Gemeenten bereiden zich voor op de nieuwe wet gemeentelijke schuldhulpverlening, gemeenten krijgen steeds meer aanvragen voor hulp bij problematische schulden én gemeenten staan voor een flinke bezuinigingsopgave. Hoe kunnen ze nu toch een effectief en betaalbaar aanbod schuldhulpverlening realiseren? De publicatie ‘Schuldhulpverlening – Strategische keuzes voor gemeenten’ kan helpen de juiste keuzes te maken. Zie ook website VNG.

Om gemeenten in staat te stellen de extra middelen schuldhulpverlening 2010 optimaal in te zetten, wordt een deel ervan bij wijze van voorschot nu al uitbetaald. De gemeenten ontvangen ongeveer de helft van het bedrag van de specifieke uitkering schuldhulpverlening 2010.
De extra middelen worden in twee stappen betaald. Vanaf 10 juni 2010 worden de beschikkingen aan de gemeenten verzonden. De betaling is gepland op 1 juli 2010. Het voorschot wordt verrekend bij de toekenning van de specifieke uitkering 2010, uiterlijk oktober 2010. Het resterende bedrag wordt daarna aan gemeenten betaald.

In dit PDF-bestand is het voorschotbedrag 2010 per gemeente opgenomen. Medio 2010 wordt het overzicht gepubliceerd met de bedragen van de specifieke uitkering schuldhulpverlening 2010 per gemeente.

Van de 130 miljoen euro aan geoormerkte middelen voor schuldhulpverlening is voor 2010 iets meer dan 40 miljoen beschikbaar. Het bedrag dat gemeenten vorig jaar kregen, werd pas in oktober overgemaakt naar gemeenten. De VNG dringt er bij SZW op aan om te zorgen dat dit jaar wat eerder duidelijk wordt welk bedrag gemeenten krijgen. Volgens mij kun je het redelijk goed zelf berekenen. In 2009 kregen de gemeenten gezamenlijk 27,5 miljoen euro. Ervan uitgaande dat de verdeelsleutel dit jaar ongeveer hetzelfde is, zou ik inschatten dat het bedrag voor 2010 40/27,5 x het bedrag van 2009 is.

De VNG maakt zich zorgen over de balans tussen verplichtingen en beschikbare instrumenten. Dat staat in een reactie op het wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening die vorige week aan de Tweede Kamer is gestuurd. Gemeenten moeten volgens de VNG het volgende gereedschap krijgen voor de uitvoering van hun taak:

• Voldoende financiële middelen
• Breed moratorium, bijvoorbeeld het intrekken van incassomaatregelen
• Landelijk informatiesysteem schulden
• Een basisbankrekening met roodstand en krediet. De bank mag deze niet blokkeren op basis van het verrekeningsrecht. De rekeninghouder kan hierop het inkomen ontvangen en zijn betalingsverkeer regelen.

Op LinkedIn woedt in de groepen ‘schuldhulpverlening’ en ‘Observatrix’ een discussie over de betaalbaarheid van de schuldhulpverlening. Voor degenen die niet zijn aangesloten op LinkedIn of opzien tegen de enorme lappen tekst, presenteer ik hier kort de meest interessante antwoorden op de gestelde vraag (quotes):

• Het antwoord is: primaire preventie (onderdeel van opvoeding en educatie is een gezonde financiële houding, je poetst 3 keer per dag je tanden en gaat ook gezond met geld om).
• Een sterke vereenvoudiging van de procedures & wet en regelgeving waar burgers mee te maken krijgen. Denk aan regelsw omtrent inkomensverruimende regelingen en schuldhulpverlening.
• Door marktwerking ontstaat een veel meer efficiente schuldoplossing. Ondanks bezuinigingen zal de gevestigde orde niet snel initiatieven in deze richting ondersteunen. De markt is, mede door de NVVK en gelieerde branches beschermd.
• Meer saneren in plaats van bemiddelen (minder uitvoeringskosten, hoger slagingspercentage).
• Schuldhulpverlening en inkomensbeheer en -advies (budgetcoaching, budgetbeheer, bewindvoering,pgb, enz.) moet in mijn optiek beter gewaarborgd worden door goede opleidingen, kwaliteitseisen aan uitvoerende instellingen en medewerkers.
• De rol van internet, groepsgewijze aanpak en sociale netwerken zal echt onderzocht moeten worden.
• Daarnaast zal er echt aandacht moeten komen voor de structurele gedragsverandering bij de klant. Schuldhulpverleners moeten getraind worden om gedragsveranderingen op gang te brengen en recidive te voorkomen.
• Heb ook oog voor wat goede, duurzame schuldhulpverlening oplevert. Niet alles is SMART te maken en te kapitaliseren, maar als je er in slaagt schuldenproblematiek op te lossen bij iemand die laag op de zogeheten participatieladder staat die daardoor weer maatschappelijk actief wordt met als optimum een baan dan is dat een stevige opbrengst. Hetzelfde gaat bijvoorbeeld op voor het voorkomen van huisuitzettingen. De meningen over wat een huisuitzetting kost, lopen uiteen maar dat gaat om substantiële bedragen per huisuitzetting.
• Ik roep al sinds 1986, het jaar dat ik met het vak schuldhulpverlening te maken kreeg, dat omgaan met geld ingebed moet worden in ons onderwijsstelsel.
• Het (brede) moratorium moet worden ingevoerd.
• Een andere kostenbesparing zou gehaald kunnen worden uit het in kaart brengen van draaideurklanten en het ontwikkelen van een specifiek aanbod voor deze klanten.
• Ik pleit voor financiering van de schuldhulp door schuldenaar en schuldeisers, waarbij de kosten voor hulp uit de afloscapaciteit wordt betaald. Daarmee ligt de financiering van de oplossing bij de veroorzakers van de problemen. Tevens is daarmee de financiering van het minnelijk traject gelijk aan die van het wettelijk traject.
• Ik ben het absoluut niet met de vorige schrijver eens. Niet altijd zijn schuldenaren of schuldeisers schuldig aan de ontstane situatie. Niet alleen is bovengenoemde oplossing strijdig met art. 48 Wet Consumentenkrediet, maar daarbij wordt ook een belangrijk vesrchil tussen het wettelijk en minnelijk traject weggenomen. Bovendien komt hiermee de onafhankelijkheid van de schuldhulpverlener in het geding en wordt alleen de schuldeiser getroffen.
• Laten we als het om schuldsanering gaat eens nadenken over het meest efficiënte systeem. Vermoedelijk is dit niet het gemeentelijke model.

Ik hoor de laatste tijd steeds meer van gemeenten, dat zij een eigen bijdrage willen gaan vragen voor schuldhulpverlening. Dat heeft vast te maken met de wet gemeentelijke schuldhulpverlening die in aantocht is. In de Wet op het consumentenkrediet (art. 47) is een verbod op schuldbemiddeling tegen betaling opgenomen. Maar in artikel 48 is voor een aantal partijen een uitzondering gemaakt:

1. Gemeenten, gemeentelijke kredietbanken of andere door gemeenten gehouden instellingen, die zich krachtens hun doelstelling met schuldbemiddeling bezighouden;
2. Advocaten, curatoren en bewindvoerders ingevolge de Faillissementswet aangesteld, notarissen, deurwaarders, registeraccountants en accountants-administratieconsulenten.
Het Tijdelijk Vrijstellingsbesluit Schuldbemiddelaars voegt daar een aantal partijen aan toe.

Modus Vivendi pleit er overigens voor om deze vrijstelling te verruimen.

 Ik geloof dat de eigen bijdrage is vastgesteld op 9% van het aflosbedrag, met een maximum van 50 euro per maand.

Zojuist gepubliceerd op het gemeenteloket van SZW, informatie over de 130 miljoen euro extra voor schuldhulpverlening:
–  Hoe vindt de verdeling van middelen plaats?
–  Waarvoor dienen de middelen te worden gebruikt?
–  Hoe moeten gemeenten de middelen verantwoorden?
–  Wat gebeurt er als de extra middelen niet worden besteed in het jaar waarvoor ze zijn toegekend?

De middelen voor 2009 worden naar verwachting als voorschot in oktober naar gemeenten overgemaakt. De middelen 2009 en 2010 worden via een zogenaamde meeneemregeling aan gemeenten beschikbaar gesteld. Hierdoor kunnen niet-bestede middelen in 2009 en 2010 worden meegenomen naar het volgende jaar c.q. het eindjaar 2011.

Een groot deel van de 130 miljoen zal via een specifieke uitkering aan de gemeenten worden gegeven om de te verwachten extra toeloop van schuldhulpverzoeken als gevolg van de financiële en economische crisis op te kunnen vangen. Daarnaast wordt ingezet op ondersteuning van gemeenten om effectiever te kunnen werken. Het is ook de bedoeling dat medewerkers op de Werkpleinen werkzoekenden actief gaan informeren over hoe om te gaan met de terugval in inkomen en waar nodig ook direct doorverwijzen naar hulpverlenende instanties.

Tussen haakjes: vorige week constateerden we in het platform schuldhulpverlening dat de financiële quickscan en budgetadvies, in combinatie met Berekenuwrecht of de infokaart zijn schulden een probleem? handige instrumenten zijn voor de medewerkers van de Werkpleinen.

De voorstellen voor besteding van de 130 miljoen staan in het Actieplan Schulden. De VNG ondersteunt het voorstel om in te zetten op preventie. In het pakket van maatregelen is ook aandacht voor kleinschalige initiatieven op wijk- en buurtniveau, waarbij gebruik wordt gemaakt van de inzet van vrijwilligers. Dit onderdeel vloeit voort uit een amendement van het Tweede Kamerlid Spekman. Met ongeveer twintig gemeenten wordt momenteel de concrete invulling verkend van dergelijke wijk- en buurtinitiatieven.

De 130 miljoen euro voor de extra acties in de komende drie jaar komt bovenop de 350 miljoen die het kabinet voor armoedebeleid en schuldhulpverlening in deze kabinetsperiode al beschikbaar heeft gesteld.

De VNG weerspreekt op haar website de berichten die onlangs in diverse media verschenen over gemeenten die geld, dat bedoeld is voor schuldhulpverlening, voor andere doeleinden gebruiken. Zie ook het bericht Middelen niet gebruikt voor schuldhulpverlening.

40 procent van de Nederlandse gemeenten gebruikt miljoenen euro’s uit het potje voor schuldhulpverlening voor andere doeleinden. Dat constateert de NVVK na een steekproef onder honderd gemeenten. Het rijk maakt jaarlijks 80 miljoen euro over aan gemeenten om burgers in financiële nood bij te staan. De secretaris van de NVVK heeft een bericht daarover in De Telegraaf zaterdag bevestigd. De brancheorganisatie heeft een brief met haar bevindingen gestuurd aan staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken). De leden van de NVVK zijn onder anderen gemeentelijke kredietbanken en organisaties voor maatschappelijke dienstverlening.
‘Een deel van het geld gaat bijvoorbeeld naar armoedebestrijding’, legt bestuurslid Aant de Jong uit. ‘Dat is ook een heel nuttige besteding. Maar daar is het geld niet voor bedoeld.’ Onlangs kondigde het kabinet aan tot 2011 ter bestrijding van schulden 130 miljoen euro extra te willen overmaken. De NVVK vreest dat de gemeenten ook een deel van dat geld verkeerd gaan besteden.
De NVVK-brief was zaterdag niet bekend bij het ministerie dat dan ook niet inhoudelijk kan reageren. Staatssecretaris Klijnsma werkt wel in overleg met de gemeenten aan een wet met duidelijkere criteria voor zorgplicht, bijvoorbeeld hoe snel iemand geholpen zou moeten worden. Klijnsma wijst erop dat de schuldhulpverlening gaat via gemeenten en dat de afspraken goed in de gaten worden gehouden. Maar gemeenten moeten wel maatwerk kunnen bieden om mensen te helpen, aangezien er vaak meer problemen spelen dan alleen schulden, vindt zij.

In het crisisakkoord van het kabinet is voor schuldhulpverlening een extra bedrag uitgetrokken:
–  2009: 30 miljoen
–  2010: 50 miljoen
–  2011 e.v.: 50 miljoen
Kijk op de website van de Stichting van de Arbeid. Het lijkt me dat dat geld beschikbaar wordt gesteld aan gemeenten, maar dat kan ik in de stukken niet achterhalen.