in paniek en stellen acties uit. Maar durf die drempel voor hulp te nemen.’

‘Net zoals gemeenten, energieleveranciers, woningcorporaties, banken en zorgverzekeraars zetten wij in op vroegsignalering. We helpen mensen graag vóórdat hun financiële problemen zich opstapelen. Daarom nemen we ook zélf contact op met mensen als we zien dat zij over meerdere jaren geen belastingaangifte hebben gedaan. Door te bellen of een contactkaartje te sturen, krijg je mensen met betalingsachterstanden eerder in beeld. Op zo’n moment ervaren we de voordelen van zowel maatwerk en korte lijnen binnen het Stella-team als een goede samenwerking met alle partners’, schetst Marleen de voor het team ideale werkwijze.

Ook een Stella-casus aanmelden?
Mail naar stella.maatschappelijk.dienstverleners@belastingdienst.nl    
Voorwaarde is dat een burger zelf actief meewerkt aan een mogelijke oplossing.

Wegwijzer Van schuldregeling naar Wsnp

Posted on by

Hoe zorg je dat inwoners soepel kunnen instromen in de Wsnp? En hoe bied je als gemeente begeleiding aan inwoners die zijn toegelaten tot de Wsnp? Dat lees je in de Wegwijzer Van schuldregeling naar Wsnp van de VNG.

  1. De wegwijzer gaat eerst in op goede aansluiting Msnp > Wsnp, zodat de periode van de Msnp meetelt als looptijd van de Wsnp.
  2. Daarna in 5 stappen tips die helpen om inwoners te ondersteunen in toeleidingsperiode. Denk aan informatievoorziening, verzamelen en aanleveren van documenten, opstellen verzoekschrift en voorbereiden op en bijstaan tijdens de zitting.
  3. Tot slot wordt ingegaan op begeleiding tijdens de Wsnp. Met daarbij extra aandacht voor inwoners die zijn toegelaten tot de Wsnp, maar nog niet bij de gemeente bekend zijn.

Bills

Posted on by

Een creatieve manier om je schulden op te lossen: maak kunstwerken van je facturen en verkoop ze voor het factuurbedrag.

Gisteren bewonderd in museum Singer Laren: De reeks Bills van Daniëlle van Ark ontstond tijdens de pandemie toen kunstenaars geen mogelijkheden hadden hun werk te tonen en te verkopen. Terwijl de vaste lasten, zoals de huur van een atelier en het aanschaffen van materialen, doorliepen, bleven de inkomsten uit. Van Ark gebruikte haar inkomende facturen als basis voor haar tekeningen en collages. Het bedrag van de factuur werd zowel de titel als de prijs waar­voor ze het werk vervolgens via Instagram verkocht.

Modelbeleidsregels schuldhulpverlening

Posted on by

Gisteren publiceerde de VNG de nieuwe modelbeleidsregels schuldhulpverlening plus een implementatiehandleiding inclusief modelbeslisnota.

De beleidsregels zijn toekomstbestendig gemaakt door de elementen basisdienstverlening, de recent vernieuwde handreiking Begeleiding en het inwonersperspectief uit het basisproces van de routekaart Financiële Zorgen erin te verwerken. Hierdoor kan het voorkomen dat er bepalingen in staan die (nog) niet aansluiten bij de huidige praktijk in jouw gemeente. Je kunt zelf bepalen of en wanneer je deze overneemt.

Beleidsregels worden vastgesteld door het college. Beleidsregels schuldhulpverlening zijn niet verplicht, maar wel gewenst! Artikel 2 Wgs verplicht gemeenten wel om een beleidsplan te laten vaststellen door de gemeenteraad.

Op 18 maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Overleg met je wethouder of die nog voor die tijd de beleidsregels wil vaststellen.

Lees de VNG-ledenbrief aan colleges en gemeenteraden (18/10/2025).

Verkiezingsprogramma’s over armoede en schulden

Posted on by

Op 29 oktober 2025 is de verkiezing voor de Tweede Kamer. Wat willen de grootste partijen (volgens de peilingen) op het gebied van armoede en schulden? In willekeurige volgorde:

GroenLinks-PvdA

  • Lagere energierekening door woningisolatie.
  • Huurverhogingen aan banden. Huurkorting als huisbaas de woning niet isoleert. Meer sociale huur.
  • Lagere prijskaartjes ov.
  • Forse verlaging zorgpremie en eigen risico.
  • Verhoging minimumloon (naar € 18 per uur) en uitkeringen. Behoud koppeling. Vanaf 18 jaar iedereen minimumloon.
  • Progressiever belastingstelsel.
  • Gewone erfenissen niet belast. Belasting op grote erfenissen omhoog.
  • Ingrijpen bij grote prijsschokken zoals Prijsplafond Energie.
  • Van elke euro die wordt verdiend minimaal 80% naar werkenden en niet naar bijv. aandeelhouders.
  • Belasting op werk omlaag. Belasting op inkomen uit vermogen omhoog.
  • Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers, met bijdrage opdrachtgever en inkomensafhankelijke premie.
  • Er komt een Wet reductie kinderarmoede, die de overheid verplicht ervoor te zorgen dat kinderarmoede fors daalt.
  • Afschaffing kostendelersnorm.
  • Eerste jaar bijstand staat in teken van persoonlijke ontwikkeling en groei. Lichtere eisen voor spaargeld, auto en huis.
  • Verkorting WW teruggedraaid naar twee jaar.
  • Toeslagen overbodig met o.a. gratis kinderopvang, lagere zorgpremies en hogere inkomens.
  • Overheid informeert mensen actief over waar zij recht op hebben, bij o.a. grote levensgebeurtenissen.
  • Inkomensondersteuning wordt z.v.m. automatisch uitgekeerd.
  • Belastingdienst benadert minima die geen aangifte doen als ze geld terugkrijgen.
  • In armoedefinitie worden ook schulden, hoge zorgkosten en studenten meegenomen.
  • Overheidsinstanties stoppen excessief ophogen van boetes en vorderingen bij betaalachterstanden.
  • Afschaffing Wanbetalersregeling.
  • Huisuitzettingen alleen toegestaan vanwege criminele activiteiten en niet meer vanwege betaalachterstanden.
  • Afsluiten van gas, water en licht wordt verboden.
  • Schuldhulpverlening mag alleen nog uitgevoerd zonder winstoogmerk.
  • Gemeenten krijgen regie over bewindvoering.
  • Financieringsstelsel gaat op de schop, zodat mensen niet meer hun eigen bewindvoering hoeven te financieren vanuit bijzondere bijstand.
  • Verlaging maximale incassokosten en rente op krediet.
  • Buy Now Pay Later: verbod in fysieke winkels. Minimaal 1/3 aankoopprijs moet vooraf voldaan. Minimumleeftijd 21 jaar. Nieuwe aankopen onmogelijk als er nog een aanzienlijk bedrag openstaat. Als bedrijven niet hebben gecontroleerd of mensen de aankopen wel kunnen betalen en de minimumleeftijd hebben, vervalt de schuld.
  • Zorgplicht en verbod op reclame-uitingen van gokbedrijven strenger in wet vastgelegd, evenals speellimiet.
  • Deurwaarders melden verplicht bij gemeentelijke schuldhulp.
  • Deurwaarders komen in overheidsdienst. Eén deurwaarder per regio.
  • Wanneer iemand schuldhulp accepteert, vervalt beslag op loon, goederen of uitkering.
  • Iedereen die onder sociaal minimum dreigt te komen door schulden, krijgt automatisch recht op betalingsregeling.
  • Gemeenten krijgen meer bevoegdheden om deze betalingsregelingen af te dwingen bij schuldeisers.
  • Verhoging beslagvrije voet tot sociaal minimum.

VVD

  • In Koopkrachtwet wordt vastgelegd dat werkenden er ieder jaar in koopkracht méér op vooruit moeten gaan dan niet-werkenden.
  • VVD wil af van de doorgeslagen nivellering via toeslagen, aftrekposten en heffingskortingen door toe te gaan naar een simpeler belastingstelsel. Hierbij koopkracht van middeninkomens verhogen en werken laten lonen.
  • Gemiddeld krijgen mensen met een uitkering ruim € 200 per maand aan gemeentelijke regelingen. Bovendien verschillen deze regelingen enorm per gemeente waardoor het een postcodeloterij is of werken voldoende loont. We hervormen deze lokale nivelleringsmachine door meer landelijke voorwaarden te stellen en regelingen waar nodig in te perken of landelijk te organiseren, zodat we ook bureaucratie verminderen. Invoering uitkeringsplafond op de totale steun die één huishouden kan ontvangen. Het mag niet meer gebeuren dat iemand door een stapeling van uitkeringen en toeslagen meer te besteden heeft dan iemand die hard werkt om rond te komen.
  • Verlagen energiebelasting
  • De VVD wil dat vrouwen altijd zelfstandig met de gemeente kunnen spreken over werk, inkomen en schulden, zonder tussenkomst van man, familie of gemeenschap. Vaak wordt alleen de man van een statushoudergezin door de gemeente uitgenodigd om te solliciteren.
  • De kinderopvangtoeslag wordt afgeschaft en kinderopvang wordt bijna gratis voor werkende ouders.
  • Bijstandsgerechtigden die aan de slag gaan, mogen als dat nodig is tot zes maanden na het beginnen met een voltijdsbaan een bedrag claimen dat hun inkomen aanvult tot het niveau dat ze hadden.
  • Corporaties worden in staat gesteld en verplicht aanzienlijk meer sociale huurwoningen te bouwen.
  • Jaarlijkse inkomenstoets voor sociale huurwoningen, om te bepalen of de huurprijs nog passend is.
  • In de sociale huursector wordt de woontoeslag rechtstreeks aan woningcorporaties uitbetaald en verwerkt in een lagere huurprijs.

D66

  • Tijdelijke crisisregel: Iedereen mag één kamer verhuren zonder dat dat negatieve financiële gevolgen heeft voor een uitkering, de belasting, de huur of een hypotheek.
  • Bij nieuwbouw in elke gemeente minstens 30% sociale huur.
  • Verhogen minimumloon en minimumjeugdloon. Bijstand stijgt in verhouding mee. Vanaf 18 als volwassene betaald.
  • Op lange termijn toeslagen vervangen door basisbedrag voor iedereen. De eerste belangrijke stappen zijn het invoeren van dat basisbedrag, het afschaffen van de zorgtoeslag en het samenvoegen van kindgebonden budget en kinderbijslag.
  • Ondersteuning vanuit gemeenten is ontzettend belangrijk om in te spelen op specifieke situaties, maar niet om aan te vullen waar het Rijk tekortschiet. Gemeenten kunnen hun budget weer gebruiken waarvoor het bedoeld is.
  • Schuldenstelsel simpeler: één volledig overzicht, één overheidsincasso en één duidelijk traject voor schulden. Onderzoeken hoe de overheid als schuldeiser kan meewerken aan oplossingen.
  • Online bestellen op afbetaling (Buy Now, Pay Later-diensten) veroorzaakt veel
    schuldenproblematiek. Aanbieders worden verantwoordelijker gehouden om schulden tegen te gaan, vooral bij jongeren.
  • Aanpassing WW: wie werkloos wordt, krijgt direct aan het begin een hogere uitkering, zodat de terugval in inkomen kleiner is. De duur van de uitkering wordt korter, omdat mensen tegenwoordig vaak sneller dan vroeger een nieuw werk vinden.
  • Pensioenopbouw wordt daarom verplicht, met oog voor wat haalbaar is voor beginnende ondernemers.
  • Jaarlijkse tandartscontrole in basispakket.
  • Eigen risico blijft €385. Je betaalt niet meer dan €150 per behandeling. Voor chronisch zieken en mensen met een beperking gaat het eigen risico met meer dan de helft omlaag.
  • Verhoging basisbeurs. Aanvullende beurzen Mbo, hogeschool en universiteit worden gelijkgetrokken. Rente op studieschuld vastgezet op max. 2,5%. ‘Pechgeneratie’ betaalt geen rente.
  • Ondersteuning mensen met lage inkomens bij verduurzaming woning. Denk aan subsidies, persoonlijk advies en energiecoaches.
  • Noodfonds Energie structureel en budget groter.

CDA

  • Afschaffing kostendelersnorm in Participatiewet.
  • Minder inkomensafhankelijke regelingen, waar minder mensen gebruik van hoeven maken en met minder hoge toeslagen, zodat marginale druk omlaaggaat.
  • Harmoniseren begrippen die verschillen per regeling: bijvoorbeeld één inkomensbegrip in verschillende regelingen of dezelfde vermogensgrenzen: in de fiscaliteit, toelagen, sociale zekerheid, Wlz, Wmo, etc.
  • Aantrekkelijker voor werkgevers om te helpen bij terugbetaling studieschulden.
  • In overleg met gemeenten komen tot vereenvoudiging en een basisniveau van gemeentelijke regelingen, met mogelijkheden voor maatwerk. Stimuleren van samenwerking met particulier initiatief.
  • Vereenvoudigen en verruimen financiële kindregelingen. Ondersteunen financieel kwetsbare gezinnen door bijna gratis kinderopvang.
  • Lokaal georganiseerd loket voor laagdrempelige informatie, advies en hulp bij financiële zaken.
  • Eén overzicht van schulden en betalingscapaciteit, zodat schulden verantwoord kunnen worden geïnd en huishoudens niet onder het sociaal minimum belanden.
  • Een Nationale Betaaldag voor alle inkomensregelingen.
  • Europees verbod op lootboxes en buy now pay later en strengere regels voor finfluencers.

PVV

  • Sociale huren met 10% verlagen.
  • Inkomensgrenzen voor betaalbare huurwoningen verhogen.
  • Woningbouwcorporaties krijgen de taak om niet alleen sociale huurwoningen, maar ook middenhuur woningen te bouwen.
  • Statushouders krijgen nooit meer voorrang bij een huurwoning – ook niet met urgentie.
  • Eigen risico geheel afschaffen
  • Tandarts in het basispakket.
  • Btw op energie omlaag van 21 naar 9%. Btw op boodschappen geheel schrappen. Geen accijnsverhoging op brandstof.
  • Financiële steun aan ouderen met een laag inkomen voor dierenartskosten.

JA21

  • Werken weer laten lonen. Een vangnet dat mensen activeert om weer te gaan werken. Ondersteuning moet altijd gericht zijn op het herstel van zelfstandigheid. Geen betutteling, maar vertrouwen in mensen om zelf de juiste keuzes te maken. Gerichte hulp voor wie het echt nodig heeft, zonder bureaucratische rompslomp.
  • Sterk vereenvoudigd stelsel van toelagen, dat niet primair inkomensafhankelijk is en waarmee de marginale druk fors omlaag gaat.
  • Kortere loondoorbetaling bij ziekte, snellere re-integratie, en hervorming van het systeem dat nu werkgevers afschrikt om vaste contracten te geven. Ontslagrecht versoepelen.
  • Erf- en schenkbelasting afschaffen.
  • De recent voorgenomen verlaging van het eigen risico ongedaan maken.
  • Salarissen in de lagere schalen mee laten stijgen met inflatie.

SP

  • Werken moet lonen, belasting moet omlaag.
  • Maximumprijzen voor basisproducten.
  • Géén kind en volwassene meer in armoede. Deze rechten worden juridisch afdwingbaar en de overheid krijgt de taak om deze rechten te garanderen.
  • Afschaffen eigen risico en zorgpremie inkomensafhankelijk.
  • Gratis openbaar vervoer voor iedereen.
  • Verhoging minimumloon, bijstand en AOW. Door alle inkomens te verhogen en publieke taken weer publiek te organiseren, maken we het toeslagenstelsel overbodig.
  • Iedereen krijgt recht op een baan en begeleiding. We zorgen voor een sociaal ontwikkelbedrijf met een volwaardig loon en goede cao.
  • Sterker herverdelen. Verhogen belasting voor inkomen uit kapitaal naar niveau inkomstenbelasting.
  • Eén miljoen extra betaalbare huurwoningen, met een maximale huur van € 800 euro.
  • Bevriezen huren.
  • Gemeenten krijgen voldoende geld om zorg te bieden aan ouderen, mensen met een beperking en mantelzorgers. Afschaffen eigen bijdrage. Er komt een gemeentelijk basispakket voor huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding en respijtzorg.
  • Invoering 4-daagse werkweek.
  • Kinderopvang gratis.
  • Afschaffing minimumjeugdloon vanaf 18 jaar.
  • Kwijtschelding € 3 miljard aan problematische schulden. Landelijk aanvalsplan om schulden te voorkomen en te bestrijden. Verbod verdienmodellen achter commerciële schuldenindustrie.
  • Afschaffen vrijwillige ouderbijdrage. Scholen krijgen hiervoor een bedrag van de overheid.
  • Verhogen studiebeurs. Ruimhartige compensatie voor de schuldengeneratie. Rente naar 0%.
  • Inkomensafhankelijke boetes.
  • Totaalverbod op gokreclames.
  • Erfenissen kleiner dan € 100.000 belastingvrij. Voor erfenissen € 100.000 – € 500.000 wordt tarief gelijkgesteld met de inkomstenbelasting (37,5%).

Aanvullingen d.d. 23 oktober 2025

Kijk het Armoededebat terug:

Luister de verkiezingsreeks van de podcast Schuldenstress:

Bekijk de bijdrage van FvD in de comments.

5% terugvorderingen uitkeringen leidt tot problematische schulden

Posted on by

Onderzoek van Ipsos I&O laat zien dat 60% van terugvorderingen van uitkeringen leidt tot negatieve effecten.

In een reactie noemt het kabinet de conclusie dat 25% van de betrokkenen ernstige negatieve effecten ondervindt van een terugvordering verontrustend. En bijzonder zorgwekkend is ook de bevinding dat een terugvordering voor 5% van de mensen tot problematische schulden leidt. Dit zou volgens het kabinet niet moeten mogen en het huidige vorderingenbeleid biedt ook waarborgen om dit te voorkomen. Terugvordering is een verplichting, maar er is recent meer ruimte ontstaan om in bepaalde situaties geheel of gedeeltelijk van terugvordering af te zien.

Het kabinet wijst op verschillende maatregelen in het Nationaal Programma Armoede en Schulden en de herziening van het stelsel van civiele invordering om de negatieve effecten te voorkomen.

Lees de samenvatting van het rapport.

Voor het eerst in jaren meer toekenningen Wsnp

Posted on by

Op bureauwsnp.nl zie je dat de instroom in de Wsnp vorig jaar steeg:

In de volgende grafiek zie je dat dat voor het eerst is sinds 2011:

(Klik om te vergroten. Toelichting in dossier Cijfers)

Op bureauwsnp.nl zie je ook de cijfers van jouw Rechtbank:

De stijging heeft zeer waarschijnlijk te maken met de versoepeling van de Wsnp per 1 juli 2023.

  • Aanvulling 26/9/2025: in de figuur in het dossier cijfers is te zien dat het aantal lopende schuldenbewinden in 2024 opnieuw daalde, terwijl het aantal lopende toestandsbewinden opnieuw licht steeg.

Introductie gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

Ben je nieuw bij de gemeente? Houd je je bezig met armoedebeleid en wil je meer weten over schuldhulpverlening, of andersom? Of misschien werk je niet bij de gemeente, maar heb je er wel vaak mee te maken. De eendaagse introductiecursus gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid is interessant voor iedereen die wil weten hoe gemeenten beleid maken.

Stuur deze uitnodiging door naar je nieuwe collega!

Je krijgt antwoord op vragen als:

  • Welke beleidsvrijheid hebben gemeenten?
  • Welke wet- en regelgeving is relevant?
  • Hoe werkt schuldhulpverlening?
  • Welke gemeentelijke minimaregelingen zijn er?
  • Wat kun je doen aan preventie?
  • Wat is de aard en omvang van de problematiek in mijn gemeente?
  • Wat zijn relevante trends en ontwikkelingen?
  • Welke bevoegdheden hebben college en gemeenteraad?
  • Hoe werkt de gemeentebegroting?

De cursus wordt twee keer gegeven, op 6 en 15 oktober. Lees meer.

NVVK sluit convenant met bankensector

Posted on by

Een hele mooie mijlpaal! ABN Amro, ABN Hypotheken, ING, Nationale Nederlanden, de Rabobank, de Volksbank en ABN-dochters ICS (creditcards) en Alfam ondertekenden gisteren het convenant waarin zij beloven hun incassoactiviteiten maximaal 8 maanden op te schorten na ontvangst van een ‘Kennisgeving schuldhulpverlening’ of een verzoek om een opgave van de schulden (‘verzoek saldo-opgave’).

De banken mogen in deze periode ook geen gebruikmaken van hun ‘verrekenrecht’: het recht om geld af te schrijven van betaal- of spaarrekeningen van klanten met betaalachterstanden. Na 4 maanden is er wel een checkmoment: de bank heeft dan het recht om te vragen hoe het dossier ervoor staat. Wanneer het antwoord daar aanleiding toe geeft, heeft de bank het recht de incasso te hervatten.

De banken spreken ook af om bij voorbaat akkoord te gaan met een voorstel van een NVVK-lid voor een schuldregeling – ongeacht of het een schuldbemiddeling betreft, een saneringskrediet of een schuldregeling zonder afloscapaciteit.

Niet voor alle schulden

Qua schulden bij deze banken moet je denken persoonlijke leningen, roodstaan, een creditcard of een restschuld op een hypotheek na verkoop van een woning.

Het convenant geldt overigens niet voor schulden of vorderingen waar een onderpand bij hoort (denk aan een hypotheek) of vorderingen met een zakelijke bestemming. Ook een 100%-betalingsvoorstel via herfinanciering of een betalingsregeling moet apart beoordeeld worden.

Meer convenanten

Het convenant is gebaseerd op een modelconvenant wat ook gebruikt wordt voor schuldeisers in andere sectoren. Deze (koepels van) schuldeisers gingen de banken al voor:

De NVVK organiseert op 11 september voor haar leden een informatiesessie.

Handreiking voor hulpvragers met een migratieachtergrond

Posted on by

Het bereiken van inwoners met een migratieachtergrond is voor veel (schuld)hulpverleners een uitdaging. Vaak sluit de formele hulpverlening niet goed aan op de leefwereld van deze groep, zo blijkt uit onderzoek van het KIS. Slechts 5% van de gemeenten traint bijvoorbeeld medewerkers in vaardigheden op het gebied van cultuur- of diversiteitsensitief werken.

De nieuwe handreiking Bereiken, benaderen en begeleiden van inwoners met een migratieachtergrond in armoede, schulden of geldzorgen helpt je daarom om de hulp toegankelijker en effectiever te maken voor deze doelgroep.

Je vindt er ook factsheets met info over bijvoorbeeld informele schulden naar aanleiding van het rapport Informele schulden: een tweezijdige medaille (jan. 2024).

De NVVK ontwikkelt momenteel een werkwijzer interculturele hulpvragers. Deze biedt nóg meer praktische handvatten en is specifiek gericht op het oplossen van schulden.

Aanvulling d.d. 15 juli 2025: Verwey-Jonker publiceert Wat werkt bij de ondersteuning richting financiële zelfredzaamheid van statushouders en asielzoekers. In hoofdstuk 7 vind je een checklist.

Demissionair kabinet presenteert Nationaal Programma Armoede en Schulden

Posted on by

In deze brief (6 juni 2025) presenteren de ministeries van SZW en Rechtsbescherming het Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS). Lees het nieuwsbericht van de rijksoverheid: Kabinet: eenvoudiger armoedebeleid, meer focus op werkenden.

Het NPAS is een clustering van veelal bestaande initiatieven. Ik lees weinig verrassende en echt nieuwe zaken, behalve o.a. de afdoening van de motie die het kabinet oproept om een inwoner ook na finale kwijting van de schulden nog verplicht 12 maanden in beeld te houden (zie hieronder onder kopje 5).

Ambitie

Met het NPAS heeft het kabinet de ambitie om de toename van (kinder)armoede te voorkomen, de langetermijneffecten van armoede tegen te gaan en mensen in armoede te helpen vooruit te komen. En als er schulden ontstaan, moeten drie dingen beter: een kleine vordering moet klein blijven, mensen met schulden moeten overzicht houden, en er moet snelle en goede schuldhulpverlening beschikbaar zijn.

Het NPAS bouwt voort op de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden 2022-2025 van voormalig minister Schouten. ‘We verleggen de focus naar het beter en eenvoudiger toegankelijk maken van de voorzieningen. Zo willen we bijdragen aan het herstellen van het vertrouwen in de overheid. In het nieuwe Nationaal Programma richten we ons daarnaast in het bijzonder op werkenden, jongeren en kinderen.’

Uitgangspunt voor de hervormingsagenda inkomensondersteuning is dat het rijk de inkomensbasis goed regelt, zodat mensen minder afhankelijk zijn van gemeentelijke regelingen en de verschillen tussen gemeenten afnemen.

Het basispakket uit het IBO problematische schulden is het uitgangspunt voor de aanpak van schulden. Voor de uitwerking van de maatregelen uit dit pakket waren incidentele en structurele middelen gereserveerd. De huidige financiële omstandigheden hebben tot gevolg dat de gemaakte reservering vanaf 2029 vervalt. Dit heeft consequenties voor de maatregelen waarvoor structurele financiering noodzakelijk is. Zo kan bijvoorbeeld het integraal schuldenoverzicht niet worden gerealiseerd zonder structurele dekking voor de uitvoeringskosten. Wel wordt onderzocht of onderdelen of essentiële bouwstenen die inzicht in schulden bieden in onderlinge samenhang verder ontwikkeld kunnen worden. Dat geldt ook voor het (digitale) loket voor overheidsincasso.

Vijf lijnen

De activiteiten van het NPAS worden georganiseerd langs 5 lijnen, vanaf het voorkomen van geldzorgen tot het oplossen van zorgen en het bieden van perspectief voor de toekomst.

1. Voorkomen van geldzorgen

  • Bereiken van werkenden via proactieve dienstverlening, werkgevers, brancheorganisaties en vakbonden en via op werkenden gerichte communicatiecampagnes. Via de Nationale Coalitie Financiële Gezondheid wordt samengewerkt aan het herkennen en oplossen van geldzorgen op de werkvloer.
  • Aan de VNG-routekaart Financiële Zorgen is het Spoor van de ondernemer toegevoegd. Gemeenten krijgen via dit spoor concrete handvatten, ondersteuning en voorbeelden van effectieve interventies. In het vroegsignaleringsexperiment tussen Belastingdienst, Toeslagen en 10 gemeenten worden ook werkenden en ondernemers bereikt.
  • Financiële educatie gericht op jongeren én ouders, met inzet van een subsidieregeling voor scholen (po, vo en mbo).
  • Tegengaan van niet-gebruik van regelingen met instrumenten zoals De Voorzieningenwijzer, BerekenUwRecht.nl, de Potjescheck en campagnes als Laat geen geld liggen. (Kijk ook eens in het dossier tegengaan niet-gebruik, red.).

2. Kleine zorgen blijven klein: eenvoudige toegang tot hulp en ondersteuning

  • Versterken van vindplaatsen: Via het project Preventie van Geldzorgen wordt het netwerk van professionals (zoals huisartsen, apothekers, scholen, geboortezorg, jongerenwerk) in 100 gemeenten versterkt.
  • Gemeenten en Rijk maken bestuurlijke afspraken over verbetermaatregelen vroegsignalering en de inzet van tijdelijke extra beschikbare middelen gedurende de looptijd van de verbetermaatregelen t/m 2028. (Middelen 2025 zijn al bekend. Overige middelen komen beschikbaar in de meicirculaire 2026, red. ). Ook wordt verkend of de verschillen tussen gemeenten kleiner kunnen worden gemaakt, en of de kwaliteit van signalen vanuit schuldeisers meer hetzelfde kunnen worden gemaakt.
  • Live en online hulp: Hulproutes als Geldfit, vrijwilligershulp aan huis en gemeentelijke inlooplocaties zorgen dat mensen ondersteuning krijgen op een manier die bij hun situatie past. Het kabinet werkt aan een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige financiële hulp.
  • Er wordt toegewerkt naar een andere rol van de gerechtsdeurwaarder. Lees Civiele invordering verder uitgewerkt (23 mei 2025).

3. Hulp als het tegenzit: beperken van negatieve effecten

  • Hulp bij energierekening: Via het inmiddels gesloten Noodfonds Energie ontvingen circa 110.000 huishoudens ondersteuning. Voor de langere termijn wordt voornamelijk ingezet op verduurzaming. Meer hierover staat onder het kopje 5. Perspectief voor de toekomst.
  • Voedsel- en noodhulp: Partijen als Voedselbanken Nederland, Rode Kruis en Armoedefonds worden ondersteund.
  • Kansengelijkheid voor kinderen: Via het netwerk SAM& worden middelen beschikbaar gesteld om kinderen te laten meedoen op school, sport en cultuur. Gemeenten krijgen budget om armoedegerelateerde uitsluiting van kinderen te voorkomen. (Ik neem aan dat hier wordt gerefereerd aan het bestaande budget voor armoedebestrijding kinderen, € 85 miljoen structureel, ook wel bekend als de Klijnsma-middelen, red.)
  • Vereenvoudigen armoedebeleid: Het Rijk wil eenvoudiger, eenduidiger en meer integraal beleid stimuleren, o.a. via de hervormingsagenda inkomensondersteuning. Er wordt gewerkt aan een model-beleidskader voor gemeenten.

4. Meer grip en overzicht: passende dienstverlening

  • Door het ontbreken van structurele middelen is de realisatie van een integraal schuldenoverzicht onzeker, maar er wordt onderzocht wat met incidentele middelen kan.
  • Collectief afbetalingsplan: Burgers kunnen straks één regeling treffen voor meerdere schuldeisers om problematische samenloop te voorkomen. Lees Civiele invordering verder uitgewerkt (23 mei 2025).
  • Beperken kostenoploop: Gratis betalingsherinneringen, kwijtschelding van verhogingen bij verkeersboetes, en andere maatregelen moeten escalatie van schulden tegengaan.
  • In het Samenwerkingsprogramma Sociaal Incasseren hebben partijen afspraken gemaakt over vroegtijdig contact, maatwerk en warme doorverwijzing bij betalingsproblemen.
  • Onder de Clustering Rijksincasso (CRI) wordt gewerkt aan één overheidsincasso en betalingsregeling. Ook komt er één norm voor het vaststellen van de betalingscapaciteit.
  • Het stelsel rond beschermingsbewind wordt geëvalueerd op effectiviteit, bekostiging en de rol van gemeenten zoals recent al aangekondigd in deze brief (16 april 2025).
  • Toegang tot drinkwater: Het kabinet is al bezig om de afsluitregeling voor drinkwater aan te passen. Het kabinet wil verder stimuleren dat drinkwaterbedrijven sociaal incasseren.

5. Perspectief voor de toekomst

  • Vijf departementen (BZK, JenV, OCW, SZW en VWS) werken aan een overheidsbrede aanpak rond gezinnen in een kwetsbare positie met kinderen in de leeftijd van -1 tot en met 27 jaar.
  • Aanpak betaalbaarheid energie nu en in de toekomst. Het kabinet wil de positie van consumenten bij betalingsproblemen verbeteren. Daarnaast benutten van de arbeidsmarktkansen die de energietransitie biedt voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, bijv. instapbaan als energiehulp. Het kabinet heeft een voorstel ingediend ten behoeve van het Europese ‘Social Climate fund’. In februari jl. was daarvoor een internetconsultatie. Als de Europese Commissie het voorstel goedkeurt, kan in 2026 worden gestart met de implementatie.
  • Professionals voor Maatwerk Multiproblematiek bieden domeinoverstijgende hulp bij vastgelopen multiproblematiek. Ik schreef daarover een blog.
  • Met de basisdienstverlening schuldhulpverlening dragen we bij aan het verkleinen van de verschillen in de uitvoering en kwaliteit van de schuldhulpverlening door gemeenten. Er wordt gerefereerd aan de motie van Van Eijk en Inge van Dijk die het kabinet oproept om een inwoner ook na finale kwijting van de schulden nog verplicht 12 maanden in beeld te houden. Het kabinet zegt hierover: ‘Nazorg is al een wettelijke verplichting. In de handreiking over begeleiding is opgenomen dat de nazorgperiode in ieder geval twaalf maanden bedraagt. Daarmee wordt reeds uitvoering gegeven aan voornoemde motie.’ In de bijlage bij het NPAS vind je een iets uitgebreidere reactie op de motie.
  • Kwaliteit schuldhulpverlening. De huidige wetgeving schrijft voor dat gemeenten in hun beleidsplan moeten beschrijven welke maatregelen zij nemen om de kwaliteit te borgen. De wet schrijft echter niet voor wat die kwaliteit precies inhoudt. Samen met gemeenten en de stakeholders rond de schuldhulpverlening gaan we beschrijven wat we verstaan onder de kwaliteit van schuldhulpverlening. Op basis daarvan werken we in het derde kwartaal van 2025 verschillende scenario’s uit om de kwaliteit van schuldhulpverlening beter te borgen door gemeenten.
  • Eén helder schuldentraject. Er wordt onderzocht hoe het minnelijke en het wettelijke traject beter op elkaar kunnen aansluiten.
  • Wetsvoorstel schuldregelen. In de wat eerder Wet buitengerechtelijke schuldregeling en Wet schuldbemiddeling werd genoemd, wordt een reactietermijn voor schuldeisers en schuldhulpverleners vastleggen. Verder verduidelijken we wat we onder schuldregelen verstaan en wie dit mag uitvoeren. Daarnaast breiden we de opties voor het handhaven van het verbod op schuldregelen uit. Er staat niets over de planning hiervan.

De eerste voortgangsrapportage krijgen we in de eerste helft van 2026.

Reacties

Schulden van Roermondse gezinnen afkopen met een revolverend fonds

Posted on by

Gemeente Roermond en Kansfonds startten vorige week met ‘Afrekenen met schulden’: het vroegtijdig en onvoorwaardelijk afkopen van problematische schulden bij gezinnen. Tegelijkertijd krijgen de gezinnen alle ondersteuning die nodig is, waardoor ze met een schone lei én perspectief voor de toekomst verder kunnen.

Het belangrijkste verschil met bijvoorbeeld de aanpak in Arnhem is dat het geld dat met deze integrale aanpak wordt bespaard, in een revolverend fonds komt waarmee weer andere gezinnen geholpen kunnen worden.

De gemeente gaat na of een huishouden in aanmerking komt en maakt, als dit het geval is, een overzicht van de schuldeisers. Kansfonds probeert van tevoren zo goed mogelijk afspraken te maken met landelijke en lokale schuldeisers en koopt de schulden af. De gemeente gaat vervolgens aan de slag met de andere problemen van het huishouden.

Je kunt als gemeente aansluiten. Maar het is niet zo dat Kansfonds met een pot met geld over de brug komt. Per gemeente zal een budget gevonden moeten worden om de schuldenpot te vullen. In Roermond is dat 6 ton. Daarbij is de afspraak dat na twee jaar de kosten en baten van de interventie op een rij worden gezet via de doorbraakanalyses die per huishouden gemaakt worden met het IPW. Als blijkt dat de er baten zijn, gaat de gemeente Roermond eveneens 6 ton bijdragen, om weer nieuwe gezinnen te kunnen ondersteunen.

Meer info:

Tot slot, ik juich dit soort experimenten toe, maar ik heb natuurlijk veel liever dat we dit gewoon met de reguliere aanpak realiseren. Met een schuldpauzeknop en een reguliere schuldregeling. En borgen dat het huishouden vanaf dag 1 brood op de plank heeft.

€ 18,7 miljoen voor vroegsignalering

Posted on by

In de Meicirculaire 2025 lees je dat gemeenten dit jaar €18.670.000 ontvangen voor vroegsignalering (eerder ging het om bedragen van €20 en €19 miljoen).

Voeg in Taakmutatie 2025 mei 2025.xls op het tweede tabblad je gemeentecode in. Daarna zie je op het allerlaatste tabblad ‘IBO problematische schulden’ welk bedrag jouw gemeente krijgt.

Aanvankelijk werden deze en andere middelen voor de schuldenaanpak gepresenteerd als structureel, maar in de Voorjaarsnota werd duidelijk dat ze vanaf 2029 niet meer beschikbaar zijn. Ik begreep dat de € 18,7 miljoen voor vroegsignalering voor 2026-2028 nog niet helemaal van de baan is. Daarover later meer.

Bekijk alle gemeentelijke budgetten voor armoede- en schuldenbeleid in het dossier Financiering.

Ik weet niet wat de gevolgen zijn van de kabinetsval. Lees de oproep van de NVVK aan het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer om de schuldenaanpak niet controversieel te verklaren.

  • Aanvulling 1 juli 2025: de schuldenaanpak is niet controversieel verklaard.

Civiele invordering verder uitgewerkt

Posted on by

Staatssecretaris Struycken stuurde deze week een brief naar de Tweede Kamer met in de bijlage een nadere uitwerking van het stelsel van civiele invordering. Het nieuwe stelsel heeft gevolgen voor de doorstroom naar gemeentelijke schuldhulp. De staatssecretaris werkt twee maatregelen uit waarvan hij verwacht dat ze gezamenlijk een grote bijdrage leveren aan het aanpakken van de meeste knelpunten in het stelsel.

  1. Een collectief afbetalingsplan is een coördinerende incassomethode die schuldenaren in staat stelt om op basis van hun afloscapaciteit gestructureerd schulden af te lossen aan meerdere schuldeisers. Loonbeslag hoeft in deze fase nog niet aan de orde te zijn. De debiteur kiest een onafhankelijke partij om het plan op te stellen, zoals een deurwaarder, bewindvoerder of gemeente.
  2. De zorgplicht voor deurwaarders bestaat uit twee onderdelen, namelijk een verwijsfunctie waarbij de deurwaarder actief verwijst naar passende (schuld)hulp en een sociale ministerieplicht waarbij de deurwaarder de bevoegdheid krijgt om ambtshandelingen te weigeren als deze tot nodeloze schuldenopbouw leiden.

De staatssecretaris schetst verschillende scenario’s voor:

  • Wie gaat afbetalingsplan uitvoeren? Bijvoorbeeld deurwaarder, bewindvoerder of gemeente. Mede op verzoek van de Tweede Kamer onderzoekt Struycken of ook incassobureaus dit kunnen doen.
  • Wat gaat dit kosten en wat is een passende vergoeding? Op p. 5 gaat het ook over vergoeding aan gemeenten.
  • Hanteer je beslagvrije voet of VTLB?
  • Hoe lang mag aflosperiode duren (vooralsnog niet gemaximeerd)
  • In welke situaties is betalingsplan geschikt? Het is geschikt als er meerdere betalingsachterstanden zijn die niet in één keer kunnen worden voldaan, maar er wel afloscapaciteit is om in termijnen de schuld af te lossen. Het afbetalingsplan is minder geschikt als er sprake is van een ‘uitzichtloze situatie’. Overwogen kan worden om net als binnen de minnelijke schuldhulp termijnen van een collectief afbetalingsplan al mee te laten tellen voor de 18 maanden van een schuldregeling. Wanneer een debiteur zelf sterk de behoefte heeft om de schulden volledig af te lossen of geen hulpverlening wil aanvaarden en schuldeisers daarmee akkoord gaan, kan het collectief afbetalingsplan een langere looptijd hebben.

Wat mij betreft neemt Struycken in zijn overwegingen onvoldoende mee wat dit stelsel kan betekenen voor de doorstroom naar schuldhulpverlening. Begrijp me niet verkeerd, ik ben voorstander van zowel afbetalingsplan als zorgplicht, maar je zou bijvoorbeeld kunnen vastleggen in welke situaties er een melding naar de gemeente moet gaan. Als dat te vrijblijvend is is het gevaar dat mensen eindeloos blijven aflossen en geen hulp krijgen bij geldzaken of op andere leefgebieden. Zéker als het voor commerciële partijen financieel aantrekkelijk wordt om de debiteur lang vast te houden. Lees ook nog eens mijn pleidooi: meldplicht voor deurwaarders.

De staatssecretaris wil de Kamer in het najaar informeren over de verdere uitwerking en daarna starten met een wetgevingstraject.

  • 27/5/2025: Lees de reactie van de NVVK op de brief van Struycken. NVVK doet samen met Nibud een goede suggestie: herstart het Nederlands Instituut voor Betalingsregelingen.
  • 5/9/2025: Syncasso en Purpose ontwikkelden een prototype van het collectief afbetalingsplan (CAP). Daarin lees je dat als bij aanvang blijkt dat de vordering niet binnen 18 maanden kan worden afgelost, er verplicht wordt doorverwezen naar de gemeentelijke schuldhulp. Wanneer tijdens de aflossingsperiode betaling 3 maanden uitblijft gaat de deurwaarder namens de andere schuldeisers naar de rechter. De rechter kan 2 mogelijke maatregelen toepassen: (1) Machtiging voor beslag op de aflossingscapaciteit om het CAP voort te zetten of (2) Onderbewindstelling van de debiteurklant, waarna een bewindvoerder het CAP verder uitvoert. Ik zou in dit stadium eerst nog willen kijken wat de gemeentelijke schuldhulpverlener (samen met andere hulpverleners) kan doen voor de inwoner (bijvoorbeeld schuldregeling), dus voordat het naar de rechter gaat.
  • 3/11/2025: In deze column zegt KBvG: ‘Uiteindelijk willen we dat de deurwaarder wettelijk wordt erkend als signaalpartner binnen de schuldhulpketen.‘

Weinig opzienbarend Kamerdebat over armoede en schulden

Posted on by

Gisteren debatteerde de vaste Kamercommissie over armoede en schulden. Je kunt hier terugkijken. Hier de highlights:

Hervorming inkomensregelingen / IPE-rapport
Kamer en kabinet willen inkomensondersteuning harmoniseren vanwege te grote gemeentelijke verschillen. Staatssecretaris Nobel overlegt hierover met VNG en Divosa. Het IPE-rapport pleit voor landelijke inkomensondersteuning met lokale aanvulling in uitzonderingsgevallen. Nobel steunt landelijke definities voor inkomen e.d., maar ziet complicaties bij fiscale regelgeving.

Noodfonds Energie
Het Noodfonds Energie was snel uitgeput. Van de 200.000 aanvragen voldeden er 100.000 aan de voorwaarden; deze worden geholpen. Nobel voorzag dit en verwees afgewezen mensen actief door naar lokale regelingen. Extra middelen voor 2025 komen er niet; een vierde ronde is uitgesloten. Wel wil hij structurele oplossingen met de sector bespreken. (NB. misschien komt er nog een vervolg in het kader van het Sociaal klimaatfonds).

Studietoeslag
Dassen stelt voor om de uitvoering van de studietoeslag bij DUO onder te brengen. Nobel staat hier niet onwelwillend tegenover, mits uitvoerbaar en budgetneutraal. Dassen kondigt een motie aan.

Gevolgen Miljoenennota voor schuldenaanpak
Oppositie bekritiseert het schrappen van €130 mln. uit ‘Groepen in de knel’. Welzijn erkent de pijn, maar stelt dat het geld goed wordt besteed, o.a. aan WIA-compensaties. Nobel benadrukt voortzetting van maatregelen via incidentele middelen, gesteund door VVD en PVV.

Nationaal Programma Armoede & Schulden
Door bezuinigingen is onduidelijk welke onderdelen van het NP A&S doorgaan. Nobel komt medio juni met duidelijkheid. Lahlah vraagt om een commissiedebat voor het zomerreces.

Buy Now, Pay Later
Struycken deelt zorgen over BNPL en werkt aan invoering van EU-richtlijn CCD2 (feb. 2026). Hij wil ook kosten van BNPL-diensten beperken en voorkomen dat jongeren impulsaankopen doen.

Incasso en zorgplicht
Eerder deze weak stuurde Struycken de contouren van een nieuw invorderingsstelsel naar de Kamer. Ceder vraagt om bredere zorgplicht voor incassodiensten. Struycken erkent dit, maar verbindt voorwaarden: gemeenten moeten signalen kunnen verwerken en privacy moet gewaarborgd blijven. Dit wordt meegenomen in reactie op evaluatie van de pilot ketensignalering door gerechtsdeurwaarders eind 2025.

Nieuwe richtlijn voor leefgeld in de schuldhulpverlening

Posted on by

Nibud en NVVK introduceren een nieuwe richtlijn voor de hoogte van leefgeld in de schuldhulpverlening. Beide organisaties kregen signalen dat het huidige leefgeld niet altijd kostendekkend is. Voor een alleenstaande gaat het leefgeld van € 50 naar € 89 per week.

De richtlijn biedt duidelijkheid over de hoogte en opbouw van het leefgeld, maar laat ook ruimte voor maatwerk. De bedragen zijn minimumbedragen. Huishoudens kunnen van die bedragen leven als ze aan een aantal voorwaarden voldoen: ze kunnen goed met geld omgaan, hebben geen extra kosten door medische zaken, geen hogere energiekosten door een onzuinig huis en ze hebben niet meer reiskosten dan gemiddeld om bij werk te komen. Roken en huisdieren zijn niet opgenomen in de richtlijn.

De leefgeldbedragen worden ieder half jaar bijgewerkt.

Voorjaarsnota: minder geld voor schuldenaanpak

Posted on by
Foto: nu.nl

In de Voorjaarsnota 2025 lees je op p. 165:

Afromen Groepen in de knel
Bij Miljoenennota 2025 zijn middelen overgeheveld naar de SZW-begroting ten behoeve van een maatregelenpakket voor het aanpakken van problematische schulden en een maatregel om netto in plaats van bruto terug te vorderen. De middelen voor problematische schulden waren voornamelijk beoogd voor gemeentelijk schuldenbeleid (vroegsignalering), beleid van SZW (integraal schuldenoverzicht voor huishoudens) en beleid van JenV (één overheidsincasso en het voorkomen van kostenoploop boetes). Vanaf 2029 worden deze middelen ingezet ter dekking van de budgettaire problematiek op de SZW-begroting. Ook wordt een deel van de reservering voor Groepen in de knel op de Aanvullende Post ingehouden. Dit telt samen op tot cumulatief 404 miljoen euro in de meerjarenperiode.

Op p. 169 lees je dat gemeenten uit het resterende potje in 2025 wel de beloofde € 19 miljoen krijgen voor vroegsignalering (in oktober ging het nog om € 20 miljoen). Maar op p. 220 staan geen bedragen voor 2026 en verder! Misschien zie ik iets over het hoofd, maar het lijkt erop dat deze middelen dus toch niet structureel zijn. Update 15/5/25: Verschillende bronnen bevestigen dat gemeenten nog t/m 2028 jaarlijks € 19 miljoen krijgen voor vroegsignalering.

Ook worden uit het Groepen in de knel-potje middelen overgemaakt naar J&V voor de jaren 2025 t/m 2027 voor enkele onderdelen van het IBO-pakket, waaronder het uitwerken en instellen van een zorgplicht voor gerechtsdeurwaarders.

Ontwerpbesluit proactieve dienstverlening ter consultatie

Posted on by

Het ontwerpbesluit proactieve dienstverlening SZW staat online ter consultatie.

Het voorstel geeft een grondslag om gegevens van inwoners uit te wisselen met andere afdelingen van de gemeente, maar ook met UWV en SVB. Zo kunnen deze instanties onderzoeken of een inwoner recht heeft op bepaalde voorzieningen en de inwoner vervolgens persoonlijk en gericht informeren of een vooringevuld aanvraagformulier onder de neus drukken.

De volgende informatie mag bijvoorbeeld worden gedeeld met de gemeentelijke schuldhulpverlening:

  • Beslag op uitkering bij gemeente, UWV of SVB
  • Betalingsachterstand eigen bijdrage Wmo
  • Niet-betaalde lokale belastingen
  • Boetes of uitkeringen die moeten worden terugbetaald

Als UWV en SVB deze info delen moet de inwoner eerst toestemming geven. Het is me nog niet helemaal duidelijk of dat ook het geval is als de gemeente zelf deze info doorgeeft aan de schuldhulpverlening. Zoek ik nog uit. Update 10 april 2025: het ministerie van SZW bevestigt dat UWV, SVB en gemeenten straks zonder toestemming van de inwoner bovenstaande gegevens mogen delen met de schuldhulpverlening!

In de volgende gevallen mag de informatie volgens mij wel worden doorgegeven zonder toestemming van de inwoner.

Om te onderzoeken wie recht heeft op algemene bijstand, studietoeslag, tegemoetkoming alleenverdienersproblematiek, kwijtschelding lokale belastingen, bijzondere bijstand of minimaregeling:

  • (Door UWV) info over aanvulling op grond van Toeslagenwet;
  • Gegevens van wie de aanvraag UWV-uitkering is afgewezen;
  • Gegevens van wie UWV-uitkering over ten hoogste 3 maanden eindigt;
  • (Door UWV) gegevens van wie uit polisadministratie kan worden afgeleid dat zij mogelijk recht hebben op uitkering Participatiewet;
  • (Door SVB) gegevens van mensen met een uitkering Algemene nabestaandenwet;
  • (Door SVB) gegevens van wie in de verzekerdenadministratie kan worden afgeleid dat zij mogelijk recht hebben op uitkering Participatiewet.
  • Gegevens van inwoners die bijstand ontvangen;
  • Gegevens van inwoners die al eerder kwijtschelding kregen.

Deze lijst is niet limitatief en komt deels uit de Nota van toelichting waarin wordt gesproken over ‘voorbeelden’.

Je kunt nog tot 14 mei reageren op de internetconsultatie.

Nieuwe handreiking Jongeren Perspectief Fonds

Posted on by

Zoveel mogelijk jongeren schulden(zorg)vrij én met perspectief, dat is de missie van stichting Jongeren Perspectief Fonds. De stichting stimuleert en faciliteert de landelijke uitrol van de JPF-aanpak in zoveel mogelijk gemeenten. JPF ondersteunt gemeenten zowel financieel als praktisch en in alle fasen, van besluitvorming, opzet en implementatie tot uitvoering.

De vorige week verschenen VNG-handreiking ondersteunt bij de afweging of en hoe de JPF-aanpak een aanvulling kan zijn op de dienstverlening in jouw gemeente. Het ondersteunt bij de implementatie en er wordt een duidelijke koppeling gemaakt naar doelgroepenaanpak zoals benoemd in de basisdienstverlening.

Er zijn nu 39 gemeenten die de JPF-aanpak uitvoeren en zijn aangesloten op het JPF-lidmaatschap. Binnen dit lidmaatschap ondersteunt JPF gemeenten met:

  • Toolkit met praktische ondersteuningsproducten (businesscase, collegevoorstel, plan van aanpak, functieprofielen, perspectiefplan, communicatiemateriaal, voorbeeldbrieven, etc.);
  • Effectmonitor waarin gemeenten de voortgang en de maatschappelijke baten kunnen zien;
  • Online Community, 4x per jaar live kennissessies en andere vormen van kennisdeling, intervisie en vakontwikkeling;
  • Animatievideo’s om jongeren en ketenpartners te informeren.

In februari ging de JPF-documentaire live. Hierin vertellen twee jongeren wat het traject voor ze heeft betekend. Een projectleider vertelt waarom deze aanpak goed werkt voor gemeenten:

Kijk voor meer info op jongerenperspectief voor gemeenten.

Verplichte schuldhulp gedurende 12 maanden na volledige kwijtschelding

Posted on by

De Tweede Kamer nam vandaag de motie Van Eijk en Inge van Dijk aan die de regering verzoekt een maatregel te nemen die ervoor zorgt dat schuldhulpverlening ook na volledige kwijtschelding gedurende 12 maanden verplicht in beeld blijft om zo het ontstaan van nieuwe problematische schulden te voorkomen. De motie is ingediend constaterende dat in de nieuwe richtlijn van de NVVK de volledige kwijtschelding van schulden zonder aflossing of tegenprestatie als optie voor het oplossen van schulden is opgenomen en dat een schuldenaar na kwijtschelding verdere schuldhulpverlening om herhaling te voorkomen mag weigeren. Overwegende dat het aantal crediteuren dat een dergelijk ‘nul-aanbod’ krijgt sindsdien fors is toegenomen en hierdoor bij kleine crediteuren financiële problemen kunnen ontstaan. De indieners spreken uit dat schulden in beginsel moeten worden afbetaald en dat het wenselijk is dat dit waar mogelijk ook gebeurt. *

Er zijn nog meer moties aangenomen m.b.t. schuldenproblematiek. Wel wat minder relevant voor gemeenten:

  • Motie Ceder c.s. over er alles aan doen om “buy now, pay later”-dienstverlening in fysieke winkels tegen te houden.
  • Motie Ceder over een pilot waarbij Wki-gecertificeerde incassobureaus inzagerecht krijgen in een gelimiteerd deel van de Basisregistratie Personen.
  • Motie Welzijn en Ceder over monitoren in hoeverre aanbieders van BNPL-dienstverlening voldoen aan de Consumer Credit Directive.
  • Motie Inge van Dijk en Ceder over bekijken of het mogelijk is BNPL-betalingen in fysieke winkels te verbieden of te ontmoedigen.
  • Motie Inge van Dijk over ervoor zorgen dat de consumentenbescherming van de CCD II-regelgeving ook geldt voor webshops met achteraf betalen.
  • Motie Lahlah en Ceder over schuldeisers, incassobureaus en gerechtsdeurwaarders scholen in suïcidepreventie.
  • Motie Van Eijk en Inge van Dijk over nieuwe problematische schulden voorkomen door te zorgen dat na de volledige kwijtschelding de schuldhulpverlening gedurende 12 maanden verplicht in beeld blijft (t.v.v. 24515-791).
  • Motie Ceder over analoog aan het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen een register voor consumptieve kredieten en leningen ontwerpen (t.v.v. 24515-781).

* Ook Kamerlid Ceder (CU) stemde voor, met daarbij de stemverklaring dat de verplichting opgepakt moet worden als bevoegdheid voor de gemeente om begeleiding verplicht aan te bieden.

* Update 5/6/2025: op de laatste pagina van het Nationaal Actieprogramma Armoede en Schulden lees je de reactie van het kabinet.

Slimmer werken met de Werkwijzer Ondernemers

Posted on by

De nieuwe Werkwijzer Ondernemers van de NVVK is een praktische, online handleiding voor schuldhulpverleners. De werkwijzer is samengesteld voor en door mensen met ervaring in de praktijk en geeft achtergrondinformatie, praktische tips en handige hulpmiddelen die meteen inzetbaar zijn.

Je kent misschien ook al de Routekaart Financiële Zorgen – spoor ondernemers – van de VNG. De Routekaart en Werkwijzer overlappen deels en vullen elkaar aan. De Werkwijzer is vooral bedoeld voor schuldhulpverleners, terwijl de routekaart bijvoorbeeld ook beleidsmakers handvatten biedt.

Deze Werkwijzer is de eerste in een serie van vijf die de NVVK ontwikkelt.

Convenant met de gemeente als schuldeiser

Posted on by

NVVK en VNG presenteren een handreiking om het Convenant Lokale Overheid te implementeren.

In het convenant maakt de gemeente als schuldeiser afspraken met de gemeentelijke schuldhulpverlening. Doel is om de schuldhulp efficiënter te maken en maatschappelijk verantwoord incasseren te bevorderen. Belangrijke afspraken zijn:

  • Pauzeren van incassomaatregelen
  • Automatisch akkoord op betalingsvoorstellen
  • Gebruik van gestandaardiseerde rekenmethodes

Het convenant is onderdeel van de basisdienstverlening schuldhulpverlening.

Beslag staat verkorting aflosperiode niet in de weg

Posted on by

In 2023 werd bepaald dat de tijd die verloopt in de msnp wordt afgetrokken van de periode die nog wacht in de Wsnp. In mei 2025 stelde de Hoge Raad dat de looptijd niet kan worden verkort met de periode waarin er beslag lag. Maar nu komt de Hoge Raad tot het inzicht dat dat wel kan.

Nu is de vraag wanneer de looptijd start. Waarschijnlijk is dat vanaf beschikking schuldhulp of ondertekening schuldregelingsovereenkomst. De NVVK gaat hierover met haar leden in gesprek en neemt meteen ook de eigen Gedragscode onder de loep, omdat die nu conflicteert met de uitspraak van de Hoge raad. Lees de analyse en het advies van de NVVK.

Update

Voortgangsbrief armoede en schulden

Posted on by

Staatssecretaris Nobel informeerde deze week de Tweede Kamer over de laatste rapportage van de aanpak geldzorgen, armoede en schulden en de voortgang van moties en toezeggingen. De meest vermeldenswaardige punten:

  • Er komt in 2025 niet opnieuw een Energienoodfonds. Zie ook nieuwsbericht NOS. Er wordt wel gekeken naar een alternatief voor de lange termijn, zo mogelijk via het Social Climate Fund.
  • Waarschijnlijk kunnen gemeentelijke minimaregelingen niet worden meegenomen in een eventuele herijking van de armoededefinitie. Het CBS onderzoekt nog of kwijtschelding van lokale belastingen wel nog op (een andere manier) kan worden meegenomen.
  • Het kabinet spant zich in om niet-gebruik aan te pakken. Zo verkent het kabinet een Persoonlijk Digitaal Regelingenoverzicht, een digitale toepassing waar mensen een gepersonaliseerd overzicht kunnen krijgen van regelingen waar zij mogelijk recht op hebben. Ook vergemakkelijkt een mogelijk PDR het komen tot een aanvraag.
  • Begin 2025 gaat een nieuwe afsluitregeling in internetconsultatie waarin vastgelegd wordt dat huishoudens met kinderen niet meer mogen worden afgesloten van drinkwater na wanbetaling.
  • De motie Ceder (CU) verzocht de regering om Wsnp-bewindvoerders ook de mogelijkheid te geven om stagnerende schuldhulpverleningstrajecten vlot te trekken. Nobel gaat met gemeenten in gesprek om de optie van financiering door gemeenten onder de aandacht te brengen.
  • De motie Romke de Jong en Kat (D66) verzocht het kabinet om in gesprek te treden met gemeenten en de rechtspraak over de mogelijkheid om een gemeentelijke schuldregeling wettelijk bindend te maken als twee derde van de schuldeisers akkoord is. Uit deze gesprekken bleek dat er weliswaar draagvlak is om de totstandkoming van schuldregelingen te versnellen, maar dat een andere oplossing daarvoor op meer draagvlak kan rekenen, namelijk een wettelijke reactietermijn voor schuldeisers.
  • SZW onderzoekt samen met betrokken partijen wat de mogelijkheden zijn om de landelijke pauzeknop te combineren met een aanmeldpunt. Over de uitkomst wordt de Kamer in de tweede helft van 2025 geïnformeerd.
  • Voor gedetineerden met schulden wordt onderzocht of saneringskredieten kunnen worden geborgd bij het Waarborgfonds Saneringskredieten, en of er één regionale schuldhulpverlener moet komen. Het kabinet wil gezinnen met een partner die noodgedwongen niet bij het gezin kan zijn, hetzelfde recht op toeslagen geven als alleenstaande ouders. Deze maatregel is aangekondigd in het regeerprogramma. Een wetswijziging is in voorbereiding.

Handreiking Jongeren uit de financiële zorgen

Posted on by

De VNG presenteerde gisteren de Handreiking Jongeren uit de financiële zorgen. Deze biedt handvatten om passende schuldhulpverlening aan jongeren vorm te geven, te implementeren of verder te versterken. De handreiking is gebaseerd op inzichten uit recente onderzoeken, best practices en ervaringen van jongeren zelf.

Vier aangenomen moties armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

De Tweede Kamer heeft gisteren vier moties aangenomen:

  1. Motie Van Eijk over een onderzoek naar aard en omvang van de gemeentelijke minimaregelingen en het effect daarvan op armoedeval en marginale druk.
  2. Motie Van Eijk. Constaterende dat het Nibud samen met het CBS en het SCP het pakket aan basisbehoeften en de bijbehorende minimumbedragen die ten grondslag liggen aan de armoedegrens vierjaarlijks zal herijken; Constaterende dat er op dit moment vanwege beperkte databeschikbaarheid nog geen rekening gehouden kan worden met gemeentelijke armoederegelingen, kwijtschelding lokale belastingen, individuele ziektekosten, de kosten voor woon-werkverkeer en de aanwezigheid van problematische schulden; Overwegende dat deze onderdelen dus niet of beperkt meegenomen worden in het definiëren van armoede; Overwegende dat deze onderdelen inzicht zouden kunnen geven in het niet-gebruik van regelingen; Verzoekt de regering om samen met het Nibud, CBS en SCP te bezien hoe lokale regelingen en kwijtscheldingen meegenomen kunnen worden in de volgende herijking van het pakket aan basisbehoeften en de bijbehorende minimumbedragen.
  3. Motie Welzijn c.s. over een onderzoek naar de consequenties van het opheffen van het voorbehoud ten aanzien van artikel 26 van het Kinderrechtenverdrag.
  4. Motie Welzijn en Ceder. Overwegende dat het staande praktijk is dat bij het afbetalen van schulden in eerste instantie de incassokosten worden verminderd, dan de rente en pas daarna de openstaande schuld, terwijl regelgeving de ruimte laat om deze volgorde te veranderen; Overwegende dat deze volgorde de schuldenindustrie in stand houdt; Overwegende dat het zowel symbolisch als materieel uitmaakt als eerst de openstaande schuld wordt afbetaald en daarna de rest; Verzoekt de regering om te onderzoeken hoe als overheid het goede voorbeeld te geven is en de toerekenvolgorde van schulden waarbij de overheid de schuldeiser is om te draaien, zodat de openstaande schuld eerst wordt afbetaald, en de Kamer hierover begin 2025 te informeren.

Verworpen

  • Motie Lahlah over de envelop groepen in de knel niet meer inzetten voor het ontwikkelen van regulerend beleid.
  • Motie Lahlah en Ceder over de beslagvrije voet zo spoedig mogelijk naar het sociaal minimum verhogen.

Aangehouden

  • Motie Welzijn over een pilot bij gemeenten en waterschappen om de vermogensgrenzen bij de kwijtschelding van belastingen gelijk te trekken.

Handreiking over begeleiding in de schuldhulpverlening

Posted on by

De zojuist verschenen Handreiking Het begeleiden van inwoners vanuit de elementen basisdienstverlening van de VNG gaat in op alle elementen van de basisdienstverlening die te maken hebben met begeleiden:

  1. Zonder drempels
  2. Begeleiding start direct
  3. Begeleidingstraject
  4. Ook begeleiding bij Wsnp
  5. Intake en triage
  6. Hulpaanbod per doelgroep
  7. Beschikking en Plan van aanpak
  8. Evalueren en herzien Plan van aanpak
  9. Contact bij terugval
  10. Nog 6 maanden vroegsignalen

In de bijlagen vind je o.a. een gespreksplaat voor de intake en instrumenten om de zelfredzaamheid op verschillende leefgebieden en de financiële gezondheid te meten en monitoren.

Update 26/92025: de handreiking is vernieuwd.

Den Haag presenteert Beleidsplan Schuldhulpverlening 2024 – 2028

Posted on by

Eerder deze maand stelde de Haagse gemeenteraad unaniem het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2024 – 2028 vast. De raad kreeg eerder ook de Voortgang aanpak geldzorgen en geldproblemen 2023 – 2024. In deze documenten vind je inspirerende voorbeelden voor jouw armoede- en schuldenbeleid (Den Haag spreekt overigens sinds vorig jaar niet meer over armoede- en schuldenbeleid, maar over geldzorgen en geldproblemen). Hieronder vrij willekeurig een paar interessante voorbeelden.

Binnen de vroegsignalering wordt geëxperimenteerd met een belrobot. Dit is een geautomatiseerd spraakbericht waarin inwoners wordt gevraagd of zij hulp of advies willen van
een consulent vroegsignalering.

Het is mogelijk om bepaalde informele schulden mee te nemen in een schuldregeling, maar een struikelblok is vaak de ontbrekende bewijslast. Op dit moment is de enige manier om een informele schuld vast te leggen een notariële akte. We willen inwoners die hun naasten willen helpen met het aflossen van een informele schuld in staat stellen om dit eenvoudiger vast te leggen. Daarvoor willen we een eenvoudig formulier beschikbaar stellen aan onze inwoners om een dergelijke lening vast te leggen. Dat is goed voor zowel de uitlener als de lener.

Nazorg moet een integraal onderdeel worden binnen het financiële hulpverleningstraject. Het afgelopen jaar is er met een onderzoek bekeken wat de behoefte is van de inwoners, de behoefte van de consulent en welke tools er al voorhanden zijn om in te zetten. Dit resulteerde in de tool “blijf uit de geldzorgen” (zie afbeeldingen hieronder). Het is een handzaam boekje, dat inwoners gemakkelijk erbij kunnen pakken wanneer zij vragen hebben over hun financiën.

De belangrijkste ambities voor de doelgroep jongeren zijn, zoals ook beschreven in de Haagse
Preventieaanpak (HPA): De overgang van 18- naar 18+ is zo ingericht dat jongeren goed geholpen worden en niet buiten beeld raken. Jongeren worden voorbereid op financiële zelfstandigheid en de invloed van sociale media daarop en jongeren beschikken over voldoende financiële vaardigheden en kennis en weten waar ze terecht kunnen voor ondersteuning. Ook is communicatie gericht op jongeren die 18 worden, bijvoorbeeld met de folder ‘regel je shit’.

Tot slot, wist je al dat de VNG recent een handleiding (juni ’24) maakte voor het opstellen van een beleidsplan schuldhulpverlening?

Handreiking samenwerken met vrijwilligers(organisaties)

Posted on by

Vrijwilligers hebben een belangrijke rol in de ondersteuning van inwoners met financiële zorgen of schulden. De VNG-handreiking samenwerken met vrijwilligers(organisaties) biedt gemeenten informatie, een stappenplan, handvatten en voorbeelden om een samenwerking op te zetten, uit te breiden of te optimaliseren.

Update: in september 2025 verscheen de vernieuwde handreiking samenwerken met vrijwilligers(organisaties).

Kabinet presenteert visie op schuldenaanpak

Posted on by

Waarschijnlijk mede met het oog op het commissiedebat van a.s. donderdag over armoede en schulden stuurden staatssecretarissen Nobel (SZW) en Struycken (Rechtsbescherming) afgelopen vrijdag een Kamerbrief met de kabinetsvisie- en plannen om problematische schulden terug te dringen. Uit het regeerprogramma en de Miljoenennota konden we al opmaken dat het basispakket in het IBO-rapport daarin een prominente plek krijgt.

Wat stond er ook alweer in het IBO-rapport

Het basispakket bestaat uit 6 essentiële en 14 praktische maatregelen:

6 essentiële maatregelen14 praktische maatregelen
1. Integraal schuldenoverzicht
2. Eén loket voor overheidsincasso
3. Zorgplicht gerechtsdeurwaarders.
4. Collectief afbetalingsplan 
5. Aanscherpen wettelijke (kwaliteits)eisen voor schuldhulpverlening
6. Eén helder schuldentraject		1. Betaal en ontvangstmomenten op elkaar afstemmen
2. Ondergrens BKR-registratie verlagen
3. Leeftijdsverificatie bij BNPL
4. Financiële educatie voor kinderen en jongeren
5. Verlagen verificatiegrens bij kredietwaardigheidstoets consumptief krediet
6. Begeleiding tijdens een Wsnp-traject
7. Verlagen aanmaningskosten verkeersboetes
8. Discretionaire ruimte om kostenoploop boetes ongedaan te maken en kosteloze betalingsherinnering
9. Verdienen aan kosten bij (door)verkoop van (executie)dossiers verbieden
10. Alle kosten rondom invordering herijken (inclusief sociaal tarief)
11. Pauzeknop voor incassoactiviteiten (bij het collectief afbetalingsplan)
12. Verjaringsmogelijkheden beperken
13. Aanpassen preferente positie van publieke schuldeisers
14. Betere vroegsignalering met structurele financiering

Daarnaast presenteerde het IBO bredere hervormingen en specifieke aanbevelingen voor een betere schuldenaanpak. Lees de uitgebreidere samenvatting van het IBO-rapport.

Wat staat er in de Kamerbrief

Behalve dat het fijn is om bevestigd te zien dat het kabinet de IBO-voorstellen breed oppakt, staat er niet heel veel nieuws in de brief. Het kabinet kondigt vooral aan dat ze de diverse maatregelen gaan uitwerken. Maar sommige zaken worden wel al wat concreter:

  • Voor betere vroegsignalering (praktische maatregel 14) reserveert het kabinet structureel € 20 miljoen. Dit is onderdeel van de € 75 miljoen structureel voor het integraal pakket problematische schulden (waarvan we nog niet weten welk deel naar gemeenten gaat). Eerder werd al aangekondigd dat we eind 2024 een verbeterplan vroegsignalering krijgen. Daarin zal ook de aanbeveling van het IBO worden betrokken om het aantal mogelijke signalen uit te breiden. Aanvulling dd 17/10: in het commissiedebat zegt staatssecretaris Nobel (kijk vanaf 01:47) dat deze € 20 miljoen naar gemeenten gaat.
  • De Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden van het vorige kabinet gaat over in het Nationaal programma Armoede en Schulden en wordt uitgebreid tot een integrale benadering waarbij wordt voortgebouwd op de adviezen uit het IBO. In het voorjaar van 2025 wordt de Kamer nader geïnformeerd over de uitwerking ervan.
  • In het voorjaar worden we ook d.m.v. een beleidsnotitie geïnformeerd over de uitwerking van de zorgplicht voor gerechtsdeurwaarders en het collectief afbetalingsplan (essentiële maatregelen 3 en 4). Hierbij wordt ingegaan op de vraag wie een afbetalingsplan opstelt, waar dit plan geregistreerd moet worden en hoe de bekostiging hiervan wordt vormgegeven. Ik hoop dat de staatssecretarissen hierbij ook aandacht hebben voor het feit dat deurwaarders, bewindvoerders en gemeenten dan in de schuldenketen mogelijk dezelfde werkzaamheden gaan uitvoeren, namelijk de afloscapaciteit eerlijk verdelen over de schuldeisers. Dit moeten we efficiënt gaan organiseren, als één helder schuldentraject, en zonder financiële prikkels voor commerciële partijen om de schuldenaar ‘bij zich te houden’. Aanvullend op een zorgplicht zou ik een plicht willen voor deurwaarders om de cliënt bij de gemeente aan te melden, bijvoorbeeld als blijkt dat de schuld niet binnen 18 of 36 maanden kan worden afgelost, of misschien als blijkt dat er meer dan één schuld is. (Lees hier op p. 24 dat we eind 2024 een tussenevaluatie krijgen van de pilot ketensignalering)
  • Het kabinet wil ook aan de slag met integratie van het minnelijke en wettelijke traject (essentiële maatregel 6) en laat zich daarbij (net als in de Schuldenwet en de D66-initiatiefnota Sneller uit de schulden) inspireren door de Wet Homologatie Onderhands Akkoord voor ondernemers. De WHOA regelt dat de rechtbank een onderhands akkoord tussen een onderneming en zijn schuldeisers betreffende de herstructurering van schulden kan goedkeuren (homologeren). De homologatie betekent dat het akkoord verbindend is voor alle bij het akkoord betrokken schuldeisers. Zij die niet met het akkoord hebben ingestemd, kunnen toch aan het akkoord worden gebonden als de besluitvorming over en de inhoud van het akkoord aan bepaalde eisen voldoet. Er zou dan niet een apart wettelijk traject gaan lopen zoals nu bij de Wsnp; de rechter toetst alleen of het (straks door de gemeente opgestelde) akkoord voldoet aan de wettelijke eisen.
  • Er volgt in 2025 mogelijk nog een derde tijdvak voor de subsidieregeling financiële educatie voor onderwijsinstellingen. Met de subsidie worden scholen financieel in staat gesteld om leerkrachten en docenten te trainen op het integreren en inbedden van financiële educatie in bestaande vakken en het bieden van persoonlijk financiële begeleiding en/of het betrekken van ouders bij de financiële opvoeding.
  • In het regeerprogramma stond al dat het CJIB straks gratis betalingsherinneringen stuurt en in situaties van overmacht de verhogingen bij Wahv-boetes mag kwijtschelden. Voor beide maatregelen is structureel € 19 miljoen gereserveerd uit de envelop Groepen in de knel*. Ik neem aan dat dit dan binnen die envelop ook komt uit het potje ‘integraal pakket problematische schulden’. De Kamer wordt voor de zomer van 2025 geïnformeerd over de uitwerking van deze maatregelen.
  • Voor uitwerking en implementatie van een kwaliteitskader voor gemeentelijke schuldhulpverlening reserveert het kabinet structureel € 8 miljoen, ook uit de envelop Groepen in de knel*. De staatssecretarissen schrijven ook: ‘Wanneer implementatie en de verwachte resultaten van het de nog te ontwikkelen kwaliteitskader uitblijven, wordt bezien of wettelijke borging wenselijk is.’
  • Het kabinet stuurt nog voor het herfstreces een planningsbrief naar de Kamer over een brede vereenvoudigingsagenda toeslagen, belastingen en sociale zekerheid.

* Toelichting op deze envelop vind je in Miljoenennota over armoede en schulden.

Belastingdienst en Toeslagen gaan vroegsignaleren

Posted on by

Bij wijze van proef gaan de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen betalingsachterstanden melden bij acht gemeenten: Amsterdam, Apeldoorn, Arnhem, Assen, Leiden, Nijmegen, Opsterland en Tilburg.

Het gaat om signalen van achterstanden in de inkomstenbelasting, omzetbelasting, motorrijtuigenbelasting, loonheffing, inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet, huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget. Anders dan bij de reguliere vroegsignalering is het hier de bedoeling dat gemeenten alle signalen opvolgen met tenminste een belactie of huisbezoek.

De proef start in januari 2025, voor de duur van minimaal 1 en maximaal 2 jaar. Er kunnen geen extra gemeenten meer aanhaken. Om dit experiment mogelijk te maken moet een ministeriële regeling worden aangepast. Je kunt tot 20 oktober reageren op de internetconsultatie.

Er is al een ministeriële regeling die het voor een aantal gemeenten mogelijk maakt om te experimenteren met vroegsignalering bij hypotheken en gemeentelijke belastingen.

Lees het nieuwsbericht van de rijksoverheid.

Miljoenennota over armoede en schulden

Posted on by

Het Regeerprogramma van afgelopen vrijdag gaf ons al behoorlijk wat zicht op wat er komen gaat. In de Miljoenennota 2025 en de Sociale Zaken en Werkgelegenheid Rijksbegroting 2025 vind je niet veel nieuws. Wel wordt een aantal plannen verder geconcretiseerd en geeft het kabinet invulling aan de envelop uit het hoofdlijnenakkoord voor groepen in de knel (klik om te vergroten):

Er komen waarschijnlijk wat nieuwe verantwoordelijkheden en budgetten voor gemeenten, bijvoorbeeld in het kader van een nog uit te werken nieuwe schuldenaanpak op basis van het IBO-onderzoek, maar het is nog niet heel concreet. De eveneens verschenen septembercirculaire geeft ook niet meer duidelijkheid: in Taakmutatie 2024, september 2024 vind je nog wel de (al bekende) bedragen per gemeente, maar in Taakmutatie 2025, september 2024 zijn er geen tabbladen meer m.b.t. armoede en schulden.

In de Miljoenennota lees ik niets over het Nationaal Programma Armoede en Schulden dat werd aangekondigd in het regeerprogramma.

Schulden

  • Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden fundamenteel aan te pakken. Dit pakket is gebaseerd op het basispakket uit het IBO Problematische schulden (met daarin de nodige elementen uit de Schuldenwet). Hiervoor is begroot €24 mln in 2025 oplopend tot €100 mln in 2028/2029 en daarna €75 mln structureel. Waarschijnlijk zit daar ook nog wat bij voor gemeenten, maar het geld is nog niet verdeeld. Het bedrag is overigens een stuk lager dan wat het IBO becijferde: structureel €180 mln. De NVVK vraagt zich terecht af: Zijn de IBO-maatregelen wel in te voeren met deze middelen?
  • Er wordt geïnvesteerd in vroegsignalering. Daarbij zal het verbeterplan vroegsignalering van SZW, VNG, NVVK en Divosa dat eind mei 2024 is aangekondigd in de reactie op het onderzoek van de Nationale ombudsman ‘Hoe eerder, hoe beter’, de basis voor vormen. Het verbeterplan wordt verwacht in Q4 2024. Er wordt ook gekeken naar de rol die gerechtsdeurwaarders met betrekking tot vroegsignalering kunnen vervullen.
  • Het kabinet wil een integraal schuldenoverzicht invoeren. In mijn artikel over het IBO-onderzoek lees je wat hiermee bedoeld wordt.
  • Er wordt verder gewerkt aan de basisdienstverlening schuldhulpverlening. Waar nodig worden de kwaliteitseisen voor gemeenten aangescherpt, om verschillen in bereik en aanbod tussen gemeenten te verkleinen.
  • Dit is nieuw: Het kabinet wil samen met gemeenten en andere maatschappelijke partners op buurtniveau mensen helpen met geldzorgen. Om armoede aan te kunnen pakken en zo goed mogelijk te voorkomen, is het van belang om mensen die te maken hebben met dreigende of beginnende geldzorgen eerder te bereiken. Dit gebeurt door vindplaatsen waar mensen elkaar fysiek ontmoeten, zoals huisartsen, scholen en de werkvloer, beter te benutten. Enerzijds door deze vindplaatsen beter in staat te stellen om geldzorgen en armoede eerder te kunnen signaleren en anderzijds door de vindplaatsen steviger te verbinden met informele netwerken, waaronder sleutelfiguren en ervaringsdeskundigen, zodat óók diegenen die moeite hebben om de weg naar ondersteuning in de gemeente te vinden of daar geen vertrouwen meer in hebben bereikt worden. Om mensen goed te kunnen helpen, is laagdrempelige, fysieke dienstverlening waar mensen met (beginnende) geldzorgen terecht kunnen van belang. In het voorjaar van 2025 komt een onderzoek beschikbaar dat de belangrijke elementen voor laagdrempelige financiële dienstverlening in kaart brengt. Fysieke dienstverlening is ook één van de pijlers om het niet-gebruik van voorzieningen tegen te gaan.
  • Het kabinet wil daarnaast via het verbeteren van digitale dienstverlening bevorderen dat mensen gebruik maken van voorzieningen waar zij recht op hebben.
  • Er wordt ingezet op het minder snel laten oplopen van de kosten van invordering als betaling van schulden uitblijft. De Contourenschets Civiele Invordering van voormalig minister Weerwind (28 juni jl.) zal door J&V en SZW verder worden uitgewerkt.
  • Er wordt gewerkt aan een verantwoorde Rijksincasso, waarin het voorkomen en het tegengaan van het oplopen van schulden centraal staat.
  • De Belastingdienst wil vanaf 1 januari 2025 burgers tegemoetkomen die geraakt door de onterechte afwijzing van hun verzoek tot medewerking aan een schuldregeling (Msnp). Zie het wetsvoorstel Wet tegemoetkoming onterechte afwijzing buitengerechtelijke schuldregeling.
  • Vanaf 1 januari 2025 krijgt de regeling wanbetalers een nieuwe naam: regeling betalingsachterstand zorgpremie.
  • In 2025 blijft het kabinet inzetten op het versterken van financiële educatie binnen het onderwijs.
  • In de Miljoenennota staat niets over (schulden)bewind. De NVVK schrijft: ‘De dienstverlening stagneert door de enorme druk op de tarieven en daarmee op de kwaliteit. In de keten van financiële hulpverlening is bewind een belangrijke vorm van begeleiding. Die verdient echt beter. Het zoveelste onderzoek loopt nog, maar we willen nu wel eens daden zien!’

Belastingen en toeslagen

  • Het tarief in de eerste schijf wordt verlaagd. Dat is een opsteker voor de laagste inkomens. En in plaats van 2 komen er 3 tarieven in de inkomstenbelasting. Zie wetsvoorstel Belastingplan 2025.
  • Eigen risico met meer dan de helft omlaag naar €165 in 2027. Maar in 2025 nog gewoon €385. De bevriezing in 2025 en het effect daarvan op de zorguitgaven leidt tot een hogere nominale premie, inkomensafhankelijke bijdrage en zorgtoeslag.
  • Verhogen forfait aftrekbaar bedrag extra vervoerskosten door ziekte of invaliditeit in de inkomstenbelasting. Deze maatregel wordt tevens vereenvoudigd voor burgers doordat een vast bedrag (€0,60/km) in aftrek kan worden gebracht i.p.v. de werkelijke meerkosten (leefkilometers).
  • De tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten voor extra kosten als gevolg van ziekte of handicap wordt per 2027 afgeschaft in samenhang met de verlaging van het eigen risico.
  • De Algemene Heffingskorting (AHK) wordt verlaagd met €335 in 2025 en het afbouwpunt van de AHK wordt gekoppeld aan de hoogte van het wettelijk minimumloon. Ik kan niet helemaal doorgronden wat dit betekent voor werkenden en niet-werkenden met een laag inkomen.
  • De afbouw van de dubbele algemene heffingskorting wordt bevroren in 2025, 2026 en 2027. Daarmee wordt voorkomen dat de bijstand daalt. Zie wetsvoorstel Wet bevriezing afbouw dubbele algemene heffingskorting in het referentieminimumloon.
  • Het Kindgebonden Budget wordt verhoogd via de kindbedragen met circa €184 in 2025, oplopend tot circa €412 in 2028. Daarnaast wordt deze toeslag sneller afgebouwd, oplopend naar 8,5% in 2028 (nu: 6,75%).
  • De afbouwpaden voor AOW’ers en niet-AOW’ers in de huurtoeslag worden geharmoniseerd. Daarnaast wordt er een lineaire afbouw ingesteld per 2026, die in 2025 wordt benaderd. De eigen bijdrage in de huurtoeslag wordt verlaagd met €11,58 per maand.
  • Mensen met een noodgedwongen elders verblijvende partner worden voortaan als alleenstaanden behandeld voor alle toeslagen met uitzondering van de huurtoeslag. De maatregel zorgt ervoor dat deze mensen de alleenstaande ouderkop (ALO-kop) ontvangen (€3.500) en de hogere andere toeslagen die horen bij de situatie als alleenstaande. Gemeenten hoeven die ALO-kop dus niet meer te compenseren met aanvullende bijstand.
  • De grondslagen van alle toeslagen worden niet meer met terugwerkende kracht vastgesteld bij wijzigingen op basis van verblijfstitel en recht op kinderbijslag. Dit voorkomt schulden en problemen bij het innen van terugvorderingen.
  • De aanvraagtermijn van de zorg- en huurtoeslag wordt verlengd van 1 september t+1 naar het einde van dat jaar.

(Kinder)armoede

  • (Kinder-)armoedecijfers komen niet uit boven referentiejaar 2024. Deze doelstelling is minder ambitieus dan die van het vorige kabinet. Op de middellange termijn blijft het kabinet zich inzetten om het in 2015 afgesproken sustainable development goal Armoede te realiseren: een halvering van het aantal vrouwen, mannen en kinderen dat in armoede leeft tegen 2030.
  • Het kabinet wil het integrale beleid voor kinderarmoede, in navolging van de Europese kindergarantie, lokaal beter verankeren. De Europese kindergarantie heeft als doel om intergenerationele cycli van armoede te doorbreken. De kindergarantie fungeert als katalysator om te komen tot een integrale aanpak van kinderarmoede met aandacht voor meerdere domeinen (kinderopvang en voorschoolse educatie). Het kabinet zal samen met gemeenten effectieve interventies opschalen om versnippering tegen te gaan en het gemeentelijk armoedebeleid te verbeteren.
  • Het kabinet verstrekt middelen aan gemeenten en landelijk werkende armoedefondsen (SAM&) om ervoor te zorgen dat kinderen uit arme gezinnen mee kunnen doen.

Participatiewet

  • Het kabinet gaat door met het in 2023 gestarte programma Participatiewet in balans om de balans tussen vertrouwen, verplichtingen, ondersteuning en de menselijke maat te herstellen Langs 3 sporen: 1) het wetsvoorstel Participatiewet in balans om de hardheden aan te pakken, 2) werken aan een brede herziening van de wet, en 3) de vakkundigheid van professionals versterken.
  • Terugvorderingen bij uitkeringsgerechtigden (niet alleen P-wet) worden straks netto in plaats van bruto uitgevoerd. Dat gebeurt door de brutovordering gedeeltelijk kwijt te schelden en het nettobedrag terug te vorderen. Vervolgens wordt juridisch bezien of terugvorderingen niet langer kunnen worden aangemerkt als negatief inkomen. Uitkeringsgerechtigden krijgen nu hun uitkering netto op hun rekening maar moeten een eventuele terugvordering bruto, inclusief loonheffingen, terugbetalen als de terugvordering de jaargrens passeert (terugvordering binnen hetzelfde jaar is netto-netto). Het verschil tussen bruto en netto kunnen zij later via hun belastingaangifte terugkrijgen, maar dat kan in de tussentijd leiden tot liquiditeitsproblemen. Daarnaast is het terugvragen complex, en kan niet iedereen het volledige bedrag terugkrijgen.
  • Er komt een tijdelijke regeling en wetswijziging voor alleenverdieners die door een onbedoelde en ingewikkelde samenloop van fiscaliteit, toeslagen en sociale zekerheid een lager besteedbaar inkomen hebben dan vergelijkbare huishoudens met alleen een bijstandsuitkering. Dit loopt al. Op p. 58 van de septembercirculaire vind je het budget voor 2024 per gemeente. Dit budget is ook bedoeld voor de kosten die je maakte in 2023. Lees de toelichting. Dit budget wordt zo nodig aangevuld bij de meicirculaires 2025 en 2026.

Overige

  • Het Programma Schoolmaaltijden wordt verlengd. Het totale bedrag voor verlenging bedraagt €135 mln structureel. Hiervan wordt €45 mln gedekt uit de envelop Groepen in de knel.
  • Tijdelijke verlenging energiefonds. Voor 2025 en 2026 wordt €60 mln per jaar beschikbaar gesteld. Voorwaarde is dat private partijen een bijdrage leveren. Ik neem aan, dat hier wordt gedoeld op continuering van het tijdelijke Noodfonds Energie.
  • Het kabinet ondersteunt een aantal maatschappelijke organisaties en brengt het partijen op het terrein van voedselhulp bij elkaar.
  • Op p. 211 van de SZW-begroting vind je een uitputtende lijst met moties en toezeggingen van de afgelopen jaren en hoe deze zijn/worden afgehandeld. Bij de motie-Palmen/Mohandis die de regering verzoekt om de vermogensgrenzen van lokale belastingen gelijk te stellen aan de vermogensgrenzen van de Participatiewet lees je, dat omstreeks eind 2024 de resultaten van een onderzoek naar de wettelijke mogelijkheden en implicaties worden aangeboden aan de Kamer.

Monitoring

De voortgang van het beleid wordt gemonitord. Zie hier de planning.

Koopkracht

Het kabinet raamt een koopkrachtstijging in 2025 van 0,7%. Het Nibud presenteerde gisteren haar eigen koopkrachtplaatjes. Hieronder een selectie van de huishoudens met de laagste inkomens:

HuishoudtypeKoopkrachtpercentageNetto per maand in euro’s
Alleenstaand zonder kinderen bijstand0,80%€ 14
Alleenstaand met 1 kind bijstand0%€ 0
Alleenstaand met 2 kinderen bijstand0%€ 0
Alleenstaand zonder kinderen € 27.500 uitkering2,20%€ 44
Alleenstaand AOW + € 7.5001%€ 23
Alleenstaand zonder kinderen € 40.0000,90%€ 23
Alleenstaand met 1 kind € 40.0001,80%€ 65
Stel met 2 kinderen bijstand0,7%€ 23

Reacties

Regeerprogramma over armoede en schulden

Posted on by

In het zojuist gepresenteerde Regeerprogramma wordt het Hoofdlijnenakkoord van 16 mei jl. verder uitgewerkt.

We lezen dat er een Nationaal Programma Armoede en Schulden komt met een integrale, interdepartementale aanpak met gemeenten, vakbonden, werkgevers, maatschappelijke en private organisaties en ervaringsdeskundigen.

Schulden

  • Integraal pakket om problematische schulden aan te pakken, met het basispakket van het IBO problematische schulden als uitgangspunt.
  • Samen met gemeenten op buurtniveau mensen helpen met geldzorgen. Hier staat geen toelichting bij.
  • Verder werken aan basisdienstverlening schuldhulpverlening.
  • Aanscherpen (wettelijke) kwaliteitseisen voor schuldhulpverlening, zodat verschillen in aanbod en bereik tussen gemeenten worden verkleind.
  • Invoering integraal schuldenoverzicht. Dit is één van de ‘essentiële’ maatregelen in het IBO.
  • Investeren in vroegsignalering en kijken naar de rol die deurwaarders daarin kunnen vervullen.
  • Schuldeisers moeten intensiever samenwerken. Invordering van het Rijk beter afgestemd. Publieke en private invordering beter coördineren.
  • Het CJIB gaat eerst een gratis betalingsherinnering sturen voordat aanmaningkosten in rekening worden gebracht. CJIB mag bij mensen die verkeren in situaties van overmacht de verhogingen bij Wahv-boetes kwijtschelden.
  • Meer kredieten reguleren a.g.v. implementatie van de Europese Consumentenkredietlijn (CCD2) en invoering leeftijdsverificatieplicht voor Buy Now, Pay Later.
  • Recht op vergissen in wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid.

Inkomen

  • Er komt een hervormingsagenda voor sociale zekerheid, toeslagen en inkomstenbelasting, met 3 doelen: Inkomensondersteuning moet zekerheid bieden en makkelijk te begrijpen zijn, en (meer) werken moet lonen. Het kabinet stuurt in voorjaar ’25 een brief met varianten en keuzeopties als start voor een open dialoog met het parlement. Er komt een coördinerend bewindspersoon die de voortgang en besluitvorming organiseert.
  • Tariefsverlaging in eerste schijf inkomstenbelasting.
  • De afbouw van de dubbele algemene heffingskorting wordt bevroren in 2025, 2026 en 2027. Daarmee wordt voorkomen dat de bijstand daalt.
  • De huurtoeslag wordt verhoogd, vereenvoudigd en lineair afgebouwd.
  • Verhoging kindgebonden budget. Onderzoek naar de vormgeving van één kindregeling in één wettelijk kader en voorbereiding besluitvorming.
  • Kinderopvangtoeslag vervangen door nieuw stelsel van financiering. Hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor alle werkende ouders. De overheid betaalt de vergoeding rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties. In het nieuwe stelsel wordt niet meer teruggevorderd bij ouders.
  • Tijdelijke regeling en wetswijziging voor alleenverdieners met inkomen onder bestaansminimum (Dit loopt al). Om de complexe bruto/netto problematiek voor mensen op te lossen wil het kabinet daarnaast vanaf 2026 bij uitkeringen gaan terugvorderen ter hoogte van netto te veel ontvangen bedragen.
  • Gezinnen met een partner die noodgedwongen niet bij het gezin kan zijn, vanwege vermissing, detentie of vluchtsituatie, krijgen hetzelfde recht op toeslagen als alleenstaande ouders. Om hoge terugvorderingen te voorkomen, worden toeslagen niet langer met terugwerkende kracht aangepast a.g.v. besluiten over kinderbijslag of verblijfsstatus.
  • Toeslaggerechtigden krijgen vier maanden langer de tijd om huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget aan te vragen, zodat dit nog een heel jaar na het jaar waarop de toeslag ziet mogelijk is.
  • Samen met gemeenten ervoor zorgen dat beleid om (kinder)armoede aan te pakken verbetert, mede in navolging van de Europese kindergarantie. Armoede en kinderarmoede loopt niet op t.o.v. 2024.
  • Eigen risico met meer dan de helft omlaag naar €165 in 2027.
  • Extra middelen en vereenvoudiging aftrek extra vervoerskosten door ziekte of invaliditeit in de inkomstenbelasting per 1 januari 2025. In het Hoofdlijnenakkoord stond daarnaast nog: Afschaffing tegemoetkoming arbeidsongeschikten voor extra kosten als gevolg van ziekte of handicap.
  • Reservering voor 2025 en 2026 voor een energiefonds voor huishoudens die energierekening niet kunnen betalen.
  • Structurele financiering gratis schoolmaaltijden.
  • Wetsvoorstel Proactieve dienstverlening om het niet-gebruik van regelingen terug te dringen.
  • Ten minste 30% van de woningbouw moet sociale huur zijn. Het kabinet geeft financiële ondersteuning voor de bouw van sociale huur, middenhuur, betaalbare koop en woningtypes zoals geclusterde en zorggeschikte woningen.

Op Prinsjesdag vat ik de Miljoenennota samen. Hij is al uitgelekt aan NRC, die schrijft:

Basisdienstverlening schuldhulpverlening verder uitgewerkt

Posted on by

Het kabinet, de VNG, de NVVK en Divosa sloten op 21 maart jl. een bestuurlijk akkoord om in alle gemeenten de basisdienstverlening te verbeteren. De samenwerkingspartners presenteerden gisteren een nadere uitwerking van de basisdiensten.

Ze staan op VNG.nl. Als je in bovenstaand overzicht op een element klikt, kom je bij bij een factsheet met meer info. Een aantal basisdiensten wordt de komende tijd nog verder uitgewerkt.

Eén helder schuldentraject!

Posted on by

Alsof ik het niet al druk genoeg heb met de vakantie deadlines trakteerden afzwaaiende bewindslieden me de afgelopen weken op een flinke stapel rapporten en voorstellen voor verbetering van de schuldenketen. Tussen afwezigheidsassistent aanzetten en kampeerspullen inpakken kom ik eindelijk toe aan het lezen van de meest veelbelovende stukken.

Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Problematische schulden

Het IBO-rapport Naar een werkende schuldenketen springt er wat mij betreft bovenuit. Dit rapport is opgesteld door de ministeries zelf, dus niet in opdracht van. Ik gaf de opstellers onlangs al complimenten, maar ben nog enthousiaster nu ik het echt goed gelezen heb. Het is de beste analyse sinds die van de commissie Boorsma in de jaren ’90. Er worden niet alleen knelpunten benoemd, maar er worden ook hele concrete en wat mij betreft goede voorstellen voor verbetering gedaan. Dit overstijgt het niveau van pleisters plakken.

Ze onderscheiden zes ‘essentiële maatregelen’. In de samenvatting hieronder noem ik ook een deel van de 14 ‘praktische maatregelen’ en 52 beleidsopties:

  1. Integraal schuldenoverzicht. Alle schulden van een huishouden worden samengebracht in één overzicht. Het huishouden kan (schuld)hulpverleners en deurwaarders toegang geven. Ook kunnen vanuit het schuldenoverzicht op termijn gerichte signalen worden gegeven als schulden problematisch dreigen te worden (vroegsignalering). Voorstellen voor een schuldenregister strandden in het verleden op privacy-bezwaren, maar nu lijkt de AVG geen belemmering meer te zijn.
  2. Eén loket voor overheidsincasso: 1 vorderingenoverzicht, 1 gezamenlijke betalingsregeling, 1 partij die gemachtigd is om maatwerk te bieden. Op termijn uitgebreid met medeoverheden. Deze maatregel is al in gang gezet.
  3. Zorgplicht gerechtsdeurwaarders. Hiermee krijgen deurwaarders de mogelijkheid rekening te houden met de belangen van debiteuren en moeten ze zich richten op het voorkomen van een nodeloze oploop van schulden. Dit kan bijvoorbeeld door een collectief afbetalingsplan te faciliteren (zie 4). Ook moeten deurwaarders mensen met een te beperkte betaalcapaciteit actief doorverwijzen naar schuldhulp. Hiervoor krijgen ze een sociaal tarief. NB. Dit onderdeel wordt verder uitgewerkt in de Contourenschets Civiele Invordering van voormalig minister Weerwind (28 juni jl.). NB. Ik zou hier een meldplicht aan toevoegen; bijvoorbeeld als blijkt dat de schuld niet in 18 maanden kan worden afgelost, dat de deurwaarder dan (bijv. via het integraal schuldenoverzicht) een melding moet doen bij de gemeente, zoals bij vroegsignalering. Als je de deurwaarder hiervoor betaalt kan het misschien te aantrekkelijk worden om de debiteur vast te houden?
  4. Met een collectief afbetalingsplan wordt de afloscapaciteit naar rato verdeeld over alle schuldeisers. Dit gebeurt op verzoek van de debiteur door een schuldbemiddelaar zoals bedoeld in art. 48 Wck (o.a. gemeente, deurwaarder, bewindvoerder). De schuldbemiddelaar kan met een pauzeknop alle incasso-activiteiten pauzeren. Blijkt de schuldenlast te hoog, dan moet de schuldbemiddelaar actief wijzen op schuldhulp. Wat mij betreft dus verplicht melden zoals bij vroegsignalering.
  5. Om de kwaliteit van schuldhulp te verbeteren en verschillen tussen gemeenten te verkleinen wordt een traject van leren en verbeteren gestart om het bestaande kwaliteitskader inhoudelijk te laden. Daarnaast wordt bij wet vastgelegd dat gemeenten hieraan moeten voldoen (inclusief in welke termijnen). NB. Ik zou de gedragscodes en convenanten van de NVVK en de basisdienstverlening een wettelijke basis geven, zodat die niet alleen gelden voor alle gemeenten, maar ook voor alle schuldeisers. Leg vast wat gemeenten minimaal aan budgetbegeleiding, budgetbeheer en nazorg moeten bieden (beleidsoptie S11). En leg voor de hele keten vast hoe je de afloscapaciteit berekent. En dan daarnaast een traject van leren en verbeteren starten.
  6. Integreren van minnelijke en wettelijke traject tot één helder schuldentraject. De nieuwe regeling is laagdrempelig, start met een automatisch moratorium en kent voor de verdere afwikkeling vaste regels en termijnen. Het traject wordt overal op dezelfde manier uitgevoerd en de debiteur kan zelf bepalen door wie hij het traject laat uitvoeren. Hierbij is een voorstel dat gemeenten een schuldregeling bindend kunnen maken, zonder tussenkomst van de rechter, bijvoorbeeld op het moment dat 2/3e van de schuldeisers akkoord is. Hiervoor is aanpassing van de Wgs noodzakelijk. Om de mogelijkheid tot bezwaar en beroep open te houden voor schuldeisers, zal de gemeente deze mogelijkheid moeten inrichten. Indien de afhandeling van het bezwaar voor de schuldeiser niet het gewenste effect heeft dan staat de weg naar beroep (rechter) open. Als het niet lukt om 2/3e akkoord te laten gaan, kan de schuldbemiddelaar een verzoek bij de rechtbank indienen voor een dwangakkoord en/of Wsnp, zoals nu ook het geval is. Ook het centraliseren van schuldregeling wordt als beleidsoptie (S10) genoemd.

De voorstellen omvatten de belangrijkste elementen van 1 Schuldenwet. Het is aan het nieuwe kabinet om hierover richting de Tweede Kamer een standpunt te formuleren.

Arbeidsinspectie onderzoekt gemeentelijke schuldhulpverlening

De Arbeidsinspectie presenteerde op 25 juni het rapport De weg naar een schone lei – Onderzoek gemeentelijke schuldhulpverlening. Het onderzoek geeft inzicht in hoe gemeenten de schuldhulpverlening uitvoeren, en benoemt een aantal aandachtspunten. Bekijk de infographic. Ik lees geen verrassende bevindingen. Wel fijn om te lezen: ‘Als hulpvragers eenmaal in de schuldhulpverlening zitten gaat er veel goed. De wettelijke termijn van vier weken tussen aanmelding en intake wordt in verreweg de meeste gevallen gehaald. Vaak hebben hulpvragers al binnen een week na de aanmelding een eerste gesprek met de hulpverlener. Als een intake toch later plaatsvindt, komt dat meestal doordat de hulpvrager het gesprek wil verplaatsen. Na het intakegesprek wordt ook de beschikking doorgaans binnen de wettelijke termijn (8 weken na aanmelding) afgegeven. De meeste hulpvragers vinden dat hun schuldhulpverlener hulpvaardig en begripvol is. Ook vindt men hun hulpverlener doorgaans goed bereikbaar.’

Lees de reactie van VNG en Divosa.

HvA: Financiële dienstverlening; toen, nu en straks

Het rapport van de HvA geeft ons een mooie geschiedenisles. Bij het rapport vind je een praatplaat met de belangrijkste bevindingen, een tijdlijn (van 1990-2022) waarop relevante gebeurtenissen, wetswijzigingen en ontwikkelingen over de tijd zijn weergegeven en onderstaande animatie die alle informatie samenvat en als basislesmateriaal over schuldhulpverlening kan dienen.

De conclusie is wat mij betreft, dat weliswaar de verantwoordelijkheidsverdeling en wet- en regelgeving de afgelopen decennia voortdurend veranderden, maar dat we in de kern nog steeds schuldregelen volgens dezelfde principes: schuldenaar lost af wat ‘ie in een bepaalde periode kan aflossen, rekening houdend met een vrij te laten bedrag, schuldeisers schelden de rest kwijt, gelijkberechtiging, toets op goede trouw en inkomensperspectief, en we werken aan oorzaken en gedrag. Ruim 25 jaar na commissie Boorsma en invoering Wsnp is nu de tijd rijp om deze principes in 1 wet vast te leggen en de schuldenketen te herschikken rond de zes essentiële maatregelen van het IBO.

Derde voortgangsrapportage Aanpak geldzorgen, armoede en schulden

Posted on by

Deze week verscheen de 3e voortgangsrapportage van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden. Hieronder de highlights en zaken die voor gemeenten relevant zijn:

De voortgang op de 3 hoofddoelen:

  1. Halvering van kinderarmoede in 2025
    Start kabinet: 7,2%. Doel: 4,6%. Cijfers 2024: 4,9% 
  2. Halvering van het aantal personen in armoede in 2030
    Start kabinet: 6,1%. Doel: 3,15%. Cijfers 2024: 4,7%
  3. Halvering van het aantal huishoudens met problematische schulden in 2030
    Start kabinet: 7,7%. Doel: 4,3. Cijfers 2024: 8,8%.
  • Vroegsignalering: op 1 april is een experiment gestart met betalingsachterstanden van de eigen bijdragen Wmo en Wlz. Naar verwachting starten de Belastingdienst en Toeslagen begin volgend jaar met experimenten.
  • Er wordt gewerkt aan één betalingsregeling voor alle betalingen aan het Rijk. Het CAK, CJIB, DUO en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit zijn hier al bij aangesloten. Op 1 juli 2024 gaan ook het UWV, RDI en de RVO deelnemen.
  • Vanaf eind 2026 moeten aanbieders van Buy Now Pay Later-betaaldiensten volgens de Europese Richtlijn consumentenkrediet, net als aanbieders van consumptieve leningen, o.a. een kredietwaardigheidstoets uitvoeren en voldoen aan de regels t.a.v. informatieverstrekking, reclame-uitingen en de maximale kosten van krediet. Vooruitlopend hierop maakt het kabinet zich hard voor naleving van de gedragscode.
  • De uitvoering van de eenmalige energietoeslag 2023 verloopt goed. Er wordt verwezen naar de Monitor uitvoering energietoeslag Meting 2 (24 juni ’24) en de factsheet.
  • Naar verwachting wordt het Wetsvoorstel schuldregelen na de zomer in consultatie gebracht. Daarin wordt o.a. een wettelijke reactietermijn opgenomen voor zowel schuldeisers als schuldregelaars.
  • Er wordt verwezen naar de kabinetsreactie op de motie over gedetineerden. Lees daarover mijn blog Eén regionale schuldhulpverlener voor gedetineerden.
  • SZW heeft de effectiviteit van 30 interventies voor preventie en vroege aanpak van geldzorgen laten onderzoeken, met de vraag wat de werkzame bestanddelen zijn. Ik schreef daarover dit artikel.
  • Het streven is om de BKR-registratie van schuldhulpverlening en saneringskredieten terug te brengen naar een half jaar na succesvolle afronding van het schuldhulptraject. Het kabinet wil dit per 1 januari 2025 de norm te laten worden.
  • Afsluitend geeft Minister Schouten het aanstaande kabinet nog even mee dat het wel handig is om één coördinerend bewindspersoon te hebben voor armoede en schulden.

Eén regionale schuldhulpverlener voor gedetineerden

Posted on by
Foto: ANP Joost van den Broek

Een jaar geleden nam de Tweede Kamer een motie aan die verzoekt om de knelpunten in de schuldhulp aan (ex)-gedetineerden te inventariseren en met een verbetervoorstel te komen. Het kabinet komt met de volgende voorstellen.

  • Een mogelijke oplossingsrichting is om in iedere regio één schuldhulpverlener aan te wijzen die werkzaam is in de PI en verantwoordelijk is voor de gedetineerden uit die regio. Gemeenten kunnen hiervoor regionale afspraken maken op het gebied van uitvoering. Op die manier wordt voorkomen dat elke gemeente toegang moet krijgen tot de PI en worden de uitvoeringslasten gecentraliseerd. SZW, VenJ en VNG gaan deze oplossingsrichting verder verkennen.
  • Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) inventariseert bij aanvang van detentie of een gedetineerde schulden heeft. Als er schulden zijn dan kan de casemanager de gemeente benaderen met een hulpvraag. Daarnaast kunnen gedetineerden in het Re-integratie Centrum ondersteuning krijgen bij het voorkomen van nieuwe schulden en bij het treffen van betalingsregelingen. Tijdens detentie kunnen gedetineerden een training krijgen over financiën. De casemanagers van een PI hebben echter een groot takenpakket en een hoge workload. DJI bekijkt momenteel hoe de inzet van casemanagers effectiever gemaakt kan worden.
  • Gemeenten mogen de vaste lasten van gedetineerden tijdelijk bekostigen vanuit de bijzondere bijstand met als doel escalatie van de schuldensituatie na detentie te voorkomen. Hoewel gemeenten beleidsvrijheid hebben dit wel of niet te doen, doen veel gemeenten dit al. Om uniformiteit te vergroten gaan SZW en VNG deze mogelijkheid ruimer onder de aandacht brengen.
  • Tijdens detentie is de gedetineerde verzekerd via een collectieve verzekering van de Rijksoverheid. Gedetineerden vergeten soms hun zorgpremie tijdens detentie op te schorten. Er wordt daarom gewerkt aan een wettelijke regeling om de zorgverzekering tijdens detentie automatisch op te schorten.
  • Gedetineerden kunnen meestal geen saneringskrediet krijgen, omdat zij geen inkomen hebben. Den Haag heeft hiervoor een oplossing gevonden en maakt een inschatting van het arbeidsvermogen en toekomstige inkomen, kijkend naar verleden en opleiding. SZW, NVVK, VNG en het Waarborgfonds saneringskredieten onderzoeken of deze aanpak kan worden opgeschaald, waarbij de gemeente van herkomst tijdens detentie een saneringskrediet verstrekt, en de gedetineerde na uitstroom start met afbetaling.
  • In Noord-Nederland maken de gemeenten in Drenthe, Groningen en Friesland met zelfmelders al vóór de detentie start een plan van aanpak voor re-integratie (project 3Noord). hierin wordt schuldenproblematiek expliciet opgenomen. Hierdoor ontvangt de gedetineerde in een vroeg stadium financiële begeleiding van de gemeente die kan worden voortgezet tijdens de detentie. JenV en VNG bezien hoe in de toekomst de 3Noord-aanpak breder benut kan worden.

Eind 2024 volgt meer info in de 4e voortgangsrapportage van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden.

Wijzigingen Gedragscode NVVK per 1 juli

Posted on by

De NVVK hanteert vanaf 1 juli ’24 bij de berekening van de afloscapaciteit het Vrij Te Laten Bedrag (VTLB) als ondergrens. In de definitie van problematische schuld blijft de periode van 36 maanden gehandhaafd. Dit werd besloten tijdens de ledenvergadering in mei.

In de vorige week verschenen handleiding implementatie wijziging NVVK Gedragscode schuldhulpverlening vind je uitleg.

Volgens de VTLB-berekening is er best vaak geen afloscapaciteit. In de handreiking lees je hoe en wanneer je 0% voorstellen doet aan schuldeisers en in welke gevallen je inzet op Wsnp.

Bekijk ook NVVK live (14 juni).

Zullen we afspreken dat alle gemeenten dit zo gaan doen, dus niet alleen NVVK-leden? Misschien maar gewoon vastleggen in een wet dan?

Meicirculaire geeft inzicht in gemeentelijke budgetten

Posted on by

Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden reserveerde het kabinet € 40 miljoen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Deze middelen werden voor 2023 incidenteel beschikbaar gesteld. In de Meicirculaire Gemeentefonds 2024 lees je dat de toekenning vanaf 2024 structureel zal plaatsvinden ‘om gemeenten verder in staat te stellen om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden.’

In deze circulaire wordt voor het eerst sinds lange tijd ook weer de €85 miljoen voor kinderarmoede genoemd. Ik dacht dat deze middelen inmiddels op de grote hoop waren beland. Staatssecretaris Klijnsma stelde deze middelen vanaf 2016 structureel beschikbaar. Vanaf p. 88 vind je de budgetten per gemeente.

Hierbij het bijgewerkte overzicht van de gemeentelijke budgetten vanuit het rijk.

20232024202520262027
Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden
meicirculaire 2024, § 2.2-4.
Rijksoverheid.nl: ‘Onder andere om de basisdienstverlening te implementeren’		4040404040
Bijzondere bijstand en vroegsignalering
septembercirculaire 2023, § 2.2-7		5050
Flankerend beleid energiearmoede
meicirculaire 2023, § 2.2-5		50
Vangnet Energietoeslag
Eenmalig voor gemeenten met hoog bereik		32,5
Compensatie alleenverdieners,
Totaal ’23-’27: € 89 mln.		
Armoedebestrijding kinderen
meicirculaire 2024, § 3.3.1		8585858585

* Aanvulling d.d. 26 juni ’24: zie hier Financiële tabel Middelen Aanpak geldzorgen, armoede en schulden met ook de niet-gemeentelijke budgetten.

.

Jaarcijfers 2023 NVVK

Posted on by

Vorig week presenteerde de NVVK haar Jaarverslag 2023. De meest opvallende cijfers:

Aanmeldingen schuldhulpverlening 2007 – 2023

  • 5% meer aanmeldingen (79.514 in 2023)
  • Maar liefst 62% meer ondernemers (5.578 in 2023). Deze stijging werd verwacht, onder meer na de aankondiging dat de Belastingdienst uitgestelde vorderingen echt zou gaan innen.
  • 46% heeft midden- of hoger inkomen (in 2022 was dat 43%).
  • Gemiddelde schuld daalt van €40.170 naar €38.735.
  • 8% minder schuldregelingen (saneringskrediet + schuldbemiddeling). Aandeel sk’s loopt nog steeds op, nu 70%.
  • 12% meer doorverwijzingen naar Wsnp. Daarmee wordt lange dalende trend gestuit.
  • 17% meer budgetcoaching.

Ik heb ook deze grafiek met armoede- en schuldencijfers bijgewerkt.

Coalitieakkoord over armoede en schulden

Posted on by

In het Hoofdlijnenakkoord tussen PVV, VVD, NSC en BBB en de budgettaire bijlage staat het volgende over armoede- en schuldenbeleid:

  • Verbetering gemeentelijke schuldhulpverlening wordt doorgezet, met focus op aanpak problematiek bij de bron.
  • Niet verder nivelleren. Geen structurele verhoging minimumloon en bijstand.
  • Meer loon naar werken door lastenverlichting op arbeid en verlaging marginale druk.
  • Een knelpuntenaanpak en extra middelen (envelop) voor specifieke groepen onder het bestaansminimum, onder wie werkende armen.
  • Bevriezen afbouw dubbele heffingskorting in de bijstand in 2025 – 2027. In 2011 stemde de Tweede Kamer voor geleidelijke afbouw in 20 jaar. Dit om te voorkomen dat het verschil in inkomen tussen een stel met een uitkering en een werkende steeds kleiner zou worden. Sindsdien hebben meerdere kabinetten de afbouw tijdelijk bevroren. Lees in de inleiding van de MvT van destijds wat precies de gevolgen zijn.
  • (Kinder-)armoedecijfers komen niet uit boven referentiejaar 2024. Deze doelstelling is minder ambitieus dan die van het huidige demissionaire kabinet.
  • Eigen risico in de zorg verlaagd naar €165 in 2027. Dat is ongeveer het niveau van 2011. Eigen risico getrancheerd op maximaal €50 per behandeling. Dit betekent dat mensen per behandeling niet meer dan €50 kwijt zijn van hun eigen risico. In de jaren 2025 en 2026 is het eigen risico nog €385 zoals nu, maar is er ook een envelop van €2,5 miljard voor gerichte lastenverlichting aan burgers in aanloop naar verlaging eigen risico.
  • Afschaffing tegemoetkoming arbeidsongeschikten voor extra kosten als gevolg van ziekte of handicap.
  • Stelselherziening kinderopvang (bijna gratis voor werkende ouders en overheveling naar instellingen) wordt doorgezet.
  • Voorbereiding wetgeving voor hervorming toeslagen- en belastingstelsel.
  • Verbod op geven van voorrang bij toewijzing sociale huurwoningen aan statushouders op grond van het feit dat zij statushouders zijn.
  • Van nieuwbouw moet minimaal 30% gemiddeld sociale huur zijn. Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting wordt aangepast om gemeenten hier meer lokale ruimte te geven.
  • Jaarlijkse sociale huurontwikkeling volgt tot 2026 de bestaande afspraak met woningcorporaties: CAO ontwikkeling -0,5%. Vanaf 2026: consumentenprijsindex +0%.
  • Onderzocht wordt of en onder welke voorwaarden het recht van huurders op koop van hun sociale huurwoning kan worden vormgegeven.
  • Verlaging energiebelasting levert voor huishouden met gemiddeld verbruik financieel voordeel van ca. €29 per jaar in 2025 oplopend naar ca. €50 per jaar in 2030.
  • Hoger kindgebonden budget.
  • Hogere huurtoeslag.
  • Eenmalige tegemoetkoming in afbouw schulden studenten pechgeneratie.
  • Budget voor bijstand wordt in samenhang met maatregelenpakket op het terrein van asiel structureel met €100 miljoen verlaagd.
  • Er komt een recht op vergissen. Een enkele fout kan niet langer een burger diep in de problemen duwen. Aanmanings- en incassokosten van de overheid gaan fors omlaag.

In het Hoofdlijnenakkoord staat niets nieuws over gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid.

Arnhem koopt totale schuld op

Posted on by

Het kan je niet ontgaan zijn. Arnhem start een experiment waarbij ze de volledige schuld van 40 tot 60 huishoudens in de armste buurt van Nederland opkopen. Lees meer in raadsbrief, persbericht en website Nationaal Programma Arnhem Oost. En bekijk dit filmpje:

Wat in de media niet zo duidelijk naar voren komt, is dat schuldeisers ook gewoon een deel kwijtschelden. De gemeente, of eigenlijk het opkoopfonds, betaalt dus niet de volledige schuld.

Wat wel anders is dan reguliere schuldregeling, is dat er geen sprake is van gelijkberechtiging. De meeste schuldeisers vinden dat waarschijnlijk geen probleem, omdat zij meestal een (flink) hoger percentage krijgen dan bij een gewone schuldregeling. Met een aantal grote veelvoorkomende schuldeisers heeft de gemeente al afspraken gemaakt over kwijtschelding. Kleine schuldeisers zoals ‘de bakker op de hoek’ krijgen 100%, en met overige schuldeisers wordt onderhandeld.

Wat ook anders is, is dat dat de schulden heel snel worden geïnventariseerd. Al voordat het schuldenoverzicht 100% compleet is krijgen de schuldeisers die al in beeld zijn een aanbod.

De inwoners worden gedurende twee jaar intensief begeleid op alle leefgebieden. Onderzoekers monitoren en evalueren het experiment. Over een jaar of twee weten we of dit een effectieve methode is.

Lees ook:

Actueel:

Kabinetsreactie onderzoek bekostiging en beloning van schuldenbewind

Posted on by

Vorige week reageerde minister Schouten op het onderzoek van Seo (uit nov. 2022!).

Wat wil het kabinet niet:

Het kabinet vindt directe bekostiging door het rijk (i.p.v. gemeenten) niet wenselijk, o.a. omdat gemeenten dan mogelijk eerder naar bewindvoering doorverwijzen en minder gebruik maken van lichtere alternatieven zoals budgetbeheer. Schouten wil ook geen knip tussen schuldenbewind (gefinancierd via bijzondere bijstand) en toestandsbewind (gefinancierd via het Rijk), omdat het de administratieve- en uitvoeringslast voor zowel gemeenten, bewindvoerders, rechtspraak en Rijk vergroot.

Wat wil het kabinet wel:

  • We gaan na wat de gevolgen zijn van het laten vervallen van de grondslag problematische schulden en/of verkwisting.
  • We bezien de optie van het verkorten van het schuldenbewind al dan niet in combinatie met een looptijdonafhankelijke vergoeding.
  • We zoeken naar (budgetneutrale) oplossingen zoals een hogere vergoeding het eerste jaar.
  • We kijken of gemeenten een deel van de bewindvoeringstaken willen overnemen, zoals versterken zelfredzaamheid, treffen betalingsregeling of voorwerk voor het opzetten van een schuldregeling.
  • We bekijken of het haalbaar is om gemeenten te compenseren voor eventuele beleidsmatige wijzigingen in de beloning voor bewindvoerders.

Het kabinet zal de Kamer halverwege 2024 hierover informeren. In Q2 reageert het kabinet op de initiatiefnota Meer tijd, aandacht en bescherming bij bewind van oud-Kamerlid Kat.

Verder schrijft Schouten: Waar schuldenbewind bedoeld is om de financiën te stabiliseren, is de schuldhulpverlening bedoeld om de problematische schulden op te lossen. Om die reden zie ik liever dat mensen met financiële problemen hulp zoeken bij, doorverwezen worden naar, of hulp aangeboden krijgen door, de gemeente. Daarom zet zij in op doorontwikkeling van vroegsignalering en de basisdienstverlening voor schuldhulpverlening, en wijst zij gemeenten op de mogelijkheid om gebruik te maken van het adviesrecht.

Tot slot. Op 21 maart was er een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer. Je kunt hier terugkijken en de position papers lezen. Lees ook nog eens Bewindvoering in Schuldenwet (juni 2022).