Het wetsvoorstel voor de aangepaste WWB is afgelopen vrijdag bij de Tweede Kamer ingediend. Daarmee is het voorstel openbaar. De inhoud was al een tijdje op hoofdlijnen bekend. Kijk vooral naar artikelen 35 (bijzondere bijstand) en 36 (langdurigheidstoeslag).
Categorie archief: Werkenden & zelfstandigen
Vrijwilligerswerk en bijstand aan gezinnen
In de categorie interessante weetjes meldt het CBS vandaag:
- Niet-werkenden besteden meer tijd aan vrijwilligerswerk dan werkenden. (Dit lijkt me strijdig met wat het CBS vorig jaar meldde, maar ik heb me niet in het onderzoek verdiept)
- Helft van de bijstandsuitkeringen gaat naar gezinnen met kinderen.
Lage inkomens €37 meer kwijt aan kinderopvang
Door de bezuiniging van bijna €800 miljoen op de kinderopvang gaan ouders met een minimuminkomen in 2013 €37 per maand meer betalen voor twee opvangdagen per week voor twee kinderen. Voor ouders met een hoog inkomen is dat €290. Dat blijkt uit de bezuinigingsplannen die minister Kamp van SZW gisteren presenteerde. Het Kabinet gaat tegelijkertijd ook de ‘lappendeken’ van twaalf kindregelingen vereenvoudigen. Lees meer, en bekijk ook het filmpje op szw.nl.
Werkenden met financiële problemen
In het tv-programma Halve Maan was eerder deze maand aandacht voor armoede onder werkende Nederlanders. Dit was o.a. naar aanleiding van de stelling van staatssecretaris Paul de Krom dat werk de beste weg is uit armoede. Bekijk de uitzending. Joke de Kock – voorzitter NVVK – gaat in op de schuldenproblematiek.
Goede voorbeelden van armoedebeleid
Vandaag verscheen het rapport “Sterk en samen tegen armoede” van het Verwey-Jonker Instituut. Ze deden in het kader van het Europees Jaar tegen armoede onderzoek naar gemeentelijk armoedebeleid. Vooral interessant vind ik de praktische voorbeelden:
- Alkmaar: Het Schuldpreventieteam
- Almere: De Meedoen- en Belemmeringsindex in combinatie met een wijkaanpak
- Breda: Koppeling tussen minimabeleid en geschikt wonen voor iedereen (GWI-Project)
- Delft: Bundeling van lokale krachten in het Delfts Pact tegen Armoede
- Den Haag: Integraal armoedebeleid door brede gemeentelijke diensten
- Eindhoven: De Armoedegezant – ombudsman tussen gemeente en maatschappelijk middenveld
- Enschede: Ontmoeting van lokale partijen op de armoedeconferenties
- Hengelo: Laagdrempelige voorlichting aan minima via de Geldzoeker en het ROZ
- Leidschendam-Voorburg: Activering via de Wwb in samenwerking met het middenveld – de Vlietbanen
- Lelystad: Armoedebeleid met een sterke focus op kinderen en jeugd
- Oss: Bloeiend particulier initiatief voor en door minima: de Ruilkring
- Ridderkerk: Met vrijwilligers oudere minima beter bereiken – de belastingservice van Stichting Welzijn
- Ouderen Ridderkerk (SWOR)
- Roosendaal: Met de doelgroep verborgen armoede opsporen: de Samen Tegen Armoede-teams
- Rotterdam: Schuldpreventie onder jongeren via het beroepsonderwijs
- Schiedam: Op het kruispunt van leefbaarheid, werkgelegenheid en armoedebeleid: het Fietsenproject
- Sittard-Geleen: Aanpak complexe armoede onder gemeentelijke regie: het Participatiehuis
- Tilburg: Ketensamenwerking in wording: de Programmamanager Armoedebeleid
- Utrecht: Groot bereik van gemeentelijke voorzieningen: koppeling met U-pas en de voedselbank PLUSpunten
- Vlaardingen: Netwerk voor het signaleren en bestrijden van armoede
- Waddinxveen: Bloeiend particulier initiatief: Care for Family
- Woerden: Inzet van Wmo-gedachtegoed in re-integratiebeleid: de Participatieladder
- Zeist: Vrijwilligers, minima, jeugd en kunst: het KunstExpress Maatjesproject
- Zoetermeer: Laagdrempelige armoedebestrijding door welzijnswerk: Bezoekvrouwen van Piëzo
Werk de beste weg uit armoede
De Tweede Kamer commissie voor Sociale Zaken heeft staatssecretaris De Krom gevraagd om een reactie op de berichtgeving van het CBS van dat 370 duizend werkenden met een inkomen onder de armoedegrens leven. De Krom concludeert in zijn brief: “Het probleem van werkende armen is de afgelopen 10 jaar niet substantieel veranderd. Recent onderzoek van het SCP heeft laten zien dat uitstroom uit armoede meestal plaats vindt via betaald werk […]. Dit kabinet heeft dan ook de overtuiging dat werk de beste weg uit armoede is.”
Tijdens het congres op 19 mei ligt hij e.e.a. verder toe.
45% meer klanten schuldhulpverlening!
Het aantal huishoudens met grote schulden groeit dramatisch. In het afgelopen jaar klopten bij de schuldhulpverlening 80.000 huishoudens aan, 25.000 meer dan vorig jaar en bijna dubbel zoveel als in 2008. Uit het jaarverslag van de NVVK blijkt dat niet langer vooral minima zich in de schulden werken. Dat meldt het AD. Vooral mensen met een bovenmodaal inkomen raken in de problemen. Velen hebben rond 2005 tijdens de piek van de woningmarkt een hoge hypotheek afgesloten. De gemiddelde klant heeft 30.000 euro schuld en 10 tot 15 schuldeisers.
Zie ook persbericht NVVK. In aanvulling hierop is op nu.nl te lezen dat vooral jongeren en ouderen zich vaker dan voorheen melden voor schuldhulp.
Vernieuwd minimabeleid Drechtsteden
Wethouder Van de Burgt van Dordrecht heeft vorige week voor de gemeenteraadsleden uit de Drechtsteden een presentatie gehouden over de bezuinigingen bij de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) en de vernieuwing van het minimabeleid. In de visie van de Sociale Dienst Drechtsteden staan zelfstandigheid, meer eigen verantwoordelijkheid en wederkerigheid centraal.
Tijdens het congres (Be)zuinig Samen op 19 mei in Nieuwegein presenteert de SDD tijdens een workshop verschillende vernieuwende ideeën. Eén daarvan is het PersoonsGebonden Budget (PGB) voor minima.
Kabinet scherpt bijstand aan
De ministerraad heeft op voorstel van staatsecretaris De Krom van SZW ingestemd met aanscherping van de WWB. De belangrijkste maatregelen zijn:
- Minimumloon hoger dan bijstand. Door maatregelen van het vorige kabinet (afbouw dubbele heffingskorting voor kostwinners) stijgt de bijstandsuitkering inmiddels harder dan het netto minimumloon. Zonder maatregelen is vanaf 2018 de netto bijstand voor een stel dat niet werkt hoger dan de netto inkomsten van een werkende kostwinner die het minimumloon verdient. Dit vindt het kabinet ongewenst en daarom wordt de dubbele heffingskorting voor bijstandsgerechtigden ook afgeschaft.
- Tegenprestatie voor een uitkering. Van mensen die een beroep doen op de solidariteit van de samenleving en een uitkering ontvangen, mag een tegenprestatie worden gevraagd. Gemeenten krijgen ruimere mogelijkheden op dit gebied. De tegenprestatie mag kansen op werk niet in de weg staan.
- Scherpere inkomensnorm voor gezinsbijstand. Zowel de ouders als inwonende meerderjarige kinderen moeten er alles aan doen om een baan te vinden. Ouders en inwonende kinderen moeten straks gezamenlijk één uitkering aanvragen. Er wordt dan niet meer alleen gekeken naar de inkomsten van de ouders onderling, maar ook naar die van inwonende kinderen, het huishoudinkomen.
- Alleenstaande ouders sneller aan het werk. Alleenstaande bijstandouders met kinderen onder de vijf jaar kunnen momenteel op verzoek een ontheffing krijgen van de plicht om te solliciteren. Het kabinet schaft deze ontheffing af, omdat werk boven inkomen gaat. Lange afwezigheid op de arbeidsmarkt werkt doorgaans nadelig op de kans op werk. Om werken te stimuleren, mogen alleenstaande ouders meer bijverdienen, zonder dat de uitkering gekort wordt.
- Normering gemeentelijk inkomensbeleid. Het kabinet stelt één centrale inkomensgrens (110%). Alleen aan de hand van individuele omstandigheden hebben gemeenten de mogelijkheid om maatwerk te leveren en extra inkomensondersteuning te geven.
- Armoedebeleid kinderen. Verordeningsplicht voor gemeenteraden ten aanzien van categoriale bijzondere bijstand voor huishoudens met schoolgaande kinderen.
De genoemde wijzigingen zijn in twee wetsvoorstellen uitgewerkt. De ministerraad heeft ermee ingestemd de wetsvoorstellen voor advies aan de Raad van State te zenden. Ze worden openbaar bij indiening bij de Tweede Kamer. Lees meer.
Vanaf heden kwijtschelding gemeentelijke belastingen mogelijk voor ondernemers
Los van het wetsvoorstel tot verruiming van de kwijtscheldingsnormen (zie vorige bericht) is de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 zodanig aangepast dat gemeenteraden kunnen besluiten kwijtschelding mogelijk te maken voor privébelastingschulden van ondernemers die op bijstandsniveau leven. Het betreft dus een facultatieve regeling. De regeling is gisteren (1 april) ingegaan. Meer op VNG.nl.
Tweede Kamer stemt in met wetsvoorstel kwijtschelding
De Tweede Kamer heeft gisteren ingestemd met het wetsvoorstel om gemeenten meer beleidsvrijheid te geven bij het kwijtschelden van gemeentelijke belastingen.
Dit voorstel betreft een wijziging van o.a. artikel 255 van de Gemeentewet. Dit artikel maakt het nu al mogelijk om, met inachtneming van door de ministers van BZK en V&W, in overeenstemming met de minister van Financiën te stellen nadere regels, eigen gemeentelijke regels vast te stellen met betrekking tot de wijze waarop bij het verlenen van kwijtschelding de middelen van bestaan in aanmerking worden genomen, die afwijken van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. Deze Uitvoeringsregeling bevat nadere regels die door de minister van Financiën krachtens artikel 26 van de Invorderingswet 1990 voor de kwijtschelding van rijksbelastingen zijn vastgesteld. In de nadere regels is vastgelegd, dat met betrekking tot de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen voor de berekening van de betalingscapaciteit mag worden uitgegaan van kosten van bestaan die maximaal 100% van de bijstandsnorm bedragen, in plaats van de voor de kwijtschelding van rijksbelastingen geldende 90%.
Vermogensgrenzen
In aanvulling op de bestaande mogelijkheden biedt deze wetswijziging een grondslag om ook gemeentelijke regels vast te stellen met betrekking tot de wijze waarop het vermogen in aanmerking wordt genomen bij de verlening van kwijtschelding. Deze nadere regels zullen gemeenten de bevoegdheid geven bij het uitvoeren van de vermogenstoets uit te gaan van maximaal de vermogensnorm in de WWB. Het is aan gemeenten om te besluiten al dan niet van deze ruimere mogelijkheid gebruik te maken.
Ondernemers
In de nadere regels zal verder worden bepaald dat de regels voor het verlenen kwijtschelding ook zullen kunnen gelden voor ondernemers, met dien verstande dat het daarbij alleen mag gaan om decentrale belastingen die géén relatie hebben met de onderneming die door de belastingplichtige wordt gedreven of het beroep dat door hem wordt uitgeoefend. Met andere woorden: er kan bijvoorbeeld wel kwijtschelding verleend worden van de afvalstoffenheffing betrekking hebbend op het huishouden van de ondernemer, maar niet van de reinigingsrechten die betrekking hebben op zijn bedrijf. Dit is ingegeven vanuit de gedachte dat kwijtschelding van lokale belastingen met betrekking tot het bedrijf de concurrentieverhoudingen zou kunnen verstoren en zou kunnen leiden tot verboden staatssteun. Voor deze verruiming van de mogelijkheden is geen wetswijziging nodig. Deze verruiming kan worden bereikt door het wijzigen van de al genoemde nadere regels.
Lees ook de Memorie van Toelichting.
Amendementen verworpen
Amendementen om de inkomensgrenzen te verhogen tot 120% (SP) en standaard de WWB-vermogengrenzen te hanteren (PvdA) hebben het niet gehaald.
Inwerkingtreding
Nu gaat het wetsvoorstel naar de Eerste Kamer. Als die het voorstel aanneemt, neem ik aan dat de wijziging per 1 januari 2012 in werking treedt. Naschrift (d.d. 2 april): op de website van de VNG lees ik, dat het vanaf 1 april al mogelijk is om kwijtschelding aan ondernemers te verlenen.
Atlas lokale lasten
Toevallig presenteert het COELO vandaag de Atlas van de lokale lasten 2011.
Kamermeerderheid voor verruiming kwijtscheldingsmogelijkheden
Een meerderheid van de Tweede Kamer is voor het verruimen van de mogelijkheden om gemeentelijke belastingen kwijt te schelden. Volgens het wetsvoorstel mogen de vermogensgrenzen worden aangepast aan de WWB-normen, en mogen ook zelfstandig ondernemers voor kwijtschelding in aanmerking komen. Lees meer. Er zijn een paar amendementen ingediend. De Kamer stemt op 29 maart over het wetsvoorstel.
Helft van personen onder armoedegrens heeft betaald werk
In 2009 leefden in Nederland bijna 700 duizend personen van 18 tot 65 jaar in een huishouden met een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Meer dan de helft (370 duizend) van hen heeft in 2009 betaald werk gehad. Na een daling in 2006 en 2007 ligt dit aantal iets boven het niveau van 2005. Van deze werkenden met risico op armoede verdienden drie op de tien hun brood als zelfstandige. Dit blijkt uit vandaag gepubliceerde cijfers van het CBS.
Geen tegenprestatie? Dan geen (bijzondere) bijstand
Zojuist meldde ik al dat via het TV-programma Uitgesproken Vara een concept-wetsvoorstel is uitgelekt voor de nieuwe Wet Werken naar Vermogen. Daarin is ook opgenomen een wettelijke ‘plicht tot het leveren van een tegenprestatie naar vermogen’. Hoe dit geoperationaliseerd gaat worden, weet ik nog niet. Maar ik denk dan bijvoorbeeld aan het verrichten van vrijwilligerswerk. En ik neem aan dat dat dan ook gaat gelden voor de bijzondere bijstand. Zie ook het eerdere artikel Tegenprestatie bijzondere bijstand en de discussie in de LinkedIn-groep Social Security in the Netherlands.
Mijn collega Erik Rutten is trouwens een weblog gestart over de aanstaande Wet Werken naar Vermogen: http://wetwerkennaarvermogen.wordpress.com!
Kind met baan? Dan geen (bijzondere) bijstand
Vorige week lekte via het tv-programma ‘Uitgesproken Vara‘ een concept-wetsvoorstel uit waarin staat dat leden uit een gezin straks gezamenlijk en niet meer apart een bijstandsuitkering kunnen aanvragen. Dat betekent dat als een gezinslid meer verdient dan de bijstandsgrens van 1.300 euro per maand, andere gezinsleden geen uitkering meer krijgen. Nu geldt die regeling alleen voor partners, straks tellen ook thuiswonende kinderen mee. Gezinnen gaan er daardoor mogelijk 500 tot 800 euro per maand op achteruit. Lees meer in Trouw.
Ik heb nog niet kunnen achterhalen of dit dan ook zou gelden voor bijvoorbeeld de bijzondere bijstand en de langdurigheidstoeslag, maar ik neem aan van wel.
In de schoenen van de working poor
De Amerikaanse gemeente Durham heeft een online spel ontworpen waarmee je in de schoenen van de ‘working poor’ uit de VS kunt gaan staan. Aan het begin van het spel ben je werkloos en is je geld op. Je kunt echter kiezen uit drie banen. Vervolgens begint het spel. Het doel is het eind van de maand te halen. Je wordt voortdurend geconfronteerd met keuzes waarbij elk alternatief zijn eigen consequenties heeft.
Bijzonder aan het spel is dat je de hulp van vrienden kunt inroepen (zoals mensen in werkelijkheid ook vaak moeten doen) en dat daarvoor een koppeling gemaakt is met Facebook. Als je dat doet voel je aan den lijve hoe bezwaarlijk het is een beroep op anderen te moeten doen. De vriend of vriendin krijgt vervolgens een mail met daarin het logo van en uitleg over het spel.
Ik vond dit spel op het weblog van The Daily Social Worker.
Armoede onder werkenden kent meerdere oorzaken
Meer dan de helft van de arme huishoudens heeft inkomen uit werk als voornaamste inkomensbron. Maar bij de langdurige minima zijn de werkenden in de minderheid. Dat blijkt uit de analyse ‘Werkende armen’ van de RWI. Werkend arm zijn is vaak een gevolg van een samenloop van omstandigheden en is in veel gevallen tijdelijk.
Een belangrijke oorzaak van armoede onder werkenden is de relatief grote onderbenutting van inkomensregelingen door deze groep.
Twee miljoen voor microkredieten
Nederland krijgt twee miljoen euro van de EU voor het verstrekken van microkredieten. Daardoor kunnen meer kleine en startende ondernemers een beroep doen op een microkrediet.
Schriftelijke antwoorden op Kamervragen
Zojuist publiceerde SZW de antwoorden van staatssecretaris De Krom op de Kamervragen die afgelopen donderdag in het Kamerdebat onbeantwoord bleven vanwege tijdgebrek. Er zijn niet echt opvallende antwoorden, of zaken die vorige week niet al aan de orde kwamen. De antwoorden zijn beknopt, dus vat ik ze niet samen. Wel even alle onderwerpen op een rij (bovendien is dit bericht dan via de zoekfunctie op mijn weblog later weer terug te vinden):
- Plicht voor kredietgevers om gegevens op te vragen over betalingsachterstanden
- Wettelijke betalingsperiode van 30 dagen
- Werk als oplossing van armoede
- ‘Empoweren’ van vrouwen en microkrediet
- Armoedeval
- Integrale visie op armoede en schuldhulpverlening
- Jeugd Participatie Fonds
- Budgetwinkels
- (Aanvullende) alleenstaande ouderkorting
- Overzicht van de cumulatieve koopkrachteffecten van kabinetsmaatregelen
- Moratorium en nota van wijziging op het wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening
- Verordeningkinderpartcipatie
- Gerichte toepassing van schuldhulpverlening
- Verplichte budgetcursus
- Minder dan 10 jaar in Nederland, dan geen schuldhulp?
- Jeugdsportfonds
- Gemeentelijke dienstverlening dichtbij de burger
Inkomens boeren en tuinders in 2010 flink hoger
Voor veel land- en tuinbouwbedrijven is 2010 financieel- economisch gezien een duidelijk beter jaar dan het dramatisch slechte 2009. Dit blijkt uit de jaarlijkse ramingen van het LEI.
In september jl. schreef ik nog het artikel Boeren en tuinders in financiële problemen. De verbetering in 2010 geldt vooral voor melkveehouders en glastuinders. Ook voor akkerbouwers en voor de meeste open grondtuinbouwbedrijven is 2010 een beter jaar dan 2009. Voor varkenshouders echter bleven de bedrijfsresultaten ook in 2010 mager en in de pluimveehouderij daalden de inkomens na een goed resultaat in 2009.
De inkomensverbetering van de gehele agrarische sector in 2010 is volgens het LEI mede het gevolg van het economische herstel na de kredietcrisis. Dit herstel laat zich ook zien in een toegenomen export en in hogere prijzen van land- en tuinbouwproducten.
Vrees voor armoedeval bij werk na bijstand
Van de mensen in de bijstand geeft 60 à 65% aan niet te willen werken als het geen inkomensverbetering oplevert. Van de mensen die daadwerkelijk vanuit de bijstand aan de slag zijn gekomen, is 42% daar financieel niet beter van geworden. Dat blijkt uit een onderzoek van de IWI dat staatssecretaris Paul de Krom (SZW) gisteren naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.
Armoede in Nederland toegenomen
Zojuist verschenen: Armoedesignalement 2010 van het CBS en SCP met actuele gegevens over armoede in Nederland.
De armoede is vorig jaar toegenomen. In 2009 leefde 6,2% van de bevolking onder de armoedegrens. Een jaar eerder was dat nog 5,5%. De inkomensgrens die wordt gehanteerd (het niet-veel-maar-toereikendcriterium) is de optelsom van de minimaal vereiste uitgaven voor voedsel, kleding, woning, en sociale participatie, die het Nibud hanteert.
Andere conclusies:
- Na lange tijd te zijn gedaald, is het percentage arme kinderen in 2009 weer opgelopen;
- Het risico op armoede is hoog bij eenoudergezinnen, bijstandsontvangers en alleenstaanden jonger dan 65 jaar. Ook mensen uit niet-westerse landen en de nieuwe EU-lidstaten behoren tot de risicogroepen;
- De kans op armoede is bij werkenden de laatste tien jaar stabiel. Het aantal werkende armen groeide echter wel, vooral bij zelfstandigen;
- In 2009 had ruim 17% van de huishoudens met een inkomen onder de lage-inkomensgrens één of meer betalingsachterstanden. Zij hadden daarmee vier keer zo vaak betalingsachterstanden als huishoudens met een hoger inkomen;
- Betalingsachterstanden komen vooral veel voor bij alleenstaanden en eenoudergezinnen met een laag inkomen;
- Meer dan de helft van de eenoudergezinnen met een laag inkomen komt (zeer) moeilijk rond;
- Voor bijna een kwart van de huishoudens met een laag inkomen zijn de woonkosten een zware financiële last;
- In 2010 is bij zowel de lage als de hogere inkomens een duidelijke opleving waar te nemen in de verwachting dat de eigen financiële situatie gaat verbeteren.
Ikzelf was in eerste instantie geneigd de economische crisis aan te wijzen als belangrijkste oorzaak van de toename van armoede, maar de onderzoekers stellen: ‘In grote lijnen heeft de economische crisis tot nog toe niet geleid tot een substantiële achteruitgang in de welvaartspositie van huishoudens.’
Liever salaris inleveren dan huurgrens overschrijden
Op 1 januari wordt een inkomensgrens ingevoerd voor sociale huurwoningen. Jan Modaal overweegt minder te gaan werken, om zo aanspraak te houden op betaalbaar wonen bij een corporatie, zo lees ik in de Telegraaf.
Elders in de Telegraaf lees ik: ‘Uit een rondgang van de Volkskrant blijkt dat gemeenten de regel heel verschillend naleven. Corporaties in Amsterdam, Amersfoort en Almere kiezen voor de strengste variant.’ NB. Om het aangehaalde artikel in de VK te lezen moet je betalen of een VK-abonnement hebben…
Aanvragen schuldhulp zelfstandigen verdubbeld
De NVVK verwacht dit jaar voor ongeveer 56.000 personen een schuldregeling aan te vragen, tegen 53.000 vorig jaar. Dat is een stijging van bijna 6%. Het aantal zelfstandigen dat een hulpaanvraag doet, verdubbelde tot 35.000. Ook middeninkomens komen steeds vaker in problemen. Dat lees ik in de Stentor.
Lange termijnontwikkeling armoede
Cok Vrooman van het SCP gaf gisteren een heldere presentatie over de lange termijnontwikkelingen van armoede en sociale uitsluiting. Klik hier om zijn presentatie te downloaden. Mij valt op, dat maar liefst 60% van de personen onder de budgetgerelateerde armoedegrens (niet-veel-maar-toereikend) werkt in loondienst of als zelfstandige.
In het Armoedesignalement 2010, dat het SCP medio december samen met het CBS uitbrengt, zullen ook de cijfers t/m 2009 zijn opgenomen.
Tegenprestatie bijzondere bijstand
Dordrecht gaat zijn minimabeleid drastisch veranderen. Mensen met een bijstandsuitkering die geen tegenprestatie leveren in de vorm van bijvoorbeeld vrijwilligerswerk, hebben binnenkort geen recht meer op bijzondere bijstand. De gemeente wil met het nieuwe beleid ook een einde maken aan de ‘wereld aan regelingen’ waarin mensen met bonnetjes moeten aantonen dat een uitgave noodzakelijk is en dat ze die uitgave zelf niet kunnen doen. ‘Door geld uit te keren leg je de verantwoordelijkheid weer bij de mensen zelf’, zegt de wethouder. Bron: Binnenlands Bestuur.
Op 3 november jl. en 17 november hadden/hebben we het in het platform armoedebeleid ook over de tegenprestatie in het armoedebeleid.
Amsterdamse ZZP-er slecht verzekerd tegen zorg, pensioen en arbeidsongeschiktheid
Een derde van de zzp’ers in Amsterdam heeft niet de verplichte basiszorgverzekering. Dat blijkt volgens het Financieele Dagblad uit cijfers van de gemeente. En die zijn opvallend, omdat er volgens het CBS landelijk slechts 1,2% van de mensen onverzekerd is voor zorgkosten. Uit het Amsterdamse onderzoek blijkt verder dat 80% van de zzp’ers in Amsterdam niet verzekerd is voor pensioen en 75%niet voor arbeidsongeschiktheid. Ook hebben velen geen financiële buffer voor als het tegenzit.
Amendement moet schuldhulpverlening aan zelfstandigen mogelijk maken
Tweede kamerlid Koser Kaya heeft een amendement ingediend om schuldhulpverlening aan ZZP-ers mogelijk te maken.
Overigens verbiedt het wetsvoorstel gemeenten niet om schuldhulpverlening aan te bieden aan zelfstandigen. Wel staat in de Memorie van Toelichting dat de schuldhulpverlening eigenlijk niet bedoeld is voor zelfstandigen met een nog functionerende onderneming.
Stand van zaken zonder personeel
Veertien procent van de zzp’ers was het afgelopen halfjaar naar eigen zeggen niet in staat om te voorzien in hun levensonderhoud. Hiervan valt 41 procent in de categorie met omzetten tot 25.000 euro. Ook zzp’ers met omzetten van 25.000 tot 50.000 euro geven aan moeite te hebben om de eindjes aan elkaar te knopen (29% van het totaal). Dat blijkt uit het rapport van onderzoeksbureau EIM.
Ook blijkt dat bijna de helft van de zzp´ers financieel in grote problemen komt op het moment dat het inkomen uit de onderneming wegvalt. Zelfstandigen die in nood komen, weten vaak niet dat ze in aanmerking kunnen komen voor een Bbz-uitkering of -krediet.
Lees ook ‘ZZP-ers in de knel‘ naar aanleiding van een rapport van de RWI.
Boeren en tuinders in financiële problemen
De financiële problemen zijn voor veel boeren en tuinders groot. Een kwart (25%) beschouwt zich als ‘werkende arme’. Een derde (32%) kan niet rondkomen van alleen de inkomsten uit het agrarisch bedrijf. Ruim één op de vijf agrariërs heeft meer schulden dan ze zelf gezond vinden. Een zelfde aandeel heeft geen of weinig vertrouwen in een goede toekomst als agrarisch ondernemer. Dit blijkt uit een onderzoek van NCRV’s Rondom 10 onder ruim 3.000 boeren en tuinders, in samenwerking met LTO Noord, ZLTO en LLTB. Bekijk de uitzending in 5 minuten en lees meer op de website van Rondom10.
Voor wat oudere cijfers lees dit bericht. Lees ook de handreiking Bestrijding van armoede onder zelfstandigen (pdf).
Corporaties zetten minder huurders uit huis
Woningcorporaties hebben vorig jaar minder mensen uit hun huis gezet vanwege een huurachterstand dan een jaar eerder. In 2009 werden hierom 5.022 huurders uit hun woning gezet. Dat is 14 procent minder dan in 2008, toen er nog 5.865 mensen werden uitgezet omdat zij hun huur niet betaalden. Dit meldt Aedes vereniging van woningcorporaties.
60% binnen drie jaar uit armoede
Het SCP presenteert vandaag het onderzoeksrapport ‘Uit de armoede werken’. (mooie foto op de omslag).
Een paar conclusies:
Uitstroom uit armoede vindt meestal plaats via betaald werk. Het hebben van een baan biedt echter geen garantie dat men niet-arm is.- 60% van de huishoudens met een laag inkomen heeft drie jaar later de armoedesituatie beëindigd.
- Autochtone Nederlanders hebben een vijfmaal zo grote kans om blijvend boven de lage-inkomensgrens te komen als niet-westerse migranten.
- Een slechte gezondheid vormt de belangrijkste reden om niet naar betaald werk te zoeken.
En deze tabel vond ik ook wel interessant. Zie helemaal onderaan: bij (slechts) 1 respondent zijn schulden de reden om niet naar werk te zoeken.

Uit de tabel blijkt ook dat de angst voor een (gedeeltelijk) verlies van het recht op huurtoeslag of op kwijtschelding van lokale heffingen weinig genoemd wordt als reden om niet te zoeken naar werk. Hooguit 3% stelt dat dit motief een rol speelt. In overeenstemming met eerder onderzoek duidt deze bevinding erop dat het effect van de armoedeval op het zoekgedrag bij aanvullende inkomensafhankelijke regelingen beperkt is.
‘Wetsvoorstel benadeelt zelfstandig ondernemer’
Op Observatrix lees ik een memo van Jacqueline Zuidweg en Peter Benard. Volgens hen worden in het wetsvoorstel voor gemeentelijke schuldhulpverlening twee groepen ondernemers, die privé aansprakelijk zijn voor hun schulden, onterecht uitgezonderd. Het gaat om doorstarters met een levensvatbaar bedrijf en de groep beëindigend ondernemers.
De behandeling van het wetsvoorstel is uitgesteld (zie vorige bericht). Er is dus nog wat tijd om nog eens goed naar de aanbevelingen te kijken.
ZZP-ers in de knel
Gemeenten hebben meer ruimte dan ze denken om ZZP-ers die in de knel zitten te helpen. Dat concludeert de Raad voor Werk en Inkomen in het rapport ‘Ondersteuning van zzp’ers door gemeenten’. Dit is een mooie (wat bredere) aanvulling op de eerder verschenen handreiking ‘Bestrijding van armoede onder zelfstandigen’.
Berekenuwrecht WIJ
In Venray kun je nu ook het recht op een werkleeraanbod of inkomensondersteuning berekenen via Berekenuwrecht.
Checklist Geld & Werkloosheid
Werkloos geworden? Tijd voor actie! Meteen je geldzaken op orde brengen, aanpassen aan de nieuwe situatie, toeslagen aanvragen en dan heb je alle rust en tijd om te gaan solliciteren. Zucht, het zal nog wel even duren voordat iedereen dit doet. Zonde, want het kan een hoop ellende besparen. Lees verder op het weblog van het Nibud.
Lokale schuldhulp nog onbekend, armoedeval wordt onderschat
In de platforms schuldhulpverlening hadden we vorige week al de primeur: het Nibud presenteerde er haar rapport ‘De financiële gevolgen van werkloosheid’. Uit het onderzoek blijkt dat de ondervraagde schuldenaars nog niet voldoende op de hoogte zijn van de mogelijkheden die gemeenten aanbieden. Werklozen met schulden kennen de weg naar de schuldhulp niet, of zij denken dat deze hulp er niet voor hun problemen is. Werklozen steken zich vaak in de schulden. Het verliezen van werk slaat een gat van honderden euro’s in hun maandinkomen.
Om deze mensen te informeren hebben het Nibud en CentiQ een online checklist ontwikkeld.
De NOS besteedt ook aandacht aan het onderwerp onder de titel Werklozen onderschatten inkomensval.
Armoedeval
Vorige week stond er een interessant artikel in Elsevier over de armoedeval. En voor wie nog moet stemmen vandaag: er wordt ook ingegaan op wat de politieke partijen willen.
Bestrijding van armoede onder kleine zelfstandigen
Gisteren is tijdens de bijeenkomst Samenwerken aan Meedoen in Rotterdam de handreiking ‘Bestrijding van armoede onder zelfstandigen‘ gepresenteerd. Deze handreiking beschrijft voor gemeenten mogelijkheden om:
- het niet-gebruik van voorzieningen tegen te gaan;
- minimaregelingen aantrekkelijker te maken;
- ondernemersvaardigheden en financiële administratie te verbeteren.
Bekijk ook de verkorte versie in de vorm van een presentatie die ik gisteren verzorgde (4MB, downloaden kan even duren…).
40% werknemers aan onderkant van arbeidsmarkt kan niet goed rondkomen
Vier op de tien werknemers aan de onderkant van de arbeidsmarkt kunnen niet goed rondkomen van hun salaris. Dit blijkt uit een peiling van FNV Bondgenoten onder tweeduizend leden die werkzaam zijn in de ‘Gewoon Goed Werk’-beroepen en sectoren, zoals de schoonnmaak, de taxi-sector, supermarkten, de postbezorging en het uitzendwerk. Ruim 13 procent van de ondervraagden heeft meer dan 10.000 euro schuld.
Presentatie projecten armoedebeleid
Stimulansz en de gemeente Rotterdam nodigen u uit voor de informatie-ochtend Samenwerken aan Meedoen op donderdag 27 mei te Rotterdam. Tijdens deze bijeenkomst worden de resultaten gepresenteerd van projecten van de gemeente Rotterdam in het kader van armoedebestrijding. Rode draad: samenwerking op lokaal niveau. Rotterdam wil de opgedane kennis en ervaringen graag met u delen. Ook willen we graag kennis uitwisselen en mogelijkheden van (regionale) samenwerking met u verkennen. De bijeenkomst is daarom vooral bedoeld voor beleidsmedewerkers van gemeenten in de provincie Zuid-Holland.
Samenwerken aan Meedoen
Presentatie van projecten in het kader van armoedebestrijding• Tegengaan niet-gebruik voorzieningen
• Armoede onder kleine zelfstandigen
• Samenwerking: regionaal, met maatschappelijke organisaties en op buurtniveau
• Armoede onder gezinnen met kinderenDonderdag 27 mei van 09.30 tot 13.30 uur, inclusief lunch | Librijesteeg 4 te Rotterdam | Deelname is gratis | Georganiseerd door de gemeente Rotterdam en stichting Stimulansz
De projecten zijn in 2008 en 2009 uitgevoerd in het kader van Innovatie Programma Werk en Bijstand (IPW) van het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid.
Thema’s
● Hoe bereik je de doelgroep (gezinnen met) kinderen
In het project armoedebestrijding JONG XL staat de samenwerking met het Centrum voor Jeugd en Gezin in de deelgemeente Feijenoord centraal en werd o.a. de “Levende Sociale kaart” geïntroduceerd. Met het project Kind & School is met alle Rotterdamse scholen samengewerkt. Er zijn voorlichtingen verzorgd en ouders en leerlingen zijn thuis bezocht.
● Krachten bundelen op buurtniveau
In dit project is aansluiting gezocht bij activiteiten en netwerken in de buurt, om zo in contact te komen met de buurtbewoners. Aansluitend bij hun leefwereld.
● Bestrijding armoede onder zelfstandigen
Hoe kan je het niet-gebruik van voorzieningen onder kleine zelfstandigen tegengaan? Die vraag stond centraal in het onderzoek dat is uitgevoerd. Welke intermediairs kan je daarbij gebruiken? Ook is er aandacht voor vereenvoudigen van procedures en voor voorzieningen gericht op het verbeteren van ondernemersvaardigheden. Tijdens het congres ontvangt u de handreiking Bestrijding van armoede onder zelfstandigen
● Samenwerken met de voedselbank
In dit project is samen met de Voedselbank onderzocht hoe je effectief samen kan werken zodat de cliënten van de voedselbank ook gebruik maken van de gemeentelijke voorzieningen en regelingen. Hoe doe je dat het handigst? Hoe bereik je deze groep mensen het best? Verschillende methodieken zijn in de praktijk getest.
Op 27 mei willen we u graag vertellen over onze ervaringen in deze projecten. We zullen in elk geval ingaan op vragen als: wat betekent zo’n manier van werken voor de gemeentelijke organisatie? Wat werkt goed, wat werkt minder goed? We willen die ochtend ook graag met u kennis uitwisselen en de mogelijkheden van regionale samenwerking verkennen.
Programma
Vanaf 09.00 uur staat er koffie en thee voor u klaar. Het programma begint om 09.30 uur en duurt tot 12.30 uur. Het programma bestaat uit drie delen:
I – IPW projecten: lokale samenwerking
II – IPW onderzoek armoedebestrijding kleine zelfstandigen
III – Uitwisseling van kennis & verkennen van mogelijkheden tot samenwerking
Na afloop wordt er een lunch geserveerd.
Aanmelding
U kunt zich aanmelden met het aanmeldformulier (doc) of via per e-mail o.v.v. ‘Informatie-ochtend Samenwerken aan Meedoen – 27 mei’. Aan deelname zijn geen kosten verbonden.
Meer informatie
Voor vragen of opmerkingen kunt u contact opnemen met Martijn Schut via martijn.schut@stimulansz.nl of tel. 06-51765099.
Hoe herken je financiële problemen op de werkvloer?
Een verzoek om een voorschot op het vakantiegeld, concentratieproblemen of loonbeslag: mogelijke aanwijzingen dat een werknemer financiële problemen heeft. Het aantal werknemers met schulden groeit en dat heeft zijn weerslag op de werkvloer. Hoe herken je tijdig een werknemer met financiële problemen en wat kun je doen om uitval te voorkomen? In de workshop Financiële problemen op de werkvloer van het Nibud krijgt de P&O-professional antwoord op deze vragen. Aanmelden kan nog tot 7 mei.
Goede tijden slechte tijden
Uit onderzoeken blijkt dat vier op de vijf zelfstandige ondernemers reserves heeft om een periode zonder werk op te vangen. Bijna een kwart van de zelfstandige ondernemers heeft zoveel reserves dat zij een jaar lang zonder werk kunnen. Ondernemers moeten in goede tijden financiële buffers aanleggen voor slechte tijden, zo antwoordt minister Donner van SZW op Kamervragen over het toenemend toenemend aantal kleine zelfstandigen (zzp’ers) dat aanklopt bij de voedselbanken. Hij noemt ook een aantal maatregelen van de overheid. Vorige week werden ook de regels voor zelfstandigenaftrek versoepeld.
Armoedeval
Minister Donner van SZW noemt in zijn antwoorden op Kamervragen een aantal manieren om de armoedeval tegen te gaan.
De vragen kwamen van het Kamerlid Meeuwis (VVD) en gingen over het bericht dat mensen die vanuit een uitkering aan het werk gaan er financieel op achteruit gaan. (Ingezonden 22 januari 2010).
Kijktip: werkende armen
Vanavond (zaterdag 13 maart) in Rondom 10 NCRV Ned 2 om 21.10 uur een programma over werkende armen.
Versoepeling van regels voor ZZP’ers
ZZP’ers krijgen van minister De Jager van Financiën een steuntje in de rug. Door een versoepeling van de voorwaarden kunnen ze sneller in aanmerking komen voor een fiscaal voordeel. Veel ZZP’ers halen vaak niet de norm van 1225 uur die nodig is voor de zelfstandigenaftrek. Door de nieuwe maatregel mogen ze ook de uren die ze besteden aan het zoeken naar nieuwe opdrachten en scholing meetellen als gewerkte uren. Dat kan een belastingvoordeel opleveren van maximaal 9400 euro. De FNV vindt de maatregel een loos gebaar, omdat de uren voor scholing en acquisitie al meetelden in de zelfstandigenaftrek.
Geldboek voor Ondernemers geeft zelfstandigen financieel inzicht
Vandaag publiceert het Nibud het geactualiseerde Geldboek voor Ondernemers. Het Geldboek biedt hulp door specifieke informatie voor (startende) zzp-ers te bundelen. Onder andere over belastingen, bedrijfskosten, financiële problemen, inkomensondersteunende maatregelen, de mogelijkheden bij ziekte, de gevolgen van bedrijfsbeëindiging of faillissement. Het Geldboek richt zich vooral op de privégeldzaken van (startende) ondernemers. Het Nibud ziet de zelfstandig ondernemer in de eerste plaats als een consument die grip moet hebben op zijn geldzaken. Waar het vaak misgaat en waarom (startende) ondernemers een belangrijke doelgroep zijn, is dat de privéfinanciën en zakelijke financiën vaak niet goed gescheiden worden. Het Geldboek is gratis te bestellen en te downloaden. Lees ook het persbericht.
Ik heb de afgelopen maanden in diverse gemeenten en vooral Rotterdam onderzocht wat gemeenten (kunnen) doen om armoede onder zelfstandigen te voorkomen. Dit Geldboek is een heel praktisch instrument daarbij. Bijvoorbeeld te verspreiden via Kamer van Koophandel, ondernemersverenigingen, ondernemersloket en afdelingen Bbz, minimaregelingen en schuldhulpverlening.
‘Gemeenten houden armoedeval in stand’
Gemeenten weten vaak niet wat de gevolgen zijn van hun armoedebeleid voor de koopkracht en kansen op de arbeidsmarkt van minima. Ze handhaven onbedoeld de armoedeval, het fenomeen dat het voor mensen met een uitkering financieel onaantrekkelijk is om te gaan werken. Dat zegt Maarten Allers, directeur van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO). Samen met hoogleraar Flip de Kam heeft hij een artikel over de armoedeval gepubliceerd in het tijdschrift Sociaal Bestek. Uit onderzoek blijkt dat de situatie onder Balkenende IV niet is verbeterd. Lees meer in Binnenlands Bestuur.
Het COELO heeft voor gemeenten een programmaatje ontwikkeld waarmee de armoedeval in uw gemeente in kaart kan worden gebracht. Het Nibud heeft daar de Minima Effect Rapportage voor. Maar je kunt als gemeente natuurlijk ook zelf een poging wagen om de armoedeval in kaart te brengen. Arnhem bracht in het platform armoedebeleid een mooie tabel in, waarin de armoedeval voor zowel landelijke als gemeentelijke regelingen in beeld wordt gebracht. In het boekje gemeentelijk armoedebeleid (o.a. paragraaf 4.2.) staat het een en ander over het tegengaan van de armoedeval. Overigens is het niet-gebruik van inkomensregelingen door werkenden (terwijl ze wel recht hebben) misschien wel de belangrijkste oorzaak van de armoedeval.
Enkele jaren terug heeft Stimulansz van het COELO een rekenprogramma overgenomen waarmee de omvang en samenstelling van de doelgroep van het armoedebeleid in kaart kan worden gebracht. Het programma, omgedoopt tot ‘minimascan‘ geeft per gemeente ook inzicht in het aantal werkenden met een laag inkomen.
Wetswijziging kwijtschelding belastingen kan nog even duren
Er is al enige tijd een wetswijzing in voorbereiding die gemeenten meer beleidsvrijheid geeft bij de kwijtschelding van gemeentebelastingen. Zo mogen de vermogensgrenzen worden aangepast aan de WWB-normen, en mogen ook zelfstandig ondernemers voor kwijtschelding in aanmerking komen. Ik hoorde van beleidsmakers bij de betrokken departementen, dat het nog wel even kan duren voordat de wetswijziging in werking treedt. 1 januari 2011 wordt genoemd als mogelijke invoerdatum.
Tot de laatste cent
Gemeenten hebben gegronde redenen om vorderingen niet tot de laatste cent terug te vorderen. Dit blijkt uit een onderzoek naar de terugvordering van verwijtbare bijstandsvorderingen door gemeenten, dat Regioplan uitvoerde in opdracht van het ministerie van SZW. Gemeenten onderschrijven dat fraude niet mag lonen, maar wegen het belang van terugvordering af tegen het hoofddoel van bijstandsverlening, activering en financiële zelfredzaamheid.
Ultimo 2008 hebben gemeenten gezamenlijk 117.152 verwijtbare vorderingen op 72.000 debiteuren. De gezamenlijke waarde van deze vorderingen bedraagt 485 miljoen euro. Sinds 2004 neemt het aantal nieuwe vorderingen en debiteuren af en neemt het aantal afgeloste vorderingen toe. Het uitstaand bedrag aan vorderingen bleef echter stijgen omdat de jaarlijkse opboekingen groter waren dan de aflossingen en de afboekingen samen. In 2008 doet zich hierin een kentering voor en stabiliseert het bedrag aan uitstaande vorderingen zich voor het eerst.
Regioplan doet op basis van het onderzoek een aantal aanbevelingen.
Ten eerste blijkt uit het onderzoek dat verwijtbare vorderingen zich in de grote steden concentreren. Regioplan adviseert grote(re) gemeenten ervaringen over de inrichting van het handhavings- en terugvorderingsbeleid uit te wisselen en de resultaten te benchmarken.
Ten tweede adviseert Regioplan om het vorderingenbestand op te schonen. Het is onaannemelijk dat met name de oude en omvangrijke schulden volledig zullen worden afgelost. Het zou daarom goed zijn als gemeenten beoordelen op welke vorderingen redelijkerwijs kan worden geïnd, en de vorderingen die praktisch als oninbaar moet worden beschouwd afschrijven.
Lees ook Antwoorden op Kamervragen over terugvorderingsbeleid gemeenten (26 jan. 2010)