Op steffie.nl worden moeilijke dingen op een makkelijke manier uitgelegd. Steffie heeft nu ook een website gemaakt voor mensen die schulden hebben. Handig! Plaats de link bijvoorbeeld op de website van de gemeente.
Heb je de schuldhulpverlening uitbesteed aan een schuldhulpverleningsorganisatie die voor meerdere gemeenten werkt? Dan heb je van BKR een brief gekregen waarin staat dat de overeenkomst met die organisatie per 1 november eenzijdig is opgezegd en dat je als gemeente apart moet aansluiten. Maar wacht voordat je aansluit even de uitkomsten af van de gesprekken die momenteel plaatsvinden tussen NVVK, VNG, BKR en SZW. Voor de schuldhulpverleningsorganisatie is het namelijk erg onhandig om voor al hun gemeenten aparte BKR-koppelingen te hebben.
Vanaf 1 januari 2022 mogen gemeenten (en SVB en UWV) bij fraude meewerken aan een schuldregeling, tenzij er sprake is van opzet of grove schuld. Dat wordt geregeld in de Verzamelwet SZW 2022.
Op p. 6 lees je, dat je hierop misschien binnenkort al vooruit mag lopen.* Ik hoop dat dat snel bekend wordt, want over een paar weken is het al 2022. Bovendien ligt dit wetsvoorstel al een jaar in de Eerste Kamer.
Door o.a. de boodschappenaffaire en toeslagenaffaire is de discussie over fraude begin dit jaar in een stroomversnelling geraakt. Meer omvattende wetswijzigingen worden pas weer opgepakt zodra er een nieuw kabinet is. Er liggen diverse voorstellen op tafel.
Uit CBS-onderzoek blijkt dat er in de meeste gevallen sprake is van ‘normale verwijtbaarheid’ (75%). Bij 18% is sprake van verminderde verwijtbaarheid en bij 6% is er sprake van aantoonbare opzet, grove schuld of is aangifte gedaan bij justitie.
* Aanvulling d.d. 11 november 2021: Gemeenten mogen vanaf 15 november vooruitlopen op de wetswijziging. Dat staat in Gemeentenieuws SZW.
De NVVK viert volgend jaar haar 90e verjaardag en gaat de impact van financiële hulpverlening in beeld brengen. Niet alleen met cijfers, maar ook letterlijk met filmpjes. Jij en je klant krijgen een camera in de hand geduwd en filmen jullie traject. Ja, dat is natuurlijk heel spannend, maar ook heel cool en het wordt ongetwijfeld een onvergetelijke ervaring! Lees meer en meld je aan.
De gemeente ’s-Hertogenbosch voert zelf beschermingsbewind uit en merkte het vorig jaar aan als een ‘activiteit in het algemeen belang’. De gemeente zou hierdoor niet meer de commerciële bewindvoering hoeven te vergoeden vanuit de bijzondere bijstand. De gemeente wil meer grip krijgen op de kwaliteit, in- en uitstroom en uitvoeringskosten van bewind.
Vorige week zette de rechtbank echter een streep door het besluit. De gemeente kan nog in hoger beroep, maar de uitspraak geeft weinig interpretatieruimte.
Ondernemers met schulden die de juiste hulp missen, krijgen hulp van een tijdelijke ‘Vliegende Brigade’ van gespecialiseerde schuldhulporganisaties. De ondernemers komen in beeld via de Nederlandse Schuldhulproute. Als het nodig is, krijgt ook de gemeente waar de betrokken ondernemer woont een hulpaanbod. Gemeenten kunnen ook zelf aankloppen bij de Vliegende Brigade. Dus twijfel je of jouw gemeente de boel op orde heeft voor ondernemers, neem dan contact op met Jenny den Hertog, j.denhertog@nvvk.nl. Lees meer op nvvk.nl.
Het Schuldenknooppunt is dé standaard in digitaal communiceren tussen schuldhulpverleners en schuldeisers. Dus sluit je schuldhulpverleners aan. Dat is heel eenvoudig. Je kunt er morgen al gebruik van maken! Lees meer op schuldenknooppunt.nl of kom naar de informatiebijeenkomst voor schuldhulpverleners op 7 oktober.
Maar vergeet niet dat je gemeente ook schuldeiser is. Wijs je collega van debiteurenbeheer bij de gemeentelijke belastingen op de mogelijkheid om aan te sluiten, bijvoorbeeld door dit artikel door te sturen. Hij of zij kan zich aanmelden voor de informatiebijeenkomst voor schuldeisers op 14 oktober.
Gisteravond stelde de gemeenteraad van Leiderdorp het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 vast. Ik zat als penvoerder te blozen van alle complimenten over vorm en inhoud.
Leiderdorp telt ruim 27.000 inwoners en relatief weinig problematische schulden. De curatieve schuldhulp is belegd bij Stadsbank Leiden.
De gemeenteraad van ‘s-Hertogenbosch stelde afgelopen zomer het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2022 Voortvarend verder vast.
Eerste Hulp Bij Geldzaken (EHBG) is in ‘s-Hertogenbosch dé toegangspoort voor geldzaken. De route achter EHBG – met verschillende afslagen voor passende hulp -geeft ook min of meer de structuur van het beleidsplan, een beetje zoals de Nederlandse Schuldhulproute, waarbij de gemeente overigens ook is aangesloten.
Een paar highlights en bijzonderheden:
De AP publiceerde gisteren een welkome handreiking met aandachtspunten om aan de AVG te voldoen. De handreiking behandelt alle fasen van schuldhulpverlening, van vroegsignalering tot en met nazorg. Er is ook een samenvatting.
Tromgeroffel… Het duurde wat langer dan verwacht, maar dit najaar gaat toch echt het Waarborgfonds Saneringskredieten van start. De (nieuwe) staatssecretaris van SZW Dennis Wiersma kondigt dat aan in zijn brief aan de Tweede Kamer.
‘Het afsluiten van een saneringskrediet bij een schuldregeling vergroot de kans op een succesvolle afronding van een schuldregeling aanzienlijk. Ik heb er vertrouwen in dat het percentage saneringskredieten nog meer zal stijgen als het Waarborgfonds beschikbaar is’, schrijft Wiersma.
Gelukkig wachtten veel gemeenten niet op het fonds, en zijn er de afgelopen jaren al veel vaker SK’s ingezet. Vorig jaar lag het percentage SK’s (56%) voor het eerst hoger dan het percentage schuldbemiddelingen. Lees hier (tabel in H2) waarom SK’s vaak effectiever zijn dan schuldbemiddelingen.
Het Waarborgfonds is ondergebracht in een nieuwe Stichting Fondsbeheer die samenwerkt met de bestaande Stichting Sociale Banken Nederland. Voordeel van de samenwerking is dat je als gemeente bij 1 loket direct de borg èn het SK kan regelen.
Het Waarborgfonds heeft een revolverend karakter. Voor elke SK waarvoor je dekking uit het Waarborgfonds wenst, betaal je een risicopremie. De hoogte van die premie is afhankelijk van het risicoprofiel. Het Waarborgfonds is nog bezig met het opstellen van het risicoprofiel en voorwaarden waaraan SK’s moeten voldoen. Daarover binnenkort meer.
Beschikt jouw gemeente nog niet over SK’s en/of kan of wil je gemeente geen borg staan? Meld je dan binnenkort bij het Waarborgfonds! Verstrek je al wel SK’s, ga daar dan vooral mee door, en overweeg eventueel op termijn of je ook via het Waarborgfonds wil gaan werken. Het streven is om de rentes en kosten van de kredietbanken meer te uniformeren.
Aanvulling d.d. 16/9: De NVVK meldt: ‘We werken de komende maanden aan de technische realisatie en we testen de aanvraagprocedures. Eind november verwachten we de eerste aanvragen in behandeling te nemen. Als alles goed gaat zijn we vanaf 1 januari 2022 in staat elke gemeente te bedienen met saneringskredieten met een Waarborgfondsgarantie.’
Kort na Prinsjesdag vorig jaar meldde het kabinet dat gemeenten in 2022 €30 miljoen extra zouden krijgen voor schuldenbeleid, en €15 miljoen voor bijzondere bijstand. Maar in de meicirculaire waren deze bedragen geschrapt. Nu lezen we in een brief (d.d. 30/8) van het demissionaire kabinet over de coronasteunmaatregelen, dat gemeenten volgend jaar toch het geld krijgen. Zie o.a. de tabel op p. 17.
Bekijk de bedragen per gemeente (zelf berekend o.b.v. verdeelsleutel vorig jaar).
In de eerste week van september kunnen schuldhulpverleners een aanvraag indienen voor het compenseren van de vorderingen die onderdeel zijn van een minnelijk akkoord, zodat de Msnp kan worden beëindigd. De aanvraag kan zowel schriftelijk als per e-mail worden ingediend. In de handreiking Beëindigen Msnp traject lees je hoe dat moet.
Begin deze maand is de Handreiking gegevensuitwisseling BKR voor schuldhulpverlening gepubliceerd.
Sinds 1 januari is iedere gemeente verplicht om de beschikking tot toegang schuldhulpverlening te registeren als er sprake is van een problematische schuld. Iedere gemeente moet bovendien zelf een overeenkomst met BKR sluiten. In de handreiking lees je hoe dat moet.
Gemeenten kunnen zich vanaf nu aanmelden voor toegang tot Suwinet-Inkijk voor de uitvoering van de Wgs. Als je er snel gebruik van wil maken, retourneer dan uiterlijk 29 juli het aanvraagformulier aan BKWI. De verwachting is dat je er dan vanaf medio augustus gebruik van kan maken. De volgende release staat gepland voor september. Het aanvraagformulier vraag je op via suwidesk@bkwi.nl. Op BKWI.nl lees je meer over deze aanvraag.
Snel doen, want dan heb je sneller de benodigde klantgegevens en hoef deze niet meer aan klanten te vragen!
Gisteren publiceerde de VNG het Afwegingskader samenwerking. Aan de hand van verschillende stappen en afwegingen bepaal je als gemeente of en hoe je aan de slag wil met het #adviesrecht en de samenwerking in de keten.
Vorige maand kregen we ook al de Handreiking adviesrecht schuldenbewind.
Minima in Den Haag met huisvestingsproblemen, die normaal niet in aanmerking komen voor een hypotheek, kunnen misschien nog dit jaar alsnog een eigen huis kopen. De gemeente onderzoekt of deze gezinnen een ‘doorbraakhypotheek’ kunnen krijgen van de Gemeentelijke Kredietbank. Deelnemers krijgen een hypotheek van maximaal twee ton. Als je het niet meer kan betalen en de woning moet verkopen, blijf je niet met een restschuld achter. Dat onderdeel zit in de garantstelling. Een bijkomend voordeel is dat gezinnen aan kapitaalopbouw werken. Je doet dus ook iets aan generatiearmoede.
Den Haag is de eerste gemeente die dit probeert. Het is een idee van Schuldenlab070. Vorig jaar schreef de gemeente dit al in haar beleidsplan. In 2010 introduceerde Den Haag ook al het Haags Vangnet voor huiseigenaren in de financiële problemen.
Mensen kunnen straks van het NIvB een goed onderbouwde berekening krijgen van wat zij maandelijks kunnen aflossen. Het idee is dat schuldeisers straks automatisch het aflosvoorstel overnemen.
De schuldenaar stuurt via bijvoorbeeld de Buddy app zijn inkomsten en uitgaven naar NIvB. Het Nibud maakt achter de schermen de berekeningen. Dit gebeurt grotendeels geautomatiseerd en dus snel.
Lees meer op betalingsregelingen.nl. Het NIvB bevindt zich in de testfase en is een initiatief van Pieter Hilhorst, Nibud, NVVK en Buddy Payment.
Mooi. Dit gaat de goede kant op. Nu alleen nog een wettelijk recht op betalingsregeling.
Vorig jaar presenteerde het CBS een fraai nieuw dashboard met cijfers over schulden per gemeente. Vandaag zijn er nieuwe cijfers, bijgewerkt tot maar liefst oktober 2020. Het aantal geregistreerde problematische schulden daalt sinds 2018. Lees het persbericht van het CBS.
De cijfers gaan terug tot 2015. Ik heb ze in onderstaande grafiek gecombineerd met oudere cijfers vanaf 2009 (rode lijn) en afgezet tegen andere trends. Het jaar 2011 = 100. In de grafiek zie je bijvoorbeeld dat het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening (groen) terug is op ongeveer het niveau van 10 jaar geleden.
Klik om te vergroten
NB. de meeste (achtergronden bij de) cijfers in de grafiek zijn te vinden in de categorie onderzoek & statistiek.
De VNG beschrijft in de nieuwe Handreiking voor gemeenten bij het adviesrecht voor schuldenbewind hoe gemeenten het #adviesrecht kunnen gebruiken.
In 2020 meldden ruim 78.000 mensen zich aan voor schuldhulp. Dat is ruim 11.000 minder dan het jaar ervoor. Dat blijkt uit het jaarverslag van de NVVK. De daling heeft volgens de NVVK te maken met corona-maatregelen.
En vorig jaar waren er voor het eerst meer saneringskredieten dan schuldbemiddelingen! Andere trend is dat er veel meer betalingsregelingen zijn getroffen.
In april werd bekend dat het rijk gemeenten compenseert voor de kwijtschelding van vorderingen op gedupeerden. Om de kwijtschelding in gang te zetten, is het nodig dat het college een besluit neemt waarmee zij anticipeert op de wetgeving die gemeenten de grondslag biedt om kwijt te schelden. Op de website van de VNG vind je onder andere een format collegevoorstel en een toelichting collegebesluit. Zodra het college het besluit heeft genomen, verstrekt de Belastingdienst de benodigde gegevens via het portaal (via de contactpersoon invordering). Het college kan dan per 1 juli starten met kwijtschelden. Als het goed is, is je gemeente al wel gestopt met invorderen.
Kort na Prinsjesdag meldde het kabinet – met een klein voorbehoud – dat gemeenten in 2022 €30 miljoen extra zouden krijgen voor schuldenbeleid, en €15 miljoen voor bijzondere bijstand. Maar in de meicirculaire zijn deze bedragen geschrapt.
De structurele middelen voor bestrijding kinderarmoede staan er nog wel in (op p. 93 bedragen per gemeente).
Bij TONK (p. 7) staat het bedrag dat oorspronkelijk voor het eerste kwartaal van 2021 was gereserveerd: €65 miljoen. Op 12 maart jl. werd bekend dat het budget wordt verdubbeld, dus €260 miljoen voor een half jaar. Ik zal nog even uitzoeken hoe dit zit. *
Lees ook Meer geld maar beloofde extra middelen voor jeugdzorg, re-integratie en minimabeleid niet in meicirculaire (Divosa).
* Ik weet inmiddels hoe het zit. In Gemeentenieuws van SZW staat: De eerste tranche aan TONK middelen (€65 miljoen) is inmiddels via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld volgens de maatstaven van het subcluster minimabeleid in het cluster Inkomen en Participatie. De tweede tranche met de resterende beschikbaar gestelde middelen (€195 miljoen) zal via dezelfde verdeelmaatstaven beschikbaar worden gesteld. Dit zal in de septembercirculaire van het gemeentefonds worden opgenomen.
Collectief Schuldregelen versnelt en vergemakkelijkt het tot stand brengen van minnelijke schuldregelingen. Schuldeisers geven vooraf akkoord op betaalvoorstellen en handelen dossiers collectief af. Dat zorgt voor kortere doorlooptijden en minder rompslomp bij gemeenten en schuldeisers. Je hebt implementatiekosten, maar die verdien je snel terug. Wil je meer info of aansluiten, neem dan even met mij contact op, want ik zit sinds kort in het team van NVVK en SchuldenlabNL dat gemeenten helpt met opstarten. Meld je aan voor een informatiebijeenkomst, lees meer op nvvk.nl en bekijk dit filmpje:
NB. Idealiter ga je meteen ook aan de slag met Saneringskrediet en het Schuldenknooppunt. De drie initiatieven samen zorgen voor een flinke versnelling en efficiëntieslag.
Zodra je een beschikking afgeeft voor schuldhulpverlening, moet je dit melden bij BKR. Maar je hoeft alleen te beschikken als er problematische schulden zijn. Alle vormen van gemeentelijke ondersteuning van inwoners zonder problematische schulden – zoals preventie, vroegsignalering, informatie, advies of budgetbeheer – hoeven niet te worden geregistreerd. Ook het (aanbod voor) een intakegesprek wordt niet geregistreerd. Dit schrijft minister Koolmees in Gemeentenieuws.
Dan is het dus zo geworden zoals ik voorstelde in Beschik niet alles. En het komt in de buurt van hoe we het tot voor kort deden: BKR-registratie bij ondertekenen schuldregelingsovereenkomst. Nu dus iets eerder, al bij de beschikking.
Naschrift d.d. 11/5: dit moet nog wel worden vastgesteld in de Verzamelwet SZW 2022. Zie reactie van de VNG en sociaal raadslieden/Schuldinfo in Binnenlands Bestuur.
Eerder werd al duidelijk dat gedupeerden in de Wsnp worden gecompenseerd. Vandaag laat staatssecretaris Van Huffelen in een brief aan de Tweede Kamer weten dat ook gedupeerden in de Msnp volledig worden gecompenseerd. Van Huffelen compenseert gemeenten voor het deel dat zij kwijtschelden, en ze compenseert nu dus ook de private schuldeisers. Ze compenseert niet voor de volledige schuld, maar alleen voor de resterende vordering. Dit geldt voor ouders in de schuldbemiddeling. Voor ouders met een saneringskrediet is de oorspronkelijke vordering aan het begin van een traject al afgekocht, dus zal alleen de resterende schuld bij de kredietbank vergoed worden.
De staatssecretaris wil dat de schuldhulpverleningstrajecten liefst voor 1 mei – dus uiterlijk volgende week – worden opgeschort (!). Er wordt een beroep gedaan op schuldhulpverleners om de €30.000 niet in de boedel te laten vallen en de Msnp op te schorten tot het moment dat Toeslagen de schulden heeft gecompenseerd.
Voor ouders in een faillissement wordt nog gewerkt aan een oplossing. Deze ouders en hun curator worden door het rijk persoonlijk op de hoogte gesteld dat een eventuele oplossing later zal volgen.
Aanvulling d.d. 21/4: Vandaag kregen alle gemeenten deze brief. Daarin legt de staatssecretaris concreter uit wat er precies van schuldhulpverleners wordt verwacht.
Aanvulling d.d. 1/6: Op 25 mei Van Huffelen de Tweede Kamer geïnformeerd over het Besluit compensatie gedupeerden in schuldentraject. Het besluit maakt het mogelijk om de schulden van ouders in een Msnp of Wsnp traject te compenseren en geeft ook duidelijkheid aan gemeenten over vergoeding van de uitvoeringskosten. Op de website van de VNG staan Q&A. Op 2 juni is er een (be)spreekuur.
Utrecht werkt sinds 2018 al op grote schaal met saneringskredieten. Het derde jaar wordt straks door de gemeente kwijtgescholden, tot € 1.000. Schuldeisers krijgen wél de normale periode van drie jaar uitbetaald. Ook de opstartfase wordt verkort. Het afgelopen jaar duurde het gemiddeld 11 maanden om een schuldregeling te starten. De gemeente werkt ernaar toe om binnen 2 maanden een afkoopvoorstel bij alle schuldeisers te doen.
Ze noemen het coronasanering, maar er is het voornemen om deze werkwijze ook na de coronacrisis te continueren. De gemeente zegt dat ze hiermee vooruitlopen op landelijke wetgeving, maar daarover staat nog niets concreets op papier en er zijn geen besluiten genomen.
Lees het persbericht, de raadsbrief en de Beleidsregels schuldhulpverlening 2021 (hoofdstuk 3).
Dat lees ik op p. 9/10 van deze Kamerbrief (d.d. 11 maart) over armoede- en schuldenbeleid. Het waarborgfonds maakt het mogelijk om in meer gemeenten saneringskredieten te verstrekken.
Ook lees je dat wordt onderzocht of terugbetaling van het saneringskrediet mogelijk is via het leveren van een tegenprestatie. Zelf denk ik dat je dat niet moet formaliseren, zoals bijvoorbeeld in de Participatiewet. Drie jaar op een houtje bijten is al een hele prestatie. Maak gewoon (zoals al gebruikelijk) met cliënten de afspraak dat zij hun stinkende best doen om af te betalen en om (meer) te gaan werken en/of naar school te gaan. En dat je dan als beloning bijvoorbeeld een deel kwijtscheldt. Een aantal gemeenten kiest al voor deze positievere insteek.
Minister Koolmees schrijft ook dat hij start met twee pilots:
Help, ik zie alweer versnippering ontstaan. Het moet juist eenvoudiger! Die conclusie zie ik helaas niet terug in de evaluatie van de Brede Schuldenaanpak (p. 11 van de brief). Maar daarover later meer…
Verder in de brief niets substantieels waarover ik niet al geschreven heb.
Volgende week is de week van het geld. Ditmaal is alles digitaal dus voor iedereen te volgen. Via de studio ‘week van het geld’ zijn er uitzendingen voor kinderen, jongeren, ouders, professionals en gemeenten. Het volledige programma vind je hier.
Wegwijzer gemeenten: Jongeren en Schulden
Op vrijdag is er een webinar voor gemeenten. Wijzer in geldzaken maakt tijdens dit webinar samen met partners een start voor een wegwijzer voor gemeenten. Doel van deze wegwijzer is om best practices inzichtelijk te maken en van elkaar te leren.
Het online Geldstresscafé wel te verstaan. De sfeer van je verhaal vertellen aan de toog, met humor en praktische tips. Dit mooie initiatief komt van Sandra Doevendans. Zij was eigenaar van een café dat failliet ging waardoor zij zelf in de schuldhulp belandde. Het eerste Geldstresscafé vorige week was boven verwachting succesvol. Donderdag 25 maart van 20.00 – 21.00 uur is het volgende Geldstresscafe.
Bekijk de video en lees haar boek Schone lei.
Krantenkoppen in februari: Mensen met schulden in de problemen door slechte hulp gemeente Deventer en Deventer gaat alle dossiers van bewindvoerders laten doorlichten (De Stentor 6/2 en 10/2) en Rechter: Deventer heeft bewindvoering niet op orde (Binnenlands Bestuur 25/2). Als je dit leest, krijg je misschien de indruk dat er een nieuwe lokale toeslagenaffaire is geboren. Maar dat is onterecht.
De rechter spreekt Deventer weliswaar aan op formele procedurele zaken en de tekortschietende financiële verantwoording van de bijzondere bijstand, maar concludeert niet dat de hulp aan cliënten ‘slecht’ is. Er zijn voor zover nu bekend geen cliënten financieel benadeeld. Sterker nog, in het kader van de jaarlijkse kwaliteitscontrole door de rechtbank, concludeert een externe accountant op basis van een steekproef, dat de processen, de werkwijze, de dossiervorming en de dienstverlening van de gemeentelijke bewindvoerders op orde zijn en dat de gemeente de belangen van de cliënt goed behartigt.
Een deel van de problemen met de verantwoording, is terug te voeren op gemeentelijk beleid in 2017 en 2018, waarbij gemeentelijke bewindvoering voor minima kosteloos werd aangeboden. Dit beleid is in 2018 teruggedraaid, na een uitspraak van de ACM. Dit was aanleiding om met terugwerkende kracht in elk dossier bewindvoeringskosten in rekening te brengen. Gelijktijdig kwam de Belastingdienst terug op een vrijstelling van omzetbelasting, waardoor eveneens met terugwerkende kracht BTW afgedragen moest worden. Omdat de afwikkeling van de bijzondere bijstand niet eenduidig is verlopen en tot veel herstelwerk en correcties heeft geleid, is in een groot aantal dossiers een administratieve situatie ontstaan die niet goed te controleren is door de rechtbank. Maar de klanten hebben wel de juiste bijzondere bijstand ontvangen!
Een procedureel probleem was dat de bewindvoerders voor de bijzondere bijstand niet altijd het formele traject van aanvraag en bezwaar volgde. De bewindvoerders probeerden zaken vaak met collega’s van de bijzondere bijstand onderling te regelen. Dit is bij gemeenten vaak goed gebruik en ook de snelste en meeste effectieve oplossing. Maar voor de kantonrechter is dan onvoldoende inzichtelijk of de bewindvoerder zijn taak (het behartigen van het financiële belang van de klant) voldoende heeft uitgevoerd.
Om bovengenoemde fouten is Deventer tot 1 juli 2021 niet benoembaar als bewindvoerder in nieuwe dossiers. De rechtbank heeft Deventer daarnaast in 20 zaken tijdelijk geschorst, en heeft in deze zaken een andere, tijdelijke, bewindvoerder benoemd. Deze gaat o.a. checken of cliënten benadeeld zijn. En wat niet zo fraai is: de betreffende cliënten werden hierover per brief geïnformeerd, en eerder dan de gemeentelijke bewindvoerder. Dat leidde tot aardig wat stress bij een aantal cliënten. Het college beraadt zich nog op vervolgstappen richting de rechtbank. Lees meer in de raadsmededeling. De gemeente gaat daarnaast alle bewindvoeringsdossiers extern laten toetsen.
De gemeente Groningen heeft al langer dan Deventer ervaring met bewindvoering in eigen hand. Groningen wil hiermee het volgende realiseren:
De Rekenkamer Groningen concludeerde vorige week dat de gemeente op koers ligt om deze doelen te realiseren.
Michel van Leeuwen en Plusonline waren me net voor met hun overzicht van wat de verkiezingsprogramma’s zeggen over armoede en schulden.
Interessant: verhoging van het minimumloon – al dan niet gekoppeld aan de bijstand – staat in de programma’s van alle grote partijen en zelfs het basisinkomen komt in verschillende gedaanten hier en daar terug. En een paar partijen willen ook de looptijd van de schuldhulp drastisch verkorten.
Mocht je toch al op de PvdA stemmen en wil je dat er iemand met de nodige kennis en ervaring in de Tweede Kamer komt, geef dan Joke de Kock (hoofd schuldhulp Tilburg en erevoorzitter NVVK) je voorkeursstem!
Naschrift d.d. 3/3 – Gezien de reacties even een disclaimer: Dit zegt niks over mijn eigen politieke voorkeur! Als Joke van een andere partij was geweest, had ik het ook geplaatst. Ik plaats het omdat ik Joke hoog heb zitten en omdat ze voor veel lezers een goede bekende is. Ik doe op mijn blog juist altijd erg mijn best om niet politiek kleur te bekennen.
Dit artikel is na publicatie aangepast
De GKB introduceert een nieuwe vorm van krediet: O2. Dit is een flexibel krediet, met een vaste rente van 2% en een looptijd van 36 maanden. Hiermee kun je:
De flexibiliteit spreekt me aan, maar toch ook een kanttekening: hoewel de standaard looptijd 3 jaar is, biedt O2 ruimte voor langere looptijden. De max. 3 jaar is wat mij betreft heilig, en ik voel ook best wat voor de oproep van sommige politieke partijen om de looptijd te verkorten naar bijvoorbeeld 18 maanden.
Alternatief is dat je – als er nieuwe schulden opduiken – de betreffende schuldeiser hetzelfde aanbod doet als de andere schuldeisers, en dat je het niet doorrekent naar de schuldenaar. Als gemeente moet je een potje hebben om zulke (meestal kleine) oneffenheden glad te strijken.
Het is nu nog een pilot, waarbij Kredietbank Nederland en gemeente Zwolle inmiddels ook zijn aangehaakt. Je kunt aanhaken, maar het lastige is, dat als de pilot te groot wordt, het debiteurenrisico ook oploopt. Dat risico neemt de GKB nu nog voor haar rekening voor de eigen gemeenten totdat het landelijke waarborgfonds er is. Aanhaken kan wel, maar je moet dan dus goede afspraken maken over de voorwaarden.
Ga op o2hulpbijschulden.nl direct naar de pagina voor gemeenten. En bekijk de introductiefilm.
Nog niet overtuigd van het feit dat schuldsaneren in de meeste gevallen beter is voor schuldenaar, schuldeiser en gemeente? In de tabel op p. 4 van het rapport Saneren versus bemiddelen staan alle argumenten.
VNG Realisatie werkt aan de ‘Blauwe Knop’. Achter deze knop vinden mensen straks een overzicht van hun schulden bij gemeenten, DUO, UWV, SVB, RDW en andere overheidsinstanties. Lees meer op vngrealisatie.nl.
Klanten van schuldhulpverlening kunnen straks via deze knop hun schuldhulpverlener toegang geven tot dit overzicht. Net als bij de Schuldenwijzer voor (een nog beperkt aantal) private schulden. En uiteindelijk kunnen schuldhulpverleners alle schulden verifiëren via het vorige week officieel gelanceerde Schuldenknooppunt. Gemeenten, allemaal aansluiten dus!
Update 21 juni 2021: nieuwsbrief van de Blauwe Knop.
Foto: ANP
Op 28 september jl. bereikten VNG en Belastingdienst een akkoord om gedupeerden te helpen.
Veel gemeenten hebben inmiddels een Meldpunt voor gedupeerden ingericht. Hier vind je het aantal gedupeerden in jouw gemeente per 26/1 (let op: deze aantallen liggen fors hoger dan in oktober!). Gemeenten krijgen €11 miljoen om de gedupeerden te helpen.
Als het goed is, heeft je gemeente recent een model-collegevoorstel en machtiging gekregen om de contactgegevens van de gedupeerden in te zien. Zo niet, neem dan contact op met het steunpunt bij de VNG: hersteloperatie@vng.nl of tel. 070 373 8232.
In principe kun je dan de gedupeerden gaan benaderen. Maar het is verstandig om even op de plannen van het kabinet te wachten, voordat je gaat schuldregelen bij gedupeerden met problematische schulden.
In de huidige omstreden plannen krijgen gedupeerden €30.000, trekt de Belastingdienst al haar vorderingen in en worden private schuldeisers, gemeenten en andere overheidsinstanties gevraagd ook hun vorderingen in te trekken. Maar de kans is groot dat private schuldeisers beslagleggen op de €30.000 en/of hun vordering niet intrekken. Als de gemeente dan haar vorderingen intrekt, zullen private schuldeisers in dat gat springen en zijn gedupeerden dus niet beter af. Een alternatief plan om €20.000 van de €30.000 in te zetten voor een minnelijk schuldregeling, haalde het vooralsnog ook niet, net als het plan om gedupeerden versneld toe te laten tot de Wsnp.
De VNG heeft daarom op 22/1 het kabinet in een brandbrief opgeroepen om met een (betere) regeling te komen. De Tweede Kamer nam op 27/1 een motie aan waarin de regering wordt verzocht de schulden van private schuldeisers over te nemen. Nu dus even afwachten hoe staatssecretaris Van Huffelen dit oppakt.
Ondertussen ontvingen op 28/1 de eerste gedupeerden €30.000. De ouder wordt door de Belastingdienst altijd vóóraf – dus voordat de €30.000 wordt betaald – gebeld. In dat telefoongesprek vraagt de Belastingdienst ook of er schulden zijn en het bedrag dus misschien liever later wil krijgen. De Tweede Kamer heeft een amendement aangenomen met een ‘moratorium op het innen van schulden’ en verwijderen BKR-registratie. Het moratorium duurt een jaar en gaat met terugwerkende kracht in vanaf 29 januari. Zie de brief (11/2) van de staatssecretaris over dit amendement en diverse moties. Vanaf 2 maart is de pauzeknop op schulden van gedupeerde ouders van kracht. Zie Q&A hierover.
Voor de hersteloperatie – inclusief een nog uit te werken kinderfonds van €200 miljoen – heeft het kabinet bijna €1,8 miljard klaargezet. Dat komt neer op €125.000 per dossier.
De ALV van de VNG besprak op 12/2 de oproep om gemeentelijke schulden kwijt te schelden. Inzet is dat gemeenten hiervoor worden gecompenseerd door het rijk.
Dit artikel wordt bijgewerkt als er nieuws is
Verplicht leesvoer voor gemeenten die de schuldhulp voor ondernemers nog niet op orde hebben: de Werkwijzer ondernemers en schulden! De Werkwijzer legt lekker concreet uit hoe je dit aanpakt.
En meld je ook aan voor de online sessies hierover op 8 en 9 februari.
In de Eerste Kamer ligt al het voorstel Wijziging van de Participatiewet met betrekking tot fraudevorderingen. Naar aanleiding van de boodschappenaffaire kwam de Tweede Kamer eerder deze maand met een amendement en initiatiefwet, zo schreef ik op 11 januari.
Gezien deze ontwikkelingen verzocht de staatssecretaris de Eerste Kamer vorige week om de behandeling van het wetsvoorstel aan te houden. Nog even geduld dus. Ik weet nog niet welke invloed de kabinetsval (die de dag erna plaatsvond) heeft op de besluitvorming.
Samengevat zijn dit de belangrijkste voorstellen die nu op tafel liggen:
Aanvulling d.d. 28/1: Hier komt nog een 5e voorstel bij: giften tot € 1.500 worden vrijgesteld. Amendement Jaspers (SP) vandaag ingediend. 8/2 debat in Tweede Kamer.
Platform31 schrijft in een rapport en factsheet wat gemeenten kunnen doen om de gevolgen van de coronacrisis te bestrijden. Dat doen ze rond 4 thema’s:
Lees ook nog eens mijn (inmiddels wel wat gedateerde) artikel Corona-maatregelen rond armoede en schulden.
Op 8 september jl. nam de Tweede Kamer het voorstel Wijziging van de Participatiewet met betrekking tot fraudevorderingen aan. Een belangrijke wijziging is dat gemeenten straks mogen instemmen met een schuldregeling bij fraudevorderingen waarbij geen sprake is van opzet of grove schuld. Bij maar liefst 95% is daar geen sprake van. De Eerste Kamer behandelt op 19 januari dit voorstel. Ik heb ergens gehoord – weet niet meer waar – dat dit ingaat op 1 april 2021 en dat VNG en SZW onderzoeken of gemeenten hierop vooruit mogen lopen.
De ‘boodschappenaffaire’ heeft de roep om versoepeling in een stroomversnelling gebracht. Afgelopen vrijdag dienden CDA en D’66 een amendement in waarin staat dat de gemeente straks de teveel ontvangen bijstand geheel of gedeeltelijk kan terugvorderen. En de ChristenUnie heeft een initiatiefwet gemaakt om een einde te maken aan de verplichte boete.
Volgens mij is er een Kamermeerderheid hiervoor. En ook het kabinet bij monde van de staatssecretaris is op zoek naar de menselijke maat. Op 12 november jl. schrijft hij bijvoorbeeld dat hij wil kijken naar ‘de mogelijkheden om het geven van een waarschuwing verder uit te breiden en daarin aan te sluiten bij de praktijk’. NB. Gemeenten mogen nu geen waarschuwing geven voordat ze overgaan tot terugvordering en beboeting. In de praktijk gebeurt dat gelukkig wel.
De VNG presenteert ook een model toelatingsbeschikking. Hij is uitgebreider dan de voorbeeldbeschikking die ik vorige week op mijn blog zette.
Per 1 januari treedt het adviesrecht in werking. Door middel van een opt-in regeling kun je als gemeente de rechtbank laten weten dat je gebruik wil maken van dit adviesrecht. De VNG heeft een aanmeldformulier ontwikkeld dat je hiervoor kunt gebruiken. Na de eenmalige opt-in kun je telkens per nieuwe casus aangeven of je wil adviseren. Je bent niet verplicht om van je adviesrecht gebruik te maken.
Volgens de gewijzigde Wgs moeten we vanaf 1 januari een beschikking afgeven met daarbij een plan van aanpak. De Memorie van Toelichting (p. 9) zegt dat het een plan van aanpak ‘op hoofdlijnen’ mag zijn. In het besluit gemeentelijke schuldhulpverlening staat dat je diverse bronnen moet raadplegen voor je plan van aanpak.
Omdat er nog geen modelbeschikking is en de tijd begint te dringen, heb ik met hulp van collega’s een eerste opzet gemaakt. Belangrijkste is dat de aanvrager weet waar hij aan toe is: welke hulp krijg ik, hoeveel kan ik maandelijks besteden en wat zijn de doorlooptijden? Hij wordt nog geredigeerd naar B1 niveau en juridisch getoetst. Suggesties zijn welkom!
Lees ook:
Er is veel te doen over de BKR-registratie. Uit het besluit gemeentelijke schuldhulpverlening volgt dat we een BKR-melding moeten doen zodra we de toelatingsbeschikking afgeven. Dat is onwenselijk, omdat het de drempel voor schuldhulp verhoogt, en het is bovendien in strijd met de wet, zeggen Schuldinfo en Schulinck.
Daarnaast worstelen gemeenten met de vraag in welke gevallen er in het kader van de nieuwe Wgs een beschikking (met plan van aanpak) moet worden afgegeven. En gaat bij vroegsignalering altijd de beschikkingstermijn lopen zodra iemand bij een huisbezoek ‘hulp accepteert’?
Volgens mij moeten we zéker bij problematische schulden beschikkingen afgeven, en dus ook een BKR-melding doen. Bij lichte hulpverlening zou ik terughoudend zijn. Denk daarbij aan hulp bij thuisadministratie, eenvoudige betalingsregelingen en aanvragen voorzieningen, zoals dat wordt geboden door schuldhulpverleners, maar vooral ook door o.a. vroegsignaleringsteams, wijkteams, sociaal raadslieden en vrijwilligers in het voorveld.
Dat is volgens mij proportioneel, en in lijn met wat de Wgs en BKR-registratie beogen.
Aanvulling d.d. 22/1/2021: Minister Koolmees houdt vast aan verplichte BKR-registratie bij beschikking. Hij kondigt in antwoorden op Kamervragen aan dat hij de Wgs op dit punt zal verduidelijken.
Vanaf 1 december zijn schadevergoedingsmaatregelen, boetevonnissen, ontnemingsmaatregelen en Europese boetes niet langer bij voorbaat een belemmering voor een schuldregeling. Er moet wel gewoon betaald worden, maar dat kan nu dus ook na de schuldregeling met overige schuldeisers. Dat staat in deze brief van minister Dekker aan de Tweede Kamer.
Eerder gold dit al voor verkeersboetes, maar die kunnen onder voorwaarden na een schuldregeling wel worden kwijtgescholden.
Sinds 1 april jl. geldt ook de CJIB-noodstopprocedure.
In een brief aan de Tweede Kamer presenteert staatssecretaris Van ’t Wout drie maatregelen die nog worden uitgewerkt in wetsvoorstellen:
Wil jouw gemeente gebruikmaken van het landelijk convenant vroegsignalering en van het digitale ondertekeningsproces? Meld jouw gemeente dan aan via nvvk.nl.
Gisteren werd het landelijk convenant ondertekend door de landelijke koepelorganisaties. Individuele gemeenten ondertekenen de bijbehorende overeenkomst. Hierin staan de afspraken tussen gemeenten en de individuele vaste lasten partners. Het convenant geeft ruimte om bestaande afspraken tussen gemeente en vaste lasten partners voort te zetten en maakt maatwerk mogelijk.
Ga je aan de slag met vroegsignalering? Zorg dan dat je medewerkers goed beslagen ten ijs komen. Een niet-uitputtend overzicht van trainingen, in willekeurige volgorde (aanvullingen zijn welkom):
Het Haagse gemeenteraad behandelt waarschijnlijk eind november het beleidsplan schuldhulpverlening 2020-2024. Zoals te verwachten van de schuldenlab-initiatiefnemer heeft de gemeente veel aandacht voor innovatie.
Dit plaatje vat het beleidsplan samen (klik om te vergroten):
Een paar highlights:
Den Haag doet veel meer dan dit natuurlijk. Kijk ook eens op schuldenlab070.
Met een stevige begroting en ambitie, maar zonder poespas, toeters en bellen. Met meer focus op het primaire proces en handen aan het bed en minder op randzaken en uitprobeersels. Geen zachte heelmeester en niet van het pappen en nathouden. Leiden wil inwoners simpelweg eerder, beter en sneller helpen. Dat staat in het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 dat vorige week door het college is vastgesteld. In februari buigt de raad zich erover. In het beleidsplan wordt in eenvoudige taal uitgelegd hoe een schuldhulpverleningstraject eruit ziet.
In het plan zijn 17 meetbare doelen geformuleerd:
De titel van dit artikel is geïnspireerd op de column Gewoon goede schuldhulpverlening.
Binnenkort gaan drie nieuwe Sociale Leenfondsen van start bij SUN Twente, SUN Lekstroom en Sociale Fondsen Den Haag. Eerder startten al Sociaal Leenfonds Haarlem en Sociaal Leenfonds Leiden geënt op het model van SUN Zoetermeer.
Een Sociaal Leenfonds is een laagdrempelig fonds, waar hulpverleners een renteloze lening kunnen aanvragen voor hun cliënten met urgente noden. Hiermee kunnen bijvoorbeeld meerdere kleine schulden worden geherfinancierd voordat ze problematisch worden.
Lees hier wat een sociaal leenfonds is en hoe je er in jouw gemeente mee aan de slag kunt.
Amsterdam kondigde vorige week trouwens aan zelf renteloze leningen te gaan verstrekken (lees paragraaf 2.2. in dit persbericht). Haarlem heeft het 023 Steunfonds (naast het sociaal leenfonds van bij Fonds Urgente Noden Haarlem) en ook Arnhem heeft een eigen fonds.