Financiering van armoedebeleid en schuldhulpverlening
Attendeer schoolbesturen in jouw gemeente op de mogelijkheid om vanaf vandaag t/m 16 maart subsidie aan te vragen voor onder meer geldlessen, financiële steunpunten voor leerlingen of hulp bij de financiële opvoeding.
Kijk op geldlessen.nl/subsidie voor meer info.
Het ministerie van SZW houdt gedurende de aanvraagperiode elke maandag een online vragenuurtje voor vragen over de aanvraag, de activiteiten en de subsidieregeling.
Wat staat er in Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026 – 2023 over de aanpak van armoede en schulden:
‘We zetten ambitieus in om zoveel mogelijk mensen uit de armoede te halen of te voorkomen dat ze erin komen. We zien ook dat hoewel het aantal mensen in armoede daalt en historisch laag is, de intensiteit van de resterende armoede toeneemt. Dit vinden we een zorgelijke ontwikkeling en daarom nemen we gerichte maatregelen om die kwetsbare groep, die voor een groot deel bestaat uit werkende armen, te helpen. We investeren in armoedebeleid en een effectieve aanpak en preventie van schulden. Ook komen we chronisch zieken tegemoet voor hun ziektekosten.’
In de budgettaire bijlage lees je dat het nieuwe kabinet € 150 miljoen structureel reserveert voor de aanpak van armoede en problematische schulden.
| ’26 | ’27 | ’28 | ’29 | ’30 | struc. | |
| Aanpak armoede en problematische schulden | – | 125 | 150 | 150 | 150 | 150 |
Ik weet niet zeker hoe dit zich verhoudt tot de huidige gemeentelijke budgetten en de envelop Groepen in de knel van het huidige demissionaire kabinet. Mijn inschatting is, dat de € 85 miljoen voor bestrijding kinderarmoede (‘Klijnsmagelden’) voor gemeenten en de middelen voor een landelijk energiefonds niet zijn opgenomen in de € 150 miljoen, maar de € 40 miljoen structureel voor ‘Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden’ en de middelen voor vroegsignalering wel. En ik ga ervanuit dat ook de opvolging van de IBO-maatregelen hieruit moet worden betaald (door IBO geraamd op € 180 miljoen structureel). Het coalitieakkoord zegt overigens niets inhoudelijks over de schuldenaanpak, laat staan over de IBO-maatregelen.
Update 2/2/’26: Ik begrijp inmiddels dat de € 150 miljoen toch komt BOVENOP de bestaande middelen. We weten nog niet hoe het precies wordt besteed, welk deel naar gemeenten gaat en wat er overblijft na onderhandelingen in de Tweede kamer.
De belangrijkste maatregelen op een rij:
Reacties op coalitieakkoord:
Divosa, NVVK, SZW, vastelastenpartners en VNG zijn voornemens komend voorjaar bestuurlijke afspraken te ondertekenen. De afspraken gaan over:
Let op, dit is dus allemaal nog onder voorbehoud van ondertekening.
In het verbeterplan staat het voornemen om toe te werken naar één aanleverpunt voor vroegsignalen. Inzet is om het Schuldenknooppunt (SKP) hiervoor te gebruiken. Het SKP zet de signalen dan door naar xxllnc, VPS of een ander systeem waarmee gemeenten t.z.t. werken. Waarschijnlijk zullen in de loop van 2026 de eerste vastelastenpartners hun signalen gaan aanleveren via het SKP. NB. de Belastingdienst en Dienst Toeslagen doen dit al sinds juni 2025 in het kader van een experiment.
Vijf jaar geleden werd vroegsignalering verankerd in de Wgs. Vastelastenpartners en gemeenten maakten in het Landelijk Convenant Vroegsignalering (LCV) en de bijbehorende modelovereenkomst afspraken over de aanlevering van signalen en de opvolging ervan. Waarschijnlijk komt de modelovereenkomst dit jaar te vervallen, en worden (aangepaste) afspraken overgenomen in de aansluitvoorwaarden van het SKP.
Lees meer in het verslag van de jaarlijkse LCV-evaluatiebijeenkomst op 14 januari jl.
Zojuist heeft de Eerste Kamer de Fiscale Verzamelwet 2026 aangenomen. Dat betekent dat bewindvoerders en schuldhulpverleners met een winstoogmerk vanaf 1 januari 2026 vrijgesteld zijn van omzetbelasting. Het is een verplichte vrijstelling. In de Memorie van Toelichting vind je op o.a. p. 54 een toelichting.
Voor gemeenten die kosten van bewind vergoeden vanuit de bijzondere bijstand is dit gunstig. Het levert namelijk een besparing op van 21% in die gevallen waar nu nog BTW wordt gedeclareerd. Maar reken je niet meteen rijk, want tegelijkertijd gaan ook de tarieven voor bewindvoerders omhoog. Lees meer over de verwachte besparing.
Met dit geld kunnen gemeenten meer doen om huishoudens met geldzorgen te bereiken en hulp bieden bij het verduurzamen van hun woning. Dat schrijft staatssecretaris Nobel in een Kamerbrief. Vorige maand al schreef hij dat dit een mogelijk alternatief was, mocht een herhaling van het energiefonds deze winter niet haalbaar blijken.
Anders dan bij het energiefonds mogen gemeenten geen geld uitkeren. Gemeenten kunnen dit geld besteden binnen de huidige wettelijke kaders en huidig instrumentarium. Denk bijvoorbeeld aan versterking van energiecoaches, Fix-brigades, Energiehelden, duurzame witgoedregelingen en andere initiatieven in het kader van de SPUK Energiearmoede. Er komt deze keer dus geen wettelijke mogelijkheid om bijvoorbeeld een energietoeslag of anderszins geld uit te keren.
Update 17 nov: Ik krijg vaak de vraag of het niet toch mogelijk is om inkomensondersteuning te bieden. In de Kamerbrief wordt immers gesproken over ‘inkomenssteun’ en in de beslisnota over ‘inkomensondersteuning’. Het antwoord is: ja, je mag individuele bijzondere bijstand verstrekken als de hoge energiekosten voortvloeien uit bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld als iemand op doktersadvies de verwarming hoger zet. Dat mochten gemeenten altijd al. Het feit dat nu de energietarieven hoog zijn, is (wettelijk gezien) geen bijzondere omstandigheid. Wat dus niet mag is generieke categorale bijstand zoals bij energietoeslag en energiefonds. Ik houd me aanbevolen voor goede ideeën om binnen de wettelijke kaders toch de nodige inkomensondersteuning te bieden of anderszins inwoners deze winter te helpen!*
* Update 21 nov: Hier een begin van een lijstje met mogelijke maatregelen, rijp en groen door elkaar, en mogelijk niet allemaal (snel) haalbaar:
Binnenkort worden via een portal de data van 151.000 huishoudens gedeeld met gemeenten. Deze huishoudens hebben bij hun aanvraag bij het Energiefonds afgelopen voorjaar aangegeven open te staan voor hulp bij het verlagen van hun energierekening. In november ontvangen 6 tot 8 pilotgemeenten de data. Na een evaluatie begin december, ontvangen alle gemeenten de data.
Update 12 jan: Onderteken deze overeenkomst (.doc) en mail hem naar naar pmo@noodfondsenergie.nl. Je ontvangt vervolgens de lijst.
Update 6 feb: Opschaling samenwerking Tijdelijk Noodfonds Energie op VNG.nl.
Update 12 feb: in Gemeentenieuws van SZW lees je: Opschaling datadeling Tijdelijk Noodfonds Energie met gemeenten voor aanvullende ondersteuning aan huishoudens om energiekosten te verlagen.
Gemeenten ontvangen in 2025 via de decembercirculaire € 10 miljoen en vervolgens in 2026 bij meicirculaire € 20 miljoen. In totaal dus € 30 miljoen. Dit wordt verdeeld op basis van het percentage energiearmoede per gemeente. Het is een ‘Decentralisatie-uitkering’ dus door gemeenten naar eigen inzicht te besteden.
Update 19 nov: Van SZW kreeg ik de energiearmoedepercentages 2024 die zullen worden gebruikt als verdeelsleutel (waarvoor dank!). In Verdeelsleutel_Energiearmoede_2024.xls heb ik op basis daarvan de bedragen per gemeente berekend. Volgens mij klopt het zo, maar voor de zekerheid zeg ik erbij dat je hieraan geen rechten kunt ontlenen. Let op: de percentages wijken voor sommige gemeenten best flink af van die van 4 jaar geleden (p. 7) die ik eerder deze week deelde.
Update 16 dec: Op p. 52 van de Decembercirculaire 2025 vind je de definitieve bedragen 2025 per gemeente. De bedragen voor 2026 volgen in de Meicirculaire 2026.
In de brief legt Nobel uit waarom een landelijk publiek-privaat energiefonds deze winter niet mogelijk is. In de winter van 2026/’27 komt er wel een publiek energiefonds.
Staatssecretaris Nobel reageerde vorige week op een motie die oproept om deze winter opnieuw directe inkomenssteun te organiseren voor huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen en om vaart te maken met de inrichting van een publiek energiefonds als opvolger van het Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE).
Nobel schetst verschillende scenario’s waarvan één scenario eigenlijk geen optie is: op korte termijn een publiek Energiefonds zonder private inleg. Dat leidt volgens Nobel tot forse financiële, juridische en maatschappelijke risico’s.
Het eerste realistische scenario is dat er toch weer een publiek-privaat fonds komt. Bij het TNE werd meer dan één derde van de middelen door de energiesector ingelegd. Als de energiesector hiertoe opnieuw bereid is en de stichting TNE dit wil uitvoeren, kan voor komende winter opnieuw een TNE ingericht worden.
Een tweede scenario om deze winter alsnog de huishoudens in de financieel meest kwetsbare situatie te helpen is om eenmalig de € 50 miljoen deze winter te verstrekken aan gemeenten via het Gemeentefonds. Hiermee kunnen gemeenten ervoor kiezen om deze middelen in te zetten voor de huishoudens die financieel het meest kwetsbaar zijn. Individuele gemeenten zijn echter vrij om te kiezen hoe zij deze aanvullende Gemeentefonds-middelen besteden. De besteding kan dus per gemeente verschillen en daarmee betreft dit een ongerichte maatregel. Het Rijk kan wel aan gemeenten de suggestie doen om de middelen te besteden aan bijvoorbeeld de individuele bijzondere bijstand, vroegsignalering of bijvoorbeeld energie(besparings)hulp. Met het bovenstaande wil Nobel dan ook benadrukken dat dit scenario een wezenlijk ander effect heeft dan met het TNE de afgelopen jaren is bereikt. Dit scenario moet nog wel nader met de VNG besproken worden.
Het kabinet ziet het eerste scenario nu als de eerst te nemen stap, maar benadrukt ook dat als er wordt ingezet op één van de twee bovenstaande scenario’s, de € 50 miljoen niet meer kan worden ingezet als cofinanciering van het met Europese middelen op te zetten Sociaal Klimaatfonds, en dat er een groot risico op vertraging ontstaat in de geplande openingsdatum van het publieke energiefonds (winter 2026/2027), ook omdat dit veel ambtelijke inzet vraagt.
Normaal gesproken heb ik een dagtaak aan het analyseren van de Miljoenennota, maar deze keer ben ik snel klaar. De Miljoenennota is namelijk behoorlijk beleidsarm, wat niet gek is gezien de aanstaande verkiezingen. Alles met betrekking tot armoede- en schuldenbeleid lazen we al in het Nationaal Programma Armoede en Schulden (juni 2025).
Het kabinet noemt in de Miljoenennota en Begroting SZW de volgende highlights:
In de bijlage Taakmutatie 2025, september 2025 bij de septembercirculaire zie je op tabblad ‘IBO problematische schulden’ welk deel jouw gemeente in 2025 krijgt van de € 18.670.000 voor vroegsignalering (voeg eerst op het 2e tabblad je gemeentecode in). De bedragen 2026 e.v. staan nog niet in de taakmutaties. SZW wil eerst nog bestuurlijke afspraken maken over de inzet van deze middelen.
In de Meicirculaire 2025 lees je dat gemeenten dit jaar €18.670.000 ontvangen voor vroegsignalering (eerder ging het om bedragen van €20 en €19 miljoen).
Voeg in Taakmutatie 2025 mei 2025.xls op het tweede tabblad je gemeentecode in. Daarna zie je op het allerlaatste tabblad ‘IBO problematische schulden’ welk bedrag jouw gemeente krijgt.
Aanvankelijk werden deze en andere middelen voor de schuldenaanpak gepresenteerd als structureel, maar in de Voorjaarsnota werd duidelijk dat ze vanaf 2029 niet meer beschikbaar zijn. Ik begreep dat de € 18,7 miljoen voor vroegsignalering voor 2026-2028 nog niet helemaal van de baan is. Daarover later meer.
Bekijk alle gemeentelijke budgetten voor armoede- en schuldenbeleid in het dossier Financiering.
Ik weet niet wat de gevolgen zijn van de kabinetsval. Lees de oproep van de NVVK aan het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer om de schuldenaanpak niet controversieel te verklaren.
Vorige week schreef ik dat gemeenten volgend jaar een meevaller hebben op de uitgaven bijzondere bijstand voor beschermingsbewind. Het voordeel is echter minder groot dan ik voorrekende. Sorry voor de (half)dode mus.
Vanaf 1 januari 2026 worden (als de Fiscale verzamelwet 2026 wordt aangenomen) enerzijds de tarieven voor bewindvoerders verhoogd met 10,5% en anderzijds komt er een BTW-vrijstelling (21%).
Je vergoedt als gemeente nu vanuit de bijzondere bijstand € 141,47 inclusief 21% BTW. Straks vergoed je € 129,20 exclusief BTW en inclusief de tariefverhoging van 10,5%. Het verschil is 8,7%.
Maar let op: er zijn nu ook al bewindvoerders die geen BTW rekenen. Dus voor die groep is er voor de gemeente niet het BTW-voordeel. Ik heb geen cijfers over de omvang van deze groep.
Kortom, bij bewindvoerders met BTW is er per saldo een voordeel van 8,7% . Bij bewindvoerders zonder BTW is er alleen het nadeel van de 10,5% tariefverhoging. Bekijk in de bijzondere bijstandsadministratie wat het overall saldo is in jouw gemeente.
* Marianne, bedankt voor de attendering!
Aanvulling 8/9/2025: Marc stuurt mij een paar belangrijke aanvullingen voor het volledige beeld:
Mijn halfdode mus is is dus eigenlijk een dode mus 🙁
Let op: de inhoud van dit bericht klopt niet helemaal. Lees de rectificatie.
Staatssecretaris Van Oostenbruggen (Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane) stuurde vorige week het wetsvoorstel Fiscale Verzamelwet 2026 naar de Tweede kamer. Daarin staat dat professionele bewindvoerders vanaf 01-01-2026 geen btw meer in rekening mogen brengen. Voor gemeenten –die de btw niet konden verrekenen- betekent het afscheid van de btw in deze gevallen een kostenbesparing van 21%.
Maar eerder in april kondigde staatssecretaris Struycken in een brief aan dat hij tegelijkertijd de tarieven voor bewindvoering verhoogt met 10,5%.
Per saldo is het voordeel voor gemeenten dus 10,5 %. In veel gemeenten gaat tot wel 70% van de bijzondere bijstand naar bewind, dus het kan gaan om een groot bedrag! Tip: ga na wat dit betekent voor jouw gemeente.
In de Voorjaarsnota 2025 lees je op p. 165:
Afromen Groepen in de knel
Bij Miljoenennota 2025 zijn middelen overgeheveld naar de SZW-begroting ten behoeve van een maatregelenpakket voor het aanpakken van problematische schulden en een maatregel om netto in plaats van bruto terug te vorderen. De middelen voor problematische schulden waren voornamelijk beoogd voor gemeentelijk schuldenbeleid (vroegsignalering), beleid van SZW (integraal schuldenoverzicht voor huishoudens) en beleid van JenV (één overheidsincasso en het voorkomen van kostenoploop boetes). Vanaf 2029 worden deze middelen ingezet ter dekking van de budgettaire problematiek op de SZW-begroting. Ook wordt een deel van de reservering voor Groepen in de knel op de Aanvullende Post ingehouden. Dit telt samen op tot cumulatief 404 miljoen euro in de meerjarenperiode.
Op p. 169 lees je dat gemeenten uit het resterende potje in 2025 wel de beloofde € 19 miljoen krijgen voor vroegsignalering (in oktober ging het nog om € 20 miljoen). Maar op p. 220 staan geen bedragen voor 2026 en verder! Misschien zie ik iets over het hoofd, maar het lijkt erop dat deze middelen dus toch niet structureel zijn. Update 15/5/25: Verschillende bronnen bevestigen dat gemeenten nog t/m 2028 jaarlijks € 19 miljoen krijgen voor vroegsignalering.
Ook worden uit het Groepen in de knel-potje middelen overgemaakt naar J&V voor de jaren 2025 t/m 2027 voor enkele onderdelen van het IBO-pakket, waaronder het uitwerken en instellen van een zorgplicht voor gerechtsdeurwaarders.
Attendeer basisscholen in jouw gemeente erop dat zij van 4 t/m 31 maart subsidie kunnen aanvragen voor financiële educatie.
Alleen basisscholen met een onderwijsachterstandsscore boven de drempelwaarde komen in aanmerking. Scholen die binnen het gebied van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid vallen, kunnen via dit programma geld krijgen voor financiële educatie.
Meer info op geldlessen.nl/subsidie. Op 10, 11 en 13 februari zijn er informatiebijeenkomsten.
De gemeente Utrecht en Collectief Kapitaal willen met een crowdfunding €100.000 ophalen waarmee 100 Utrechters een jaar lang een financiële buffer van € 1.000 ontvangen. Met de buffer worden inkomstenverrekeningen opgevangen. Als een bijstandsgerechtigde meer gaat verdienen wordt het extra inkomen niet van de uitkering afgetrokken. Dat geeft rust en neemt een drempel weg om (meer) te gaan werken.
Het bufferbudget van €1.000 is één van de nieuwe maatregelen in het wetsvoorstel Participatiewet in balans (zie p. 13 van de Memorie van Toelichting) dat in juni 2024 naar de Tweede Kamer werd gestuurd. Vandaag debatteerde de Tweede Kamer commissie SZW over het wetsvoorstel. Je kunt het debat terugkijken. Bij 01:26:50 laat staatssecretaris Nobel zich positief uit over het Utrechtse initiatief. Vanaf 01:44:30 geeft hij aan dat hij het onverstandig vindt om gemeenten nu al de ruimte te geven om met gemeentelijke middelen vooruit te lopen op de wetswijziging.
Utrecht heeft trouwens al ruime ervaring met een bufferbudget van €1.500 in het Huishoudboekje.
Volg de ontwikkelingen in het dossier Participatiewet.
Het rijk reserveerde €32,5 miljoen voor gemeenten die een hoger bereik realiseerden dan waarvoor zij budget ontvingen. De 16 gemeenten waar het om gaat, hebben van het rijk een aanvullende uitkering ontvangen van in totaal € 3,9 miljoen. De resterende €28,6 miljoen is over alle gemeenten verdeeld o.b.v. de verdeelsystematiek van de energietoeslag 2023. Het totale bedrag van € 32,5 miljoen is uitgekeerd via de decembercirculaire 2024. Bron: Gemeentenieuws SZW 2025-1.
Let op, dit is een substantieel bedrag waarmee je misschien nog geen rekening had gehouden en waarvoor je vast nog wel een mooie bestemming kan vinden!
Gemeenten, GGD’en en onderzoeksinstellingen, kunnen in een consortium bij ZonMW projectideeën indienen voor projecten voor het versterken van de intersectorale aanpak voor mensen met een lage sociaaleconomische positie en/of mensen die bestaansonzekerheid ervaren, of daarin dreigen te vervallen.
De projecten kunnen (een combinatie van) thema’s adresseren, zoals voldoende én toereikend inkomen en middelen van bestaan, voorkomen van financiële of juridische problemen, toegang tot een betaalbare en gezonde woning, toegang tot onderwijs en gezondheidszorg, of het verkrijgen en behouden van gezond werk. Projecten kunnen zich ook richten op het ‘ontschotten’ van financiële stromingen of op de toegankelijkheid, vereenvoudiging en uitvoerbaarheid van het toeslagenstelsel.
Er is in totaal € 4 miljoen beschikbaar. Per project kan max. € 500.000 worden aangevraagd. Dat kan tot 4 februari. Nadat ZonMW in december ’25 de subsidies toekent, kun je in de eerste helft van 2026 starten. Op 21 november is er een informatiebijeenkomst.
Lees meer op ZonMW.nl.
Waarschijnlijk mede met het oog op het commissiedebat van a.s. donderdag over armoede en schulden stuurden staatssecretarissen Nobel (SZW) en Struycken (Rechtsbescherming) afgelopen vrijdag een Kamerbrief met de kabinetsvisie- en plannen om problematische schulden terug te dringen. Uit het regeerprogramma en de Miljoenennota konden we al opmaken dat het basispakket in het IBO-rapport daarin een prominente plek krijgt.
Het basispakket bestaat uit 6 essentiële en 14 praktische maatregelen:
| 6 essentiële maatregelen | 14 praktische maatregelen |
| 1. Integraal schuldenoverzicht 2. Eén loket voor overheidsincasso 3. Zorgplicht gerechtsdeurwaarders. 4. Collectief afbetalingsplan 5. Aanscherpen wettelijke (kwaliteits)eisen voor schuldhulpverlening 6. Eén helder schuldentraject | 1. Betaal en ontvangstmomenten op elkaar afstemmen 2. Ondergrens BKR-registratie verlagen 3. Leeftijdsverificatie bij BNPL 4. Financiële educatie voor kinderen en jongeren 5. Verlagen verificatiegrens bij kredietwaardigheidstoets consumptief krediet 6. Begeleiding tijdens een Wsnp-traject 7. Verlagen aanmaningskosten verkeersboetes 8. Discretionaire ruimte om kostenoploop boetes ongedaan te maken en kosteloze betalingsherinnering 9. Verdienen aan kosten bij (door)verkoop van (executie)dossiers verbieden 10. Alle kosten rondom invordering herijken (inclusief sociaal tarief) 11. Pauzeknop voor incassoactiviteiten (bij het collectief afbetalingsplan) 12. Verjaringsmogelijkheden beperken 13. Aanpassen preferente positie van publieke schuldeisers 14. Betere vroegsignalering met structurele financiering |
Daarnaast presenteerde het IBO bredere hervormingen en specifieke aanbevelingen voor een betere schuldenaanpak. Lees de uitgebreidere samenvatting van het IBO-rapport.
Behalve dat het fijn is om bevestigd te zien dat het kabinet de IBO-voorstellen breed oppakt, staat er niet heel veel nieuws in de brief. Het kabinet kondigt vooral aan dat ze de diverse maatregelen gaan uitwerken. Maar sommige zaken worden wel al wat concreter:
* Toelichting op deze envelop vind je in Miljoenennota over armoede en schulden.
Het Regeerprogramma van afgelopen vrijdag gaf ons al behoorlijk wat zicht op wat er komen gaat. In de Miljoenennota 2025 en de Sociale Zaken en Werkgelegenheid Rijksbegroting 2025 vind je niet veel nieuws. Wel wordt een aantal plannen verder geconcretiseerd en geeft het kabinet invulling aan de envelop uit het hoofdlijnenakkoord voor groepen in de knel (klik om te vergroten):
Er komen waarschijnlijk wat nieuwe verantwoordelijkheden en budgetten voor gemeenten, bijvoorbeeld in het kader van een nog uit te werken nieuwe schuldenaanpak op basis van het IBO-onderzoek, maar het is nog niet heel concreet. De eveneens verschenen septembercirculaire geeft ook niet meer duidelijkheid: in Taakmutatie 2024, september 2024 vind je nog wel de (al bekende) bedragen per gemeente, maar in Taakmutatie 2025, september 2024 zijn er geen tabbladen meer m.b.t. armoede en schulden.
In de Miljoenennota lees ik niets over het Nationaal Programma Armoede en Schulden dat werd aangekondigd in het regeerprogramma.
De voortgang van het beleid wordt gemonitord. Zie hier de planning.
Het kabinet raamt een koopkrachtstijging in 2025 van 0,7%. Het Nibud presenteerde gisteren haar eigen koopkrachtplaatjes. Hieronder een selectie van de huishoudens met de laagste inkomens:
| Huishoudtype | Koopkrachtpercentage | Netto per maand in euro’s |
| Alleenstaand zonder kinderen bijstand | 0,80% | € 14 |
| Alleenstaand met 1 kind bijstand | 0% | € 0 |
| Alleenstaand met 2 kinderen bijstand | 0% | € 0 |
| Alleenstaand zonder kinderen € 27.500 uitkering | 2,20% | € 44 |
| Alleenstaand AOW + € 7.500 | 1% | € 23 |
| Alleenstaand zonder kinderen € 40.000 | 0,90% | € 23 |
| Alleenstaand met 1 kind € 40.000 | 1,80% | € 65 |
| Stel met 2 kinderen bijstand | 0,7% | € 23 |
Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden reserveerde het kabinet € 40 miljoen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Deze middelen werden voor 2023 incidenteel beschikbaar gesteld. In de Meicirculaire Gemeentefonds 2024 lees je dat de toekenning vanaf 2024 structureel zal plaatsvinden ‘om gemeenten verder in staat te stellen om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden.’
In deze circulaire wordt voor het eerst sinds lange tijd ook weer de €85 miljoen voor kinderarmoede genoemd. Ik dacht dat deze middelen inmiddels op de grote hoop waren beland. Staatssecretaris Klijnsma stelde deze middelen vanaf 2016 structureel beschikbaar. Vanaf p. 88 vind je de budgetten per gemeente.
Hierbij het bijgewerkte overzicht van de gemeentelijke budgetten vanuit het rijk.
| | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 |
| Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden meicirculaire 2024, § 2.2-4. Rijksoverheid.nl: ‘Onder andere om de basisdienstverlening te implementeren’ | 40 | 40 | 40 | 40 | 40 |
| Bijzondere bijstand en vroegsignalering septembercirculaire 2023, § 2.2-7 | 50 | 50 | | | |
| Flankerend beleid energiearmoede meicirculaire 2023, § 2.2-5 | 50 | | | | |
| Vangnet Energietoeslag Eenmalig voor gemeenten met hoog bereik | | 32,5 | | | |
| Compensatie alleenverdieners, Totaal ’23-’27: € 89 mln. | | | | | |
| Armoedebestrijding kinderen meicirculaire 2024, § 3.3.1 | 85 | 85 | 85 | 85 | 85 |
* Aanvulling d.d. 26 juni ’24: zie hier Financiële tabel Middelen Aanpak geldzorgen, armoede en schulden met ook de niet-gemeentelijke budgetten.
.
Vorige week reageerde minister Schouten op het onderzoek van Seo (uit nov. 2022!).
Wat wil het kabinet niet:
Het kabinet vindt directe bekostiging door het rijk (i.p.v. gemeenten) niet wenselijk, o.a. omdat gemeenten dan mogelijk eerder naar bewindvoering doorverwijzen en minder gebruik maken van lichtere alternatieven zoals budgetbeheer. Schouten wil ook geen knip tussen schuldenbewind (gefinancierd via bijzondere bijstand) en toestandsbewind (gefinancierd via het Rijk), omdat het de administratieve- en uitvoeringslast voor zowel gemeenten, bewindvoerders, rechtspraak en Rijk vergroot.
Wat wil het kabinet wel:
Het kabinet zal de Kamer halverwege 2024 hierover informeren. In Q2 reageert het kabinet op de initiatiefnota Meer tijd, aandacht en bescherming bij bewind van oud-Kamerlid Kat.
Verder schrijft Schouten: Waar schuldenbewind bedoeld is om de financiën te stabiliseren, is de schuldhulpverlening bedoeld om de problematische schulden op te lossen. Om die reden zie ik liever dat mensen met financiële problemen hulp zoeken bij, doorverwezen worden naar, of hulp aangeboden krijgen door, de gemeente. Daarom zet zij in op doorontwikkeling van vroegsignalering en de basisdienstverlening voor schuldhulpverlening, en wijst zij gemeenten op de mogelijkheid om gebruik te maken van het adviesrecht.
Tot slot. Op 21 maart was er een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer. Je kunt hier terugkijken en de position papers lezen. Lees ook nog eens Bewindvoering in Schuldenwet (juni 2022).
Op veler verzoek hierbij een overzicht van de gemeentelijke budgetten vanuit het rijk.
| 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | |
| Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden meicirculaire 2023, § 2.2-6 | 40 | |||
| Bijzondere bijstand en vroegsignalering septembercirculaire 2023, § 2.2-7 | 50 | 50 | ||
| Flankerend beleid energiearmoede meicirculaire 2023, § 2.2-5 | 50 | |||
| Basisdienstverlening schuldhulpverlening (structureel) Waarschijnlijk in meicirculaire 2024 meer info | 40 | 40 | 40 | |
| Vangnet Energietoeslag Eenmalig voor gemeenten met hoog bereik | 32,5 | |||
| Compensatie alleenverdieners, totaal ’23-’27: € 89 mln. Laatste nieuws in Gemeentenieuws SZW 2024-1 |
Als je hierboven op een circulaire klikt en een beetje naar beneden scrollt, vind je taakmutaties. In deze excel-sheets vul je op het 2e tabblad de gemeentecode in. Vervolgens vind je op de andere tabbladen de bedragen per gemeente.
Het is nog niet bekend hoe de € 40 miljoen voor Basisdienstverlening Schuldhulpverlening precies verdeeld wordt, maar als je kijkt welk deel je in 2023 kreeg van de € 40 miljoen voor Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden dan heb je een goede indicatie.
Naar aanleiding van het artikel €32,5 miljoen voor gemeenten met hoger bereik energietoeslag kreeg ik de vraag hoe je berekent of je in aanmerking komt voor extra budget.
Je moet het aantal verstrekkingen 2023 afzetten tegen het gemiddeld aantal huishoudens met inkomen tot 120% in de periode 2019-2021. Verstrekkingen aan huishoudens met een hoger inkomen mag je uiteraard niet meetellen. Als je meer dan 2% hoger bereik hebt (=drempel), dan kom je waarschijnlijk in aanmerking voor extra budget.
Vul hier (excel) het aantal verstrekkingen ET2023 in en bekijk of je in aanmerking komt.
Maar let op! Ik heb hierin gerekend met CBS-cijfers die zijn afgerond op 100-tallen. SZW rekent straks met exacte aantallen. Vooral bij kleine gemeenten kan dit tot grote verschillen leiden. Dus reken je niet meteen rijk (of arm)!
Je komt daarnaast ook in aanmerking voor compensatie als je het budget met meer dan €150.000 overschrijdt. Hiertoe zet je het totaal verstrekte bedrag aan huishoudens <120% af tegen het budget. Om in aanmerking te komen hoef je niet beide drempels te overschrijden.
In mijn vorige artikel las je meer over de overige voorwaarden en het vervolgproces. De VNG vraagt in mei/juni wat jouw bereik en uitgaven waren. Onderzoek ter voorbereiding alvast of je de eventuele verstrekkingen aan huishoudens met een hoger inkomen eruit kunt filteren. Later volgt meer uitleg via SZW-Gemeentenieuws.
Het rijk reserveerde €32,5 miljoen voor gemeenten die een hoger bereik realiseren dan waarvoor zij budget ontvingen. In het voorjaar kun je compensatie aanvragen. Uitgangspunten hierbij:
De VNG doet in mei/juni ’20’24 een uitvraag. Gemeenten die meer huishoudens hebben bereikt dan waarvoor ze budget hebben ontvangen, kunnen dan via de VNG dit signaal afgeven. De VNG geeft deze signalen door aan een extern onderzoeksbureau. Dit bureau doet vervolgens in Q3 ’24 per gemeente een plausibiliteitstoets. Daarbij gaat het om de vraag of de bereikte huishoudens binnen de beoogde doelgroep (120% sociaal minimum) vallen. In beginsel is dit een lichte toets, waarbij vooral op basis van de beleidsregels van gemeenten wordt getoetst. Bij gemeenten met een ruimere doelgroep, zal het bureau ook toetsen of de splitsing tussen de doelgroep boven en onder 120% sociaal minimum goed is gemaakt. Wanneer het budget wordt overvraagd, wordt een uitgebreidere plausibiliteitstoets uitgevoerd. Het bureau brengt daarna een advies uit aan SZW. De middelen worden via de decembercirculaire 2024 als decentralisatie-uitkering uitgekeerd.
Bron: Gemeentenieuws van SZW
Aanvulling 4 maart: bereken hier of jouw gemeente in aanmerking komt
Gemeenten en rijk gaan in een Bestuurlijk Akkoord afspreken welke basisdienstverlening gemeenten moeten bieden.* Dat schrijft minister Schouten.
Dus gemeenteraad, vraag het college of jouw gemeente deze diensten al biedt. Klik om te vergroten:
Het Rijk stelt o.a. hiervoor vanaf 2024 structureel €40 miljoen extra beschikbaar. Het budget is niet geoormerkt, dus claim het! NB. in 2023 kregen we ook €40 miljoen. Check in de Septembercirculaire welk deel jouw gemeente kreeg (tabblad aanpak armoede en schulden).
Een aantal basisdiensten kunnen direct worden aangeboden, andere acties vragen nadere uitwerking. Naar verwachting wordt voor de zomer van 2024 een actieplan opgeleverd met concrete handvatten voor gemeenten.
Dit basispakket uniformeert de gemeentelijke schuldhulp zoals ook bepleit in het voorstel voor één Schuldenwet.
Het kabinet onderzoekt ook nog:
* Ondertekening waarschijnlijk op 21 maart ’24.
Door een samenloop van fiscaliteit, toeslagen en sociale zekerheid hebben alleenverdienende huishoudens met een uitkering een lager besteedbaar inkomen dan een vergelijkbaar paar in de bijstand, zo bleek een jaar geleden. Afgelopen voorjaar schreef ik over een tijdelijk handelingskader voor gemeenten (gemeenten vullen aan via bijzondere bijstand).
Rond Prinsjesdag kondigde het kabinet in een Kamerbrief aan dat er vanaf 2028 een structurele oplossing is via de Belastingdienst.
Tot die tijd komt er een overbruggingsregeling via gemeenten. De strekking daarvan is dat gemeenten jaarlijks een forfaitaire tegemoetkoming uitkeren.
Hiervoor is €89 miljoen beschikbaar. Hierbij is rekening gehouden met de uitvoeringskosten. Ik weet niet of dit toereikend is, en of het met terugwerkende kracht wordt verstrekt.
De overbruggingsregeling wordt de komende maanden uitgewerkt. De Kamer wordt voor het einde van het jaar nader geïnformeerd.
Op dinsdag 3 oktober doet de Eerste Kamer het wetsvoorstel ET2023 als hamerstuk af. 1 tot 4 dagen later wordt het via spoedprocedure in het Staatsblad gepubliceerd. Dan treedt de wet in werking en kun je starten met de uitvoering.
Kom 11 oktober naar het webinar van Divosa.
Het kabinet trekt €2 miljard extra uit voor armoedebestrijding. Hiervan gaat maar een klein deel naar gemeenten:
De €2 miljard gaat vooral naar landelijke regelingen:
Aanvullingen na 1e dag Algemene Beschouwingen:
Minister Schouten heeft zojuist het wetsvoorstel energietoeslag 2023 aangeboden aan de Tweede Kamer.
Uitwonende studenten met een aanvullende beurs krijgen eenmalig een energietoeslag á €400 via DUO. Dit bedrag komt bovenop de tijdelijke verhoging van €164 per maand voor het studiejaar 2023-2024. Er is nog geen oplossing voor studenten die geen recht meer hebben op een prestatiebeurs, maar nog wel kunnen lenen. Voor hen wordt in de zomerperiode een oplossing gezocht.
Studenten blijven als groep uitgesloten van de gemeentelijke energietoeslag.
De energietoeslag is verder hetzelfde als in 2022.
De beoogde inwerkingtreding is oktober 2023. Gemeenten kunnen vanaf dan gaan uitkeren. Hij kan worden verstrekt t/m 31 augustus 2024.
In de berichtgeving lezen we nog niets nieuws over de financiering.
De budgetten per gemeente vind je in Taakmutatie 2023, mei 2023 (.xls).
* De €120 miljoen is structureel, maar het is nog niet bekend welk deel hiervan in 2024 e.v. naar gemeenten gaat.
Tjitske, bedankt voor de alertheid 😉
Dit artikel heb ik op 24 mei ingetrokken, omdat het toen nog vertrouwelijke info bevatte.
De concept-wetswijziging energietoeslag 2023 van eind december ging uit van een verwachte ingangsdatum van juni 2023. Vanwege de studenten-rechtszaken en het advies van de Raad van State, nam minister Schouten het wetsvoorstel opnieuw onder de loep. Dit heeft de nodige vertraging opgeleverd, waardoor juni niet gehaald wordt.
Divosa en VNG pleitten om de oplossing voor studenten te zoeken bij DUO. Dit blijkt niet mogelijk. Minister Schouten ziet geen andere oplossingen meer en heeft vorige week tijdens bestuurlijk Overleg gevraagd of gemeenten haar toch willen helpen. Bestuurlijk is afgesproken om te helpen als de randvoorwaarden van voldoende middelen, communicatie en juridische houdbaarheid zijn uitgewerkt. Op basis daarvan wordt het wetsvoorstel gereed gemaakt en naar de Tweede Kamer gestuurd.
Uit onderzoek van Divosa bleek dat de helft van de gemeenten in 2022 niet uitkwam met het budget. Divosa pleitte voor volledige compensatie, maar SZW geeft aan dat het niet mogelijk is extra middelen vrij te maken. Het compromis is nu dat €17,5 miljoen van het macrobudget energietoeslag 2023 wordt verdeeld onder tekort-gemeenten. En er komt een betere verdeling van het uitvoeringsbudget van de energietoeslag 2023.
Omdat er in 2023 nog steeds sprake kan zijn van een tekort, is besloten om een vangnetregeling van €32,5 miljoen te installeren. Dit bedrag is ook afkomstig van het macrobudget 2023. Gemeenten kunnen hier via een lichte toets een beroep op doen; een onderzoek, een drempel van 2% hoger bereik en een tekort vanaf €150.000.
Het macrobudget 2023 is hetzelfde als in 2022: €1,4 miljard. Dit wordt via een nieuwe verdeelsystematiek onder gemeenten verdeeld en is geheel gebaseerd op de CBS-cijfers huishoudens met een inkomen tot 120%. Je kunt dus zelf al globaal berekenen hoeveel jouw gemeente minimaal krijgt. Ben je een tekort-gemeente dan is het wel lastig om in te schatten hoeveel je daar nog bovenop krijgt. Hopelijk krijgen we z.s.m. meer duidelijkheid, zodat we ons beleid kunnen vaststellen.
Minister Schouten stelt € 17,5 miljoen beschikbaar uit het Europees Sociaal Fonds (ESF+) om de kansen te vergroten van mensen om volwaardig mee te doen aan de maatschappij, ook als zij niet direct aan het werk kunnen. Centrumgemeenten van de 35 arbeidsmarktregio’s kunnen vanaf 3 april t/m oktober aanvragen indienen.
Het kan bijvoorbeeld gaan om projecten gericht op budgetbeheer of schuldhulpverlening, hulp bij het vinden van een woning, het ontwikkelen van een gezonde levensstijl, de aanpak van verslavingsproblematiek en ondersteuning van statushouders op het gebied van taalbeheersing. Bekijk in hoofdstuk 3 van de toelichting bij de subsidieregeling welke activiteiten in aanmerking komen voor subsidie. In de bijlage staat het subsidieplafond per arbeidsmarktregio.
Lees het nieuwsbericht op rijksoverheid.nl.
Op veler verzoek hierbij een overzicht van de gemeentelijke budgetten vanuit het rijk.
| 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
| Armoedebestrijding kinderen | 85 | 85 | 85 | 85 |
| Energietoeslag | 1.904 | |||
| Bijzondere bijstand en vroegsignalering | 35 | |||
| Vroegsignalering en bijzondere bijstand (indicatief) | 50 | 50 | ||
| Studenten | 35 | |||
| Bijzondere bijstand | 15 | |||
| Schuldenbeleid | 30 | |||
| Versterking dienstverlening (indicatief): – Participatiewet in balans – Dienstverlening – 20 kwetsbare gebieden | – 87,5 – | – 40 12 | 7,5 40 4 | 15 40 4 |
| Energiebesparende maatregelen | 218,5 | |||
Het kabinet trekt de komende jaren structureel € 120 miljoen uit voor de aanpak van geldzorgen, armoede en schulden. In tabel 1 van deze bijlage bij de Kamerbrief (23 nov.) van minister Schouten zie je waar het geld naartoe gaat. Een groot deel gaat naar gemeenten.
In de Miljoenennota werd daarnaast voor 2023 en 2024 al incidenteel €75 miljoen vrijgemaakt. Een groot deel van deze middelen gaat ook naar gemeenten, zo lees je in tabel 2 van de bijlage:
Dit is een indicatieve verdeling. De komende tijd werkt het kabinet aan verdere uitwerking van de plannen. In 2024 worden waarschijnlijk delen van deze besteding voortgezet, om de continuïteit te borgen. Gezien de crisissituatie wordt een slag om de arm gehouden om de ruimte te houden om de middelen voor 2024 in te zetten waar dit het meest noodzakelijk is.
NB. bovengenoemde budgetten staan los van de incidentele gemeentelijke budgetten voor energietoeslag en individuele bijzondere bijstand studenten 2022-2023.
Volgende week begint de begrotingsbehandeling SZW 2023.
In de Kamerbrief zelf lees je niet veel nieuws, d.w.z. de belangrijkste onderwerpen kwamen eerder al aan bod op mijn blog. Behalve dan dat er volgende week al wordt gestart met één gezamenlijke Betalingsregeling Rijk. Ik postte daarover zojuist dit bericht.
Minister Schouten presenteert in een tweede brief (23 nov.) het Implementatieplan Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden. Dit is een concretisering van de aanpak die het kabinet afgelopen zomer presenteerde. Ook hierin staan geen opvallende nieuwe zaken waarover ik niet al heb bericht.
In september maakte het kabinet bekend voor 2022 aanvullende middelen ter beschikking te stellen aan gemeenten voor een extra energietoeslag (€ 500 miljoen) en om lage inkomens en studenten individuele bijzondere bijstand te bieden (€ 35 miljoen). In de bijlage bij de oktoberbrief van minister Bruins Slot aan gemeenten staan de indicatieve budgetten per gemeente. Let op: het budget voor studenten gaat alleen naar studentensteden en staat in de tabel op p. 11 van de bijlage. De definitieve verdeling wordt in de decembercirculaire bekend gemaakt.
Voor Nederland is vanuit het Europees Sociaal Fonds (ESF) voor de periode tot en met 2027 €15,8 miljoen beschikbaar voor voedselhulp, materiële basishulp en begeleidende maatregelen. Hiervan is €2,5 miljoen specifiek voor de behoeften van kinderen.
Hier lees je alles over de criteria en de procedure voor het aanvragen van een subsidie uit het ESF. Alleen rechtspersonen zonder winstoogmerk kunnen subsidie aanvragen.
In juli verhoogde het kabinet het budget voor de energietoeslag 2022 met € 550 miljoen. In Taakmutatie 2022, september 2022 bij de Septembercirculaire lees je welk deel jouw gemeente krijgt. In de meicirculaire zag je al welk deel jouw gemeente kreeg van de eerste € 854 miljoen.
Zoals je weet, mogen gemeenten in 2023 opnieuw een energietoeslag á € 1.300 uitkeren. Gemeenten krijgen hiervoor € 1,4 miljard. Het kabinet is voornemens om hiervan € 500 miljoen naar 2022 te schuiven, zodat gemeenten al in 2022 € 500 kunnen uitkeren. Hierdoor blijft er € 900 miljoen over in 2023. Over de verdeling van de middelen in 2022 ‘volgt zo spoedig mogelijk nadere informatie’. Je kunt zelf een goede inschatting maken door hetzelfde percentage te hanteren als voor 2022.
Het kabinet blijft zoals gezegd bij haar standpunt dat studenten gebruik kunnen maken van de individuele bijzondere bijstand. Het kabinet stelt een bedrag van € 35 miljoen beschikbaar* voor de uiterste gevallen waarin dit nodig is (Septembercirculaire p. 7). Over de wijze van toekenning en de verdeling van de middelen gaat het kabinet nog in overleg met gemeenten. Ik neem aan dat studentensteden wat meer krijgen.
Verder lees je op p. 7/8: ‘Uit de uitspraak van de Rechtbank Gelderland volgt dat de individuele bijzondere bijstand dan een redelijk alternatief moet bieden voor de eenmalige energietoeslag. Aangezien de voorwaarden voor de energietoeslag per gemeente kunnen verschillen is niet in algemeen te stellen wat een redelijk alternatief is. Wel is, gezien de diversiteit in woonsituatie, het hebben van een energiecontract op naam een redelijke, aanvullende voorwaarde die gemeenten kunnen stellen. Hiermee wordt voorkomen dat studenten een beroep doen op de toeslag, terwijl ze niet onder de doelgroep vallen. Over de verdere uitwerking hiervan wordt u nader geïnformeerd.’
* Aanvulling d.d. 3/10: in Gemeentenieuws van SZW staat een tweede bedrag van € 35 miljoen ‘aan incidentele middelen om zowel via vroegsignalering als via de bijzondere bijstand gerichte hulp aan te bieden aan burgers.’
De Miljoenennota en Begroting SZW melden het volgende over armoede en schulden:
In juli jl. presenteerde minister Schouten de ‘Aanpak geldzorgen, armoede en schulden‘. In de Begroting SZW (p. 68) staat daarover het volgende: ‘Voor de aanpak stelt het kabinet in 2023 €118 miljoen, in 2024 €102 miljoen, in 2025 €95 miljoen en vanaf 2026 structureel €73 miljoen beschikbaar. Daarnaast is het kabinet voornemens om daar bovenop vanaf 2026 structureel €27 miljoen uit de enveloppe arbeidsmarkt, armoede en schulden in te zetten voor dit doel. Deze toevoeging is afhankelijk van de uitkomsten van monitoring en evaluatie. Daarmee zou het totale structurele budget voor de aanpak op €100 miljoen komen.’ Volgens mij is nog niet bekend welk deel naar gemeenten gaat.
‘De uitzonderlijk hoge inflatie vraagt daarnaast om aanvullende, incidentele inzet. Om stapeling van sociale en maatschappelijke problemen te voorkomen wordt daarom door het kabinet incidenteel €200 miljoen extra beschikbaar gesteld.’ In de Miljoenennota wordt dit flankerend beleid genoemd (p. 45). Ik vermoed dat deze €200 miljoen wordt uitgesmeerd over 2022-2024 en ook komt uit de enveloppe armoede en schulden zoals bedoeld in de tabel op p. 44 van de miljoenennota. De middelen zijn bestemd voor enerzijds gerichte tegemoetkomingen (zoals bijzondere bijstand, voedselbanken, initiatieven die deelname van kinderen aan school en samenleving financieel borgen) en anderzijds voor extra capaciteit, snelheid en effectiviteit in de schuldhulpverlening. De precieze inzet van de middelen wordt nader uitgewerkt.
Vandaag werd ook een prijsplafond voor energie gepresenteerd als een soort inlegvelletje bij de Miljoenennota.
Het kabinet besloot vorige week om de energietoeslag te verhogen van € 800 naar € 1.300. Dat blijkt uit een Kamerbrief van minister Schouten.
Gemeenten krijgen € 550 miljoen extra, waarvan € 500 miljoen voor de ophoging en € 50 miljoen voor de uitvoeringskosten. Dit gebeurt ‘via een nota van wijziging op de 1e suppletoire begroting van het Gemeentefonds’. Het lijkt erop dat dit niet ten laste komt van de ‘enveloppe armoedebestrijding’ (zoals bij de vorige verhoging wel deels het geval was, zie Voorjaarsnota p. 24).
Minister Schouten adviseert gemeenten opnieuw om studenten als categorie uit te sluiten. Vanwege de diversiteit in woonsituatie acht ik ‘voor deze doelgroep de individuele bijzondere bijstand een geschikter instrument dan de categoriale bijzondere bijstand.’
Zoals ik al eerder meldde, stelt jurist Willy Heesen dat studenten niet kunnen worden uitgesloten enkel omdat zij student zijn. Je kunt wel uitsluiten o.b.v. woonsituatie, maar dan moet je ook niet-studenten in dezelfde woonsituatie uitsluiten.
Een andere discussie is of er überhaupt individuele BB kan worden verstrekt voor de extra energiekosten. Dat is naar zijn opvatting niet het geval. Volgens Schulinck wel. Als de regering het wel wil toekennen aan studenten dan is volgens Heesen het hek van de dam en kan iedereen met een inkomen tot bijv. 120% voor BB in aanmerking komen en ‘gaat het gemeenten miljoenen kosten‘.
Enfin, ik meldde ook al dat er een rechtszaak loopt, aangespannen door een student tegen de gemeente Nijmegen. Ik begreep dat de rechter – omdat er meerdere principiële punten spelen – de zaak waarschijnlijk doorverwijst naar de meervoudige kamer, zodat er uitspraak wordt gedaan door 3 rechters. Uitspraak waarschijnlijk 2e helft augustus.
Aanvulling d.d. 13/7: Motie aangenomen die de regering verzoekt er bij gemeenten op aan te dringen om de ruimte die er is om te beoordelen of een voorliggende voorziening passend en toereikend is te benutten om te voorkomen dat studenten altijd maximaal moeten lenen voordat zij in aanmerking komen voor individuele bijzondere bijstand.
‘Hoewel het streven van gemeenten erop gericht blijft de eenmalige energietoeslag 2022 zo snel mogelijk en in het kalenderjaar 2022 uit te betalen, is het niet uitgesloten dat gemeenten voor de afhandeling van de laatste aanvragen de jaargrens zullen moeten overschrijden.’ Om hiervoor een grondslag te creëren wordt de termijn van het wetsvoorstel met 6 maanden verlengd, zo is althans het voorstel aan de Tweede Kamer.
Vorig jaar kregen gemeenten € 150 miljoen om huishoudens te helpen bij het verduurzamen van hun woning. In de nota van wijziging las je vanaf p. 6 een toelichting en de budgetten per gemeente.
Het kabinet verhoogde in maart en mei van dit jaar het budget tot in totaal € 368,5 miljoen. Het is vooral bedoeld voor huishoudens die te maken hebben met energiearmoede. Lees meer.
De meicirculaire is zojuist verschenen. In juni.
Het is even zoeken, maar je moet in bijlage Taakmutatie 2022, mei 2022 op het tweede tabblad je gemeentecode invullen in het gele vakje. Op een van de laatste tabbladen ‘Energietoelage lage inkomens’ zie je vervolgens hoeveel jouw gemeente krijgt.
Je ziet op andere tabbladen van diezelfde bijlage ook de budgetten voor bijzondere bijstand (€15 mln) en gemeentelijk schuldenbeleid (€30 mln). Die budgetten zijn er alleen nog voor 2022.
In de bijlage Rekenmodel meicirculaire 2022 – uitkeringsjaar 2022 zie je op het laatste tabblad ‘DU 2022’ in de 6e kolom het budget voor ‘armoedebestrijding kinderen’ voor 2022. In de meicirculaire zelf zie je op p. 125 de budgetten voor 2023 en verder. Het is een structureel budget van € 85 miljoen, maar jaarlijks kunnen de bedragen per gemeente een beetje verschillen.
In het coalitieakkoord is €500 miljoen vrijgemaakt voor hervorming arbeidsmarkt, re-integratie en aanpak armoede en schulden. In de meicirculaire wordt dit budget niet verder gespecificeerd. Wel weten we sinds de Voorjaarsnota (p. 24) dat de energietoeslag voor € 87,5 miljoen wordt gefinancierd uit de ‘enveloppe armoedebestrijding’.
Minister Schouten kwam gisteren in het Kamerdebat over de stijgende energieprijzen met een toezegging. ‘Als blijkt dat gemeenten meer nodig hebben, dan geven wij de garantie dat gemeenten dat ook gecompenseerd krijgen.’ Dat meldt de NOS.
Aanvulling 28/4: Kabinet trekt € 175 miljoen extra uit voor de gemeentelijke energietoeslag. In totaal is nu € 854 miljoen beschikbaar.
Dus niet volgens de verdeelsleutel energiearmoede die EZK hanteerde voor Ondersteuning aanpak huishoudens met energiearmoede (vanaf p. 6).
Bekijk hier de budgetten per gemeente (linker kolom). Zelf berekend, dus geen garanties.
Naar verwachting wordt ‘deze week of volgende week’ het landelijk beleidskader gepubliceerd. Houd dit blog in de gaten.
Tromgeroffel… Het duurde wat langer dan verwacht, maar dit najaar gaat toch echt het Waarborgfonds Saneringskredieten van start. De (nieuwe) staatssecretaris van SZW Dennis Wiersma kondigt dat aan in zijn brief aan de Tweede Kamer.
‘Het afsluiten van een saneringskrediet bij een schuldregeling vergroot de kans op een succesvolle afronding van een schuldregeling aanzienlijk. Ik heb er vertrouwen in dat het percentage saneringskredieten nog meer zal stijgen als het Waarborgfonds beschikbaar is’, schrijft Wiersma.
Gelukkig wachtten veel gemeenten niet op het fonds, en zijn er de afgelopen jaren al veel vaker SK’s ingezet. Vorig jaar lag het percentage SK’s (56%) voor het eerst hoger dan het percentage schuldbemiddelingen. Lees hier (tabel in H2) waarom SK’s vaak effectiever zijn dan schuldbemiddelingen.
Het Waarborgfonds is ondergebracht in een nieuwe Stichting Fondsbeheer die samenwerkt met de bestaande Stichting Sociale Banken Nederland. Voordeel van de samenwerking is dat je als gemeente bij 1 loket direct de borg èn het SK kan regelen.
Het Waarborgfonds heeft een revolverend karakter. Voor elke SK waarvoor je dekking uit het Waarborgfonds wenst, betaal je een risicopremie. De hoogte van die premie is afhankelijk van het risicoprofiel. Het Waarborgfonds is nog bezig met het opstellen van het risicoprofiel en voorwaarden waaraan SK’s moeten voldoen. Daarover binnenkort meer.
Beschikt jouw gemeente nog niet over SK’s en/of kan of wil je gemeente geen borg staan? Meld je dan binnenkort bij het Waarborgfonds! Verstrek je al wel SK’s, ga daar dan vooral mee door, en overweeg eventueel op termijn of je ook via het Waarborgfonds wil gaan werken. Het streven is om de rentes en kosten van de kredietbanken meer te uniformeren.
Aanvulling d.d. 16/9: De NVVK meldt: ‘We werken de komende maanden aan de technische realisatie en we testen de aanvraagprocedures. Eind november verwachten we de eerste aanvragen in behandeling te nemen. Als alles goed gaat zijn we vanaf 1 januari 2022 in staat elke gemeente te bedienen met saneringskredieten met een Waarborgfondsgarantie.’
Kort na Prinsjesdag vorig jaar meldde het kabinet dat gemeenten in 2022 €30 miljoen extra zouden krijgen voor schuldenbeleid, en €15 miljoen voor bijzondere bijstand. Maar in de meicirculaire waren deze bedragen geschrapt. Nu lezen we in een brief (d.d. 30/8) van het demissionaire kabinet over de coronasteunmaatregelen, dat gemeenten volgend jaar toch het geld krijgen. Zie o.a. de tabel op p. 17.
Bekijk de bedragen per gemeente (zelf berekend o.b.v. verdeelsleutel vorig jaar).
Kort na Prinsjesdag meldde het kabinet – met een klein voorbehoud – dat gemeenten in 2022 €30 miljoen extra zouden krijgen voor schuldenbeleid, en €15 miljoen voor bijzondere bijstand. Maar in de meicirculaire zijn deze bedragen geschrapt.
De structurele middelen voor bestrijding kinderarmoede staan er nog wel in (op p. 93 bedragen per gemeente).
Bij TONK (p. 7) staat het bedrag dat oorspronkelijk voor het eerste kwartaal van 2021 was gereserveerd: €65 miljoen. Op 12 maart jl. werd bekend dat het budget wordt verdubbeld, dus €260 miljoen voor een half jaar. Ik zal nog even uitzoeken hoe dit zit. *
Lees ook Meer geld maar beloofde extra middelen voor jeugdzorg, re-integratie en minimabeleid niet in meicirculaire (Divosa).
* Ik weet inmiddels hoe het zit. In Gemeentenieuws van SZW staat: De eerste tranche aan TONK middelen (€65 miljoen) is inmiddels via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld volgens de maatstaven van het subcluster minimabeleid in het cluster Inkomen en Participatie. De tweede tranche met de resterende beschikbaar gestelde middelen (€195 miljoen) zal via dezelfde verdeelmaatstaven beschikbaar worden gesteld. Dit zal in de septembercirculaire van het gemeentefonds worden opgenomen.
Dat staat in deze brief die staatssecretaris Van Huffelen gisteren stuurde naar de Tweede Kamer. Gemeenten krijgen alle gemaakte kosten vergoed voor de kwijtschelding van gemeentelijke vorderingen op basis van nacalculatie, incl. uitvoeringslasten en kostenverhogende maatregelen (aanmaningen, dwanginvordering bijv.). Dit moet nog wel formeel worden goedgekeurd door de Kamer.
Ook andere publieke schuldeisers (CJIB, UWV, waterschappen, SVB, etc.) schelden hun vorderingen kwijt en worden daarvoor gecompenseerd. Op 22 april is er een Algemeen Overleg in de Tweede Kamer waar Van Huffelen meer hoopt te vertellen over de oplossing en de afspraken met private schuldeisers.
Tijdens een webinar (vanaf minuut 50) voor gedupeerden werd gisteren verteld dat de schulden van gedupeerden die in de Wsnp zitten, ook volledig worden overgenomen. Dit geldt niet voor gedupeerden in de gemeentelijke schuldhulpverlening (Msnp). Ik vind de argumentatie daarvoor – vanaf minuut 52 – halfbakken. (Jenny Vlemmings, bedankt voor de link!)
Het Kabinet verdubbelt het budget voor TONK. In plaats van €130 miljoen komt hiervoor €260 miljoen beschikbaar voor het eerste halfjaar van 2021. Dat staat op p. 5 van deze brief d.d. 12 maart.
Rond Prinsjesdag werd bekend dat gemeenten i.v.m. corona extra middelen krijgen voor armoede- en schuldenbeleid. In deze samenvatting (.xls) van de gisteren verschenen Decembercirculaire staan de bedragen per gemeente.
De bedragen voor de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) zijn nog niet bekend per gemeente en heb ik daarom zelf berekend met de verdeelsleutel minimabeleid (zie samenvatting hierboven). En verder geldt daarvoor nog het volgende voorbehoud (Decembercirculaire p. 11): In totaal is een bedrag van maximaal € 130 miljoen gereserveerd voor het eerste halfjaar van 2021. Voor het eerste kwartaal komt € 65 miljoen beschikbaar. Aan het einde van het eerste kwartaal van 2021 zal op basis van de dan geldende situatie rondom de maatregelen tegen het coronavirus de inzet voor het tweede kwartaal van 2021 worden gewogen.
Gemeenten gaven in 2019 €582 miljoen uit aan bijzondere bijstand. Dat is bijna 7% meer dan in 2018. Dat blijkt uit het vandaag gepubliceerde CBS-rapport Bijzondere bijstand 2019.
Ruim een kwart gaat op aan beschermingsbewind (dit valt onder ‘financiële transacties’). De toch al hoge uitgaven voor beschermingsbewind stegen in 2019 met maar liefst 45% naar €155 miljoen.
Om deze uitgaven terug te dringen besloot ‘s-Hertogenbosch eerder deze maand om zelf beschermingsbewind te gaan doen en aan te merken als ‘activiteit in het algemeen belang’. De gemeente heeft dat besluit goed onderbouwd, maar toch is het spannend of bewindvoerders in beroep zullen gaan, en wat dan de uitspraak van de rechter zal zijn. Ik houd je op de hoogte.