Categorie archief: Armoedebeleid

Gemeenten mogen niet afwijken van giftengrens €1.200

Posted on by

Per 1 januari 2026 geldt voor alle gemeenten één grens voor het ontvangen van giften en kostenbesparende bijdragen in de bijstand: €1.200 per jaar. Deze wijziging maakt deel uit van de Participatiewet in balans. Het is niet mogelijk om via beleidsregels een lagere of hogere grens vast te stellen. Wel blijft het mogelijk om in individuele gevallen, waarin een betrokkene een hoger bedrag aan giften ontvangt, te beoordelen of dit vanuit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord is.

Dit lees je vandaag in Gemeentenieuws van SZW, 2026-1. ‘Er zijn signalen dat er gemeenten zijn die een andere giftengrens in hun beleid hebben opgenomen. Dit is niet de bedoeling. Deze gemeenten dienen hun beleid aan te passen. Indien het beleid niet wordt aangepast, kan in een uiterst geval een aanwijzing volgen. Daarbij realiseren wij ons dat sommige gemeenten recent nieuw giftenbeleid hebben vastgesteld waarin een hoger bedrag is opgenomen. De implementatie van deze wetsbepaling vergt mogelijk enige tijd, zowel in de uitvoering als in bestuurlijk-politiek opzicht.‘

Voor meer info wordt verwezen naar de wetsgeschiedenis, handreiking Participatiewet in balans en modelbeleidsregels (te vinden in dossier Participatiewet).

Introductiecursus armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

Stuur dit bericht door naar je (nieuwe) collega!

Tijdens deze cursus leer je hoe gemeenten armoede- en schuldenbeleid maken. Je krijgt antwoord op de volgende vragen:

  • Welke beleidsvrijheid hebben gemeenten?
  • Welke wet- en regelgeving is relevant?
  • Hoe werkt schuldhulpverlening?
  • Welke gemeentelijke minimaregelingen zijn er?
  • Wat kun je doen aan preventie?
  • Wat is de aard en omvang van de problematiek in mijn gemeente?
  • Wat zijn relevante trends en ontwikkelingen?
  • Welke bevoegdheden hebben college en gemeenteraad?
  • Hoe werkt de gemeentebegroting?
  • Waar vind ik relevante informatie en hoe blijf ik op de hoogte?

Het programma wordt verzorgd door Martijn Schut.

Voor wie

De cursus is vooral bedoeld voor gemeentelijke beleidsadviseurs die nieuw zijn op het terrein van armoedebeleid en/of schuldhulpverlening. Maar ook voor bijvoorbeeld managers of bestuurders bij gemeenten is de cursus interessant. De cursus is daarnaast ook nuttig voor organisaties die op het terrein van armoede- en schuldenbeleid veel te maken hebben met gemeenten.

Cursuslocatie: “De U-trechters”

Datum en locatie

Maandag 30 maart 2026, 09:30 – 16:30 uur

De cursus wordt gegeven op 10 minuten lopen vanaf Utrecht Centraal in de historische zandtrechters, in Utrecht bekend als de U-trechters. Je kunt parkeren op het naastgelegen Jaarbeursterrein.

Adres: Veilinghavenkade 4 te Utrecht.

Kosten en aanmelding

  • Deelname kost € 475,- excl. btw per persoon.
  • Je kunt tot 2 weken voor de cursus annuleren. We brengen dan € 60 administratiekosten in rekening. Je kunt eventueel een collega in jouw plaats laten komen.
  • De cursus is inclusief lunch.
  • Na afloop ontvang je een deelnamecertificaat.
  • Meld je aan met het formulier onderaan deze pagina.

Meer informatie

Neem voor meer informatie contact op via info@martijnschut.eu of tel. 06-5176 5099.

Naar dit e-mailadres sturen we de factuur.
Dit betalingskenmerk vermelden we in de factuur.

Coalitieakkoord: € 150 miljoen structureel voor aanpak armoede en problematische schulden

Posted on by

Wat staat er in Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026 – 2023 over de aanpak van armoede en schulden:

‘We zetten ambitieus in om zoveel mogelijk mensen uit de armoede te halen of te voorkomen dat ze erin komen. We zien ook dat hoewel het aantal mensen in armoede daalt en historisch laag is, de intensiteit van de resterende armoede toeneemt. Dit vinden we een zorgelijke ontwikkeling en daarom nemen we gerichte maatregelen om die kwetsbare groep, die voor een groot deel bestaat uit werkende armen, te helpen. We investeren in armoedebeleid en een effectieve aanpak en preventie van schulden. Ook komen we chronisch zieken tegemoet voor hun ziektekosten.’

In de budgettaire bijlage lees je dat het nieuwe kabinet € 150 miljoen structureel reserveert voor de aanpak van armoede en problematische schulden.

’26’27’28’29’30struc.
Aanpak armoede en problematische schulden–125150150150150

Ik weet niet zeker hoe dit zich verhoudt tot de huidige gemeentelijke budgetten en de envelop Groepen in de knel van het huidige demissionaire kabinet. Mijn inschatting is, dat de € 85 miljoen voor bestrijding kinderarmoede (‘Klijnsmagelden’) voor gemeenten en de middelen voor een landelijk energiefonds niet zijn opgenomen in de € 150 miljoen, maar de € 40 miljoen structureel voor ‘Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden’ en de middelen voor vroegsignalering wel. En ik ga ervanuit dat ook de opvolging van de IBO-maatregelen hieruit moet worden betaald (door IBO geraamd op € 180 miljoen structureel). Het coalitieakkoord zegt overigens niets inhoudelijks over de schuldenaanpak, laat staan over de IBO-maatregelen.

Update 2/2/’26: Ik begrijp inmiddels dat de € 150 miljoen toch komt BOVENOP de bestaande middelen. We weten nog niet hoe het precies wordt besteed, welk deel naar gemeenten gaat en wat er overblijft na onderhandelingen in de Tweede kamer.

De belangrijkste maatregelen op een rij:

  • We willen dat meer mensen de weg naar werk vinden vanuit de Participatiewet, zeker in deze krappe arbeidsmarkt. Daar staat tegenover dat we van de kleine groep die echt niet kan werken ook niet constant zullen vragen dit toch te doen. De Participatiewet hervormen we met inzet op zeer intensieve begeleiding, investeren in gemeenschappen en een goede samenwerking met (sociale) werkgevers. We gaan door met het ingeslagen pad waarin we meer uitgaan van vertrouwen, waarbij we ook effectief handhaven op de plichten die erbij horen zoals de taaleis of de aanpak van fraude.
  • Om grip te krijgen op de portemonnee zorgen we dat alle regelingen van de overheid op een vast moment in de maand worden uitbetaald. Ook streven we samen met aanbieders van vaste lasten zoals banken, zorgverzekeraars en energiemaatschappijen naar één vaste betaaldag voor de maandlasten indien de klant dit wenst.
  • In overleg met gemeenten werken we aan vereenvoudiging en een basisniveau van aanvullende gemeentelijke regelingen, zodat je kan rondkomen ongeacht je postcode. Dit maakt voor mensen het aanbod en de aanvraag van regelingen overzichtelijker. Armoede-, schulden- en re-integratiebeleid van gemeenten wordt hierbij ook meer geüniformeerd [Hierin klinkt het pleidooi van o.a. Divosa en VNG door, red.].
  • In Caribisch Nederland bouwen we aan een leefbaar sociaal minimum op basis van de adviezen van commissie Thodé.
  • We helpen via het NPLV de wijken met de grootste energiearmoede. Verhuurders worden verplicht energielabels E, F en G voor huurwoningen per 2029 uit te faseren; labels C en D per 2040.
  • We blijven werken met een noodfonds energie.
  • De WW-uitkering wordt hoger in het begin en en verkort naar één jaar.
  • We gaan ongewijzigd door met bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders. Met het afschaffen van de grootste [kinderopvang]toeslag nemen we de grootste onzekerheid in de portemonnee van werkende ouders weg.
  • We voegen de kinderbijslag en het kindgebonden budget samen in één kindregeling met een hoger vast en een lager variabel bedrag. Dat verhoogt zekerheid. Door de regeling bij één uitvoerder neer te leggen, wordt de regeling ook makkelijker. Ouders doen maar één aanvraag, en de bedragen worden maandelijks gezamenlijk gestort.
  • Kinderen in het primair en voortgezet onderwijs krijgen gratis schoolfruit. We zorgen dat gezonde keuzes via een wijkgerichte aanpak ook kwetsbare groepen bereiken.
  • We investeren in het Actieprogramma Kansrijke Start voor gezinnen in een kwetsbare situatie.
  • Om verhoging van de zorgpremies te voorkomen handhaven en indexeren we het huidige eigen risico en verhogen we het met € 60 per 2027. We zorgen dat je nooit in een keer het hele eigen risico kwijt bent maar maximaal € 150 per behandeling.
  • Bij alle hervormingen om de zorg voor iedereen toegankelijk te houden hebben we extra oog voor chronisch zieken en mensen met een beperking. Zowel financieel als in de dagelijkse praktijk. We komen deze groep tegemoet in hun zorgkosten via de gemeente en we stoppen het doorgeslagen indicatiecircus: niemand hoeft zijn chronische ziekte of beperking meer periodiek aan te tonen. We investeren hiervoor ook in het gemeentefonds en maken landelijke bindende afspraken zodat regelingen eenvoudiger, effectiever en gelijker worden tussen gemeenten.

Reacties op coalitieakkoord:

Basisdienstverlening voor gemeentelijke armoededienstverlening

Posted on by

We moeten terug naar de situatie waarbij het Rijk het bestaansminimum garandeert en gemeenten maatwerk leveren. We stellen gemeentelijke basisdienstverlening en model-beleidskaders vast om te voorkomen dat maatwerk leidt tot willekeur, niet-gebruik en ongewenste verschillen tussen gemeenten. Dat is simpel gezegd de oproep in de Verkenning armoededienstverlening uitgevoerd door Divosa in opdracht van VNG.

De oproep sluit aan op de wens van het huidige kabinet om een model-beleidskader te ontwikkelen (dat lazen we in juni ’25 in het Nationaal Programma Armoede en Schulden) en de Hervormingsagenda Inkomensondersteuning van het Rijk (juli ’25). Je herkent daarnaast ook voorstellen van het Instituut voor Publieke Economie en de Commissie Sociaal minimum. De oproep om te komen tot een eerlijker en eenvoudiger (gemeentelijk) armoedebeleid vond je ook in de verkiezingsprogramma’s van een aantal politieke partijen. De analyses en oproepen zijn dermate eensluidend dat je verwacht dat ook het nieuwe kabinet hiermee voortvarend aan de slag zal gaan.

Negen adviezen

In de verkenning geeft Divosa negen adviezen:

  1. Werk met gemeenten, Rijk, maatschappelijke en publieke partners aan een landelijk armoedekader met een duidelijke norm voor een toereikend inkomen. Doe dit op basis van gedeelde principes, waarden, doelen en gewenste effecten.
  2. Zorg dat de taken en verantwoordelijkheden van het Rijk en gemeenten beter op elkaar aansluiten en functioneer als gezamenlijke overheid.
  3. Organiseer het netwerk voor een krachtige lobby voor een toereikend, zeker en voorspelbaar inkomen van rijkswege.
  4. Bepaal samen met het Rijk bij de medebewindstaak bijzondere bijstand welke regelingen bij de landelijke norm horen en welke bijzondere normen bij gemeenten passen. Zo passen een aantal regelingen beter bij een landelijk minimum en daarmee bij een centrale uitvoering. Denk aan de individuele inkomenstoeslag, collectieve aanvullende verzekering en studietoeslag.
  5. Werk aan een basisdienstverlening voor armoededienstverlening [afgekeken van basisdienstverlening schuldhulpverlening, red.], die de volgende elementen bevat:
    ● vraaggestuurde dienstverlening;
    ● bredere begeleiding van inwoners in armoede;
    ● eenvoudige toegang;
    ● samenwerking met lokaal middenveld;
    ● vakmanschap.
  6. Voorkom dat de dienstverlening is gebaseerd op tegenstrijdige werkende principes.
  7. Zorg voor ruimte en sturingskracht op lokaal en individueel niveau. Maak een handelingsperspectief om lokaal keuzes te maken, politieke sturing te geven en in te spelen op geografische verschillen en verschillende behoeften van doelgroepen. Ontwikkel ook een kwaliteitskader voor maatwerk voor individuele verschillen, met als uitgangspunt: ongelijk investeren in ongelijke situaties, ongeacht waar iemand woont.
  8. Verbind de ontwikkelingen van armoededienstverlening (en bestaanszekerheid) met andere dossiers, waarin er overlappende ontwikkelingen plaatsvinden.
  9. Neem als VNG en Divosa de regie om samen met het Rijk en maatschappelijke en publieke partners beweging op gang te brengen, zoals een landelijk armoedekader, de normen voor bijzondere bijstand en basisdienstverlening.

Klik om te vergroten:

Meer over dit onderwerp

In de media was veel te doen over dit onderwerp. Van oud naar nieuw:

Landelijke campagne ‘Stap naar hulp’ voor werkenden rond armoedegrens

Posted on by

In Nederland leven zo’n 355.000 werkenden met een inkomen tot 125% van het sociaal minimum.* Alleenstaande werkenden zijn oververtegenwoordigd. Ze zijn financieel kwetsbaar, hebben vaker schulden en weten de weg naar hulp en inkomensondersteunende regelingen niet altijd goed te vinden. Daarom lanceert het ministerie van SZW de campagne ‘Stap naar hulp’, waarin het werkenden met een laag inkomen stimuleert contact te zoeken met Geldfit.

Op campagnetoolkits.nl vind je middelen die je kunt gebruiken voor een lokale campagne.

Onderzoek

Werkenden maken relatief minder gebruik van regelingen als bijzondere bijstand, kwijtschelding gemeentelijke belastingen, toeslagen en minimaregelingen, omdat ze denken dat deze niet voor hen bedoeld zijn. Of omdat ze bang zijn geld te moeten terugbetalen. In een Ipsos I&O-peiling gaf 35% van de alleenstaande werkenden aan hier bang voor te zijn, vooral mensen tussen de 25 en 35 jaar.

* Bekijk het aantal werkende minima per gemeente (CBS).

SZW merkt uitbetaling Groupcard-tegoed niet aan als inkomensbeleid

Posted on by

Door het faillissement van Groupcard hebben inwoners van veel gemeenten hun tegoedpas van dit jaar niet geheel kunnen verzilveren. De tegoedpas is bijvoorbeeld in het kader van gemeentelijk minimabeleid verstrekt. Meerdere gemeenten verkennen de mogelijkheden om het resterende tegoed op de pas alsnog aan de betreffende inwoners te geven, bijvoorbeeld door een zelfde bedrag over te maken op de bankrekening of via breed geaccepteerde cadeaubonnen.

Een dergelijke uitbetaling van vrij besteedbaar geld past normaliter niet binnen de kaders van gemeentelijk minimabeleid of de bijstand. Aangezien een nieuwe tegoedpas voor de meeste gemeenten niet op korte termijn haalbaar is, biedt het ministerie van SZW in dit specifieke geval de onderstaande ruimte en adviezen voor een uitbetaling. Het ministerie vertrouwt erop dat gemeenten dit als uiterste mogelijkheid benutten en zich ervoor inspannen dat de uitbetaling volgens de bedoeling van de tegoedpas wordt besteed.

  1. Het ministerie van SZW zal bij uitzondering de uitbetaling van het resterende tegoed niet aanmerken als inkomensbeleid.
  2. De gemeente kan in de bepaling van het recht op bijstand het uitbetaalde bedrag uitzonderen van de middelen (inkomen en vermogen). Gelet op de eerdere toekenning van de tegoedpas en de uitzonderlijke omstandigheden kan het uitbetaalde bedrag worden beschouwd als gift die verantwoord is vanuit het oogpunt van bijstandsverlening. Het bedrag hoeft dan niet met de uitkering te worden verrekend.
  3. Gezien de bijzondere omstandigheden, waarin het resterend tegoed verloren is gegaan door het faillissement, ligt het voor de hand dat de uitbetaling de fiscale kwalificatie volgt van het oorspronkelijke tegoed op de pas. Het is de verantwoordelijkheid van gemeenten om hun (minima)regelingen zoals de tegoedpas zo vorm te geven dat deze niet belast zijn als periodieke uitkeringen en verstrekkingen (zie hierover de eerdere Kamerbrief). Als de tegoedpas onbelast was, geldt in beginsel hetzelfde voor de uitbetaling ter hoogte van het door het faillissement verloren gegane resterende tegoed op de pas. De uiteindelijke beoordeling blijft voorbehouden aan de inspecteur van de Belastingdienst. Gemeenten die zekerheid willen hebben, kunnen zich wenden tot de inspecteur. Onbelaste verstrekkingen hebben geen invloed op de toeslagen.

Bovenstaande is niet van toepassing als de inwoner dubbele compensatie krijgt. Gemeenten die uitbetalen wordt daarom geadviseerd om ervoor te zorgen dat de rechten op een tegoed bij een doorstart of op een compensatie door de curator toekomen aan de gemeente.

Bron: Gemeentenieuws van SZW, 8 dec. 2025)

Gemeenten kunnen in het VNG-forum Groupcard in vertrouwelijkheid met elkaar kennis en expertise delen.

Tot slot, vorige week was er opnieuw een tegenslag voor Groupcard. Er gaat een streep door een doorstart, omdat overnamepartij Winst uit je Woning eveneens bankroet is.

‘Bereken Je Recht’ volledig vernieuwd

Posted on by

Twintig jaar geleden legde mijn favoriete ex-collega John Nuyten bij de gemeente Goirle de basis voor Bereken Je Recht; de online tool waarmee je berekent of je in aanmerking komt voor gemeentelijke minimaregelingen. Bij Stimulansz, waar ik toen projectleider was, ontwikkelden we Bereken Je Recht door tot een instrument waarop ook andere gemeenten eenvoudig kunnen aanhaken. We gingen samenwerken met het Nibud, zodat gebruikers ook het recht op landelijke regelingen kunnen berekenen. En we introduceerden Bereken Je Recht Plus waarmee inwoners direct voor meerdere regelingen tegelijk via DigiD een aanvraag kunnen doen. Anno 2025 heeft Bereken je recht nog niets aan betekenis ingeboet.

Recent is Bereken Je Recht volledig vernieuwd:

  • BerekenUwRecht is nu Bereken Je Recht.
  • Slimmere, selecterende vraagstelling, waardoor gebruiker minder hoeft in te vullen.
  • Toegankelijke tekst en vormgeving.
  • Gebruiksvriendelijk op smart phone.

Vóór de jaarwisseling worden de laatste gemeenten overgezet op de nieuwe versie. Krimpen aan de IJssel werd als één van de eerste gemeenten overgezet. Neem een kijkje op berekenjerecht.nl/krimpenaandenijssel.

Plan een demo en kijk hier hoe jouw gemeente kan aansluiten.

Huurtoeslag verandert vanaf 2026; pas je woonkostentoeslag aan!

Posted on by

Per 1 januari 2026 verandert een aantal belangrijke zaken in de huurtoeslag:

  • De maximale huurgrens vervalt als toegangsvoorwaarde. Dat betekent dat ook huurders met een hoger huurbedrag straks aanspraak kunnen maken.
  • De huurtoeslag wordt berekend op basis van kale huur. De servicekosten tellen niet meer mee.
  • De leeftijdsgrens voor ‘jongeren’ gaat van 23 jaar naar 21 jaar. Jongeren van 21 en 22 jaar krijgen straks dus eerder meer huurtoeslag.

Gevolgen voor de Woonkostentoeslag

Gemeenten ondersteunen via de Woonkostentoeslag of soortgelijke bijzondere bijstandsregelingen huurders die buiten de landelijke huurtoeslag vallen, bijvoorbeeld doordat hun huur boven de grens ligt. Zie dossier Woonkostentoeslag. Door de wetswijziging verandert de situatie:

  • Tot 2026 vielen huurders met te hoge huur vaak helemaal buiten de huurtoeslag – en kwamen zij in aanmerking voor WKT omdat de huur te hoog was. Met de nieuwe situatie kan de huurder wel huurtoeslag krijgen, maar de toeslag dekt niet het volledige huurbedrag — de huurder blijft dus met een ongesubsidieerd huurdeel zitten.
  • Omdat de huurtoeslag onderdeel wordt van de voorliggende voorziening voor meer huurders, verandert de rol van gemeenten: niet meer primair om de groep zonder toeslag te ondersteunen, maar om het gedeelte boven wat de huurtoeslag vergoedt te compenseren.
  • Het huidige gemeentelijke beleid is vaak nog ingericht op het criterium ‘geen recht op huurtoeslag vanwege te hoge huur’. Dat criterium vervalt of verschuift per 2026 — dus zonder aanpassing loopt een gemeente het risico dat de WKT-regeling juridisch en beleidsmatig niet meer goed aansluit.

Woonkostentoeslag aanpassen

Hieronder een paar concrete stappen:

  1. Inventarisatie
    • Breng in kaart welke huishoudens momenteel de WKT ontvangen op basis van een te hoge huur.
    • Informeer deze doelgroep tijdig dat per 2026 de regels voor huurtoeslag wijzigen, en help hen eventueel bij het aanvragen of herberekenen van huurtoeslag.
  2. Doorrekenen
    • Maak voor de betrokken huishoudens een financiële doorrekening: wat is de verwachte huurtoeslag in 2026? Hoe groot is het resterende ongesubsidieerde huurdeel dat zij zelf moeten dragen?
    • Identificeer welke huishoudens erop achteruitgaan of in grotere financiële knel kunnen komen.
  3. Beleidsherziening
    • Formuleer het WKT-beleid voortaan als aanvullende bijzondere bijstand voor het deel van de huur dat niet door de huurtoeslag wordt vergoed.
    • Stel vast tot welk huurbedrag de gemeente woonkosten als ‘noodzakelijk’ erkent, en welke grenzen gelden voor verhuisplicht of andere voorwaarden.
    • Verwijder of herzie beleidsregels die uitgaan van het criterium ‘geen recht op huurtoeslag vanwege te hoge huur’ — dat is straks niet meer toereikend.
    • Bekijk of de verhuisplicht in huidige vorm realistisch is, zeker in de vrije sector/woningmarkt waar verhuizen lastig is.

Deel je beleidsregel!

Heb je de beleidsregel WKT al aangepast of een goed concept? Of een rekentool? Dan deel ik deze graag op mijn blog, desgewenst geanonimiseerd. Mail naar info@martijnschut.eu.

Erik, bedankt voor de attendering!

Updates

Breaking: gemeenten krijgen € 30 miljoen om mensen met een laag inkomen en hoge energierekening deze winter te helpen

Posted on by

Met dit geld kunnen gemeenten meer doen om huishoudens met geldzorgen te bereiken en hulp bieden bij het verduurzamen van hun woning. Dat schrijft staatssecretaris Nobel in een Kamerbrief. Vorige maand al schreef hij dat dit een mogelijk alternatief was, mocht een herhaling van het energiefonds deze winter niet haalbaar blijken.

Anders dan bij het energiefonds mogen gemeenten geen geld uitkeren. Gemeenten kunnen dit geld besteden binnen de huidige wettelijke kaders en huidig instrumentarium. Denk bijvoorbeeld aan versterking van energiecoaches, Fix-brigades, Energiehelden, duurzame witgoedregelingen en andere initiatieven in het kader van de SPUK Energiearmoede. Er komt deze keer dus geen wettelijke mogelijkheid om bijvoorbeeld een energietoeslag of anderszins geld uit te keren.

Update 17 nov: Ik krijg vaak de vraag of het niet toch mogelijk is om inkomensondersteuning te bieden. In de Kamerbrief wordt immers gesproken over ‘inkomenssteun’ en in de beslisnota over ‘inkomensondersteuning’. Het antwoord is: ja, je mag individuele bijzondere bijstand verstrekken als de hoge energiekosten voortvloeien uit bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld als iemand op doktersadvies de verwarming hoger zet. Dat mochten gemeenten altijd al. Het feit dat nu de energietarieven hoog zijn, is (wettelijk gezien) geen bijzondere omstandigheid. Wat dus niet mag is generieke categorale bijstand zoals bij energietoeslag en energiefonds. Ik houd me aanbevolen voor goede ideeën om binnen de wettelijke kaders toch de nodige inkomensondersteuning te bieden of anderszins inwoners deze winter te helpen!*

* Update 21 nov: Hier een begin van een lijstje met mogelijke maatregelen, rijp en groen door elkaar, en mogelijk niet allemaal (snel) haalbaar:

  • Bied energieadvies en – coaching.
  • Ondersteun bij kleine energiebesparende maatregelen (tochtstrips, ledverlichting, radiatorfolie, cv-ketel optimaal instellen, slimme thermostaat, etc.).
  • Geef of leen geld voor grote energiebesparende maatregelen (zonnepanelen, muurisolatie, warmtepomp, etc.).
  • Help bij het kiezen van de beste energieleverancier.
  • Sluit een collectief energiecontract af voor minima.
  • Verstrek duurzaam witgoed in het kader van bijzondere bijstand.
  • Geef de mogelijkheid een brommer in te ruilen voor een e-bike.
  • Ga bij minimaregelingen uit van besteedbaar inkomen en houd rekening met energiekosten zoals Wageningen.
  • Verhoog goed gebruikte minimaregelingen zoals IIT, stadspas of meedoenregeling. Let op: dit is ongericht.
  • Verhoog in de regeling voor chronisch zieken en gehandicapten de tegemoetkoming voor energiekosten.
  • Corrigeer in de schuldhulpverlening het Vrij Te Laten bedrag (VTLB) maximaal voor energiekosten.
  • Maak een lokaal publiek-privaat energiefonds.
  • …

Lijst met inwoners die aanvraag deden bij Energiefonds

Binnenkort worden via een portal de data van 151.000 huishoudens gedeeld met gemeenten. Deze huishoudens hebben bij hun aanvraag bij het Energiefonds afgelopen voorjaar aangegeven open te staan voor hulp bij het verlagen van hun energierekening. In november ontvangen 6 tot 8 pilotgemeenten de data. Na een evaluatie begin december, ontvangen alle gemeenten de data.

Update 12 jan: Onderteken deze overeenkomst (.doc) en mail hem naar naar pmo@noodfondsenergie.nl. Je ontvangt vervolgens de lijst.

Update 6 feb: Opschaling samenwerking Tijdelijk Noodfonds Energie op VNG.nl.

Update 12 feb: in Gemeentenieuws van SZW lees je: Opschaling datadeling Tijdelijk Noodfonds Energie met gemeenten voor aanvullende ondersteuning aan huishoudens om energiekosten te verlagen.

Verdeelsleutel

Gemeenten ontvangen in 2025 via de decembercirculaire € 10 miljoen en vervolgens in 2026 bij meicirculaire € 20 miljoen. In totaal dus € 30 miljoen. Dit wordt verdeeld op basis van het percentage energiearmoede per gemeente. Het is een ‘Decentralisatie-uitkering’ dus door gemeenten naar eigen inzicht te besteden.

Update 19 nov: Van SZW kreeg ik de energiearmoedepercentages 2024 die zullen worden gebruikt als verdeelsleutel (waarvoor dank!). In Verdeelsleutel_Energiearmoede_2024.xls heb ik op basis daarvan de bedragen per gemeente berekend. Volgens mij klopt het zo, maar voor de zekerheid zeg ik erbij dat je hieraan geen rechten kunt ontlenen. Let op: de percentages wijken voor sommige gemeenten best flink af van die van 4 jaar geleden (p. 7) die ik eerder deze week deelde.

Update 16 dec: Op p. 52 van de Decembercirculaire 2025 vind je de definitieve bedragen 2025 per gemeente. De bedragen voor 2026 volgen in de Meicirculaire 2026.

Volgend jaar: landelijk energiefonds

In de brief legt Nobel uit waarom een landelijk publiek-privaat energiefonds deze winter niet mogelijk is. In de winter van 2026/’27 komt er wel een publiek energiefonds.

Meer lezen

Verkiezingsprogramma’s over armoede en schulden

Posted on by

Op 29 oktober 2025 is de verkiezing voor de Tweede Kamer. Wat willen de grootste partijen (volgens de peilingen) op het gebied van armoede en schulden? In willekeurige volgorde:

GroenLinks-PvdA

  • Lagere energierekening door woningisolatie.
  • Huurverhogingen aan banden. Huurkorting als huisbaas de woning niet isoleert. Meer sociale huur.
  • Lagere prijskaartjes ov.
  • Forse verlaging zorgpremie en eigen risico.
  • Verhoging minimumloon (naar € 18 per uur) en uitkeringen. Behoud koppeling. Vanaf 18 jaar iedereen minimumloon.
  • Progressiever belastingstelsel.
  • Gewone erfenissen niet belast. Belasting op grote erfenissen omhoog.
  • Ingrijpen bij grote prijsschokken zoals Prijsplafond Energie.
  • Van elke euro die wordt verdiend minimaal 80% naar werkenden en niet naar bijv. aandeelhouders.
  • Belasting op werk omlaag. Belasting op inkomen uit vermogen omhoog.
  • Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers, met bijdrage opdrachtgever en inkomensafhankelijke premie.
  • Er komt een Wet reductie kinderarmoede, die de overheid verplicht ervoor te zorgen dat kinderarmoede fors daalt.
  • Afschaffing kostendelersnorm.
  • Eerste jaar bijstand staat in teken van persoonlijke ontwikkeling en groei. Lichtere eisen voor spaargeld, auto en huis.
  • Verkorting WW teruggedraaid naar twee jaar.
  • Toeslagen overbodig met o.a. gratis kinderopvang, lagere zorgpremies en hogere inkomens.
  • Overheid informeert mensen actief over waar zij recht op hebben, bij o.a. grote levensgebeurtenissen.
  • Inkomensondersteuning wordt z.v.m. automatisch uitgekeerd.
  • Belastingdienst benadert minima die geen aangifte doen als ze geld terugkrijgen.
  • In armoedefinitie worden ook schulden, hoge zorgkosten en studenten meegenomen.
  • Overheidsinstanties stoppen excessief ophogen van boetes en vorderingen bij betaalachterstanden.
  • Afschaffing Wanbetalersregeling.
  • Huisuitzettingen alleen toegestaan vanwege criminele activiteiten en niet meer vanwege betaalachterstanden.
  • Afsluiten van gas, water en licht wordt verboden.
  • Schuldhulpverlening mag alleen nog uitgevoerd zonder winstoogmerk.
  • Gemeenten krijgen regie over bewindvoering.
  • Financieringsstelsel gaat op de schop, zodat mensen niet meer hun eigen bewindvoering hoeven te financieren vanuit bijzondere bijstand.
  • Verlaging maximale incassokosten en rente op krediet.
  • Buy Now Pay Later: verbod in fysieke winkels. Minimaal 1/3 aankoopprijs moet vooraf voldaan. Minimumleeftijd 21 jaar. Nieuwe aankopen onmogelijk als er nog een aanzienlijk bedrag openstaat. Als bedrijven niet hebben gecontroleerd of mensen de aankopen wel kunnen betalen en de minimumleeftijd hebben, vervalt de schuld.
  • Zorgplicht en verbod op reclame-uitingen van gokbedrijven strenger in wet vastgelegd, evenals speellimiet.
  • Deurwaarders melden verplicht bij gemeentelijke schuldhulp.
  • Deurwaarders komen in overheidsdienst. Eén deurwaarder per regio.
  • Wanneer iemand schuldhulp accepteert, vervalt beslag op loon, goederen of uitkering.
  • Iedereen die onder sociaal minimum dreigt te komen door schulden, krijgt automatisch recht op betalingsregeling.
  • Gemeenten krijgen meer bevoegdheden om deze betalingsregelingen af te dwingen bij schuldeisers.
  • Verhoging beslagvrije voet tot sociaal minimum.

VVD

  • In Koopkrachtwet wordt vastgelegd dat werkenden er ieder jaar in koopkracht méér op vooruit moeten gaan dan niet-werkenden.
  • VVD wil af van de doorgeslagen nivellering via toeslagen, aftrekposten en heffingskortingen door toe te gaan naar een simpeler belastingstelsel. Hierbij koopkracht van middeninkomens verhogen en werken laten lonen.
  • Gemiddeld krijgen mensen met een uitkering ruim € 200 per maand aan gemeentelijke regelingen. Bovendien verschillen deze regelingen enorm per gemeente waardoor het een postcodeloterij is of werken voldoende loont. We hervormen deze lokale nivelleringsmachine door meer landelijke voorwaarden te stellen en regelingen waar nodig in te perken of landelijk te organiseren, zodat we ook bureaucratie verminderen. Invoering uitkeringsplafond op de totale steun die één huishouden kan ontvangen. Het mag niet meer gebeuren dat iemand door een stapeling van uitkeringen en toeslagen meer te besteden heeft dan iemand die hard werkt om rond te komen.
  • Verlagen energiebelasting
  • De VVD wil dat vrouwen altijd zelfstandig met de gemeente kunnen spreken over werk, inkomen en schulden, zonder tussenkomst van man, familie of gemeenschap. Vaak wordt alleen de man van een statushoudergezin door de gemeente uitgenodigd om te solliciteren.
  • De kinderopvangtoeslag wordt afgeschaft en kinderopvang wordt bijna gratis voor werkende ouders.
  • Bijstandsgerechtigden die aan de slag gaan, mogen als dat nodig is tot zes maanden na het beginnen met een voltijdsbaan een bedrag claimen dat hun inkomen aanvult tot het niveau dat ze hadden.
  • Corporaties worden in staat gesteld en verplicht aanzienlijk meer sociale huurwoningen te bouwen.
  • Jaarlijkse inkomenstoets voor sociale huurwoningen, om te bepalen of de huurprijs nog passend is.
  • In de sociale huursector wordt de woontoeslag rechtstreeks aan woningcorporaties uitbetaald en verwerkt in een lagere huurprijs.

D66

  • Tijdelijke crisisregel: Iedereen mag één kamer verhuren zonder dat dat negatieve financiële gevolgen heeft voor een uitkering, de belasting, de huur of een hypotheek.
  • Bij nieuwbouw in elke gemeente minstens 30% sociale huur.
  • Verhogen minimumloon en minimumjeugdloon. Bijstand stijgt in verhouding mee. Vanaf 18 als volwassene betaald.
  • Op lange termijn toeslagen vervangen door basisbedrag voor iedereen. De eerste belangrijke stappen zijn het invoeren van dat basisbedrag, het afschaffen van de zorgtoeslag en het samenvoegen van kindgebonden budget en kinderbijslag.
  • Ondersteuning vanuit gemeenten is ontzettend belangrijk om in te spelen op specifieke situaties, maar niet om aan te vullen waar het Rijk tekortschiet. Gemeenten kunnen hun budget weer gebruiken waarvoor het bedoeld is.
  • Schuldenstelsel simpeler: één volledig overzicht, één overheidsincasso en één duidelijk traject voor schulden. Onderzoeken hoe de overheid als schuldeiser kan meewerken aan oplossingen.
  • Online bestellen op afbetaling (Buy Now, Pay Later-diensten) veroorzaakt veel
    schuldenproblematiek. Aanbieders worden verantwoordelijker gehouden om schulden tegen te gaan, vooral bij jongeren.
  • Aanpassing WW: wie werkloos wordt, krijgt direct aan het begin een hogere uitkering, zodat de terugval in inkomen kleiner is. De duur van de uitkering wordt korter, omdat mensen tegenwoordig vaak sneller dan vroeger een nieuw werk vinden.
  • Pensioenopbouw wordt daarom verplicht, met oog voor wat haalbaar is voor beginnende ondernemers.
  • Jaarlijkse tandartscontrole in basispakket.
  • Eigen risico blijft €385. Je betaalt niet meer dan €150 per behandeling. Voor chronisch zieken en mensen met een beperking gaat het eigen risico met meer dan de helft omlaag.
  • Verhoging basisbeurs. Aanvullende beurzen Mbo, hogeschool en universiteit worden gelijkgetrokken. Rente op studieschuld vastgezet op max. 2,5%. ‘Pechgeneratie’ betaalt geen rente.
  • Ondersteuning mensen met lage inkomens bij verduurzaming woning. Denk aan subsidies, persoonlijk advies en energiecoaches.
  • Noodfonds Energie structureel en budget groter.

CDA

  • Afschaffing kostendelersnorm in Participatiewet.
  • Minder inkomensafhankelijke regelingen, waar minder mensen gebruik van hoeven maken en met minder hoge toeslagen, zodat marginale druk omlaaggaat.
  • Harmoniseren begrippen die verschillen per regeling: bijvoorbeeld één inkomensbegrip in verschillende regelingen of dezelfde vermogensgrenzen: in de fiscaliteit, toelagen, sociale zekerheid, Wlz, Wmo, etc.
  • Aantrekkelijker voor werkgevers om te helpen bij terugbetaling studieschulden.
  • In overleg met gemeenten komen tot vereenvoudiging en een basisniveau van gemeentelijke regelingen, met mogelijkheden voor maatwerk. Stimuleren van samenwerking met particulier initiatief.
  • Vereenvoudigen en verruimen financiële kindregelingen. Ondersteunen financieel kwetsbare gezinnen door bijna gratis kinderopvang.
  • Lokaal georganiseerd loket voor laagdrempelige informatie, advies en hulp bij financiële zaken.
  • Eén overzicht van schulden en betalingscapaciteit, zodat schulden verantwoord kunnen worden geïnd en huishoudens niet onder het sociaal minimum belanden.
  • Een Nationale Betaaldag voor alle inkomensregelingen.
  • Europees verbod op lootboxes en buy now pay later en strengere regels voor finfluencers.

PVV

  • Sociale huren met 10% verlagen.
  • Inkomensgrenzen voor betaalbare huurwoningen verhogen.
  • Woningbouwcorporaties krijgen de taak om niet alleen sociale huurwoningen, maar ook middenhuur woningen te bouwen.
  • Statushouders krijgen nooit meer voorrang bij een huurwoning – ook niet met urgentie.
  • Eigen risico geheel afschaffen
  • Tandarts in het basispakket.
  • Btw op energie omlaag van 21 naar 9%. Btw op boodschappen geheel schrappen. Geen accijnsverhoging op brandstof.
  • Financiële steun aan ouderen met een laag inkomen voor dierenartskosten.

JA21

  • Werken weer laten lonen. Een vangnet dat mensen activeert om weer te gaan werken. Ondersteuning moet altijd gericht zijn op het herstel van zelfstandigheid. Geen betutteling, maar vertrouwen in mensen om zelf de juiste keuzes te maken. Gerichte hulp voor wie het echt nodig heeft, zonder bureaucratische rompslomp.
  • Sterk vereenvoudigd stelsel van toelagen, dat niet primair inkomensafhankelijk is en waarmee de marginale druk fors omlaag gaat.
  • Kortere loondoorbetaling bij ziekte, snellere re-integratie, en hervorming van het systeem dat nu werkgevers afschrikt om vaste contracten te geven. Ontslagrecht versoepelen.
  • Erf- en schenkbelasting afschaffen.
  • De recent voorgenomen verlaging van het eigen risico ongedaan maken.
  • Salarissen in de lagere schalen mee laten stijgen met inflatie.

SP

  • Werken moet lonen, belasting moet omlaag.
  • Maximumprijzen voor basisproducten.
  • Géén kind en volwassene meer in armoede. Deze rechten worden juridisch afdwingbaar en de overheid krijgt de taak om deze rechten te garanderen.
  • Afschaffen eigen risico en zorgpremie inkomensafhankelijk.
  • Gratis openbaar vervoer voor iedereen.
  • Verhoging minimumloon, bijstand en AOW. Door alle inkomens te verhogen en publieke taken weer publiek te organiseren, maken we het toeslagenstelsel overbodig.
  • Iedereen krijgt recht op een baan en begeleiding. We zorgen voor een sociaal ontwikkelbedrijf met een volwaardig loon en goede cao.
  • Sterker herverdelen. Verhogen belasting voor inkomen uit kapitaal naar niveau inkomstenbelasting.
  • Eén miljoen extra betaalbare huurwoningen, met een maximale huur van € 800 euro.
  • Bevriezen huren.
  • Gemeenten krijgen voldoende geld om zorg te bieden aan ouderen, mensen met een beperking en mantelzorgers. Afschaffen eigen bijdrage. Er komt een gemeentelijk basispakket voor huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding en respijtzorg.
  • Invoering 4-daagse werkweek.
  • Kinderopvang gratis.
  • Afschaffing minimumjeugdloon vanaf 18 jaar.
  • Kwijtschelding € 3 miljard aan problematische schulden. Landelijk aanvalsplan om schulden te voorkomen en te bestrijden. Verbod verdienmodellen achter commerciële schuldenindustrie.
  • Afschaffen vrijwillige ouderbijdrage. Scholen krijgen hiervoor een bedrag van de overheid.
  • Verhogen studiebeurs. Ruimhartige compensatie voor de schuldengeneratie. Rente naar 0%.
  • Inkomensafhankelijke boetes.
  • Totaalverbod op gokreclames.
  • Erfenissen kleiner dan € 100.000 belastingvrij. Voor erfenissen € 100.000 – € 500.000 wordt tarief gelijkgesteld met de inkomstenbelasting (37,5%).

Aanvullingen d.d. 23 oktober 2025

Kijk het Armoededebat terug:

Luister de verkiezingsreeks van de podcast Schuldenstress:

Bekijk de bijdrage van FvD in de comments.

€ 50 miljoen voor Energiefonds heel misschien via gemeentefonds

Posted on by

Staatssecretaris Nobel reageerde vorige week op een motie die oproept om deze winter opnieuw directe inkomenssteun te organiseren voor huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen en om vaart te maken met de inrichting van een publiek energiefonds als opvolger van het Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE).

Nobel schetst verschillende scenario’s waarvan één scenario eigenlijk geen optie is: op korte termijn een publiek Energiefonds zonder private inleg. Dat leidt volgens Nobel tot forse financiële, juridische en maatschappelijke risico’s.

Scenario 1: Opnieuw een publiek-privaat fonds deze winter

Het eerste realistische scenario is dat er toch weer een publiek-privaat fonds komt. Bij het TNE werd meer dan één derde van de middelen door de energiesector ingelegd. Als de energiesector hiertoe opnieuw bereid is en de stichting TNE dit wil uitvoeren, kan voor komende winter opnieuw een TNE ingericht worden.

Scenario 2: € 50 miljoen via gemeenten naar financieel kwetsbare huishoudens

Een tweede scenario om deze winter alsnog de huishoudens in de financieel meest kwetsbare situatie te helpen is om eenmalig de € 50 miljoen deze winter te verstrekken aan gemeenten via het Gemeentefonds. Hiermee kunnen gemeenten ervoor kiezen om deze middelen in te zetten voor de huishoudens die financieel het meest kwetsbaar zijn. Individuele gemeenten zijn echter vrij om te kiezen hoe zij deze aanvullende Gemeentefonds-middelen besteden. De besteding kan dus per gemeente verschillen en daarmee betreft dit een ongerichte maatregel. Het Rijk kan wel aan gemeenten de suggestie doen om de middelen te besteden aan bijvoorbeeld de individuele bijzondere bijstand, vroegsignalering of bijvoorbeeld energie(besparings)hulp. Met het bovenstaande wil Nobel dan ook benadrukken dat dit scenario een wezenlijk ander effect heeft dan met het TNE de afgelopen jaren is bereikt. Dit scenario moet nog wel nader met de VNG besproken worden.

Vervolg

Het kabinet ziet het eerste scenario nu als de eerst te nemen stap, maar benadrukt ook dat als er wordt ingezet op één van de twee bovenstaande scenario’s, de € 50 miljoen niet meer kan worden ingezet als cofinanciering van het met Europese middelen op te zetten Sociaal Klimaatfonds, en dat er een groot risico op vertraging ontstaat in de geplande openingsdatum van het publieke energiefonds (winter 2026/2027), ook omdat dit veel ambtelijke inzet vraagt.

Rijk doneert refurbished laptops aan mensen met een laag inkomen

Posted on by

Tienduizenden laptops van ministeries krijgen een tweede leven. De apparaten worden aangekocht door het ministerie van BZK, opgeknapt en daarna gedoneerd aan mensen die het zelf niet kunnen betalen. De uitvoering van het project ligt bij stichting Allemaal Digitaal. De laptops worden verspreid via maatschappelijke organisaties als bibliotheken en welzijnsorganisaties. Het project duurt in ieder geval tot 2030.

Lees het nieuwsbericht op rijksoverheid.nl.

Kinderombudsman: zet 14 omgevingsvoorwaarden centraal in aanpak kinderarmoede

Posted on by

Initiatieven als schoolontbijten, laptops en sportabonnementen helpen niet goed genoeg, concludeert Kinderombudsman Margrite Kalverboer. Uit hun onderzoek blijkt dat kinderen die in armoede leven hun leven een lager cijfer geven dan leeftijdsgenoten met genoeg geld thuis. Voor het onderzoek hebben bijna 10.000 kinderen 8 jaar lang vragenlijsten ingevuld. In Nederland leeft 1op 28 kinderen in armoede (3,6%). Bekijk de cijfers van jouw gemeente.

Aanbevelingen voor gemeenten

De Kinderombudsman stelt dat de verschillen tussen gemeenten in strijd zijn met het recht op gelijke behandeling (artikel 2 van het Kinderrechtenverdrag). Gemeenten zouden ‘integraal armoedebeleid’ moeten voeren. De focus ligt nu te eenzijdig op het verstrekken van fietsen, laptops en sportabonnementen en dergelijke. De Kinderombudsman heeft de volgende aanbevelingen voor gemeenten:

  • Maak voor de invulling van integraal armoedebeleid gebruik van de 14 omgevingsvoorwaarden (p.23 van het rapport): Aandacht van ouders, Structuur, Voorbeeld ouders, Interesse van ouder, Opvoeding, Veiligheid thuis, Verzorging, School en vrije tijd, Vrienden, Andere volwassenen, Voorbeeld andere volwassenen, Respect, Veiligheid buurt en Zekerheid en toekomstperspectief.
  • Kijk wat nodig is binnen je organisatie voor een integrale aanpak van armoede onder kinderen. Wie moeten de verschillende onderdelen van de levens van deze kinderen onderzoeken en meenemen in besluiten? Gaat het om verschillende afdelingen of organisaties? Hoe hebben die contact met elkaar en met gezinnen? Hoe wordt bepaald wat een gezin nodig heeft? En hoe wordt daarna gekeken of dat klopt?
  • Zet getrainde professionals in die met kinderen praten over de kwaliteit van hun leven. En gebruik daarbij de 14 omgevings­voorwaarden. Het is belangrijk dat kinderen hun antwoorden delen met de juiste professionals. Dat moeten mensen zijn met kennis over de ontwikkeling van kinderen.
  • Vraag ouders hoe zij de 14 omgevingsvoorwaarden ervaren. En laat hen aangeven op welke onderdelen zij hulp of ondersteuning nodig hebben.

Introductie gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

Ben je nieuw bij de gemeente? Houd je je bezig met armoedebeleid en wil je meer weten over schuldhulpverlening, of andersom? Of misschien werk je niet bij de gemeente, maar heb je er wel vaak mee te maken. De eendaagse introductiecursus gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid is interessant voor iedereen die wil weten hoe gemeenten beleid maken.

Stuur deze uitnodiging door naar je nieuwe collega!

Je krijgt antwoord op vragen als:

  • Welke beleidsvrijheid hebben gemeenten?
  • Welke wet- en regelgeving is relevant?
  • Hoe werkt schuldhulpverlening?
  • Welke gemeentelijke minimaregelingen zijn er?
  • Wat kun je doen aan preventie?
  • Wat is de aard en omvang van de problematiek in mijn gemeente?
  • Wat zijn relevante trends en ontwikkelingen?
  • Welke bevoegdheden hebben college en gemeenteraad?
  • Hoe werkt de gemeentebegroting?

De cursus wordt twee keer gegeven, op 6 en 15 oktober. Lees meer.

Faillissement Groupcard treft derde van alle gemeenten

Posted on by

Het faillissement van Groupcard raakt ongeveer een derde van de gemeenten. Groupcard regelde tegoedpassen zoals stadspassen voor gemeenten. Nu de kaarten niet meer geldig zijn, zijn gemeenten de kosten voor de aanschaf van de kaarten kwijt. Dit heeft grote gevolgen voor zowel de gemeenten als de inwoners die gebruik maakten van deze passen. De VNG schat dat de schade in de miljoenen loopt.

Doorstart en onderzoek

De curator heeft laten weten dat er voor delen van Groupcard al een koper is gevonden. De stadspasactiviteiten zouden naar IT-bedrijf Centric gaan, maar het is nog onduidelijk wat dit betekent voor de tienduizenden mensen met een pas van Groupcard. Centric bekijkt nog of deze doorstart daadwerkelijk gerealiseerd kan worden en is hierover in gesprek met de curator en betrokken gemeenten.

VNG faciliteert gedupeerde gemeenten

Diverse gemeenten willen kennis en ervaringen uitwisselen en samen bekijken of dit publiek geld kan worden verhaald. Om gemeenten hierin te faciliteren heeft de VNG een apart forum Groupcard ingericht onder forum-groep Klimaat. En op donderdag 11 september organiseert de VNG een webinar.

Bronnen: VNG, Divosa, NOS.

Updates

Kabinet presenteert Hervormingsagenda inkomensondersteuning

Posted on by

Afgelopen vrijdag informeerden minister Van Hijum en staatssecretaris Nobel van SZW de Tweede kamer over de hervormingsagenda inkomensondersteuning. Lees de brief en 6 bijlagen. Deze agenda vervangt het programma met de citroen frisse naam Vereenvoudiging Inkomensvoorzieningen voor Mensen (VIM).

“Te vaak zijn regelingen binnen het huidige stelsel van inkomensondersteuning onvoorspelbaar, ontoegankelijk of onrechtvaardig. Dat komt doordat de wetgeving door de jaren heen steeds complexer is geworden. Het zorgt voor onzekerheid in mensen hun bestaanszekerheid en voor problemen bij uitvoerders als UWV, SVB en gemeenten.” Duidelijk is dat de komende jaren ‘werk’ centraal moet staan en ‘meer moet lonen’ en dat de bijstand binnen de agenda als sluitend vangnet ‘een activerend karakter’ moet hebben en dat de hoogte van de bijstand ‘het noodzakelijke niet te boven gaat’.

Politieke besluitvorming

De haalbaarheid en uitvoerbaarheid van de hervormingsagenda zullen per stap worden getoetst, en de voorstellen moeten vervolgens gewogen worden in het (volgende) kabinet en de Kamer, inclusief de budgettaire randvoorwaarden. Jaarlijks zal de stand worden opgemaakt binnen welke trajecten vereenvoudigingsopties gereed zijn voor de voorjaarsbesluitvorming.

7 sporen

De agenda volgt 7 sporen:

Spoor 1 is voor (gemeentelijk) armoedebeleid het meest relevant:

In spoor 1 herhaalt SZW wat ze eerder al schreven in o.a het Nationaal Programma Armoede en Schulden over gemeentelijk armoedebeleid:

  • Kabinet wil aantal gemeentelijke regelingen verminderen en komt met model-beleidskader om uniformiteit en effectiviteit te verbeteren. Tegelijk moet er ruimte blijven voor maatwerk.
  • In de hervormingsagenda wordt niet gerept over centralisering van gemeentelijke regelingen (maar we weten dat Nobel gecharmeerd is van de voorstellen van IPE om bijvoorbeeld de kinderopvang-, laptop- en meerkostenregelingen en de studietoeslag, collectieve zorgverzekering en individuele inkomenstoeslag te centraliseren. De studietoeslag wordt overigens waarschijnlijk sowieso al gecentraliseerd in vervolg op een aangenomen motie).
  • Gemeenten, UWV en SVB gaan samenwerken aan loketten met (vooringevulde) aanvragen en gegevensdeling. Er komen experimenten met gegevensdeling voor betere (proactieve) dienstverlening in gemeenten die koploper willen zijn.
  • Op middellange termijn verkent SZW waar automatische toekenning mogelijk en wenselijk is, te beginnen met gemeentelijke minimaregelingen, de Toeslagenwet en de kwijtschelding van gemeentebelastingen. (Ambtshalve toekenning IIT mag vanaf 1-1-2026).
  • Specifiek voor de kwijtschelding van gemeentebelastingen voor mensen met een Wajong- of WIA-uitkering is aan lokale overheden gevraagd de eerder gecommuniceerde, tijdelijke oplossing te continueren.

Toereikendheid sociaal minimum

Het kabinet heeft de analyse van de Commissie sociaal minimum uit 2023 geactualiseerd op basis van de nieuwe armoededefinitie van het CBS, Nibud en SCP en de onderliggende minimum voorbeeldbegrotingen. Daaruit blijkt dat huishoudens in principe voldoende inkomen hebben voor minimaal noodzakelijke uitgaven, als zij de uren werken waar zij toe in staat zijn, alle landelijke regelingen aanvragen waar zij recht op hebben, goed met geld kunnen omgaan en geen onvermijdbare hoge uitgaven hebben. Een aantal huishoudtypen heeft ook enige ruimte om tegenvallers op te vangen, al is deze ruimte beperkt. De financiële situatie van veel huishoudens rond het sociaal minimum is verbeterd ten opzichte van 2023, mede door de verhogingen van het kindgebonden budget en de huurtoeslag in de afgelopen jaren. Hoewel het sociaal minimum op papier dus toereikend lijkt, toont de analyse aan dat in de praktijk veel mensen niet rondkomen door complexiteit, niet-gebruik, afhankelijkheid van toeslagen en onvoorziene uitgaven.

Er komt een meerjarig publiek Energiefonds

Posted on by

In een Kamerbrief schrijft staatssecretaris Nobel dat het kabinet werkt aan een publiek energiefonds voor de komende jaren. Dit fonds gaat huishoudens in een financieel kwetsbare positie ondersteunen bij het betalen van de energierekening. Het gaat om meerjarige inkomenssteun, in combinatie met hulp bij de verduurzaming van woningen. Het energiefonds komt in de plaats van het Tijdelijk Noodfonds energie, waarmee de overheid samen met de energiesector de afgelopen drie jaar huishoudens heeft ondersteund.

Voor het opzetten van het overheidsfonds is een wetswijziging en zorgvuldige voorbereiding nodig. Het kan daarom op z’n vroegst eind volgend jaar open. De inzet is dat kwetsbare huishoudens dan alsnog financiële steun over 2026 kunnen ontvangen. Hiervoor is vanuit de overheid € 60 miljoen beschikbaar. Het kabinet vult dit aan met € 174,5 miljoen vanuit het Europese Social Climate Fund, onder voorbehoud van goedkeuring van het voorstel door de Europese Commissie. De precieze looptijd van het fonds wordt nog uitgewerkt.

  • Aanvulling 3 juli 2025: Vandaag is een amendement aangenomen waarmee voor 2025 extra geld wordt vrijgemaakt voor een Energiefonds. Aan het eind van de zomer horen we hoe het kabinet dit oppakt.

Demissionair kabinet presenteert Nationaal Programma Armoede en Schulden

Posted on by

In deze brief (6 juni 2025) presenteren de ministeries van SZW en Rechtsbescherming het Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS). Lees het nieuwsbericht van de rijksoverheid: Kabinet: eenvoudiger armoedebeleid, meer focus op werkenden.

Het NPAS is een clustering van veelal bestaande initiatieven. Ik lees weinig verrassende en echt nieuwe zaken, behalve o.a. de afdoening van de motie die het kabinet oproept om een inwoner ook na finale kwijting van de schulden nog verplicht 12 maanden in beeld te houden (zie hieronder onder kopje 5).

Ambitie

Met het NPAS heeft het kabinet de ambitie om de toename van (kinder)armoede te voorkomen, de langetermijneffecten van armoede tegen te gaan en mensen in armoede te helpen vooruit te komen. En als er schulden ontstaan, moeten drie dingen beter: een kleine vordering moet klein blijven, mensen met schulden moeten overzicht houden, en er moet snelle en goede schuldhulpverlening beschikbaar zijn.

Het NPAS bouwt voort op de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden 2022-2025 van voormalig minister Schouten. ‘We verleggen de focus naar het beter en eenvoudiger toegankelijk maken van de voorzieningen. Zo willen we bijdragen aan het herstellen van het vertrouwen in de overheid. In het nieuwe Nationaal Programma richten we ons daarnaast in het bijzonder op werkenden, jongeren en kinderen.’

Uitgangspunt voor de hervormingsagenda inkomensondersteuning is dat het rijk de inkomensbasis goed regelt, zodat mensen minder afhankelijk zijn van gemeentelijke regelingen en de verschillen tussen gemeenten afnemen.

Het basispakket uit het IBO problematische schulden is het uitgangspunt voor de aanpak van schulden. Voor de uitwerking van de maatregelen uit dit pakket waren incidentele en structurele middelen gereserveerd. De huidige financiële omstandigheden hebben tot gevolg dat de gemaakte reservering vanaf 2029 vervalt. Dit heeft consequenties voor de maatregelen waarvoor structurele financiering noodzakelijk is. Zo kan bijvoorbeeld het integraal schuldenoverzicht niet worden gerealiseerd zonder structurele dekking voor de uitvoeringskosten. Wel wordt onderzocht of onderdelen of essentiële bouwstenen die inzicht in schulden bieden in onderlinge samenhang verder ontwikkeld kunnen worden. Dat geldt ook voor het (digitale) loket voor overheidsincasso.

Vijf lijnen

De activiteiten van het NPAS worden georganiseerd langs 5 lijnen, vanaf het voorkomen van geldzorgen tot het oplossen van zorgen en het bieden van perspectief voor de toekomst.

1. Voorkomen van geldzorgen

  • Bereiken van werkenden via proactieve dienstverlening, werkgevers, brancheorganisaties en vakbonden en via op werkenden gerichte communicatiecampagnes. Via de Nationale Coalitie Financiële Gezondheid wordt samengewerkt aan het herkennen en oplossen van geldzorgen op de werkvloer.
  • Aan de VNG-routekaart Financiële Zorgen is het Spoor van de ondernemer toegevoegd. Gemeenten krijgen via dit spoor concrete handvatten, ondersteuning en voorbeelden van effectieve interventies. In het vroegsignaleringsexperiment tussen Belastingdienst, Toeslagen en 10 gemeenten worden ook werkenden en ondernemers bereikt.
  • Financiële educatie gericht op jongeren én ouders, met inzet van een subsidieregeling voor scholen (po, vo en mbo).
  • Tegengaan van niet-gebruik van regelingen met instrumenten zoals De Voorzieningenwijzer, BerekenUwRecht.nl, de Potjescheck en campagnes als Laat geen geld liggen. (Kijk ook eens in het dossier tegengaan niet-gebruik, red.).

2. Kleine zorgen blijven klein: eenvoudige toegang tot hulp en ondersteuning

  • Versterken van vindplaatsen: Via het project Preventie van Geldzorgen wordt het netwerk van professionals (zoals huisartsen, apothekers, scholen, geboortezorg, jongerenwerk) in 100 gemeenten versterkt.
  • Gemeenten en Rijk maken bestuurlijke afspraken over verbetermaatregelen vroegsignalering en de inzet van tijdelijke extra beschikbare middelen gedurende de looptijd van de verbetermaatregelen t/m 2028. (Middelen 2025 zijn al bekend. Overige middelen komen beschikbaar in de meicirculaire 2026, red. ). Ook wordt verkend of de verschillen tussen gemeenten kleiner kunnen worden gemaakt, en of de kwaliteit van signalen vanuit schuldeisers meer hetzelfde kunnen worden gemaakt.
  • Live en online hulp: Hulproutes als Geldfit, vrijwilligershulp aan huis en gemeentelijke inlooplocaties zorgen dat mensen ondersteuning krijgen op een manier die bij hun situatie past. Het kabinet werkt aan een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige financiële hulp.
  • Er wordt toegewerkt naar een andere rol van de gerechtsdeurwaarder. Lees Civiele invordering verder uitgewerkt (23 mei 2025).

3. Hulp als het tegenzit: beperken van negatieve effecten

  • Hulp bij energierekening: Via het inmiddels gesloten Noodfonds Energie ontvingen circa 110.000 huishoudens ondersteuning. Voor de langere termijn wordt voornamelijk ingezet op verduurzaming. Meer hierover staat onder het kopje 5. Perspectief voor de toekomst.
  • Voedsel- en noodhulp: Partijen als Voedselbanken Nederland, Rode Kruis en Armoedefonds worden ondersteund.
  • Kansengelijkheid voor kinderen: Via het netwerk SAM& worden middelen beschikbaar gesteld om kinderen te laten meedoen op school, sport en cultuur. Gemeenten krijgen budget om armoedegerelateerde uitsluiting van kinderen te voorkomen. (Ik neem aan dat hier wordt gerefereerd aan het bestaande budget voor armoedebestrijding kinderen, € 85 miljoen structureel, ook wel bekend als de Klijnsma-middelen, red.)
  • Vereenvoudigen armoedebeleid: Het Rijk wil eenvoudiger, eenduidiger en meer integraal beleid stimuleren, o.a. via de hervormingsagenda inkomensondersteuning. Er wordt gewerkt aan een model-beleidskader voor gemeenten.

4. Meer grip en overzicht: passende dienstverlening

  • Door het ontbreken van structurele middelen is de realisatie van een integraal schuldenoverzicht onzeker, maar er wordt onderzocht wat met incidentele middelen kan.
  • Collectief afbetalingsplan: Burgers kunnen straks één regeling treffen voor meerdere schuldeisers om problematische samenloop te voorkomen. Lees Civiele invordering verder uitgewerkt (23 mei 2025).
  • Beperken kostenoploop: Gratis betalingsherinneringen, kwijtschelding van verhogingen bij verkeersboetes, en andere maatregelen moeten escalatie van schulden tegengaan.
  • In het Samenwerkingsprogramma Sociaal Incasseren hebben partijen afspraken gemaakt over vroegtijdig contact, maatwerk en warme doorverwijzing bij betalingsproblemen.
  • Onder de Clustering Rijksincasso (CRI) wordt gewerkt aan één overheidsincasso en betalingsregeling. Ook komt er één norm voor het vaststellen van de betalingscapaciteit.
  • Het stelsel rond beschermingsbewind wordt geëvalueerd op effectiviteit, bekostiging en de rol van gemeenten zoals recent al aangekondigd in deze brief (16 april 2025).
  • Toegang tot drinkwater: Het kabinet is al bezig om de afsluitregeling voor drinkwater aan te passen. Het kabinet wil verder stimuleren dat drinkwaterbedrijven sociaal incasseren.

5. Perspectief voor de toekomst

  • Vijf departementen (BZK, JenV, OCW, SZW en VWS) werken aan een overheidsbrede aanpak rond gezinnen in een kwetsbare positie met kinderen in de leeftijd van -1 tot en met 27 jaar.
  • Aanpak betaalbaarheid energie nu en in de toekomst. Het kabinet wil de positie van consumenten bij betalingsproblemen verbeteren. Daarnaast benutten van de arbeidsmarktkansen die de energietransitie biedt voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, bijv. instapbaan als energiehulp. Het kabinet heeft een voorstel ingediend ten behoeve van het Europese ‘Social Climate fund’. In februari jl. was daarvoor een internetconsultatie. Als de Europese Commissie het voorstel goedkeurt, kan in 2026 worden gestart met de implementatie.
  • Professionals voor Maatwerk Multiproblematiek bieden domeinoverstijgende hulp bij vastgelopen multiproblematiek. Ik schreef daarover een blog.
  • Met de basisdienstverlening schuldhulpverlening dragen we bij aan het verkleinen van de verschillen in de uitvoering en kwaliteit van de schuldhulpverlening door gemeenten. Er wordt gerefereerd aan de motie van Van Eijk en Inge van Dijk die het kabinet oproept om een inwoner ook na finale kwijting van de schulden nog verplicht 12 maanden in beeld te houden. Het kabinet zegt hierover: ‘Nazorg is al een wettelijke verplichting. In de handreiking over begeleiding is opgenomen dat de nazorgperiode in ieder geval twaalf maanden bedraagt. Daarmee wordt reeds uitvoering gegeven aan voornoemde motie.’ In de bijlage bij het NPAS vind je een iets uitgebreidere reactie op de motie.
  • Kwaliteit schuldhulpverlening. De huidige wetgeving schrijft voor dat gemeenten in hun beleidsplan moeten beschrijven welke maatregelen zij nemen om de kwaliteit te borgen. De wet schrijft echter niet voor wat die kwaliteit precies inhoudt. Samen met gemeenten en de stakeholders rond de schuldhulpverlening gaan we beschrijven wat we verstaan onder de kwaliteit van schuldhulpverlening. Op basis daarvan werken we in het derde kwartaal van 2025 verschillende scenario’s uit om de kwaliteit van schuldhulpverlening beter te borgen door gemeenten.
  • Eén helder schuldentraject. Er wordt onderzocht hoe het minnelijke en het wettelijke traject beter op elkaar kunnen aansluiten.
  • Wetsvoorstel schuldregelen. In de wat eerder Wet buitengerechtelijke schuldregeling en Wet schuldbemiddeling werd genoemd, wordt een reactietermijn voor schuldeisers en schuldhulpverleners vastleggen. Verder verduidelijken we wat we onder schuldregelen verstaan en wie dit mag uitvoeren. Daarnaast breiden we de opties voor het handhaven van het verbod op schuldregelen uit. Er staat niets over de planning hiervan.

De eerste voortgangsrapportage krijgen we in de eerste helft van 2026.

Reacties

Weinig opzienbarend Kamerdebat over armoede en schulden

Posted on by

Gisteren debatteerde de vaste Kamercommissie over armoede en schulden. Je kunt hier terugkijken. Hier de highlights:

Hervorming inkomensregelingen / IPE-rapport
Kamer en kabinet willen inkomensondersteuning harmoniseren vanwege te grote gemeentelijke verschillen. Staatssecretaris Nobel overlegt hierover met VNG en Divosa. Het IPE-rapport pleit voor landelijke inkomensondersteuning met lokale aanvulling in uitzonderingsgevallen. Nobel steunt landelijke definities voor inkomen e.d., maar ziet complicaties bij fiscale regelgeving.

Noodfonds Energie
Het Noodfonds Energie was snel uitgeput. Van de 200.000 aanvragen voldeden er 100.000 aan de voorwaarden; deze worden geholpen. Nobel voorzag dit en verwees afgewezen mensen actief door naar lokale regelingen. Extra middelen voor 2025 komen er niet; een vierde ronde is uitgesloten. Wel wil hij structurele oplossingen met de sector bespreken. (NB. misschien komt er nog een vervolg in het kader van het Sociaal klimaatfonds).

Studietoeslag
Dassen stelt voor om de uitvoering van de studietoeslag bij DUO onder te brengen. Nobel staat hier niet onwelwillend tegenover, mits uitvoerbaar en budgetneutraal. Dassen kondigt een motie aan.

Gevolgen Miljoenennota voor schuldenaanpak
Oppositie bekritiseert het schrappen van €130 mln. uit ‘Groepen in de knel’. Welzijn erkent de pijn, maar stelt dat het geld goed wordt besteed, o.a. aan WIA-compensaties. Nobel benadrukt voortzetting van maatregelen via incidentele middelen, gesteund door VVD en PVV.

Nationaal Programma Armoede & Schulden
Door bezuinigingen is onduidelijk welke onderdelen van het NP A&S doorgaan. Nobel komt medio juni met duidelijkheid. Lahlah vraagt om een commissiedebat voor het zomerreces.

Buy Now, Pay Later
Struycken deelt zorgen over BNPL en werkt aan invoering van EU-richtlijn CCD2 (feb. 2026). Hij wil ook kosten van BNPL-diensten beperken en voorkomen dat jongeren impulsaankopen doen.

Incasso en zorgplicht
Eerder deze weak stuurde Struycken de contouren van een nieuw invorderingsstelsel naar de Kamer. Ceder vraagt om bredere zorgplicht voor incassodiensten. Struycken erkent dit, maar verbindt voorwaarden: gemeenten moeten signalen kunnen verwerken en privacy moet gewaarborgd blijven. Dit wordt meegenomen in reactie op evaluatie van de pilot ketensignalering door gerechtsdeurwaarders eind 2025.

Bewindvoering wordt minder grote kostenpost voor gemeenten

Posted on by

Let op: de inhoud van dit bericht klopt niet helemaal. Lees de rectificatie.

Staatssecretaris Van Oostenbruggen (Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane) stuurde vorige week het wetsvoorstel Fiscale Verzamelwet 2026 naar de Tweede kamer. Daarin staat dat professionele bewindvoerders vanaf 01-01-2026 geen btw meer in rekening mogen brengen. Voor gemeenten –die de btw niet konden verrekenen- betekent het afscheid van de btw in deze gevallen een kostenbesparing van 21%.

Maar eerder in april kondigde staatssecretaris Struycken in een brief aan dat hij tegelijkertijd de tarieven voor bewindvoering verhoogt met 10,5%.

Per saldo is het voordeel voor gemeenten dus 10,5 %. In veel gemeenten gaat tot wel 70% van de bijzondere bijstand naar bewind, dus het kan gaan om een groot bedrag! Tip: ga na wat dit betekent voor jouw gemeente.

Tijdelijk Noodfonds Energie gesloten

Posted on by

Vanochtend kwam het nieuws dat het Noodfonds Energie na amper een week alweer sluit. Kortgezegd: omdat het geld op is. We wisten dat het budget beperkt was, maar dat de deur nu al zo snel dichtgaat komt voor velen toch als een verrassing. In veel gemeenten waren de spreekuren voor hulp bij aanvragen de komende dagen volgepland. Het is erg zuur voor deze mensen dat zij nu achter het net vissen. Het Noodfonds adviseert deze mensen om contact op te nemen met hun gemeente of met hulporganisaties zoals Geldfit.

Kathmann, Lahlah en Kröger (allen GroenLinks-PvdA) hebben Kamervragen gesteld (28 april 2025).

Wetsvoorstel Participatiewet in balans aangenomen. Individuele inkomenstoeslag mag ambtshalve uitgekeerd

Posted on by

De Tweede Kamer heeft op 22 april het wetsvoorstel Participatiewet in balans aangenomen. Daarbij zijn 8 amendementen aangenomen, waaronder deze:

Er zijn ook moties aangenomen, waaronder deze:

  • Motie De Kort en Inge van Dijk over in overleg met gemeenten tot vereenvoudiging en een basisniveau van gemeentelijke regelingen komen.
  • Motie Ceder over bij de uitwerking van spoor 2 inzetten op het versimpelen van gemeentelijke regelingen.
  • Motie Van Kent c.s. over alleen giften in valuta laten meetellen voor de giftenvrijlating.

Lees Tweede Kamer wil maatwerk in armoedebeleid (NOS, 22 april 2025).

Het wetsvoorstel bevat ruim 20 maatregelen. Lees de samenvatting in het dossier Participatiewet.

Invoering in stappen

Gemeenten krijgen de ruimte om de vernieuwde Participatiewet in stappen in te voeren. Het kabinet kijkt samen met o.a. VNG naar de termijn van invoering per maatregel. De inzet is dat de eerste maatregelen per 1 januari 2026 in kunnen gaan. Dit is mede afhankelijk van behandeling in de Eerste Kamer.

Bekijk de voortgang van het wetgevingstraject, de nota’s van wijziging en amendementen op de eerstekamer.nl.

Boetes en maatregelen

Vorige week startten ook de internetconsultaties over boetes en maatregelen in de sociale zekerheid. Boetes en maatregelen worden deels in de Participatiewet geregeld en deels elders, omdat het ook gaat over andere socialezekerheidswetten. Je kunt nog t/m 23 mei reageren op het Boetebesluit en het Maatregelenbesluit.

Noodfonds Energie opent in week 21 april

Posted on by

De verwachting is dat kwetsbare huishoudens met een hoge energierekening in de week van 21 april een aanvraag kunnen indienen. Uiterlijk een week van tevoren maakt het Noodfonds bekend wanneer het loket opengaat.

Voor het eerst komen ook huishoudens met een blokaansluiting in aanmerking voor steun uit het fonds. De overige voorwaarden voor een aanvraag zijn hetzelfde als vorig jaar. De inschatting is dat zo’n 100.000 huishoudens steun kunnen krijgen.

Meer info op noodfondsenergie.nl.

Wijzigingen toeslagenstelsel

Posted on by

In de Kamerbrief (31 maart 2025) van staatssecretaris Palmen over de beleidsprioriteiten voor toeslagen lees je:

  • Binnenkort wordt een wetsvoorstel ingediend om op korte termijn enkele knelpunten en schrijnende situaties op te lossen. Zo wordt voorgesteld om de verzuimboetes voor burgers af te schaffen. Mensen krijgen langer de mogelijkheid om een toeslag aan te vragen, om zo het risico te verminderen dat ze hun inkomensrecht mislopen. En het partnerbegrip wordt aangepast.
  • Er komt ook een wetsvoorstel met bevoegdheden van Dienst Toeslagen om gegevens te kunnen gebruiken en delen en om mensen proactief te kunnen benaderen om hen te wijzen op hun rechten op toeslagen.
  • Het kabinet wil nog deze kabinetsperiode afstappen van de kinderopvangtoeslag. Het kabinet werkt aan een nieuw stelsel met een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor werkende ouders, die rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties wordt overgemaakt.
  • Het kabinet verkent om toeslagen proactief en zo mogelijk definitief toe te kennen en dus niet langer als voorschot uit te keren.
  • Ook beziet het kabinet of een aanvraagprocedure noodzakelijk is, of dat de toeslag automatisch kan worden toegekend.
  • Het kabinet zet in op gemeenschappelijke loketten; daarbij kunnen mensen ook terecht voor vragen over toeslagen. Daarnaast wil het kabinet de bestaande samenwerking met gemeenten uitbreiden.

Lees het nieuwsbericht.

Ontwerpbesluit proactieve dienstverlening ter consultatie

Posted on by

Het ontwerpbesluit proactieve dienstverlening SZW staat online ter consultatie.

Het voorstel geeft een grondslag om gegevens van inwoners uit te wisselen met andere afdelingen van de gemeente, maar ook met UWV en SVB. Zo kunnen deze instanties onderzoeken of een inwoner recht heeft op bepaalde voorzieningen en de inwoner vervolgens persoonlijk en gericht informeren of een vooringevuld aanvraagformulier onder de neus drukken.

De volgende informatie mag bijvoorbeeld worden gedeeld met de gemeentelijke schuldhulpverlening:

  • Beslag op uitkering bij gemeente, UWV of SVB
  • Betalingsachterstand eigen bijdrage Wmo
  • Niet-betaalde lokale belastingen
  • Boetes of uitkeringen die moeten worden terugbetaald

Als UWV en SVB deze info delen moet de inwoner eerst toestemming geven. Het is me nog niet helemaal duidelijk of dat ook het geval is als de gemeente zelf deze info doorgeeft aan de schuldhulpverlening. Zoek ik nog uit. Update 10 april 2025: het ministerie van SZW bevestigt dat UWV, SVB en gemeenten straks zonder toestemming van de inwoner bovenstaande gegevens mogen delen met de schuldhulpverlening!

In de volgende gevallen mag de informatie volgens mij wel worden doorgegeven zonder toestemming van de inwoner.

Om te onderzoeken wie recht heeft op algemene bijstand, studietoeslag, tegemoetkoming alleenverdienersproblematiek, kwijtschelding lokale belastingen, bijzondere bijstand of minimaregeling:

  • (Door UWV) info over aanvulling op grond van Toeslagenwet;
  • Gegevens van wie de aanvraag UWV-uitkering is afgewezen;
  • Gegevens van wie UWV-uitkering over ten hoogste 3 maanden eindigt;
  • (Door UWV) gegevens van wie uit polisadministratie kan worden afgeleid dat zij mogelijk recht hebben op uitkering Participatiewet;
  • (Door SVB) gegevens van mensen met een uitkering Algemene nabestaandenwet;
  • (Door SVB) gegevens van wie in de verzekerdenadministratie kan worden afgeleid dat zij mogelijk recht hebben op uitkering Participatiewet.
  • Gegevens van inwoners die bijstand ontvangen;
  • Gegevens van inwoners die al eerder kwijtschelding kregen.

Deze lijst is niet limitatief en komt deels uit de Nota van toelichting waarin wordt gesproken over ‘voorbeelden’.

Je kunt nog tot 14 mei reageren op de internetconsultatie.

Toch in 2025 opnieuw gebruikmaken van het energiefonds!

Posted on by

Kwetsbare huishoudens kunnen ook dit jaar via het Noodfonds Energie ondersteuning krijgen bij het betalen van de energierekening. Dat is de uitkomst van een nieuwe ronde gesprekken tussen het kabinet en de energiesector. Net als in voorgaande jaren gaat het om een publiek-privaat fonds en is de uitvoering belegd bij Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE). Het kabinet reserveerde voor 2025 €60 miljoen. De energiesector draagt de uitvoeringskosten.

Het is nog niet bekend wanneer huishoudens een aanvraag kunnen indienen. Wel lees je in het nieuwsbericht dat TNE tenminste 8 weken nodig heeft om het energiefonds operationeel te krijgen. Op noodfondsenergie.nl kun je je mailadres achterlaten als je op de hoogte wil blijven over de ontwikkelingen.

Ik ga ervan uit dat de aanvraagcriteria en -procedure ongeveer hetzelfde zullen zijn als in voorgaande jaren, maar ik lees niets daarover.

Twee maanden geleden leek het erop dat er geen energiefonds meer zou komen. En eerder deze maand bleek uit de internetconsultatie voor het Sociaal Klimaatfonds dat er hooguit op termijn weer een energiefonds zou komen.

Misschien toch een energiefonds? Reageer op internetconsultatie voor Sociaal klimaatfonds

Posted on by

Je kunt tot 28 februari reageren op de publieke internetconsultatie over het Sociaal Klimaatfonds. Dit fonds is bedoeld om de sociale gevolgen van de energietransitie op te vangen en kwetsbare huishoudens te ondersteunen bij verduurzaming en energiekosten. Het fonds biedt financiering om energiearmoede te verminderen, bijvoorbeeld via inkomensondersteuning of investeringen in verduurzaming. Gemeenten spelen hierin een belangrijke rol, zowel in de uitvoering als in het bereiken van de juiste doelgroepen.

Het Nederlandse fonds wordt opgezet met geld uit het Europese Social Climate Fund. Er is ongeveer €720 miljoen beschikbaar voor Nederland voor de periode 2026-2032. Het kabinet zal na de internetconsultatie plannen voor de Nederlandse invulling indienen bij de Europese Commissie.

De voorstellen

  • Tijdelijke steun bij het betalen van de energierekening en structurele verduurzaming van woningen voor huishoudens met een laag inkomen. Dit gaat over subsidies of leningen voor huishoudens om woningen te verduurzamen. Dit is gekoppeld aan gerichte financiële steun voor huishoudens die tijdelijk hun energierekening niet kunnen betalen¸ bijvoorbeeld door het oprichten van een energiefonds;
  • Zorgen dat huishoudens en personen met vervoersarmoede duurzaam kunnen (blijven) reizen. Bijvoorbeeld door het stimuleren van elektrisch vervoer, deelmobiliteit of de aanleg van fietsinfrastructuur. Maar ook door financiële ondersteuning in de vorm van een regionaal ov- vervoerbewijs dat geldig is in zowel de bus, tram, metro als trein. Om huishoudens te helpen om over te schakelen naar elektrisch vervoer wordt gedacht aan een inruilregeling. Mensen met een laag inkomen kunnen dan een premie krijgen om hun oude fossiele auto in te wisselen voor een (tweedehands) elektrische auto.;
  • Hulp aan micro-ondernemingen (bedrijven met minder dan tien medewerkers) om hun energieverbruik te verminderen. Dit gebeurt door de inzet van energiefixers die langskomen bij bedrijven en direct energiebesparende maatregelen nemen. Zo worden de energiekosten direct lager;
  • Het opnieuw financieren van twee maatregelen waarover al eerder is besloten en die al op de Rijksbegroting staan: (1) Leningen via het Warmtefonds aan woningeigenaren en vve’s om substantiële energiebesparende maatregelen uit te laten voeren en (2) 25% korting op motorrijtuigenbelasting elektrische auto’s tussen 2026 en 2029.

Eerlijker en eenvoudiger armoedebeleid

Posted on by

Het zeer lezenswaardige onderzoeksrapport van het Instituut voor Publieke Economie (IPE) belicht de complexe realiteit van inkomensafhankelijke gemeentelijke regelingen, waarmee gemeenten noodgedwongen de lacunes in landelijk beleid opvullen. Hoewel deze regelingen essentiële ondersteuning bieden aan mensen met een laag inkomen, veroorzaken ze ook rechtsongelijkheid, complexiteit en inefficiëntie.

De 21 onderzochte gemeenten kennen maar liefst 90 verschillende inkomensafhankelijke regelingen. Hetzelfde huishouden kan, afhankelijk van de woonplaats, €200 meer of minder per maand krijgen. In 2021 ging er naar schatting bijna € 1 miljard om in gemeentelijk minimabeleid. Hiervan werd 2/3 besteed aan bijzondere bijstand en 1/3 aan regelingen die hier niet onder vallen. Gemeentelijke regelingen kunnen oplopen tot 7% van het inkomen van een huishouden in de bijstand.

Aanbevelingen

IPE vond 5 regelingen die het beste bij gemeenten passen, omdat ze gericht zijn op individueel
maatwerk of lokale verschillen. Maar de onderzoekers vonden ook 6 regelingen die beter landelijk kunnen worden uitgevoerd, omdat de Rijksoverheid voldoende gegevens heeft en er geen individueel maatwerk nodig is. Ten slotte vonden ze 21 participatieregelingen die gemeenten kunnen samenvoegen tot één minimatoelage. Ze doen uiteindelijk de volgende aanbevelingen, die ik van harte onderstreep en die bovendien goed aansluiten op die van de Commissie Sociaal Minimum en het programma Vereenvoudiging inkomensondersteuning voor Mensen (VIM):

Rijksoverheid:Gemeenten:
1.Verminder de afhankelijkheid van gemeentelijke regelingen door de bestaanszekerheid via landelijk beleid te
verhogen.
2. Centraliseer kinderopvang-, laptop- en
meerkostenregelingen en de studietoeslag, collectieve zorgverzekering en individuele inkomenstoeslag.
3. Maak geld geven makkelijker voor gemeenten en hanteer een heldere, werkbare definitie van inkomenspolitiek. (en maak ambtshalve verstrekking mogelijk, red.)
4. Spreek met de Belastingdienst af welke
regelingen wel en niet worden belast.
5. Maak expliciet welke regelingen gemeenten moeten en mogen aanbieden
en tegen welke voorwaarden.
6. Richt een landelijk kennis- en datacentrum op voor gemeentelijk minimabeleid (aansluitend op DDAS, red.)		1. Voeg participatieregelingen samen in
één minimaregeling (zie fig. 3.1 hieronder en voorbeeld Wageningen, red.)
2. Geef deze minimaregeling zoveel mogelijk de vorm van vrij besteedbaar geld.
3. Expliciteer regelingen in de bijzondere
bijstand.
4. Vereenvoudig het aanvraagproces zoveel mogelijk en ken zoveel mogelijk
proactief toe.

Interessante figuren

De volgende figuren vatten het rapport wat verder samen. Klik om ze te vergroten.

In figuur 1.6. zie je de waarde van formele en informele regelingen. Formele regelingen worden volledig door de gemeenten gefinancierd en uitgevoerd. Deze regelingen zijn in lokale verordeningen vastgelegd en elke inwoner die aan de voorwaarden voldoet, heeft hier recht op. Informele regelingen zijn regelingen die niet door de gemeente worden uitgevoerd.

In figuur 3.1. zie je welke regelingen kunnen worden gecentraliseerd, samengevoegd of afgeschaft. Zie legenda midden-boven en klik om te vergroten.

Aanvullingen

Utrecht loopt met bufferbudget vooruit op wijziging Participatiewet

Posted on by

De gemeente Utrecht en Collectief Kapitaal willen met een crowdfunding €100.000 ophalen waarmee 100 Utrechters een jaar lang een financiële buffer van € 1.000 ontvangen. Met de buffer worden inkomstenverrekeningen opgevangen. Als een bijstandsgerechtigde meer gaat verdienen wordt het extra inkomen niet van de uitkering afgetrokken. Dat geeft rust en neemt een drempel weg om (meer) te gaan werken.

Het bufferbudget van €1.000 is één van de nieuwe maatregelen in het wetsvoorstel Participatiewet in balans (zie p. 13 van de Memorie van Toelichting) dat in juni 2024 naar de Tweede Kamer werd gestuurd. Vandaag debatteerde de Tweede Kamer commissie SZW over het wetsvoorstel. Je kunt het debat terugkijken. Bij 01:26:50 laat staatssecretaris Nobel zich positief uit over het Utrechtse initiatief. Vanaf 01:44:30 geeft hij aan dat hij het onverstandig vindt om gemeenten nu al de ruimte te geven om met gemeentelijke middelen vooruit te lopen op de wetswijziging.

Utrecht heeft trouwens al ruime ervaring met een bufferbudget van €1.500 in het Huishoudboekje.

Volg de ontwikkelingen in het dossier Participatiewet.

In de media

Aanvullende uitkering energietoeslag meevaller?

Posted on by

Het rijk reserveerde €32,5 miljoen voor gemeenten die een hoger bereik realiseerden dan waarvoor zij budget ontvingen. De 16 gemeenten waar het om gaat, hebben van het rijk een aanvullende uitkering ontvangen van in totaal € 3,9 miljoen. De resterende €28,6 miljoen is over alle gemeenten verdeeld o.b.v. de verdeelsystematiek van de energietoeslag 2023. Het totale bedrag van € 32,5 miljoen is uitgekeerd via de decembercirculaire 2024. Bron: Gemeentenieuws SZW 2025-1.

Let op, dit is een substantieel bedrag waarmee je misschien nog geen rekening had gehouden en waarvoor je vast nog wel een mooie bestemming kan vinden!

Dierenvoedselbank biedt voedselpakket, huisdierverzekering en dierenarts app

Posted on by

Speciaal voor schuldhulpverleners, bewindvoerders en andere financiële professionals heeft de Nationale Dierenvoedselbank een nieuw portaal ontwikkeld waar cliënten gratis diervoer, een dierenarts app en een dierverzekering tegen kostprijs kunnen afsluiten.

Bekijk het promotiefilmpje:

Dit zijn initiatieven van de stichting Blijdschap Voor De Dieren die in 2019 is opgericht.

Voorbeeldbeleidsregels en handreiking minimaregelingen en zelfstandigen

Posted on by

Stimulansz schreef in opdracht van SZW een handreiking over de uitvoering van minimaregelingen bij de doelgroep zelfstandigen.

De handreiking geeft inzicht en handvatten om goed afgewogen beleidskeuzes te kunnen maken, en de uitvraag en beoordeling van gegevens bij de aanvraag voor minimaregelingen door zelfstandigen professioneel te kunnen afhandelen.

In de bijlage vind je voorbeeldbeleidsregels voor het beoordelen van inkomen en vermogen van zelfstandigen.

Voortgangsbrief armoede en schulden

Posted on by

Staatssecretaris Nobel informeerde deze week de Tweede Kamer over de laatste rapportage van de aanpak geldzorgen, armoede en schulden en de voortgang van moties en toezeggingen. De meest vermeldenswaardige punten:

  • Er komt in 2025 niet opnieuw een Energienoodfonds. Zie ook nieuwsbericht NOS. Er wordt wel gekeken naar een alternatief voor de lange termijn, zo mogelijk via het Social Climate Fund.
  • Waarschijnlijk kunnen gemeentelijke minimaregelingen niet worden meegenomen in een eventuele herijking van de armoededefinitie. Het CBS onderzoekt nog of kwijtschelding van lokale belastingen wel nog op (een andere manier) kan worden meegenomen.
  • Het kabinet spant zich in om niet-gebruik aan te pakken. Zo verkent het kabinet een Persoonlijk Digitaal Regelingenoverzicht, een digitale toepassing waar mensen een gepersonaliseerd overzicht kunnen krijgen van regelingen waar zij mogelijk recht op hebben. Ook vergemakkelijkt een mogelijk PDR het komen tot een aanvraag.
  • Begin 2025 gaat een nieuwe afsluitregeling in internetconsultatie waarin vastgelegd wordt dat huishoudens met kinderen niet meer mogen worden afgesloten van drinkwater na wanbetaling.
  • De motie Ceder (CU) verzocht de regering om Wsnp-bewindvoerders ook de mogelijkheid te geven om stagnerende schuldhulpverleningstrajecten vlot te trekken. Nobel gaat met gemeenten in gesprek om de optie van financiering door gemeenten onder de aandacht te brengen.
  • De motie Romke de Jong en Kat (D66) verzocht het kabinet om in gesprek te treden met gemeenten en de rechtspraak over de mogelijkheid om een gemeentelijke schuldregeling wettelijk bindend te maken als twee derde van de schuldeisers akkoord is. Uit deze gesprekken bleek dat er weliswaar draagvlak is om de totstandkoming van schuldregelingen te versnellen, maar dat een andere oplossing daarvoor op meer draagvlak kan rekenen, namelijk een wettelijke reactietermijn voor schuldeisers.
  • SZW onderzoekt samen met betrokken partijen wat de mogelijkheden zijn om de landelijke pauzeknop te combineren met een aanmeldpunt. Over de uitkomst wordt de Kamer in de tweede helft van 2025 geïnformeerd.
  • Voor gedetineerden met schulden wordt onderzocht of saneringskredieten kunnen worden geborgd bij het Waarborgfonds Saneringskredieten, en of er één regionale schuldhulpverlener moet komen. Het kabinet wil gezinnen met een partner die noodgedwongen niet bij het gezin kan zijn, hetzelfde recht op toeslagen geven als alleenstaande ouders. Deze maatregel is aangekondigd in het regeerprogramma. Een wetswijziging is in voorbereiding.

€1000 voor alleenverdieners

Posted on by

Staatssecretaris Nobel maakte zojuist bekend dat gemeenten in het kader van de tijdelijke regeling alleenverdieners in 2025 een tegemoetkoming kunnen verstrekken van €1000.

De hoogte van de tegemoetkoming is zo bepaald dat deze naar verwachting toereikend zal zijn voor meer dan 95% van de geraakte huishoudens. De hoogte wordt voor ieder jaar dat de regeling loopt apart vastgesteld. Huishoudens met een groter tekort kunnen terecht bij de gemeente voor aanvullende bijzondere bijstand.

Lees alles over deze regeling in het dossier Regeling Alleenverdieners.

Whitepaper Financiële bestaanszekerheid en de Participatiewet

Posted on by

Leestip! In het whitepaper van Stimulansz lees je hoe je bínnen de Participatiewet en met buitenwettelijk beleid de bestaanszekerheid kunt vergroten. Download hem op stimulansz.nl. Een paar voorbeelden:

  • Door het ‘bijdragen aan arbeidsinschakeling’ breed te definiëren kan de premie arbeidsinschakeling voor een grote groep inwoners beschikbaar komen, bijvoorbeeld voor mensen met parttime werk.
  • Gemeenten kunnen minder dan het maximale bedrag bij arbeidsinkomsten vrijlaten en daar een premie voor in de plaats stellen. Over de premie wordt geen belasting en premies volksverzekeringen afgedragen. De kosten zijn daardoor voor de gemeente ruim 30% lager dan bij een periodieke vrijlating.
  • De commissie sociaal minimum heeft per doelgroep inzichtelijk gemaakt welk bedrag zij maandelijks tekort komen. Voor deze doelgroepen zou een hogere individuele inkomenstoeslag van toepassing kunnen zijn. Ook kun je de IIT stapsgewijs hoger vaststellen als iemand langer een laag inkomen heeft.
  • Artikel 18 van de Participatiewet biedt de mogelijkheid om de bijstand te verhogen (of te verlagen) in individuele bijzondere situaties.
  • Er zijn mogelijkheden bij het vrijlaten van giften.
  • Je kunt de kosten van re-integratie vergoeden, denk bijvoorbeeld aan aanschaf kleding die geschikt is voor een sollicitatie (al dan niet via een kledingbank of projecten als ‘dress for succes’).
  • Hanteer een sociaal terugvorderingsbeleid.
  • Er is een aantal onderwerpen voor buitenwettelijk beleid dat het Rijk gedoogt zoals woonkostentoeslag en de betaling van zorgkosten die niet worden vergoed door de verzekering.
  • Automatisch toekennen minimaregelingen en individuele inkomenstoeslag.
  • Verlaag de administratieve (aanvraag)last.
  • Verminder de armoedeval, bijvoorbeeld door verschillende inkomensgrenzen te hanteren.

Lees ook nog eens Werkwijzer bijzondere bijstand Maatwerk in het armoedebeleid. Deze is inmiddels tien jaar oud, maar veel is nog gewoon van toepassing.

Wageningen vervangt alle minimaregelingen door één maandbudget

Posted on by

Bij het Wageningse Maatschappelijk Meedoen Budget (MMB) wordt vanaf 1 januari 2025 rekening gehouden met de kosten die mensen hebben. Op basis van die optelsom en wat mensen volgens het Nibud nodig hebben om mee te kunnen doen, wordt het verschil door de gemeente bijgelegd. Het bedrag wordt per maand uitbetaald. De nieuwe regeling gaat uit van vertrouwen en eigen keuze. Aanvragers hoeven niet aan te tonen waarvoor ze het geld gebruiken. Met de Maatschappelijk Meedoen Grens (MMG) sluit de gemeente veel beter aan bij de nieuwe landelijke methode om armoede te meten.

Het MMB wordt aangevraagd na een adviesgesprek. In dat gesprek brengt de gemeente met de Voorzieningenwijzer in kaart waar mensen kunnen besparen en van welke regelingen zij gebruik kunnen maken. Mensen kunnen ook in contact worden gebracht met bijvoorbeeld Humanitas of welzijnswerk.

Er zullen ook situaties zijn waarin mensen door het MMB juist mínder geld krijgen dan nu, bijvoorbeeld omdat ze erg lage energiekosten hebben. Niet alle minimaregelingen komen te vervallen. Een aantal regelingen die bijvoorbeeld met gezondheid te maken hebben, blijft bestaan.

Meer info:

Persoonlijk minimabudget Drechtsteden

Lijkt een klein beetje op het eveneens vrij besteedbare Persoonlijk minimabudget in de Drechtsteden. In 2011 werd die geënt op de langdurigheidstoeslag, maar aanvragers hoefden niet ‘langdurig’ een laag inkomen te hebben. Belangrijk verschil met Wageningen is dat mensen een vast bedrag krijgen, zoals ook bij de huidige Individuele Inkomenstoeslag gebruikelijk. Kijk hoe het Persoonlijk minimabudget er anno 2024 uitziet.

Geen basisinkomen maar maatwerkinkomen

Het doet me vooral ook denken aan het maatwerkinkomen, bedacht door mijn oud-collega Evelien Meester van Stimulansz. Lees meer.

Updates

Vier aangenomen moties armoede- en schuldenbeleid

Posted on by

De Tweede Kamer heeft gisteren vier moties aangenomen:

  1. Motie Van Eijk over een onderzoek naar aard en omvang van de gemeentelijke minimaregelingen en het effect daarvan op armoedeval en marginale druk.
  2. Motie Van Eijk. Constaterende dat het Nibud samen met het CBS en het SCP het pakket aan basisbehoeften en de bijbehorende minimumbedragen die ten grondslag liggen aan de armoedegrens vierjaarlijks zal herijken; Constaterende dat er op dit moment vanwege beperkte databeschikbaarheid nog geen rekening gehouden kan worden met gemeentelijke armoederegelingen, kwijtschelding lokale belastingen, individuele ziektekosten, de kosten voor woon-werkverkeer en de aanwezigheid van problematische schulden; Overwegende dat deze onderdelen dus niet of beperkt meegenomen worden in het definiëren van armoede; Overwegende dat deze onderdelen inzicht zouden kunnen geven in het niet-gebruik van regelingen; Verzoekt de regering om samen met het Nibud, CBS en SCP te bezien hoe lokale regelingen en kwijtscheldingen meegenomen kunnen worden in de volgende herijking van het pakket aan basisbehoeften en de bijbehorende minimumbedragen.
  3. Motie Welzijn c.s. over een onderzoek naar de consequenties van het opheffen van het voorbehoud ten aanzien van artikel 26 van het Kinderrechtenverdrag.
  4. Motie Welzijn en Ceder. Overwegende dat het staande praktijk is dat bij het afbetalen van schulden in eerste instantie de incassokosten worden verminderd, dan de rente en pas daarna de openstaande schuld, terwijl regelgeving de ruimte laat om deze volgorde te veranderen; Overwegende dat deze volgorde de schuldenindustrie in stand houdt; Overwegende dat het zowel symbolisch als materieel uitmaakt als eerst de openstaande schuld wordt afbetaald en daarna de rest; Verzoekt de regering om te onderzoeken hoe als overheid het goede voorbeeld te geven is en de toerekenvolgorde van schulden waarbij de overheid de schuldeiser is om te draaien, zodat de openstaande schuld eerst wordt afbetaald, en de Kamer hierover begin 2025 te informeren.

Verworpen

  • Motie Lahlah over de envelop groepen in de knel niet meer inzetten voor het ontwikkelen van regulerend beleid.
  • Motie Lahlah en Ceder over de beslagvrije voet zo spoedig mogelijk naar het sociaal minimum verhogen.

Aangehouden

  • Motie Welzijn over een pilot bij gemeenten en waterschappen om de vermogensgrenzen bij de kwijtschelding van belastingen gelijk te trekken.

Subsidie voor versterking lokale intersectorale aanpak bestaansonzekerheid

Posted on by

Gemeenten, GGD’en en onderzoeksinstellingen, kunnen in een consortium bij ZonMW projectideeën indienen voor projecten voor het versterken van de intersectorale aanpak voor mensen met een lage sociaaleconomische positie en/of mensen die bestaansonzekerheid ervaren, of daarin dreigen te vervallen.

De projecten kunnen (een combinatie van) thema’s adresseren, zoals voldoende én toereikend inkomen en middelen van bestaan, voorkomen van financiële of juridische problemen, toegang tot een betaalbare en gezonde woning, toegang tot onderwijs en gezondheidszorg, of het verkrijgen en behouden van gezond werk. Projecten kunnen zich ook richten op het ‘ontschotten’ van financiële stromingen of op de toegankelijkheid, vereenvoudiging en uitvoerbaarheid van het toeslagenstelsel.

Er is in totaal € 4 miljoen beschikbaar. Per project kan max. € 500.000 worden aangevraagd. Dat kan tot 4 februari. Nadat ZonMW in december ’25 de subsidies toekent, kun je in de eerste helft van 2026 starten. Op 21 november is er een informatiebijeenkomst.

Lees meer op ZonMW.nl.

Handreiking Omgaan met armoede in de kinderopvang

Posted on by

Er was al een handreiking voor omgaan met armoede op scholen, het sociaal domein en de jeugdgezondheid. Nu is er ook de handreiking voor omgaan met armoede in de kinderopvang met daarbij een toolkit voor gastouders en pedagogisch professionals. De handreiking draagt bij aan de bewustwording rond armoede en geeft ideeën en praktische tips hoe professionals in de opvang kunnen omgaan met kinderen die in armoede leven.

Stuur deze en de andere handreikingen door naar de kinderopvang en andere organisaties! Da’s meteen ook een mooie gelegenheid om (nader) kennis te maken en de lokale regelingen onder de aandacht te brengen.

Den Haag presenteert Beleidsplan Schuldhulpverlening 2024 – 2028

Posted on by

Eerder deze maand stelde de Haagse gemeenteraad unaniem het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2024 – 2028 vast. De raad kreeg eerder ook de Voortgang aanpak geldzorgen en geldproblemen 2023 – 2024. In deze documenten vind je inspirerende voorbeelden voor jouw armoede- en schuldenbeleid (Den Haag spreekt overigens sinds vorig jaar niet meer over armoede- en schuldenbeleid, maar over geldzorgen en geldproblemen). Hieronder vrij willekeurig een paar interessante voorbeelden.

Binnen de vroegsignalering wordt geëxperimenteerd met een belrobot. Dit is een geautomatiseerd spraakbericht waarin inwoners wordt gevraagd of zij hulp of advies willen van
een consulent vroegsignalering.

Het is mogelijk om bepaalde informele schulden mee te nemen in een schuldregeling, maar een struikelblok is vaak de ontbrekende bewijslast. Op dit moment is de enige manier om een informele schuld vast te leggen een notariële akte. We willen inwoners die hun naasten willen helpen met het aflossen van een informele schuld in staat stellen om dit eenvoudiger vast te leggen. Daarvoor willen we een eenvoudig formulier beschikbaar stellen aan onze inwoners om een dergelijke lening vast te leggen. Dat is goed voor zowel de uitlener als de lener.

Nazorg moet een integraal onderdeel worden binnen het financiële hulpverleningstraject. Het afgelopen jaar is er met een onderzoek bekeken wat de behoefte is van de inwoners, de behoefte van de consulent en welke tools er al voorhanden zijn om in te zetten. Dit resulteerde in de tool “blijf uit de geldzorgen” (zie afbeeldingen hieronder). Het is een handzaam boekje, dat inwoners gemakkelijk erbij kunnen pakken wanneer zij vragen hebben over hun financiën.

De belangrijkste ambities voor de doelgroep jongeren zijn, zoals ook beschreven in de Haagse
Preventieaanpak (HPA): De overgang van 18- naar 18+ is zo ingericht dat jongeren goed geholpen worden en niet buiten beeld raken. Jongeren worden voorbereid op financiële zelfstandigheid en de invloed van sociale media daarop en jongeren beschikken over voldoende financiële vaardigheden en kennis en weten waar ze terecht kunnen voor ondersteuning. Ook is communicatie gericht op jongeren die 18 worden, bijvoorbeeld met de folder ‘regel je shit’.

Tot slot, wist je al dat de VNG recent een handleiding (juni ’24) maakte voor het opstellen van een beleidsplan schuldhulpverlening?

Automatische uitbetaling aan minimagezinnen in Amstelveen

Posted on by

Ouders met een laag inkomen in Amstelveen hebben eind juli automatisch een bedrag voor hun kinderen gekregen. Zij mogen zelf bepalen waar ze het geld aan uitgeven. In de nieuwe situatie hoeven ouders niet meer steeds opnieuw een aanvraag te doen. De gemeente gaat niet (steekproefsgewijs) bonnetjes controleren. Wel wordt in een anoniem klanttevredenheidsonderzoek de vraag gesteld waar mensen het geld aan besteden.

Het uitbetalen van een vast bedrag komt voort uit het nieuwe armoedebeleid van de gemeente (zie vanaf p. 12). Dat gaat uit van vertrouwen en het vermogen van mensen om zelf keuzes te maken die passen bij hun situatie.

Het bedrag dat ouders hebben ontvangen heet het ‘kindpakket’. De gemeente geeft naast dit pakket één keer in de vier jaar geld voor een tablet aan ouders van kinderen van 6 t/m 8 jaar. Ouders met een uitkering kregen het geld van het kindpakket en voor de tablet automatisch op hun rekening gestort. De gemeente betaalt ook het zwemdiploma ABC voor hun kinderen van 4 t/m 17 jaar. 

Lees het beleidsplan en de Beleidsregels bijzondere bijstand en minimaregelingen 2024.

Miljoenennota over armoede en schulden

Posted on by

Het Regeerprogramma van afgelopen vrijdag gaf ons al behoorlijk wat zicht op wat er komen gaat. In de Miljoenennota 2025 en de Sociale Zaken en Werkgelegenheid Rijksbegroting 2025 vind je niet veel nieuws. Wel wordt een aantal plannen verder geconcretiseerd en geeft het kabinet invulling aan de envelop uit het hoofdlijnenakkoord voor groepen in de knel (klik om te vergroten):

Er komen waarschijnlijk wat nieuwe verantwoordelijkheden en budgetten voor gemeenten, bijvoorbeeld in het kader van een nog uit te werken nieuwe schuldenaanpak op basis van het IBO-onderzoek, maar het is nog niet heel concreet. De eveneens verschenen septembercirculaire geeft ook niet meer duidelijkheid: in Taakmutatie 2024, september 2024 vind je nog wel de (al bekende) bedragen per gemeente, maar in Taakmutatie 2025, september 2024 zijn er geen tabbladen meer m.b.t. armoede en schulden.

In de Miljoenennota lees ik niets over het Nationaal Programma Armoede en Schulden dat werd aangekondigd in het regeerprogramma.

Schulden

  • Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden fundamenteel aan te pakken. Dit pakket is gebaseerd op het basispakket uit het IBO Problematische schulden (met daarin de nodige elementen uit de Schuldenwet). Hiervoor is begroot €24 mln in 2025 oplopend tot €100 mln in 2028/2029 en daarna €75 mln structureel. Waarschijnlijk zit daar ook nog wat bij voor gemeenten, maar het geld is nog niet verdeeld. Het bedrag is overigens een stuk lager dan wat het IBO becijferde: structureel €180 mln. De NVVK vraagt zich terecht af: Zijn de IBO-maatregelen wel in te voeren met deze middelen?
  • Er wordt geïnvesteerd in vroegsignalering. Daarbij zal het verbeterplan vroegsignalering van SZW, VNG, NVVK en Divosa dat eind mei 2024 is aangekondigd in de reactie op het onderzoek van de Nationale ombudsman ‘Hoe eerder, hoe beter’, de basis voor vormen. Het verbeterplan wordt verwacht in Q4 2024. Er wordt ook gekeken naar de rol die gerechtsdeurwaarders met betrekking tot vroegsignalering kunnen vervullen.
  • Het kabinet wil een integraal schuldenoverzicht invoeren. In mijn artikel over het IBO-onderzoek lees je wat hiermee bedoeld wordt.
  • Er wordt verder gewerkt aan de basisdienstverlening schuldhulpverlening. Waar nodig worden de kwaliteitseisen voor gemeenten aangescherpt, om verschillen in bereik en aanbod tussen gemeenten te verkleinen.
  • Dit is nieuw: Het kabinet wil samen met gemeenten en andere maatschappelijke partners op buurtniveau mensen helpen met geldzorgen. Om armoede aan te kunnen pakken en zo goed mogelijk te voorkomen, is het van belang om mensen die te maken hebben met dreigende of beginnende geldzorgen eerder te bereiken. Dit gebeurt door vindplaatsen waar mensen elkaar fysiek ontmoeten, zoals huisartsen, scholen en de werkvloer, beter te benutten. Enerzijds door deze vindplaatsen beter in staat te stellen om geldzorgen en armoede eerder te kunnen signaleren en anderzijds door de vindplaatsen steviger te verbinden met informele netwerken, waaronder sleutelfiguren en ervaringsdeskundigen, zodat óók diegenen die moeite hebben om de weg naar ondersteuning in de gemeente te vinden of daar geen vertrouwen meer in hebben bereikt worden. Om mensen goed te kunnen helpen, is laagdrempelige, fysieke dienstverlening waar mensen met (beginnende) geldzorgen terecht kunnen van belang. In het voorjaar van 2025 komt een onderzoek beschikbaar dat de belangrijke elementen voor laagdrempelige financiële dienstverlening in kaart brengt. Fysieke dienstverlening is ook één van de pijlers om het niet-gebruik van voorzieningen tegen te gaan.
  • Het kabinet wil daarnaast via het verbeteren van digitale dienstverlening bevorderen dat mensen gebruik maken van voorzieningen waar zij recht op hebben.
  • Er wordt ingezet op het minder snel laten oplopen van de kosten van invordering als betaling van schulden uitblijft. De Contourenschets Civiele Invordering van voormalig minister Weerwind (28 juni jl.) zal door J&V en SZW verder worden uitgewerkt.
  • Er wordt gewerkt aan een verantwoorde Rijksincasso, waarin het voorkomen en het tegengaan van het oplopen van schulden centraal staat.
  • De Belastingdienst wil vanaf 1 januari 2025 burgers tegemoetkomen die geraakt door de onterechte afwijzing van hun verzoek tot medewerking aan een schuldregeling (Msnp). Zie het wetsvoorstel Wet tegemoetkoming onterechte afwijzing buitengerechtelijke schuldregeling.
  • Vanaf 1 januari 2025 krijgt de regeling wanbetalers een nieuwe naam: regeling betalingsachterstand zorgpremie.
  • In 2025 blijft het kabinet inzetten op het versterken van financiële educatie binnen het onderwijs.
  • In de Miljoenennota staat niets over (schulden)bewind. De NVVK schrijft: ‘De dienstverlening stagneert door de enorme druk op de tarieven en daarmee op de kwaliteit. In de keten van financiële hulpverlening is bewind een belangrijke vorm van begeleiding. Die verdient echt beter. Het zoveelste onderzoek loopt nog, maar we willen nu wel eens daden zien!’

Belastingen en toeslagen

  • Het tarief in de eerste schijf wordt verlaagd. Dat is een opsteker voor de laagste inkomens. En in plaats van 2 komen er 3 tarieven in de inkomstenbelasting. Zie wetsvoorstel Belastingplan 2025.
  • Eigen risico met meer dan de helft omlaag naar €165 in 2027. Maar in 2025 nog gewoon €385. De bevriezing in 2025 en het effect daarvan op de zorguitgaven leidt tot een hogere nominale premie, inkomensafhankelijke bijdrage en zorgtoeslag.
  • Verhogen forfait aftrekbaar bedrag extra vervoerskosten door ziekte of invaliditeit in de inkomstenbelasting. Deze maatregel wordt tevens vereenvoudigd voor burgers doordat een vast bedrag (€0,60/km) in aftrek kan worden gebracht i.p.v. de werkelijke meerkosten (leefkilometers).
  • De tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten voor extra kosten als gevolg van ziekte of handicap wordt per 2027 afgeschaft in samenhang met de verlaging van het eigen risico.
  • De Algemene Heffingskorting (AHK) wordt verlaagd met €335 in 2025 en het afbouwpunt van de AHK wordt gekoppeld aan de hoogte van het wettelijk minimumloon. Ik kan niet helemaal doorgronden wat dit betekent voor werkenden en niet-werkenden met een laag inkomen.
  • De afbouw van de dubbele algemene heffingskorting wordt bevroren in 2025, 2026 en 2027. Daarmee wordt voorkomen dat de bijstand daalt. Zie wetsvoorstel Wet bevriezing afbouw dubbele algemene heffingskorting in het referentieminimumloon.
  • Het Kindgebonden Budget wordt verhoogd via de kindbedragen met circa €184 in 2025, oplopend tot circa €412 in 2028. Daarnaast wordt deze toeslag sneller afgebouwd, oplopend naar 8,5% in 2028 (nu: 6,75%).
  • De afbouwpaden voor AOW’ers en niet-AOW’ers in de huurtoeslag worden geharmoniseerd. Daarnaast wordt er een lineaire afbouw ingesteld per 2026, die in 2025 wordt benaderd. De eigen bijdrage in de huurtoeslag wordt verlaagd met €11,58 per maand.
  • Mensen met een noodgedwongen elders verblijvende partner worden voortaan als alleenstaanden behandeld voor alle toeslagen met uitzondering van de huurtoeslag. De maatregel zorgt ervoor dat deze mensen de alleenstaande ouderkop (ALO-kop) ontvangen (€3.500) en de hogere andere toeslagen die horen bij de situatie als alleenstaande. Gemeenten hoeven die ALO-kop dus niet meer te compenseren met aanvullende bijstand.
  • De grondslagen van alle toeslagen worden niet meer met terugwerkende kracht vastgesteld bij wijzigingen op basis van verblijfstitel en recht op kinderbijslag. Dit voorkomt schulden en problemen bij het innen van terugvorderingen.
  • De aanvraagtermijn van de zorg- en huurtoeslag wordt verlengd van 1 september t+1 naar het einde van dat jaar.

(Kinder)armoede

  • (Kinder-)armoedecijfers komen niet uit boven referentiejaar 2024. Deze doelstelling is minder ambitieus dan die van het vorige kabinet. Op de middellange termijn blijft het kabinet zich inzetten om het in 2015 afgesproken sustainable development goal Armoede te realiseren: een halvering van het aantal vrouwen, mannen en kinderen dat in armoede leeft tegen 2030.
  • Het kabinet wil het integrale beleid voor kinderarmoede, in navolging van de Europese kindergarantie, lokaal beter verankeren. De Europese kindergarantie heeft als doel om intergenerationele cycli van armoede te doorbreken. De kindergarantie fungeert als katalysator om te komen tot een integrale aanpak van kinderarmoede met aandacht voor meerdere domeinen (kinderopvang en voorschoolse educatie). Het kabinet zal samen met gemeenten effectieve interventies opschalen om versnippering tegen te gaan en het gemeentelijk armoedebeleid te verbeteren.
  • Het kabinet verstrekt middelen aan gemeenten en landelijk werkende armoedefondsen (SAM&) om ervoor te zorgen dat kinderen uit arme gezinnen mee kunnen doen.

Participatiewet

  • Het kabinet gaat door met het in 2023 gestarte programma Participatiewet in balans om de balans tussen vertrouwen, verplichtingen, ondersteuning en de menselijke maat te herstellen Langs 3 sporen: 1) het wetsvoorstel Participatiewet in balans om de hardheden aan te pakken, 2) werken aan een brede herziening van de wet, en 3) de vakkundigheid van professionals versterken.
  • Terugvorderingen bij uitkeringsgerechtigden (niet alleen P-wet) worden straks netto in plaats van bruto uitgevoerd. Dat gebeurt door de brutovordering gedeeltelijk kwijt te schelden en het nettobedrag terug te vorderen. Vervolgens wordt juridisch bezien of terugvorderingen niet langer kunnen worden aangemerkt als negatief inkomen. Uitkeringsgerechtigden krijgen nu hun uitkering netto op hun rekening maar moeten een eventuele terugvordering bruto, inclusief loonheffingen, terugbetalen als de terugvordering de jaargrens passeert (terugvordering binnen hetzelfde jaar is netto-netto). Het verschil tussen bruto en netto kunnen zij later via hun belastingaangifte terugkrijgen, maar dat kan in de tussentijd leiden tot liquiditeitsproblemen. Daarnaast is het terugvragen complex, en kan niet iedereen het volledige bedrag terugkrijgen.
  • Er komt een tijdelijke regeling en wetswijziging voor alleenverdieners die door een onbedoelde en ingewikkelde samenloop van fiscaliteit, toeslagen en sociale zekerheid een lager besteedbaar inkomen hebben dan vergelijkbare huishoudens met alleen een bijstandsuitkering. Dit loopt al. Op p. 58 van de septembercirculaire vind je het budget voor 2024 per gemeente. Dit budget is ook bedoeld voor de kosten die je maakte in 2023. Lees de toelichting. Dit budget wordt zo nodig aangevuld bij de meicirculaires 2025 en 2026.

Overige

  • Het Programma Schoolmaaltijden wordt verlengd. Het totale bedrag voor verlenging bedraagt €135 mln structureel. Hiervan wordt €45 mln gedekt uit de envelop Groepen in de knel.
  • Tijdelijke verlenging energiefonds. Voor 2025 en 2026 wordt €60 mln per jaar beschikbaar gesteld. Voorwaarde is dat private partijen een bijdrage leveren. Ik neem aan, dat hier wordt gedoeld op continuering van het tijdelijke Noodfonds Energie.
  • Het kabinet ondersteunt een aantal maatschappelijke organisaties en brengt het partijen op het terrein van voedselhulp bij elkaar.
  • Op p. 211 van de SZW-begroting vind je een uitputtende lijst met moties en toezeggingen van de afgelopen jaren en hoe deze zijn/worden afgehandeld. Bij de motie-Palmen/Mohandis die de regering verzoekt om de vermogensgrenzen van lokale belastingen gelijk te stellen aan de vermogensgrenzen van de Participatiewet lees je, dat omstreeks eind 2024 de resultaten van een onderzoek naar de wettelijke mogelijkheden en implicaties worden aangeboden aan de Kamer.

Monitoring

De voortgang van het beleid wordt gemonitord. Zie hier de planning.

Koopkracht

Het kabinet raamt een koopkrachtstijging in 2025 van 0,7%. Het Nibud presenteerde gisteren haar eigen koopkrachtplaatjes. Hieronder een selectie van de huishoudens met de laagste inkomens:

HuishoudtypeKoopkrachtpercentageNetto per maand in euro’s
Alleenstaand zonder kinderen bijstand0,80%€ 14
Alleenstaand met 1 kind bijstand0%€ 0
Alleenstaand met 2 kinderen bijstand0%€ 0
Alleenstaand zonder kinderen € 27.500 uitkering2,20%€ 44
Alleenstaand AOW + € 7.5001%€ 23
Alleenstaand zonder kinderen € 40.0000,90%€ 23
Alleenstaand met 1 kind € 40.0001,80%€ 65
Stel met 2 kinderen bijstand0,7%€ 23

Reacties

Regeerprogramma over armoede en schulden

Posted on by

In het zojuist gepresenteerde Regeerprogramma wordt het Hoofdlijnenakkoord van 16 mei jl. verder uitgewerkt.

We lezen dat er een Nationaal Programma Armoede en Schulden komt met een integrale, interdepartementale aanpak met gemeenten, vakbonden, werkgevers, maatschappelijke en private organisaties en ervaringsdeskundigen.

Schulden

  • Integraal pakket om problematische schulden aan te pakken, met het basispakket van het IBO problematische schulden als uitgangspunt.
  • Samen met gemeenten op buurtniveau mensen helpen met geldzorgen. Hier staat geen toelichting bij.
  • Verder werken aan basisdienstverlening schuldhulpverlening.
  • Aanscherpen (wettelijke) kwaliteitseisen voor schuldhulpverlening, zodat verschillen in aanbod en bereik tussen gemeenten worden verkleind.
  • Invoering integraal schuldenoverzicht. Dit is één van de ‘essentiële’ maatregelen in het IBO.
  • Investeren in vroegsignalering en kijken naar de rol die deurwaarders daarin kunnen vervullen.
  • Schuldeisers moeten intensiever samenwerken. Invordering van het Rijk beter afgestemd. Publieke en private invordering beter coördineren.
  • Het CJIB gaat eerst een gratis betalingsherinnering sturen voordat aanmaningkosten in rekening worden gebracht. CJIB mag bij mensen die verkeren in situaties van overmacht de verhogingen bij Wahv-boetes kwijtschelden.
  • Meer kredieten reguleren a.g.v. implementatie van de Europese Consumentenkredietlijn (CCD2) en invoering leeftijdsverificatieplicht voor Buy Now, Pay Later.
  • Recht op vergissen in wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid.

Inkomen

  • Er komt een hervormingsagenda voor sociale zekerheid, toeslagen en inkomstenbelasting, met 3 doelen: Inkomensondersteuning moet zekerheid bieden en makkelijk te begrijpen zijn, en (meer) werken moet lonen. Het kabinet stuurt in voorjaar ’25 een brief met varianten en keuzeopties als start voor een open dialoog met het parlement. Er komt een coördinerend bewindspersoon die de voortgang en besluitvorming organiseert.
  • Tariefsverlaging in eerste schijf inkomstenbelasting.
  • De afbouw van de dubbele algemene heffingskorting wordt bevroren in 2025, 2026 en 2027. Daarmee wordt voorkomen dat de bijstand daalt.
  • De huurtoeslag wordt verhoogd, vereenvoudigd en lineair afgebouwd.
  • Verhoging kindgebonden budget. Onderzoek naar de vormgeving van één kindregeling in één wettelijk kader en voorbereiding besluitvorming.
  • Kinderopvangtoeslag vervangen door nieuw stelsel van financiering. Hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor alle werkende ouders. De overheid betaalt de vergoeding rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties. In het nieuwe stelsel wordt niet meer teruggevorderd bij ouders.
  • Tijdelijke regeling en wetswijziging voor alleenverdieners met inkomen onder bestaansminimum (Dit loopt al). Om de complexe bruto/netto problematiek voor mensen op te lossen wil het kabinet daarnaast vanaf 2026 bij uitkeringen gaan terugvorderen ter hoogte van netto te veel ontvangen bedragen.
  • Gezinnen met een partner die noodgedwongen niet bij het gezin kan zijn, vanwege vermissing, detentie of vluchtsituatie, krijgen hetzelfde recht op toeslagen als alleenstaande ouders. Om hoge terugvorderingen te voorkomen, worden toeslagen niet langer met terugwerkende kracht aangepast a.g.v. besluiten over kinderbijslag of verblijfsstatus.
  • Toeslaggerechtigden krijgen vier maanden langer de tijd om huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget aan te vragen, zodat dit nog een heel jaar na het jaar waarop de toeslag ziet mogelijk is.
  • Samen met gemeenten ervoor zorgen dat beleid om (kinder)armoede aan te pakken verbetert, mede in navolging van de Europese kindergarantie. Armoede en kinderarmoede loopt niet op t.o.v. 2024.
  • Eigen risico met meer dan de helft omlaag naar €165 in 2027.
  • Extra middelen en vereenvoudiging aftrek extra vervoerskosten door ziekte of invaliditeit in de inkomstenbelasting per 1 januari 2025. In het Hoofdlijnenakkoord stond daarnaast nog: Afschaffing tegemoetkoming arbeidsongeschikten voor extra kosten als gevolg van ziekte of handicap.
  • Reservering voor 2025 en 2026 voor een energiefonds voor huishoudens die energierekening niet kunnen betalen.
  • Structurele financiering gratis schoolmaaltijden.
  • Wetsvoorstel Proactieve dienstverlening om het niet-gebruik van regelingen terug te dringen.
  • Ten minste 30% van de woningbouw moet sociale huur zijn. Het kabinet geeft financiële ondersteuning voor de bouw van sociale huur, middenhuur, betaalbare koop en woningtypes zoals geclusterde en zorggeschikte woningen.

Op Prinsjesdag vat ik de Miljoenennota samen. Hij is al uitgelekt aan NRC, die schrijft:

Armoede daalt verder

Posted on by

Het aantal mensen in armoede daalt in 2024 en 2025. Dat verwacht het CPB in een nieuwe raming. Het CPB hanteert het niet-veel-maar-toereikendcriterium als armoedegrens.

In 2023 leefde 4,6% van de bevolking onder de armoedegrens. In 2025 is dat naar verwachting 4,1%. Ook het percentage kinderen in armoede daalt, van 5,8% in 2023 naar 4,6% in 2025. Na 2025 loopt de armoede wel weer licht op.

In de raming zijn maatregelen uit het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet meegenomen, voor zover ze duidelijk genoeg waren. In de raming is logischerwijs niet meegenomen wat de effecten zijn van maatregelen die binnenkort worden aangekondigd op Prinsjesdag. De raming van het CPB vormt wel de basis voor de onderhandelingen in de aanloop naar Prinsjesdag. Zo werden in het verleden bijvoorbeeld nog bepaalde toeslagen verhoogd, zodat de koopkracht van sommige groepen verbeterde. Met Prinsjesdag komt het CPB dan met een nieuwe raming, waarin de Prinsjesdagmaatregelen wel zijn meegenomen.

Ik verbaas me wel een beetje over de raming. In 2022 en 2023 had de energietoeslag een zeer grote invloed op de armoedecijfers (wel met een andere definitie van armoede). Welke maatregelen maken dan dat de armoede nu blijft dalen ondanks het wegvallen van de energietoeslag? Anyway, we gaan het zien.

Het kabinet stelt in het hoofdlijnenakkoord als doel dat de (kinder-)armoedecijfers niet uitkomen boven referentiejaar 2024. Deze doelstelling is minder ambitieus dan die van het vorige kabinet.

Wetsvoorstel Participatiewet in Balans naar Tweede Kamer

Posted on by

Zojuist werd het Wetsvoorstel Participatiewet in Balans (spoor 1) openbaar.

Ten opzichte van de eerste contouren in 2022, de consultatie-versie van vorig jaar en de versie waarover de Raad van State vorige week adviseerde is er het een en ander veranderd. Zo is de mogelijkheid om bij AMvB aan te wijzen situaties categoriale bijzondere bijstand toe te staan, komen te vervallen.

Op p. 14 van de Memorie van Toelichting vind je een handig overzicht van de ruim 20 maatregelen. Ik heb het nog wat verder samengevat:

  • De aanvulling op de jongmeerderjarigen-norm (18-21 jaar) wordt in beginsel gelijk voor alle gemeenten. Dit betekent dat gemeenten aanvullend € 634 aan jongeren kunnen geven wanneer ze redelijkerwijs geen steun van hun ouders krijgen. Wanneer blijkt dat dit bedrag niet voldoende is, kan de gemeente het bedrag verhogen. Als blijkt dat het bedrag te hoog is, kan de gemeente het verlagen.
  • Introductie van een standaard giftenvrijlating van € 1200 per jaar. Niet iedere gift moet meer worden gemeld. Melding is alleen nodig, als het totaal aantal giften boven de € 1200 per jaar uitkomt. De giften die worden ontvangen, moeten worden bijgehouden door de bijstandsgerechtigde zelf.
  • Voortaan wordt er rekening gehouden met zowel het huidige vermogen als de huidige schulden. Melding (in het kader van de inlichtingenplicht) is alleen nodig wanneer toenamen in bezit leiden tot een vermogen boven de vermogensgrens en moeten dus door de bijstandsgerechtigde zelf worden bijgehouden.
  • De vierwekenzoektermijn voor jongeren tot 27 jaar blijft van kracht. De gemeente krijgt wel de mogelijkheid om in knellende situaties geen gebruik te maken van de vierwekenzoektermijn.
  • De gemeente krijgt de mogelijkheid om een bijstandsuitkering met terugwerkende kracht te verstrekken. De maximale lengte is tot en met 3 maanden terug.
  • Voorgesteld wordt de norm voor de niet-kostendelende bijstandsgerechtigde van 21 jaar of ouder met een niet-rechthebbende partner vast te stellen op het niveau van de alleenstaandennormen (ongeveer 70% van de gehuwdennorm).
  • Bijstandsnorm alleenstaande ouder zonder ALO-kop. Een bijstandsgerechtigde met een niet-rechthebbende partner (bijvoorbeeld omdat deze in het buitenland of in de gevangenis verblijft) en met in Nederland wonende kinderen, heeft geen recht op extra kindgebonden budget. Dit komt door verschillende partnerbegrippen in verschillende wetten. In jurisprudentie is bepaald dat de bijstandsuitkering in deze situaties wordt verhoogd. Dit wordt nu ook vastgelegd in de wet.
  • Voorgesteld wordt om de aanvraagdatum van de eerst aangevraagde uitkering (bijstand, Bbz, IOA, IOAZ) bij een gemeente als meldingsdatum voor een bijstandsaanvraag te hanteren.
  • De verschillende vrijlatingsregelingen worden hetzelfde gemaakt in één vrijlating. De vrijlating bedraagt 15% voor de periode van 1 jaar. De gemeente kan besluiten de vrijlating te verlengen als men niet meer uren kan werken wegens individuele omstandigheden. De structurele vrijlating voor mensen met een medische uren beperking blijft behouden.
  • De aanvraagprocedure wordt vereenvoudigd: Het wordt mogelijk om bijstand toe te kennen op basis van DigiD. Hierdoor kan de hele aanvraag digitaal plaatsvinden. Identificatie mag voortaan ook op basis van een rijbewijs. Bijstandsgerechtigden die uit de bijstand zijn gestroomd en binnen 12 maanden weer instromen kunnen gebruik maken van een verkorte aanvraagprocedure, waarbij gegevens van eerdere aanvragen gebruikt mogen worden.
  • Door een uniforme wijze van het berekenen van het netto-inkomen voor te schrijven, wordt (automatisch) verrekenen op basis van de gegevens uit de polisadministratie mogelijk gemaakt. Ook wordt het transactiestelsel verduidelijkt. Het loonstrookje hoeft niet meer in alle gevallen maandelijks te worden aangeleverd. Dit vermindert de lastendruk en kan het proces in veel gevallen bespoedigen.
  • Er komt regelgeving waarin de standaardwijze voor het verrekenen van de eindejaarsuitkering, vakantiebijslag en keuzebudget wordt opgenomen. Dit maakt het verrekenproces eenduidiger. Ook wordt voorkomen dat bijstandsgerechtigden met inkomen naast de bijstand door het verrekenen van dit inkomen op maandbasis onder de bijstandsnorm terechtkomen.
  • Met het bufferbudget wordt een nieuw maatwerkinstrument geïntroduceerd om de financiële problemen – die ontstaan door het verreken van inkomsten – op te vangen en het bijstandsniveau te kunnen garanderen. Het bufferbudget bedraagt maximaal € 1000 per jaar en wordt toegekend en beheerd door de gemeenten. Het wordt toegekend als andere instrumenten zijn uitgeput of niet kunnen worden toegepast.
  • De bijstandsgerechtigde heeft een generieke participatieplicht. Dit houdt in dat iemand naar vermogen algemeen geaccepteerd arbeid moet verkrijgen, accepteren, behouden en gebruik te maken van een door de gemeente aangeboden (re-integratie) voorziening. Standaard specifieke verplichtingen, zoals het bereid moeten zijn om drie uur te reizen voor werk, komen te vervallen.
  • Bijstandsgerechtigden die niet (direct) kunnen werken, krijgen meer ruimte om hun maatschappelijke participatie zelf vorm te geven. Daarbij kunnen zij aanspraak maken op ondersteuning, conform het gemeentelijk beleid.
  • Er komt een maatregelenbesluit waarin gemeenten meer ruimte krijgen om bij het opleggen van maatregelen rekening te houden met de individuele omstandigheden. De standaard-verlagingen die op dit moment in de wet zijn opgenomen komen te vervallen.
  • Er wordt in de wet opgenomen dat mantelzorg geen op loon te waarderen arbeid is en dat – als men samenwoont vanwege de intensieve mantelzorg die wordt verleend – dit niet als gemeenschappelijk huishouden kan worden gezien.

De inwerkingtreding is mede afhankelijk van wanneer behandeling plaats zal vinden in de Kamer. Ik verwacht inwerkingtreding per 1-1-2026.

Derde voortgangsrapportage Aanpak geldzorgen, armoede en schulden

Posted on by

Deze week verscheen de 3e voortgangsrapportage van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden. Hieronder de highlights en zaken die voor gemeenten relevant zijn:

De voortgang op de 3 hoofddoelen:

  1. Halvering van kinderarmoede in 2025
    Start kabinet: 7,2%. Doel: 4,6%. Cijfers 2024: 4,9% 
  2. Halvering van het aantal personen in armoede in 2030
    Start kabinet: 6,1%. Doel: 3,15%. Cijfers 2024: 4,7%
  3. Halvering van het aantal huishoudens met problematische schulden in 2030
    Start kabinet: 7,7%. Doel: 4,3. Cijfers 2024: 8,8%.
  • Vroegsignalering: op 1 april is een experiment gestart met betalingsachterstanden van de eigen bijdragen Wmo en Wlz. Naar verwachting starten de Belastingdienst en Toeslagen begin volgend jaar met experimenten.
  • Er wordt gewerkt aan één betalingsregeling voor alle betalingen aan het Rijk. Het CAK, CJIB, DUO en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit zijn hier al bij aangesloten. Op 1 juli 2024 gaan ook het UWV, RDI en de RVO deelnemen.
  • Vanaf eind 2026 moeten aanbieders van Buy Now Pay Later-betaaldiensten volgens de Europese Richtlijn consumentenkrediet, net als aanbieders van consumptieve leningen, o.a. een kredietwaardigheidstoets uitvoeren en voldoen aan de regels t.a.v. informatieverstrekking, reclame-uitingen en de maximale kosten van krediet. Vooruitlopend hierop maakt het kabinet zich hard voor naleving van de gedragscode.
  • De uitvoering van de eenmalige energietoeslag 2023 verloopt goed. Er wordt verwezen naar de Monitor uitvoering energietoeslag Meting 2 (24 juni ’24) en de factsheet.
  • Naar verwachting wordt het Wetsvoorstel schuldregelen na de zomer in consultatie gebracht. Daarin wordt o.a. een wettelijke reactietermijn opgenomen voor zowel schuldeisers als schuldregelaars.
  • Er wordt verwezen naar de kabinetsreactie op de motie over gedetineerden. Lees daarover mijn blog Eén regionale schuldhulpverlener voor gedetineerden.
  • SZW heeft de effectiviteit van 30 interventies voor preventie en vroege aanpak van geldzorgen laten onderzoeken, met de vraag wat de werkzame bestanddelen zijn. Ik schreef daarover dit artikel.
  • Het streven is om de BKR-registratie van schuldhulpverlening en saneringskredieten terug te brengen naar een half jaar na succesvolle afronding van het schuldhulptraject. Het kabinet wil dit per 1 januari 2025 de norm te laten worden.
  • Afsluitend geeft Minister Schouten het aanstaande kabinet nog even mee dat het wel handig is om één coördinerend bewindspersoon te hebben voor armoede en schulden.

Meicirculaire geeft inzicht in gemeentelijke budgetten

Posted on by

Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden reserveerde het kabinet € 40 miljoen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Deze middelen werden voor 2023 incidenteel beschikbaar gesteld. In de Meicirculaire Gemeentefonds 2024 lees je dat de toekenning vanaf 2024 structureel zal plaatsvinden ‘om gemeenten verder in staat te stellen om strategisch en doelgericht te handelen en hun activiteiten uit te breiden zoals het verdubbelen van het gebruik van schuldhulpverlening en het bevorderen van activiteiten om armoede onder kinderen te bestrijden.’

In deze circulaire wordt voor het eerst sinds lange tijd ook weer de €85 miljoen voor kinderarmoede genoemd. Ik dacht dat deze middelen inmiddels op de grote hoop waren beland. Staatssecretaris Klijnsma stelde deze middelen vanaf 2016 structureel beschikbaar. Vanaf p. 88 vind je de budgetten per gemeente.

Hierbij het bijgewerkte overzicht van de gemeentelijke budgetten vanuit het rijk.

20232024202520262027
Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden
meicirculaire 2024, § 2.2-4.
Rijksoverheid.nl: ‘Onder andere om de basisdienstverlening te implementeren’		4040404040
Bijzondere bijstand en vroegsignalering
septembercirculaire 2023, § 2.2-7		5050
Flankerend beleid energiearmoede
meicirculaire 2023, § 2.2-5		50
Vangnet Energietoeslag
Eenmalig voor gemeenten met hoog bereik		32,5
Compensatie alleenverdieners,
Totaal ’23-’27: € 89 mln.		
Armoedebestrijding kinderen
meicirculaire 2024, § 3.3.1		8585858585

* Aanvulling d.d. 26 juni ’24: zie hier Financiële tabel Middelen Aanpak geldzorgen, armoede en schulden met ook de niet-gemeentelijke budgetten.

.