Het kabinet heeft besloten tot een pakket aan maatregelen dat de energieprijzen moet dempen om de koopkracht te verbeteren. Er is € 2,8 miljard mee gemoeid. De steun duurt in ieder geval een half jaar.
Minima krijgen een hogere tegemoetkoming via de gemeenten voor de hoge energierekening. Het eerder toegezegde bedrag van € 200 wordt verhoogd met € 600 tot een totaal van € 800. “Het is belangrijk dat deze mensen zo snel mogelijk hun geld krijgen zodat ze hun energierekening kunnen betalen”, zegt minister Van Gennip van SZW.
Net als bij de energietoeslag wacht Rotterdam niet op landelijke wetgeving. Minister Schouten wil de kostendelersnorm voor jongeren afschaffen per 1 januari 2023. Maar de gemeente loopt vooruit op wat in het coalitieakkoord staat en schaft al per 1 juli 2022 de kostendelersnorm af voor Rotterdammers tot 27 jaar.
Het college van Rotterdam heeft gisteren besloten niet te wachten op de wetswijziging en eerder tot uitbetaling van de energietoeslag over te gaan. Dat staat in deze raadsbrief.
De eenmalige energietoeslag van € 200 wordt in tranches toegekend aan Rotterdammers met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm:
Bijstandsgerechtigden ontvangen het bedrag als eenmalige gift medio maart automatisch op hun rekening. Deze Rotterdammers zullen vooraf per brief de beschikking ontvangen;
Rotterdamse huishoudens, waarvan de gegevens vanuit het lokale minimabeleid bekend zijn, ontvangen in de periode half maart tot half april automatisch het bedrag op hun rekening. Ook zij ontvangen dit bericht vooraf via een brief. Het gaat bijvoorbeeld dan in Rotterdam om huishoudens met AOW-tegoed, IIT of kwijtschelding afvalstoffenheffing. Daarbij spelen privacyaspecten en de wettelijke bepalingen vanuit de AVG ook een rol. Niet in alle gevallen zijn de in de administratie opgenomen persoonsgegevens ook daadwerkelijk te gebruiken voor dit doel. Daar waar dit nodig is zal het college minder stringent de privacyregels toetsen. Deze afwijking zal, indien noodzakelijk, gemeld worden aan de Autoriteit Persoonsgegevens;
Huishoudens aan wie de energietoeslag niet batchmatig kan worden toegekend door de gemeente, kunnen, wanneer zij voldoen aan de gestelde criteria, een beroep doen op de energietoeslag. Het daartoe in te richten digitale loket om een aanvraag in te dienen zal naar verwachting eind april opengaan. Het gaat daarbij onder meer om werkende armen, IOW-gerechtigden, AOW-gerechtigden zonder aanvullend pensioen en zelfstandigen met een laag inkomen.
Rotterdammers kunnen voor de laatste informatie kijken op Rotterdam.nl of bellen naar 14 010.
In Gemeentenieuws vandaag een update over de Studietoeslag. De studietoeslag is geen bijzondere bijstand meer, maar wordt per 1 april een zelfstandige uitkering op grond van de Participatiewet. Deze kent geen vermogenstoets. Volgens mij hoef je geen beleidsregels meer te maken.
Let op, er is overgangsrecht. Als je al een hoger bedrag hebt toegekend, dan houdt betrokkene dit hogere toegekend recht voor de duur van de toekenning. Is het toegekende bedrag lager, dan moet je het verhogen.
Minister Schouten heeft vandaag het wetsvoorstel, dat nodig is om de gemeentelijke energietoeslag te kunnen verstrekken, voor advies naar de Raad van State gestuurd.
In Gemeentenieuws wordt bevestigd dat gemeenten zelf een inkomensgrens mogen bepalen, en dat er geen vermogenstoets hoeft plaats te vinden. Je mag ambtshalve verstrekken aan bijstandsgerechtigden, maar ook aan andere minima waarvan je de rekeningnummers hebt.
Bekijk de budgetten per gemeente (let op: zelf berekend, dus geen garanties). Gemeenten hoeven geen aparte financiële verantwoording aan het Rijk af te leggen.
Schouten schrijft: ‘Daarbij bezie ik nog de mogelijkheden om gemeenten bij de uitvoering van de eenmalige energietoeslag te ondersteunen, bijvoorbeeld door het opstellen van voorbeelden van beleidsregels en beschikkingen.’
Het kan dus nog wel even duren* voordat je kunt gaan uitkeren 🙁 En gezien de huidige ontwikkelingen is het zeer de vraag hoeveel zoden €200 aan de dijk zet. De PVV deed eerder deze week al een initiatiefwetsvoorstel om het bedrag te verhogen naar €600.
Wat kun je nu al doen
Wacht niet op het landelijke beleidskader, maar kijk wat je nu al kunt doen. En kijk even wat Platform31 te bieden heeft:
Tweedaagse masterclass energiearmoede voor gemeenteambtenaren. De eerste is op 2 en 23 maart voor de noordelijke provincies. Het idee is dat er dit jaar meerdere, regionale masterclasses gaan plaatsvinden.
Den Haag innoveert in schuldhulpverlening, schreef ik ruim een jaar geleden. In een voortgangsbrief kijkt de gemeente nu terug en vooruit op het armoede- en schuldenbeleid. Vorige week bood het college de brief aan aan de gemeenteraad, Koningin Máxima en minister Schouten. Er staan een paar interessante initiatieven in.
Nieuw is de individuele bijzondere bijstand voor de hoge energierekening (p. 10).
Wil je dit in jouw gemeente ook? Ik heb wat collegebesluiten, werkinstructies e.d. liggen waarmee je dit in jouw gemeente snel kan invoeren. Den Haag deed dit overigens zónder collegebesluit. Kan ook prima.
Een ander initiatief – niet nieuw – is de Helpdesk Geldzaken (p. 5). Bekijk ook het filmpje op helpdeskgeldzaken.nl. Door de adviezen en besparingen, op 31 laagdrempelige locaties in de stad, neemt het besteedbaar inkomen toe met gemiddeld €50 per maand.
Nieuw, en volgens mij uniek in Nederland, is verder het Perspectiefkrediet voor ondernemers (p. 18).
Een initiatief waar we waarschijnlijk meer van gaan horen is de Rode Knop (p. 23).
Een niet-uitputtend overzicht van overige initiatieven, oud en nieuw:
Bestrijding menstruatiearmoede (p. 9)
Betere mondzorg voor minima en daklozen (p. 9)
Financiële ontzorging van statushouders (p. 11)
Schuldenrechter en samenwerking met bewindvoerders (p. 12)
Mondkapjes en zelftesten (p. 14)
Ooievaarspas (p. 14)
Heldere en eenvoudige communicatie, o.a. met Steffie (p. 15)
Gemeenten mogen niet zomaar bestanden koppelen om het voor inwoners gemakkelijk te maken om minimaregelingen aan te vragen. De gemeente wil een platform/systeem ontwikkelen waarbij inwoners zelf digitaal de gegevens kan verzamelen en versturen die nodig zijn voor een aanvraag voor minimaregelingen. In overleg met de VNG en andere (G4) gemeenten wordt hard gewerkt aan een oplossing voor dit probleem (p. 16).
Maatwerkbudget en Doorbraakmethode (p. 18)
Vroegsignalering. In 2022 starten pilot met ’treintjes’ van signalen binnen dezelfde maand. Bijvoorbeeld: reageert iemand niet op de kaart, dan wordt zij na 1 week gebeld, wordt er niet opgenomen dan sturen we een whatsapp, als er dan nog geen reactie is, starten we een huisbezoek om financiële hulp te bieden (p. 25).
Schuldhulp voor jongeren, flyer Regel je shit, Saldobaas app, Schuld zero bijeenkomsten en Jongerenperspectieffonds (p. 27)
Schuldenvrij uit detentie (p. 29)
Pilot vrouwenopvang en schulden (p. 30)
Meer vroegsignalering: we werken samen met werkgevers, schuldeisers en uitkeringsinstanties om schulden te voorkomen en op te lossen. Bij Geldzaken070 melden deze organisaties hun klanten met geldzorgen, met toestemming van die klant (p. 36).
Vanaf 14 februari stelt het ministerie van VWS gratis antigeenzelftesten en mondkapjes beschikbaar aan gemeenten. Het is de bedoeling dat gemeenten die geven aan mensen met lage inkomens of in bepaalde wijken.
Meer informatie vind je op rijksoverheid.nl en in de brief die jouw wethouder eerder deze week kreeg van het ministerie van VWS.
Aanvulling d.d. 25/2: In Gemeentenieuws lees je hoe je kunt bestellen als je de brief van aan de wethouder niet kunt vinden.
KIS presenteerde eerder deze week de Wijkmonitor met cijfers over o.a. inkomen, migratieachtergrond, opleidingsniveau en leefomstandigheden op gemeente- en wijkniveau.
Op het gebied van arbeid en inkomen ziet KIS zorgwekkende leefomstandigheden van mensen afkomstig uit Eritrea en Syrië. Zo is het percentage werkzoekenden onder mensen met een Syrische achtergrond 55%, en met een Eritrese achtergrond 43%. Ter vergelijking: het percentage werkzoekenden zonder migratieachtergrond (15-65 jaar) was 3,9% in 2019. Hoge percentages, ook al is dat voor een groot deel te verklaren uit de forse nieuwe instroom van asielzoekers uit deze landen vanaf 2015. Het is ook hoger dan onder inwoners met een Marokkaanse achtergrond, die op hun beurt (met ruim 16%) vier keer vaker werkzoekend zijn dan gemiddeld.
Gemeentelijk armoedebeleid
‘De cijfers kunnen een aanleiding zijn voor accenten in het gemeentelijke armoedebeleid’, zegt KIS. ‘De cijfers maken bijvoorbeeld duidelijk dat de armoede het grootst is onder mensen met een Syrische achtergrond, maar dat zij relatief weinig gebruik maken van schuldsanering. Cijfers in de monitor zijn natuurlijk beschrijvend en geven geen verklaringen, maar het is bekend dat statushouders een groot risico lopen om in problematische schulden te geraken. Vaak starten ze bijvoorbeeld al met schulden, omdat er schulden zijn gemaakt om de reis naar Nederland te bekostigen. En om de lessen voor het inburgeringsexamen te betalen sluiten statushouders een lening af bij DUO. Mogelijk is de schuldsanering niet voldoende bekend bij statushouders die relatief kort in een gemeente gevestigd zijn.’
Landelijke cijfers en analyse
Lees het onderzoeksrapport met alle landelijke cijfers en bevindingen.
Volgende week dinsdag 1 februari vindt er een Bestuurlijk Overleg Energiearmoede plaats waarin SZW, VNG en Divosa het landelijk kader voor de gemeentelijke energietoeslag vaststellen. Divosa zal er vanuit deze pagina naar verwijzen. Je vindt er straks ook info over de ondersteuning die Divosa biedt bij de implementatie. En uiteraard lees je alles ook op dit blog.
Later deze maand komt SZW met een landelijk kader voor de gemeentelijke energietoeslag voor minima. Veel gemeenten doen nu al wat voor minima met bijvoorbeeld een failliete leverancier of variabel tarief. Een niet-uitputtend overzicht:
Beschouw het faillissement van een energieleverancier of de bovengemiddelde stijging bij variabele tarieven als ‘bijzondere omstandigheden’ zoals bedoeld in art. 35 Participatiewet. En betaal het verschil dus uit de individuele bijzondere bijstand. O.a. Utrecht en Den Haag doen dit. Van een aantal gemeenten heb ik collegebesluiten, raadsbrieven, werkinstructies e.d. liggen, mocht je geïnteresseerd zijn.
Generiek € 180 extra voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Het college van Eindhoven wil dit doen door de Meedoenbijdrage te verhogen. Dit is vooruitlopend op de landelijke regeling en komt daar bovenop. Haarlem doet iets vergelijkbaars.
Vergoeding vanuit een gemeentelijk noodfonds of Maatwerkbudget, als je dat hebt. Of maak een tijdelijke maatwerkvoorziening ‘schrijnende energiearmoede’ zoals ‘s-Hertogenbosch dat eind vorig jaar deed.
Vraag, faciliteer en/of financier een particulier fonds om energiekosten te vergoeden, zoals in Ommen.
Betaal de rente op de lening bij het Nationaal Warmtefonds, zoals Den Haag.
Sowieso wel handig om op de gemeentelijke website een pagina te maken met alle regelingen en initiatieven, inclusief aankondiging van de landelijke regeling.
Het Leidse college stelde vorige week het Programma Social impact 2022-2023 vast. Het programma moet de negatieve sociale en maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis beperken. Er zijn 4 doelen:
Vergroten van gelijke kansen
Voorkomen en verminderen van geldzorgen
Vroegsignalering: meer huisbezoeken en meer aandacht voor jongeren en ondernemers;
Aanpak energiearmoede;
Aanpak generatiearmoede;
Sport en cultuur voor minima;
Extra begeleiding in het vinden van (nieuw) werk via re-integratie en (om)scholing
Verbeteren van fysieke en mentale gezondheid
Verbeteren van taalvaardigheden en digitale vaardigheden
In januari buigt de gemeenteraad zich nog over de begroting van €5,5 miljoen.
Na de kerstvakantie werk ik niet meer voor deze leuke, ambitieuze gemeente 🙁 In 2017 startte ik als projectleider vroegsignalering. Daarna was ik met wat tussenpozen beleidsmedewerker armoedebeleid en beleidsmedewerker schuldhulpverlening. Vanaf 1 januari werk ik vooral voor de NVVK. Maar ik hoop ook nog een paar uurtjes bij een gemeente te kunnen werken.
Het ministerie van VWS stelt via gemeenten gratis mondkapjes en zelftesten beschikbaar aan inwoners met een laag inkomen. De verwachting is dat deze in januari geleverd worden. Momenteel worden de voorbereidingen getroffen voor de logistiek. Zodra hierover meer bekend is publiceert de VNG het op coronaforum en vng.nl.
In de Kamerbrief van 14 december jl. staat dat in 30 gemeenten (blz. 103) mogelijk alle inwoners gratis mondkapjes en zelftesten krijgen.
Heerlen kleurt al jaren donkerrood op de armoedekaart. Gelukkig gaat het de laatste jaren beter, maar er is nog veel werk te verzetten.
Het beleidsplan staan maatregelen die de komende jaren direct effect zullen hebben. Maar voor echt structurele veranderingen is een meer omvattende aanpak nodig. De één generatie aanpak voor Heerlen-Noord is daar een voorbeeld van.
Één generatie aanpak
Heerlen-Noord is een van de 16 gebieden in Nederland met de grootste armoede- en schuldenproblematiek en waar het Rijk actief stuurt op stedelijke vernieuwing. Voor Heerlen-Noord is een ambitieus plan gemaakt om de wijk in 25 jaar (één generatie) op het landelijk gemiddelde te krijgen.
De highlights uit het zojuist gepresenteerde Coalitieakkoord:
(Ik heb alleen de zinnen drastisch ingekort, zonder de strekking onderuit te halen. Denk dus niet ‘Martijn je hebt de toelichting weggelaten’, want die toelichting is er simpelweg niet)
€500 mln per jaar voor hervorming arbeidsmarkt, re-integratie en aanpak armoede en schulden.
Kabinet zet eerste stappen om de toeslagen af te schaffen. Bij huurtoeslag wordt eerder al de maximale huurgrens afgeschaft en overgestapt naar een systeem van normhuren op basis van inkomen.
Verhoging minimumloon, stapsgewijs met 7,5%. Uitkeringen blijven gekoppeld en stijgen dus mee. Ouderen krijgen een hogere ouderenkorting.
Lastenverlichting van €3 miljard, vooral voor lage- en middeninkomens, werkenden en gezinnen.
Er komt een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle zelfstandigen, die zo wordt vormgegeven dat oneerlijke concurrentie en te grote inkomensrisico’s voor individuen worden voorkomen. In het Pensioenakkoord en eerdere miljoenennota’s stond al dat een basisarbeidsongeschiktheidsverzekering verplicht wordt.
Zelfstandigenaftrek wordt vanaf 2023 met stappen van €650 teruggebracht tot €1.200 in 2030. Zelfstandigen worden gecompenseerd via hogere arbeidskorting.
Verruimen bijverdiengrenzen in de Participatiewet.
Inwonende jongvolwassenen tot 27 jaar tellen niet langer mee als kostendeler voor de uitkering.
We nemen maatregelen om het aantal kinderen dat in armoede opgroeit in 4 jaar tijd te halveren. Dit is een stuk ambitieuzer dan het vorige kabinet dat in een periode van 15 jaar (2015-2030) tot een halvering wilde komen (red.).
Elke 4 jaar wordt vastgesteld of het sociaal minimum toereikend is.
Extra inzet op financiële educatie, preventie en vroegsignalering,
Mensen krijgen meer ruimte om een reserve aan te houden. (Ook) hier staat helaas geen toelichting bij (red.).
Verkorting duur van schuldhulptrajecten.
Verbetering toegang tot Wsnp.
Strengere eisen aan beschermingsbewindvoerders.
Maximering verhogingen, rente- en incassokosten.
Betere, verantwoorde overheidsincasso met oog voor menselijke maat.
Doorverkoop van schulden als verdienmodel wordt tegengegaan.
Via Gezondverzekerd vergelijkt BS&F zorgverzekeringen voor minima in jouw gemeente. Vanwege de stijgende energiekosten is Gezondverzekerd uitgebreid met de mogelijkheid om energieleveranciers te vergelijken. Ze hebben bovendien afspraken gemaakt met energieleveranciers zodat inwoners direct worden toegelaten en geen borg hoeven te betalen.
Gemeenten die gebruikmaken van Gezondverzekerd kunnen zonder meerkosten gebruikmaken van dit aanbod. Lees meer.
Huishoudens met een laag inkomen krijgen eenmalig ongeveer € 200 aan categoriale bijzondere bijstand als tegemoetkoming voor de stijgende energieprijzen. Daarvoor wordt € 200 miljoen vrijgemaakt. Dit schrijft staatssecretaris Wiersma in een brief aan de Tweede Kamer.
Het is een generieke regeling met weinig beleidsvrijheid voor gemeenten. Bijstandsgerechtigden ontvangen het bedrag automatisch. Andere groepen kunnen zich bij de gemeente melden. Om deze groep te informeren wordt samen met de VNG en Divosa publiekscommunicatie opgezet. Er is geen vermogenstoets. Ik vermoed dat gemeenten wel zelf inkomensgrenzen mogen bepalen, zodat ze ‘kunnen aansluiten bij het gemeentelijk minimabeleid’.
Ook huishoudens met schulden hebben direct profijt van de tegemoetkoming. Op een tegemoetkoming via de bijzondere bijstand geldt namelijk een beslagverbod.
Planning
Het besluit vereist een wetswijziging. Die zal zo snel mogelijk worden ingediend. Daarnaast zal het kabinet samen met de VNG en Divosa een uniforme uitvoering – ten aanzien van de doelgroep en het richtbedrag – zoveel mogelijk bevorderen door het opstellen van (niet-bindende) richtlijnen. De kaders hiervan volgen zo mogelijk nog dit jaar. Het streven is om in het eerste kwartaal van 2022 te starten met het uitkeren van de tegemoetkoming.
Financiën en verantwoording
De € 200 miljoen wordt via de algemene uitkering van het gemeentefonds aan gemeenten verstrekt. De uitvoering via de categoriale bijzondere bijstand impliceert dat er geen verantwoording aan het rijk over de besteding van de middelen hoeft plaats te vinden. Ik weet niet welke verdeelsleutel wordt gehanteerd. Zie hier de budgetten per gemeente met de verdeelsleutels bijzondere bijstand respectievelijk energiearmoede. Heb ik zelf berekend, dus geen garanties!
Andere energieregelingen
Naast deze € 200 miljoen voor gemeentelijke inkomensondersteuning is er € 150 miljoen voor energiebesparende producten en energieadvies. Dat budget gaat ook naar gemeenten. In de nota van wijziging vind je vanaf p. 6 een toelichting en de budgetten per gemeente. Hierbij is overigens de verdeelsleutel energiearmoede gebruikt.
Daarnaast is er de verlaging van de energiebelasting. Deze verlaging is generiek, dus niet alleen voor minima. Voor een huishouden met een gemiddeld verbruik scheelt dit ongeveer € 400 op jaarbasis.
De regeling die SZW momenteel ontwerpt samen met de VNG is een andere dan de regeling waarvoor Economische Zaken en Klimaat € 150 miljoen vrijmaakt voor gemeenten! Sorry als ik je op het verkeerde been zette...
De regeling van SZW is een inkomensregeling. Staatssecretaris Wiersma noemde vorige week de categorale bijstand en de bijzondere bijstand als opties hiervoor. Een TONK-achtige regeling en ophoging van de huurtoeslag zijn ook opties die worden verkend. Voor zover ik weet zijn er nog geen budgetten bekend. Wiersma informeert de Tweede Kamer vóór 15 december.
Die van EZK is vooral gericht op energiebesparende producten en energieadvies. In de nota van wijziging lees je vanaf p. 6 een toelichting en de budgetten per gemeente. Lees ook: 150 miljoen euro voor aanpak energiearmoede kwetsbare huishoudens op rijksoverheid.nl. Misschien kunnen EZK en VNG een oploopje organiseren om ideeën en collegevoorstellen uit te wisselen?
Quiet presenteert de derde editie van de armoedeglossy Quiet 500. Het magazine is de tegenhanger van de bekende Quote 500; niet de 500 rijkste, maar juist de 500 armste mensen worden erin geportretteerd.
Koop het magazine! Niet alleen om Quiet te steunen, maar vooral ook omdat het een heel inspirerend, humorvol en mooi vormgegeven glow-in-the-dark tijdschrift is! Ik geef er een paar gratis weg. Mail me je adres en ik stuur je een exemplaar.*
Lees wat Quiet doet. Misschien is het iets voor in jouw gemeente, of wil je zelf een bijdrage leveren?
* Vanwege overweldigende belangstelling ben ik al door mijn stapeltje gratis exemplaren heen
Onlangs schreef ik dat er een regeling aan komt om minima te compenseren voor de energiekosten. Afgelopen donderdag zei staatssecretaris Wiersma daarover in de Tweede Kamer: ‘Specifiek voor deze groep […] zijn we met gemeenten concrete maatregelen aan het uitwerken. Ik heb net een aantal opties genoemd: de categorale bijstand en de bijzondere bijstand. Ik zou me daarvoor zo gericht mogelijk willen inzetten. We komen dan denk ik op uit op een bedrag van rond de €200, of misschien wel meer, dat er voor deze groep mensen extra bijkomt.’ en: ‘Dat wil ik in ieder geval snel met uw Kamer delen, in ieder geval voor het debat over armoede en schulden, half december.’
De HvA volgde 5 jaar lang de deelnemers en projecten. De onderzoeksresultaten worden op dit moment gepresenteerd tijdens een congres.
Bekijk de infographic en dit filmpje met de belangrijkste inzichten, en bestel het boek.
Project in jouw gemeente
Bekijk hier de projecten. Zit er iets bij voor jouw gemeente? Weet dan dat bij elk project afzonderlijk is gekeken of en hoe het project overdraagbaar is en wat de belangrijkste meerwaarde is. De rapporten zijn niet openbaar, maar op te vragen bij de projecten.
Vorig jaar hebben gemeenten huishoudens met een laag inkomen met € 755 per jaar ondersteund. Dat is een lichte daling ten opzichte van 2019. Dat blijkt uit de Benchmark Armoede & Schulden. De daling zit – niet verrassend – vooral bij regelingen voor sport en cultuur.
In deze infographic staan de belangrijkste cijfers (klik om te vergroten). *
* De cijfers zijn gewogen op basis van de doelgroep van een regeling. Daarmee is vervolgens een landelijk gemiddelde berekend.
Veel gemeenten zijn aan het bedenken wat zij voor minima kunnen doen, zodat zij de energierekening kunnen (blijven) betalen. Daarom is het goed om te weten dat er wordt gewerkt aan een landelijke regeling, mogelijk met een rol voor gemeenten.
Staatssecretaris Yeşilgöz van Economische Zaken en Klimaat schreef op 15 oktober in een brief aan de Tweede Kamer dat zij € 150 miljoen beschikbaar stelt aan gemeenten. In de brief worden als voorbeelden genoemd dat gemeenten vouchers uitgeven waarmee energiebesparende producten gekocht kunnen worden, of dat ze energieboxen verstrekken met bijvoorbeeld radiatorfolie en ledlampen, of het geven van energieadvies door energieteams die langs huishoudens gaan.
Dit zijn natuurlijk mooie initiatieven, maar geven pas op termijn een besparing op de energiekosten. Een ander ministerie – SZW – werkt daarom momenteel een inkomensregeling voor minima uit. Een alternatief waarover gesproken wordt, is een tijdelijke TONK-achtige regeling. Ik hoop dat gemeenten dan niet weer te veel beleidsvrijheid krijgen en allemaal hun eigen beleidsregeltjes moeten schrijven. Een ander alternatief is ophoging van de huurtoeslag.
Weet dus dat deze regeling eraan komt, ergens in de komende weken. Verstrek in de tussentijd vouchers of energieboxen en geef energieadvies. En biedt maatwerk en financiële compensatie voor mensen die echt door het ijs dreigen te zakken.
Er is Kamerbrede steun voor het gisteren ingediende amendement van GroenLinks en PvdA. Studenten met een beperking krijgen vanaf 1 april 2022 in alle gemeenten € 150 per maand vanaf hun 18e jaar, en € 300 vanaf 21 jaar. Volgens mij krijgen gemeenten geen extra budget.
Het college van Deventer heeft het Beleidskader Minimaregelingen en Schuldhulpverlening 2022 aan de gemeenteraad voorgelegd. Maatwerk vormt de rode draad. Zo kijkt de gemeente niet meer naar wat iemand verdient, maar naar wat hij daadwerkelijk te besteden heeft.
Dit schema vat het plan goed samen (klik om te vergroten)
Speaking Minds krijgt subsidie om een maatschappelijke diensttijd (MDT) variant te ontwikkelen. Hierbij geven jongeren niet alleen advies, maar ze voeren ook een 10 weken durende vrijwillige activiteit uit. Ook wordt er een lokale trainer opgeleid, voor de verduurzaming. De eerste 3 gemeenten kunnen gratis deelnemen, dus wees er snel bij! Lees de flyer en neem voor meer informatie en interesse contact op via karin.vannuland@stimulansz.nl.
De Handreiking Omgaan met armoede in de Jeugdgezondheid is nu beschikbaar. In de handreiking staan 11 werkwijzen voor het signaleren, ondersteunen en stimuleren (de S.O.S -aanpak) bij kinderarmoede. Deze werkwijzen zijn bestemd voor professionals in de geboortezorg en de jeugdgezondheidszorg. Maar gemeenten worden ook aangesproken, bijvoorbeeld op p. 16. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld aan de slag met een lokaal actieprogramma Kansrijke Start.
Dat is het gevolg van een uitspraak van de CRvB. De uitspraak van de CRvB heeft betrekking op mensen die vanuit de bijstand gaan werken en daardoor een inkomen boven de bijstandsnorm verdienen. Volgens de gebruikelijke procedure, die de gemeente Rotterdam in deze zaak verdedigde, vervalt in dat geval het recht op de bijstand. Het inkomen uit werk komt immers boven de bijstandsnorm uit. Maar volgens de CRvB moet de gemeente eerst de vrijlating van inkomsten uit werk (25% van het salaris met een maximum van €221 per maand) van het inkomen aftrekken, en vervolgens het inkomen aanvullen tot bijstandsniveau. In de aangevochten zaak heeft dat als gevolg dat het echtpaar toch aanvullende bijstand ontvangt en er een iets hoger inkomen aan overhoudt: €119 per maand met een maximum van 6 maanden.
Tip: kom op 8 november naar de webinar Werkloosheid van het Nibud. Over de armoedeval en wat je bij wisselende inkomsten kan doen om financiële problemen en stress te voorkomen.
Elke verandering in inkomen doorgeven, het idee hebben dat je alles goed doet, en dan komt ineens een naheffing omdat je tóch geen recht had op huurtoeslag of zorgtoeslag. Het overkwam Alex, Nel en Tim. #Nieuwsuurpic.twitter.com/PWDIvWAuEh
Ruim een half miljoen huishoudens leeft volgens TNO in energiearmoede. Zij hebben een hoge energierekening, meestal een slecht geïsoleerd huis en een laag inkomen.
Op de interactieve kaart (scroll naar de start-knop) zie je hoe het staat met de energiearmoede in jouw gemeente.
Volgens TNO hebben energiearmoede en inkomensarmoede met elkaar te maken, maar vallen de verschijnselen lang niet altijd samen. “Energiearmoede ligt geconcentreerder. In slechts 5 gemeenten en 7% van de wijken is meer dan 10% van de huishoudens energiearm. Dat maakt gericht beleid per gemeente of regio eenvoudiger.”
Energiemarkt slaat op hol
Vorige week lazen we op nos.nl: Door een unieke samenloop van omstandigheden lopen de prijzen voor elektriciteit en gas dit jaar ongekend hard op. Als de prijzen zo hoog blijven, wacht miljoenen huishoudens met variabele tarieven na 1 januari een fors hogere energierekening. Wie op dit moment een nieuw contract afsluit, betaalt ook al snel tientallen euro’s per maand meer.
Wat kunnen gemeenten doen
Via de bijzondere bijstand de energierekening betalen, mag niet. Maar je kunt er wel voor zorgen dat woningen van vooral minima geïsoleerd en energiezuinig zijn. En geef voorlichting over hoe je energie kunt besparen en een voordelig energiecontract kunt afsluiten. Op energiearmoede.nl vind je handige instrumenten om hiermee aan de slag te gaan. Meer voorbeelden op dit blog #energiearmoede.
Eerste Hulp Bij Geldzaken (EHBG) is in ‘s-Hertogenbosch dé toegangspoort voor geldzaken. De route achter EHBG – met verschillende afslagen voor passende hulp -geeft ook min of meer de structuur van het beleidsplan, een beetje zoals de Nederlandse Schuldhulproute, waarbij de gemeente overigens ook is aangesloten.
Een paar highlights en bijzonderheden:
Quiet Den Bosch is een digitale marktplaats waar halen, brengen en delen centraal staan.
Stichting Weekje Weg organiseert een geheel verzorgde vakantie van-deur-tot-deur.
De Bossche Bond is een fonds om professionals meer speelruimte te geven.
Woningcorporaties, het Stedelijk Huurders Platform en gemeente tekenden een lokaal woonlastenakkoord: Woonlasten de Baas. Inzet: betaalbare woonlasten.
We zetten in op bewustwording van (jeugd)professionals om armoede te herkennen en signaleren als onderdeel van hun alledaagse werk.
Op basis van de resultaten van de pilot Energie voor Iedereen gaan we samen met de collega’s van de afdeling Economie en Energie zoeken naar mogelijkheden om de energietransitie ook toegankelijk te maken voor inwoners met een laag inkomen.
We gaan mobiliteitsarmoede tegen in samenwerking met de afdeling Leefomgeving.
We brengen de gemeentelijke diensten die effect hebben op de financiële situatie van inwoners waar mogelijk in lijn met het armoede- en schuldenbeleid. Bijvoorbeeld met een gemeentebreed sociaal incassobeleid.
Met de Krap app krijgen jongeren meer grip op hun financiën.
De gemeente biedt zelf beschermingsbewind en verstrekt geen bijzondere bijstand meer voor bewind door andere bewindvoerders. NB. Een aantal bewindvoerders heeft een beroepszaak aangespannen tegen het Algemeen Belang Besluit van de gemeente. Daarover is 13 september de zitting geweest en moet dus nog een uitspraak van de rechter volgen. Uitspraak lees je t.z.t. op dit blog uiteraard.
Per 1 oktober wordt een groot deel van het coronasteunpakket afgerond, waaronder de #TONK. Het staat gemeenten vrij om de TONK te continueren, in de huidige of een andere vorm. Volgens mij houden alle gemeenten over op het budget dat zij kregen van het rijk, dus de financiële ruimte is er. In Utrecht, Den Haag en Rotterdam kan de TONK nog worden aangevraagd tot het einde van dit jaar.
Kort na Prinsjesdag vorig jaar meldde het kabinet dat gemeenten in 2022 €30 miljoen extra zouden krijgen voor schuldenbeleid, en €15 miljoen voor bijzondere bijstand. Maar in de meicirculaire waren deze bedragen geschrapt. Nu lezen we in een brief (d.d. 30/8) van het demissionaire kabinet over de coronasteunmaatregelen, dat gemeenten volgend jaar toch het geld krijgen. Zie o.a. de tabel op p. 17.
In zijn brief van 5 juli 2021 haalt minister Koolmees het onderzoeksrapport Als verrekenen een beperking is aan. Van de geënquêteerden die ervaring hebben met verrekenen heeft 61% financiële problemen ervaren. Daarvan heeft 92% last gehad van onduidelijkheid over het inkomen. De respondenten melden als belangrijkste knelpunten dat zij te veel ontvangen uitkering moesten terugbetalen, toeslagen of studiefinanciering moesten terugbetalen, te weinig uitkering hebben ontvangen, de uitkering te laat uitbetaald kregen of dat zij er door hun werk financieel op achteruit gingen.
Met de tools van Simpel Switchen voorkom je dat er problemen ontstaan:
Toolkit Parttime Werk Mensen hebben behoefte aan duidelijkheid, overzicht en financiële stabiliteit als zij te maken krijgen met overgangen tussen werk en uitkering. Met de toolkit parttime werk richt je de processen rond parttime werk zo in dat de inkomensstabiliteit van mensen die de stap naar parttime werk zetten zoveel mogelijk gewaarborgd is.
Uitkering-Naar-Werk-Berekenaar Voorspelbaarheid is één van de meest genoemde behoeften van mensen die voor een overgang tussen uitkering en werk staan. De Uitkering naar werk-berekenaar geeft professionals en betrokkenen inzicht in de toekomstige inkomenspositie en houdt rekening met de diverse toeslagen en gemeentelijke regelingen (van gemeenten die aangesloten zijn bij Berekenuwrecht).
Digitaal Werkblad Goed Geregeld Gesprek Ook is gebleken dat goede voorlichting vooraf bij de stap naar parttime werk erg belangrijk is. Het werkblad Goed Geregeld Gesprek is een onlinegesprekshandleiding voor professionals die mensen direct inzicht biedt in hun maandbudget en hoe de inkomstenverrekening voor hen verloopt.
Belevingsmodule en Serious Game Als professionals hun eigen werkproces bezien vanuit het perspectief van de klant ervaren zij zelf hoe zij simpel switchen beter mogelijk kunnen maken. Om een gedeeld besef van urgentie te ondersteunen zijn twee producten ontwikkeld: • Een belevingsmodule, waarin men door het verhaal te lezen wordt uitgedaagd zich te verplaatsen in het klantperspectief, door stap voor stap te volgen wat iemand meemaakt als hij in de uitkering terechtkomt. • De Serious Game gaat een stap verder dan de belevingsmodule. Hiermee kunnen politiek, management en uitvoering bij gemeenten in de huid kruipen van een koppel dat te maken krijgt met de overgang van werk naar uitkering en weer terug. De game laat spelers ervaren hoe het is om de overgangen te maken en daagt hen uit om vanuit dat perspectief de eigen werkprocessen kritisch te beschouwen.
Minima in Den Haag met huisvestingsproblemen, die normaal niet in aanmerking komen voor een hypotheek, kunnen misschien nog dit jaar alsnog een eigen huis kopen. De gemeente onderzoekt of deze gezinnen een ‘doorbraakhypotheek’ kunnen krijgen van de Gemeentelijke Kredietbank. Deelnemers krijgen een hypotheek van maximaal twee ton. Als je het niet meer kan betalen en de woning moet verkopen, blijf je niet met een restschuld achter. Dat onderdeel zit in de garantstelling. Een bijkomend voordeel is dat gezinnen aan kapitaalopbouw werken. Je doet dus ook iets aan generatiearmoede.
Den Haag is de eerste gemeente die dit probeert. Het is een idee van Schuldenlab070. Vorig jaar schreef de gemeente dit al in haar beleidsplan. In 2010 introduceerde Den Haag ook al het Haags Vangnet voor huiseigenaren in de financiële problemen.
In Den Haag worden menstruatieproducten beschikbaar gesteld in openbare gebouwen en de maatschappelijke opvang. En waarschijnlijk ook via de Voedselbank.
Op middelbare scholen in Amstelveen begint een pilot met het gratis aanbieden van menstruatiemiddelen aan meisjes, die daar vanwege de armoedige gezinssituatie thuis niet zelf aan kunnen komen. De scholen bieden de middelen aan via een kastje in een lokaal, dat vrij toegankelijk is voor de scholieren. Zij kunnen ze zelf pakken en ook een kleine voorraad voor thuis meenemen.
In Rotterdam kunnen inwoners met een laag inkomen maandverband, tampons en inlegkruisjes voor hun kinderen aanschaffen. Dit is mogelijk via het jeugdtegoed op de Rotterdampas. Deze bijdrage is bedoeld voor kinderen tot en met 17 jaar uit gezinnen met een laag inkomen. Jongeren kunnen hiermee vanaf 1 juli maandverband, tampons en inlegkruisjes bij de Hema kopen en afrekenen via het tegoed dat de gemeente op de pas stort.
Stichting Leergeld Leiden en Omstreken geeft cheques aan meisjes van ouders met een laag inkomen, waarmee ze in winkelketen Etos de producten kunnen kopen.
In Schotland maakte de regering in 2019 sanitaire producten gratis voor scholieren en studenten, als eerste land in de wereld. Feministisch platform De Bovengrondse en Plan Internationaal deden in 2019 onderzoek naar de aard en omvang van de problematiek in Nederland.
Vorig jaar presenteerde het CBS een fraai nieuw dashboard met cijfers over schulden per gemeente. Vandaag zijn er nieuwe cijfers, bijgewerkt tot maar liefst oktober 2020. Het aantal geregistreerde problematische schulden daalt sinds 2018. Lees het persbericht van het CBS.
De cijfers gaan terug tot 2015. Ik heb ze in onderstaande grafiek gecombineerd met oudere cijfers vanaf 2009 (rode lijn) en afgezet tegen andere trends. Het jaar 2011 = 100. In de grafiek zie je bijvoorbeeld dat het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening (groen) terug is op ongeveer het niveau van 10 jaar geleden.
Klik om te vergroten
NB. de meeste (achtergronden bij de) cijfers in de grafiek zijn te vinden in de categorie onderzoek & statistiek.
Sinds januari 2020 kunnen meer huurders huurtoeslag krijgen. De harde inkomensgrenzen zijn afgeschaft. Tot en met 2019 kon het recht op huurtoeslag in één keer vervallen als de huurder een paar euro extra verdiende. Sinds 2020 krijgt men minder huurtoeslag als het inkomen stijgt. Maar het is niet meer zo dat bij een kleine stijging de huurtoeslag plotseling helemaal wegvalt.
Mensen die geen huurtoeslag ontvangen en er wel recht op hebben kunnen nog tot 1 september 2021 huurtoeslag over 2020 aanvragen. Het blijkt dat nog veel huurders niet weten dat zij vorig jaar recht op huurtoeslag hadden. Zij moeten actie ondernemen. Daarom probeert Toeslagen deze huurders tussen juni en september alsnog te bereiken. En gemeenten kunnen daarbij helpen:
In de Toolkit Stimuleren gebruik huurtoeslag 2020 vind je communicatiematerialen. Op dit moment is dit een artikel met bijbehorende visual en een infographic. De komende weken volgen er nieuwe artikelen en visuals. Het staat je vrij om deze middelen aan te passen.
Vandaag presenteert Divosa een handreiking over het signaleren van kinderarmoede, het ondersteunen van kinderen en gezinnen en het stimuleren van o.a. financiële opvoeding en gezonde leefstijl.
Een derde van de rechthebbenden maakt geen gebruik van de bijstand. Dat staat in het rapport Niet-gebruik van de algemene bijstand van Inspectie SZW. Een kwart van de niet-gebruikers heeft geen inkomen. Niet-gebruik is vooral hoog bij jongeren, zelfstandigen en Europese migranten. Van de niet-gebruikers is 33% langdurig niet-gebruiker.
(klik om infographic te vergroten)
De bijzondere bijstand is niet onderzocht, maar ga er maar van uit dat het niet-gebruik daar nog hoger is. In de bestuurlijke reactie van VNG en Divosa staat wat gemeenten kunnen doen om niet-gebruik tegen te gaan:
Mogelijkheden voor bestandskoppeling benutten;
Balans zoeken tussen doelmatigheid en bestaanszekerheid;
Voorlichting geven.
Lees ook de niet zo spannende Kamerbrief van minister Koolmees. Het rapport komt ongetwijfeld aan de orde tijdens het kamerdebat op 30 juni.
Kort na Prinsjesdag meldde het kabinet – met een klein voorbehoud – dat gemeenten in 2022 €30 miljoen extra zouden krijgen voor schuldenbeleid, en €15 miljoen voor bijzondere bijstand. Maar in de meicirculaire zijn deze bedragen geschrapt.
De structurele middelen voor bestrijding kinderarmoede staan er nog wel in (op p. 93 bedragen per gemeente).
Bij TONK (p. 7) staat het bedrag dat oorspronkelijk voor het eerste kwartaal van 2021 was gereserveerd: €65 miljoen. Op 12 maart jl. werd bekend dat het budget wordt verdubbeld, dus €260 miljoen voor een half jaar. Ik zal nog even uitzoeken hoe dit zit. *
* Ik weet inmiddels hoe het zit. In Gemeentenieuws van SZW staat: De eerste tranche aan TONK middelen (€65 miljoen) is inmiddels via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld volgens de maatstaven van het subcluster minimabeleid in het cluster Inkomen en Participatie. De tweede tranche met de resterende beschikbaar gestelde middelen (€195 miljoen) zal via dezelfde verdeelmaatstaven beschikbaar worden gesteld. Dit zal in de septembercirculaire van het gemeentefonds worden opgenomen.
De TONK en andere regelingen in het corona steunpakket zoals Tozo, TVL en NOW worden verlengd in het derde kwartaal. Dat staat in een brief van minister Koolmees aan de Tweede Kamer. Op p. 41 zie je dat het kabinet voor de verlenging van TONK geen extra middelen vrijmaakt. Waarschijnlijk omdat het budget voor het eerste half jaar nog lang niet op is.
Dus verleng de beleidsregels TONK, en grijp dit aan om de regels te verruimen, als je dat nog niet gedaan hebt.
WHOA en TOA
In een nieuwsbericht wijst de rijksoverheid gemeenten en ondernemers ook nog eens op de mogelijkheden van de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA). In aanvulling daarop stelt het kabinet € 200 miljoen beschikbaar voor kredieten met lage rente voor mkb-bedrijven voor het herstarten, uitbreiden of aanpassen van hun bedrijfsactiviteiten na een WHOA-akkoord. Lees meer over de WHOA.
‘Tot nu toe gaat het om duizenden aanvragen landelijk en we hadden toch wel op tienduizenden aanvragen gerekend’, zegt Peter Heijkoop namens de VNG op nos.nl. Volgens de Vereniging Zelfstandigen Nederland en artiestenvakbond Kunstenbond komt dit doordat de regels te streng zijn. De NOS constateert dat de verschillen tussen gemeenten groot zijn. Het Brabants Dagblad constateerde dat twee weken geleden ook al.
Dit was natuurlijk te voorzien. Was het niet veel beter geweest om hier één uniforme landelijke regeling van te maken? Op zijn minst had het rijk eerder 100% duidelijkheid moeten geven over rijksmiddelen. Nu kwam er pas op 25 februari een enigszins geruststellend bericht, maar nog geen harde compensatietoezegging als het budget ontoereikend zou zijn. En op 12 maart werd het budget verdubbeld. Maar toen hadden vrijwel alle gemeenten hun beleid al vastgesteld.
Wat te doen? Gemeenten kunnen beleidsregels verruimen. Maar liever zou ik zien dat er bijvoorbeeld vanaf 1 mei een goede, ruime landelijke regeling komt. Dan hoeven al die gemeentelijke beleidsmedewerkers ook niet opnieuw overuren te draaien om allemaal afzonderlijk het wiel uit te vinden.
Naschrift: bekijk het vragenuur in de Tweede Kamer vandaag(6 april) met o.a. een reactie van minister Koolmees. Hij is niet voornemens er een uniforme regeling van te maken, maar wil wel met gemeenten kijken of het wat meer kan worden ‘gestroomlijnd’.
Volgende week is de week van het geld. Ditmaal is alles digitaal dus voor iedereen te volgen. Via de studio ‘week van het geld’ zijn er uitzendingen voor kinderen, jongeren, ouders, professionals en gemeenten. Het volledige programma vind je hier.
Wegwijzer gemeenten: Jongeren en Schulden Op vrijdag is er een webinar voor gemeenten. Wijzer in geldzaken maakt tijdens dit webinar samen met partners een start voor een wegwijzer voor gemeenten. Doel van deze wegwijzer is om best practices inzichtelijk te maken en van elkaar te leren.
Het CBS publiceerde eerder deze maand het dashboard armoede thuiswonende kinderen. Het dashboard geeft informatie over huishoudens met kinderen in relatie tot kenmerken als inkomen, inkomensbron, welvaart, opleidingsniveau, betalingsachterstand zorgpremie en re-integratie, over de periode 2015-2018. De gegevens zijn beschikbaar op gemeente- en soms ook wijkniveau.
Waarom dit dashboard? Het kabinet en gemeenten spannen zich samen in om alle kinderen in armoede te bereiken, zoals opgetekend in de bestuurlijke afspraken kinderarmoede. In dat licht zijn ook in 2019 de ambities kinderarmoede in het leven geroepen. Ambitie 1 richt zich erop dat ieder kind dat opgroeit in een gezin met een laag inkomen, kan meedoen: ‘In 2021 worden álle kinderen met ouders in de bijstand bereikt met het gemeentelijke armoedebeleid. En worden 7 op de 10 kinderen bereikt in werkende gezinnen met een laag inkomen’. Uit de eerste evaluatie van de bestuurlijke afspraken blijkt dat het vaak lastig is voor gemeenten om zicht op de doelgroep te krijgen. Dit dashboard is gemaakt om hierbij te helpen.
Het Kabinet verdubbelt het budget voor TONK. In plaats van €130 miljoen komt hiervoor €260 miljoen beschikbaar voor het eerste halfjaar van 2021. Dat staat op p. 5 van deze brief d.d. 12 maart.
Michel van Leeuwen en Plusonline waren me net voor met hun overzicht van wat de verkiezingsprogramma’s zeggen over armoede en schulden.
Interessant: verhoging van het minimumloon – al dan niet gekoppeld aan de bijstand – staat in de programma’s van alle grote partijen en zelfs het basisinkomen komt in verschillende gedaanten hier en daar terug. En een paar partijen willen ook de looptijd van de schuldhulp drastisch verkorten.
Mocht je toch al op de PvdA stemmen en wil je dat er iemand met de nodige kennis en ervaring in de Tweede Kamer komt, geef dan Joke de Kock (hoofd schuldhulp Tilburg en erevoorzitter NVVK) je voorkeursstem!
Naschrift d.d. 3/3 – Gezien de reacties even een disclaimer: Dit zegt niks over mijn eigen politieke voorkeur! Als Joke van een andere partij was geweest, had ik het ook geplaatst. Ik plaats het omdat ik Joke hoog heb zitten en omdat ze voor veel lezers een goede bekende is. Ik doe op mijn blog juist altijd erg mijn best om niet politiek kleur te bekennen.
De Tweede Kamer nam vorige week een motie aan waarin de regering wordt verzocht de Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschapsbelastingen voor 1 mei 2021 aan te passen en daarin te bepalen dat de vermogensnorm voor kwijtschelding verruimd kan worden tot maximaal de vermogensnorm in de Participatiewet.
Het is vervolgens aan de gemeenteraad of die vermogensgrens verhoogd moet worden.
Naschrift d.d. 18 mei: minister Koolmees schrijft op 18 mei dat hij dit samen met de ministeries van BZK, Infrastructuur en Milieu en Financiën oppakt en dat hij de Tweede Kamer z.s.m. zal informeren.
Afgelopen donderdag stuurde minister Koolmees van SZW onderstaande brief naar wethouders waarmee hij de zorgen over de toereikendheid van het budget wil wegnemen. Moet het college morgen het TONK-beleid nog vaststellen, en heb je de indruk dat jouw gemeente vanwege de onzekerheid een te benepen regeling heeft ontworpen? Zorg dan dat de wethouder dit nog even leest en bespreek of je de toekenningscriteria nog wat kan verruimen.
Geachte wethouder,
COVID-19 en de opvolgende beperkende maatregelen hebben een grote impact op Nederland. Veel huishoudens hebben het zwaar, ook in financieel opzicht. Samen proberen we de gevolgen van de crisis zoveel als mogelijk te verzachten en mensen perspectief te bieden. Gemeenten spelen hierbij een zeer belangrijke rol en hebben reeds enorm veel werk verzet. Daarvoor ben ik u zeer erkentelijk.
U bent momenteel druk bezig met de uitwerking van de regeling Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK). Met de regeling, die neerkomt op een versoepeling van de gemeentelijke beleidsregels voor bijzondere bijstand, kunnen huishoudens geholpen worden die ten gevolge van de Coronamaatregelen een terugval in hun inkomen hebben en daardoor de noodzakelijke kosten van het bestaan voor het huishouden niet meer kunnen betalen.
Ik ben me er van bewust dat een dergelijke regeling een groot beroep doet op uw organisatie en ook een aantal onzekerheden met zich meebrengt. Ik wil mijn grote waardering en dank uitspreken voor uw inzet om deze regeling mogelijk te maken.
Daarnaast wil ik met deze brief uw mogelijke zorgen over de toereikendheid van het budget wegnemen. Het kabinet wil niet dat gemeenten financiële risico’s lopen bij de uitvoering van de TONK. Gemeenten moeten kunnen doen wat nodig is: een tegemoetkoming verstrekken voor de essentiële vaste lasten voor groepen die dat nodig hebben. Ik zal daarom samen met de VNG, DIVOSA en verschillende gemeenten goed de vinger aan de pols houden. Dit is ook in bestuurlijk overleg zo afgesproken. Ik vraag u dan ook om tijdig aan te geven als er financiële problemen dreigen. Dat kan via de VNG of Divosa of rechtstreeks richting het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (contactpersoon: Ard Broeze abroeze@minszw.nl).
Vanuit het kabinet en de Tweede Kamer is er de nadrukkelijke wens dat de TONK ruimhartig wordt toegepast, zeker voor de groepen die geen aanspraak kunnen maken op andere regelingen en een grote terugval in inkomen kennen. Dat impliceert de oproep aan gemeenten de regeling zo in te richten dat de tegemoetkoming huishoudens substantieel ondersteunt in de betaling van hun vaste lasten en hen daarmee verder helpt. Natuurlijk is het ondoenlijk en onwenselijk om alle noodzakelijke kosten zonder meer te vergoeden als mensen de kosten zelf kunnen betalen. De gemeente is bevoegd om eigen toekenningsregels op te stellen, bijvoorbeeld door rekening te houden met inkomen, uitkering of vermogen.
Omdat we op voorhand niet precies weten hoeveel mensen voor TONK in aanmerking zullen komen en voor welk bedrag zij steun nodig zullen hebben, is het ook onduidelijk hoeveel budget nodig is om de TONK uit te voeren. Voor TONK is tot dusver 130 miljoen euro beschikbaar gesteld voor toekenningen en uitvoeringskosten. Een eerste tranche van 65 miljoen wordt zo snel mogelijk via het gemeentefonds verdeeld op basis van de verdeelsleutel armoede- en schuldenbeleid. Voorafgaand aan toekenning van de tweede tranche zal een weegmoment plaatsvinden, waarbij gekeken wordt naar de ontwikkelingen rondom de maatregelen tegen Corona en de eerste inzichten over het gebruik van de TONK-regeling. Een bijstelling van het budget passend bij deze inzichten zal dan indien nodig plaatsvinden. Ook is het mogelijk dat op basis van de inzichten voor de tweede tranche een aangepaste verdeelsleutel wordt gebruikt. Hierover zal uiteraard overleg plaatsvinden met VNG en Divosa.
Ik hoop dat ik met deze brief uw zorgen over de financiële toereikendheid wegneem en vraag u dan ook uw inzet te baseren op de bovengeschetste doelstelling van de TONK.
Daarnaast is het goed om te weten dat er voor de TONK geen andere of aanvullende verantwoordingseisen zullen worden gevraagd. De verantwoording vindt plaats via de gewone systematiek van de bijzondere bijstand.
De huren van woningen in de sociale sector met een huur tot €752 worden dit jaar bevroren in verband met de coronacrisis. Het kabinet komt hiermee tegemoet aan de wens van de Tweede Kamer. Het betekent dat de huren van deze woningen per 1 juli niet mogen worden verhoogd.
De Tweede Kamer nam vorige week een motie aan van de SP samen met GroenLinks en PvdA. De motie kreeg onverwacht steun van de VVD, die bij alle voorgaande voorstellen tegen was. Het CDA noemde dat zo vlak voor de verkiezingen opportunistisch, omdat de VVD steeds tegen was. Bron: NOS.
Zelf had ik op een bierviltje al uitgerekend welk budget voor TONK beschikbaar is per gemeente. Dat lijkt misschien veel, maar realiseer je dat een deel van de huishoudens een half jaar lang TONK zal krijgen. Vorige week is in de Tweede Kamer gelukkig een motie aangenomen die oproept om meer middelen beschikbaar te stellen als dat nodig is.
Het verbaast mij dat we grote verschillen toelaten tussen gemeenten. En die verschillen hebben nauwelijks iets te maken met de lokale woonlasten of omstandigheden, maar eerder met politieke voorkeur. En omdat de uitgaven heel lastig te voorspellen zijn, gaan veel gemeenten aan de voorzichtige, zuinige kant zitten.
