Categorie archief: Vroegsignalering

Bestuurlijke afspraken vroegsignalering

Posted on by

Minister Vijlbrief van SZW stelt jaarlijks afgerond € 20 miljoen beschikbaar aan gemeenten om beginnende schulden aan te pakken via vroegsignalering. Vorige week werd dit bedrag al bekend via de Miljoenennota en Septembercirculaire. Gemeenten kunnen de middelen bijvoorbeeld gebruiken om meer capaciteit in te zetten.

De minister sprak gisteren met vertegenwoordigers van gemeenten, energieleveranciers, verhuurders, zorgverzekeraars en drinkwaterbedrijven af, dat zij zich zullen inspannen om schulden zo vroeg mogelijk te herkennen en tegen te gaan. Ze willen samen het bereik (nu 23%) vergroten naar 40% in 2029, en de ongewenste uitval van signalen, bijvoorbeeld door onvoldoende kwaliteit, halveren.

Er is een lijst met ruim 60 verbetermaatregelen in 6 categorieën:

I. Sociaal incasso en andere (inspannings)verplichtingen van vastelastenpartners
II. Ontvangen en oppakken van signalen door gemeenten
III. Contact met en bereik van de inwoner door gemeenten
IV. Hulpacceptatie en (door)verwijzing binnen gemeenten
V. Terugkoppeling resultaat van signalen aan vastelastenpartners door gemeenten
VI. Bedreigende situaties & overige signalen

In de bijlage bij de bestuurlijke afspraken vind je een uitwerking op hoofdlijnen.

Miljoenennota 2027: € 20 miljoen structureel voor vroegsignalering

Posted on by

Op p 24 van de Begroting SZW lees je: Uit de envelop voor de aanpak van armoede en het tegengaan van problematische schulden is structureel € 20 miljoen per jaar overgeheveld naar de SZW-begroting voor vroegsignalering van schulden.*

Op p. 42 van de Miljoenennota lees je dat de opslag van 10% in de regeling betalingsachterstand zorgpremie (voorheen wanbetalersregeling) wordt afgeschaft, ‘zodat deze inwoners straks de gewone gemiddelde zorgpremie gaan betalen, net als ieder ander’.

De middelen voor proactieve dienstverlening bijstand zijn wat doorgeschoven, omdat de beoogde inwerkingtreding is verschoven naar 1-1-2027. Lees meer in het dossier proactieve dienstverlening.

Een kort artikeltje deze keer, want verder heb ik geen nieuwtjes kunnen vinden in de Miljoenennota.

Overigens is alles nog onder voorbehoud. De Kamer moet de begroting nog goedkeuren. En voor de gemeentelijke middelen geldt: die zijn pas definitief als ze in een circulaire staan.

Dit filmpje reflecteert niet per se mijn mening over dit kabinet hoor. Ik vond het gewoon grappig.

* Aanvulling 15/9: In de Septembercirculaire lees je dat het gaat om € 19,7 miljoen.

Meicirculaire 2026: middelen vroegsignalering, energiehulp, alleenverdienersproblematiek en kinderarmoede

Posted on by

In de zojuist verschenen meicirculaire lees je:

  • Gemeenten krijgen dit jaar €21,3 miljoen voor vroegsignalering. Zie korte toelichting op p. 32. Vanaf p. 86 zie je de bedragen per gemeente. We wisten al dat gemeenten ongeveer dit bedrag zouden krijgen, maar nu het in de meicirculaire staat is het definitief. Vorige week zei minister Vijlbrief dat hij ook voor komende jaren probeert geld vrij te maken voor vroegsignalering, maar het is nog onzeker of dat lukt.
  • Gemeenten krijgen in totaal bijna €30 miljoen voor de bestrijding van energiearmoede (€29,4 miljoen om precies te zijn). Bij de decembercirculaire 2025 kregen gemeenten de eerste €9,7 miljoen. Nu bij de meicirculaire de resterende €19,7 miljoen. Toelichting op p. 32. Vanaf p. 90 zie je de bedragen per gemeente.
  • Gemeenten krijgen sinds 2016 ook nog steeds jaarlijks €85 miljoen voor bestrijding kinderarmoede (de zogenaamde Klijnsmagelden). Toelichting op p. 47. Vanaf p. 159 zie je de bedragen per gemeente voor 2027 e.v. De bedragen voor 2026 vind je in de meicirculaire 2025.
  • Voor de alleenverdienersproblematiek in 2026 is €27,5 miljoen beschikbaar. Verder is er een nabetaling van €6 miljoen voor 2024. Zie toelichting op p. 31. Op p. 78 de bedragen per gemeente.

Een overzicht van alle gemeentelijke budgetten voor armoede- en schuldenbeleid vind je in het dossier Financiering.

Mogelijk toch €20 miljoen voor vroegsignalering t/m 2029

Posted on by

Op 18 mei debatteerde minister Vijlbrief met de Tweede Kamer over de begroting van SZW. Lees het verslag.

De belangrijkste punten:

  1. Gemeenten krijgen voor 2027 t/m ’29 mogelijk toch (minstens) €20 miljoen voor vroegsignalering. Na een aankondiging in januari kwam dit later bij de voorjaarsnota onder druk te staan door de afroming van IBO middelen en een uitname uit het armoede- en schuldenbudget voor tijdelijke energienoodmaatregelen. Op p. 32 van het verslag licht Vijlbrief een en ander toe: Dit is erg belangrijk. Ik ga dus proberen om die vroegsignalering in ieder geval nog te regelen. Nabrander: geef het geld nog niet uit, want er is echt nog wel een stevig voorbehoud. Er kan de komende tijd nog van alles gebeuren in de begroting van SZW/kabinet. Er zijn veel zaken die om prioriteit vragen. Zie ook de reactie onder dit bericht.
  2. (Pas) vanaf 2028 is er weer financiële ruimte voor andere armoede- en schuldenmaatregelen zoals het integraal schuldenoverzicht, collectief afbetalingsplan en andere zogenaamde IBO-maatregelen. Hiervan is nog niet duidelijk of/welk deel naar gemeenten gaat, behalve dus waarschijnlijk die €20 miljoen voor vroegsignalering.
  3. Minister Vijlbrief ontraadt de twee amendementen van Kamerlid Lahlah om proactieve dienstverlening voor bijzondere bijstand en studietoeslag mogelijk te maken, omdat de indiener geen deugdelijke (structurele) dekking aandraagt (p. 43).

€21 miljoen voor vroegsignalering in 2026

Posted on by

In de Voorjaarsnota 2026 lees je op p. 191: ‘In 2026 wordt € 21 miljoen overgeboekt aan gemeenten voor de intensivering van vroegsignalering van (problematische) schulden.’ Dat is dus iets meer dan eerder aangekondigd.

In 2025 kregen gemeenten € 18,7 miljoen. Het budget voor 2026 wordt volgens dezelfde verdeelsleutel verdeeld.

Het rijk heeft ook voor 2027-2029 middelen gereserveerd voor vroegsignalering. Divosa, VNG, vastelastenpartners en SZW ondertekenen op 23 april 2026 bestuurlijke afspraken over de besteding daarvan. Lees meer daarover in het dossier vroegsignalering.

De Tweede Kamer moet de voorjaarsnota nog vaststellen. Het bedrag kan in theorie dus nog wijzigen. Ik verwacht dat pas in de septembercirculaire of (waarschijnlijker) de decembercirculaire de budgetten per gemeente definitief worden vastgesteld.

Bestuurlijke afspraken over vroegsignalering

Posted on by

Divosa, NVVK, SZW, vastelastenpartners en VNG zijn voornemens komend voorjaar bestuurlijke afspraken te ondertekenen. De afspraken gaan over:

  • Bereik vroegsignalering verdubbelen naar 40% in 2029.
  • Ongewenste uitval van vroegsignalen halveren naar 9% in 2029.
  • Jaarlijks € 20 miljoen in de periode 2026 t/m 2029 (dus 1 jaar langer dan eerder gecommuniceerd). Dit budget gaat grotendeels naar gemeenten. Ik zou uitgaan van jaarlijks ongeveer hetzelfde bedrag als in 2025, dus € 18,7 miljoen.
  • Commitment om de komende jaren samen te werken aan een verbeterplan met daarin ongeveer 60 verbetermaatregelen.

Let op, dit is dus allemaal nog onder voorbehoud van ondertekening.

Schuldenknooppunt

In het verbeterplan staat het voornemen om toe te werken naar één aanleverpunt voor vroegsignalen. Inzet is om het Schuldenknooppunt (SKP) hiervoor te gebruiken. Het SKP zet de signalen dan door naar xxllnc, VPS of een ander systeem waarmee gemeenten t.z.t. werken. Waarschijnlijk zullen in de loop van 2026 de eerste vastelastenpartners hun signalen gaan aanleveren via het SKP. NB. de Belastingdienst en Dienst Toeslagen doen dit al sinds juni 2025 in het kader van een experiment.

Landelijk Convenant

Vijf jaar geleden werd vroegsignalering verankerd in de Wgs. Vastelastenpartners en gemeenten maakten in het Landelijk Convenant Vroegsignalering (LCV) en de bijbehorende modelovereenkomst afspraken over de aanlevering van signalen en de opvolging ervan. Waarschijnlijk komt de modelovereenkomst dit jaar te vervallen, en worden (aangepaste) afspraken overgenomen in de aansluitvoorwaarden van het SKP.

Lees meer in het verslag van de jaarlijkse LCV-evaluatiebijeenkomst op 14 januari jl.

  • Update 11 maart 2026: de bestuurlijke afspraken worden ondertekend op 23 april 2026.

Leidraad Vroegsignalering volledig vernieuwd

Posted on by

Tien jaar na de eerste Leidraad Vroegsignalering werd vandaag, tijdens de jaarlijkse landelijk bijeenkomst vroegsignalering, de volledig vernieuwde Leidraad Vroegsignalering door VNG en Divosa aangeboden aan het ministerie van SZW.

Sinds vroegsignalering in 2021 een wettelijke verplichting werd, is het aantal signalen fors gegroeid en de verwerking daarvan geprofessionaliseerd. Het aantal signalen steeg naar ruim 1 miljoen in 2024. Gemeenten bereikten 157.000 inwoners.

Ten opzichte van de vorige versie is in de Leidraad o.a. het volgende verwerkt:

Monitor

Vandaag werd ook de nieuwste editie van de Divosa Monitor Vroegsignalering schulden gepresenteerd. Daarin is de vroegsignaleringsaanpak van 158 gemeenten in kaart gebracht. Een paar interessante cijfers:

  • Dit jaar 10% meer signalen dan vorig jaar.
  • 70% gemeenten hanteert drempelbedrag van gemiddeld € 50.
  • Telefonisch contact bereikt de meeste inwoners.
  • Huisbezoeken zijn het meest effectief voor hulpacceptatie.
  • Gemeenten zetten gemiddeld 0,28 fte per 10.000 inwoners in.
  • Het doorsneebudget voor vroegsignalering is € 1,95 per inwoner.

Meer info over vroegsignalering vind je in het dossier vroegsignalering op dit blog.

Wetsevaluatie: vroegsignalering is doeltreffend!

Posted on by

Sinds 2021 is vroegsignalering wettelijk verankerd in de Wgs. De wetsevaluatie die staatsecretaris Nobel liet uitvoeren bevestigt dat vroegsignalering een doeltreffend en doelmatig instrument is om problematische schulden te voorkomen.

In dit artikel de belangrijkste punten uit de wetsevaluatie, de gelijktijdig uitgevoerde onderzoeken Van eerste vordering tot aanvraag schuldregeling en Evaluatie experiment gemeentebelastingen en natuurlijk de kabinetsreactie.

Tussen 2021 en 2024 is het aantal meldingen gestegen van 650.000 naar ruim een miljoen, het aantal inwoners dat bereikt werd van 47.000 naar 157.000, en hulpacceptatie van 15.000 naar 49.000.

Doeltreffend. De onderzoekers concluderen dat vroegsignalering meer mensen in contact brengt met passende hulp, toegang tot hulpverlening verlaagt, problematische situaties zoals huisuitzetting voorkomt en schuldhulp effectiever maakt. De onderzoekers vinden wel dat gemeenten minder streng moeten selecteren op meldingen. Ook adviseren ze om de verschillen tussen gemeenten te verkleinen via kwaliteitskaders.

Doelmatig. Vroegsignalering helpt maatschappelijke kosten van schulden (geschat op €8,5 miljard per jaar) te verminderen. De kosten voor gemeenten zijn €50 miljoen per jaar en voor schuldeisers €3,1 miljoen. Hoewel effecten nog moeilijk cijfermatig onderbouwd zijn, zijn de baten naar verwachting hoger dan de kosten. Positieve neveneffecten: versterkt vertrouwen in overheid, bevordert zelfinzicht en rust bij inwoners en stimuleert eigen initiatief buiten schuldhulpverlening. Negatieve effecten (beperkt): onterechte meldingen, privacyzorgen en soms ineffectieve hulp.

Schuldopbouw

De belangrijkste bevindingen uit onderzoek Van eerste vordering tot aanvraag schuldregeling:

  • Gemiddeld duurt het bijna 8 jaar tussen eerste vordering en aanvraag schuldregeling.
  • In 14% van de gevallen duurde dit langer dan 15 jaar.
  • De oudste vordering was vaak een vaste last (energiekosten, zorgverzekering).
  • Gemiddelde oudste vordering: €7.000; mediaan: €2.156.
  • Schuldopbouw verloopt vaak geleidelijk, maar ook via plotselinge clustering.

Kabinetsreactie

Het kabinet waardeert de positieve beoordeling en erkent tegelijkertijd dat verbetering nodig is. Doelstellingen tot 2028 zijn:

  • Verdubbeling van het bereik van vroegsignalering (naar 40%).
  • Halvering van ongewenste uitval van signalen.

Hiervoor is jaarlijks €20 miljoen beschikbaar, met €18,7 miljoen in 2025 voor gemeenten en €1 miljoen voor projecten zoals Data Delen Armoede en Schulden (DDAS). “Het is mijn intentie om gemeenten gedurende de looptijd van de verbetermaatregelen (tot eind 2028) extra te ondersteunen om meer in te kunnen zetten op persoonlijk contact en meerdere contactpogingen en om zo te werken aan de doelstellingen van de bestuurlijke afspraken. Ik hoop de bestuurlijke afspraken na de zomer met de partijen te ondertekenen.” Ik begreep dat daardoor ook het Verbeterplan Vroegsignalering weer later wordt opgeleverd dan eerder aangekondigd.

Er moet een centraal aanleverpunt voor vroegsignalen komen. Daarvoor kijkt Nobel naar het Schuldenknooppunt. De Belastingdienst gebruikt het al voor vroegsignalering.

Het kabinet gaat betalingsachterstand gemeentebelastingen niet wettelijk toevoegen als signaal. Het kabinet onderzoekt nog of hypotheeksignalen wel wettelijk kunnen worden toegevoegd. De eerste resultaten uit dat experiment zijn positiever dan bij gemeentebelastingen. Er lopen nog een paar andere experimenten; volg de voortgang in het dossier vroegsignalering.

Tot slot

Op 15 september organiseren Divosa, NVVK en VNG de landelijke bijeenkomst vroegsignalering.

€ 18,7 miljoen voor vroegsignalering

Posted on by

In de Meicirculaire 2025 lees je dat gemeenten dit jaar €18.670.000 ontvangen voor vroegsignalering (eerder ging het om bedragen van €20 en €19 miljoen).

Voeg in Taakmutatie 2025 mei 2025.xls op het tweede tabblad je gemeentecode in. Daarna zie je op het allerlaatste tabblad ‘IBO problematische schulden’ welk bedrag jouw gemeente krijgt.

Aanvankelijk werden deze en andere middelen voor de schuldenaanpak gepresenteerd als structureel, maar in de Voorjaarsnota werd duidelijk dat ze vanaf 2029 niet meer beschikbaar zijn. Ik begreep dat de € 18,7 miljoen voor vroegsignalering voor 2026-2028 nog niet helemaal van de baan is. Daarover later meer.

Bekijk alle gemeentelijke budgetten voor armoede- en schuldenbeleid in het dossier Financiering.

Ik weet niet wat de gevolgen zijn van de kabinetsval. Lees de oproep van de NVVK aan het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer om de schuldenaanpak niet controversieel te verklaren.

  • Aanvulling 1 juli 2025: de schuldenaanpak is niet controversieel verklaard.

Belastingdienst en Toeslagen gaan vroegsignaleren

Posted on by

Bij wijze van proef gaan de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen betalingsachterstanden melden bij acht gemeenten: Amsterdam, Apeldoorn, Arnhem, Assen, Leiden, Nijmegen, Opsterland en Tilburg.

Het gaat om signalen van achterstanden in de inkomstenbelasting, omzetbelasting, motorrijtuigenbelasting, loonheffing, inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet, huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget. Anders dan bij de reguliere vroegsignalering is het hier de bedoeling dat gemeenten alle signalen opvolgen met tenminste een belactie of huisbezoek.

De proef start in januari 2025, voor de duur van minimaal 1 en maximaal 2 jaar. Er kunnen geen extra gemeenten meer aanhaken. Om dit experiment mogelijk te maken moet een ministeriële regeling worden aangepast. Je kunt tot 20 oktober reageren op de internetconsultatie.

Er is al een ministeriële regeling die het voor een aantal gemeenten mogelijk maakt om te experimenteren met vroegsignalering bij hypotheken en gemeentelijke belastingen.

Lees het nieuwsbericht van de rijksoverheid.

Vroegsignalering, hoe doe je dat?

Posted on by

De Nationale Ombudsman constateerde vorige week dat er (te) grote verschillen zijn tussen gemeenten. Het prioriteren van signalen blijkt lastig, het bereik is beperkt, en er is weinig zicht op welke aanpak werkt. Lees de reactie van de VNG.

Tips om de vroegsignalering in jouw gemeente te verbeteren: