Wat staat er in Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026 – 2023 over de aanpak van armoede en schulden:
‘We zetten ambitieus in om zoveel mogelijk mensen uit de armoede te halen of te voorkomen dat ze erin komen. We zien ook dat hoewel het aantal mensen in armoede daalt en historisch laag is, de intensiteit van de resterende armoede toeneemt. Dit vinden we een zorgelijke ontwikkeling en daarom nemen we gerichte maatregelen om die kwetsbare groep, die voor een groot deel bestaat uit werkende armen, te helpen. We investeren in armoedebeleid en een effectieve aanpak en preventie van schulden. Ook komen we chronisch zieken tegemoet voor hun ziektekosten.’
In de budgettaire bijlage lees je dat het nieuwe kabinet € 150 miljoen structureel reserveert voor de aanpak van armoede en problematische schulden.
| ’26 | ’27 | ’28 | ’29 | ’30 | struc. | |
| Aanpak armoede en problematische schulden | – | 125 | 150 | 150 | 150 | 150 |
Ik weet niet zeker hoe dit zich verhoudt tot de huidige gemeentelijke budgetten en de envelop Groepen in de knel van het huidige demissionaire kabinet. Mijn inschatting is, dat de € 85 miljoen voor bestrijding kinderarmoede (‘Klijnsmagelden’) voor gemeenten en de middelen voor een landelijk energiefonds niet zijn opgenomen in de € 150 miljoen, maar de € 40 miljoen structureel voor ‘Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden’ en de middelen voor vroegsignalering wel. En ik ga ervanuit dat ook de opvolging van de IBO-maatregelen hieruit moet worden betaald (door IBO geraamd op € 180 miljoen structureel). Het coalitieakkoord zegt overigens niets inhoudelijks over de schuldenaanpak, laat staan over de IBO-maatregelen.
Update 2/2/’26: Ik begrijp inmiddels dat de € 150 miljoen toch komt BOVENOP de bestaande middelen. We weten nog niet hoe het precies wordt besteed, welk deel naar gemeenten gaat en wat er overblijft na onderhandelingen in de Tweede kamer.
De belangrijkste maatregelen op een rij:
- We willen dat meer mensen de weg naar werk vinden vanuit de Participatiewet, zeker in deze krappe arbeidsmarkt. Daar staat tegenover dat we van de kleine groep die echt niet kan werken ook niet constant zullen vragen dit toch te doen. De Participatiewet hervormen we met inzet op zeer intensieve begeleiding, investeren in gemeenschappen en een goede samenwerking met (sociale) werkgevers. We gaan door met het ingeslagen pad waarin we meer uitgaan van vertrouwen, waarbij we ook effectief handhaven op de plichten die erbij horen zoals de taaleis of de aanpak van fraude.
- Om grip te krijgen op de portemonnee zorgen we dat alle regelingen van de overheid op een vast moment in de maand worden uitbetaald. Ook streven we samen met aanbieders van vaste lasten zoals banken, zorgverzekeraars en energiemaatschappijen naar één vaste betaaldag voor de maandlasten indien de klant dit wenst.
- In overleg met gemeenten werken we aan vereenvoudiging en een basisniveau van aanvullende gemeentelijke regelingen, zodat je kan rondkomen ongeacht je postcode. Dit maakt voor mensen het aanbod en de aanvraag van regelingen overzichtelijker. Armoede-, schulden- en re-integratiebeleid van gemeenten wordt hierbij ook meer geüniformeerd [Hierin klinkt het pleidooi van o.a. Divosa en VNG door, red.].
- In Caribisch Nederland bouwen we aan een leefbaar sociaal minimum op basis van de adviezen van commissie Thodé.
- We helpen via het NPLV de wijken met de grootste energiearmoede. Verhuurders worden verplicht energielabels E, F en G voor huurwoningen per 2029 uit te faseren; labels C en D per 2040.
- We blijven werken met een noodfonds energie.
- De WW-uitkering wordt hoger in het begin en en verkort naar één jaar.
- We gaan ongewijzigd door met bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders. Met het afschaffen van de grootste [kinderopvang]toeslag nemen we de grootste onzekerheid in de portemonnee van werkende ouders weg.
- We voegen de kinderbijslag en het kindgebonden budget samen in één kindregeling met een hoger vast en een lager variabel bedrag. Dat verhoogt zekerheid. Door de regeling bij één uitvoerder neer te leggen, wordt de regeling ook makkelijker. Ouders doen maar één aanvraag, en de bedragen worden maandelijks gezamenlijk gestort.
- Kinderen in het primair en voortgezet onderwijs krijgen gratis schoolfruit. We zorgen dat gezonde keuzes via een wijkgerichte aanpak ook kwetsbare groepen bereiken.
- We investeren in het Actieprogramma Kansrijke Start voor gezinnen in een kwetsbare situatie.
- Om verhoging van de zorgpremies te voorkomen handhaven en indexeren we het huidige eigen risico en verhogen we het met € 60 per 2027. We zorgen dat je nooit in een keer het hele eigen risico kwijt bent maar maximaal € 150 per behandeling.
- Bij alle hervormingen om de zorg voor iedereen toegankelijk te houden hebben we extra oog voor chronisch zieken en mensen met een beperking. Zowel financieel als in de dagelijkse praktijk. We komen deze groep tegemoet in hun zorgkosten via de gemeente en we stoppen het doorgeslagen indicatiecircus: niemand hoeft zijn chronische ziekte of beperking meer periodiek aan te tonen. We investeren hiervoor ook in het gemeentefonds en maken landelijke bindende afspraken zodat regelingen eenvoudiger, effectiever en gelijker worden tussen gemeenten.
Reacties op coalitieakkoord:
- 30/1/2026: Eerste reactie VNG op coalitieakkoord
- 30/1/2026: Regeerakkoord ziet kansen in sterke buurten (Sociaal Werk Nederland)
- 31/1/2026: Analyse coalitieakkoord: kabinet zoekt bondgenoot in het sociaal domein (Divosa)
- 2/2/2026: Met dit regeerakkoord dreigt een toename van armoede en schulden (NVVK)
- 6/2/2026: Reactie VNG op coalitieakkoord ‘Aan de slag: Bouwen aan een beter Nederland’