Dit dossier is bijgewerkt op 10 juli 2026

Het kabinet bereidt wetgeving voor om een Collectief afbetalingsplan (CAP) in te voeren. Het CAP is een gecoördineerde, vrijwillige betalingsregeling voor een debiteur met meerdere schuldeisers, gericht op volledige betaling van de schulden. Het wordt uitgevoerd in de minnelijke incassofase, dus vóór beslag. Gemeenten (en andere partijen) mogen/moeten het CAP uitvoeren. Het CAP zal een grote impact hebben op de gemeentelijke schuldhulpverlening.

Nieuw invorderingsstelsel

Op 11 juni 2026 stuurde staatssecretaris Van Bruggen van J&V haar aanpak civiele invordering naar de Tweede Kamer. Dit is een nadere uitwerking van de versie van haar voorganger staatssecretaris Struycken (mei 2025). In het nieuwe invorderingsstelsel worden een zorgplicht voor deurwaarders en een collectief afbetalingsplan geïntroduceerd. Voor gemeenten is vooral het CAP relevant.

Betalingsregeling met alle schuldeisers

Het CAP is een gecoördineerde, vrijwillige betalingsregeling voor een debiteur met meerdere schuldeisers, gericht op volledige betaling van de schulden. Het wordt uitgevoerd in de minnelijke incassofase, dus vóór beslag. Verder weten we nu:

1. Het CAP mag uitgevoerd worden door de artikel 48 Wck-partijen (waaronder gemeenten) en – onder nog nader uit te werken voorwaarden – door incassobureaus.
2. De ondergrens voor de afloscapaciteit is de beslagvrije voet.
3. Er komt een wettelijke grondslag voor deurwaarders om door te verwijzen naar schuldhulpverlening. Maar er komt helaas geen plicht, wat ik om meerdere redenen een gemiste kans vind. Nu de beslagvrije voet de ondergrens wordt, is er nóg een reden voor deurwaarders om niet heel actief door te verwijzen naar schuldhulp. De VNG gaat overigens in haar position paper (13 maart 2025) nog een stapje verder en pleit voor een meldplicht voor alle ‘incasseerders‘. Ik vind het een goed idee om daar naartoe te werken.
4. De inwoner kiest zelf door wie die het CAP laat uitvoeren (wat mij betreft is onvoldoende sprake van vrije keuze). Het kan dus zijn dat hij of zij de gemeente kiest als uitvoerder. Je zult dus als gemeente hiervoor wat moeten optuigen, als je nog niks hebt. Uitbesteden is ook een optie, denk ik.
5. Ook schuldeisers sluiten vrijwillig aan bij het CAP. Echter, als een schuldeiser weigert deel te nemen aan een collectief afbetalingsplan, terwijl hij die mogelijkheid wel heeft, en in plaats daarvan naar de rechter stapt om vonnis te halen met als doel om beslag te kunnen leggen, dan kan dat een reden zijn voor de rechter om de schuldeiser te veroordelen in de proceskosten.

Financiering

Op dit moment wordt onderzocht hoe de financiering van het CAP kan worden vormgegeven. Hierbij worden voor verschillende ontwerpkeuzes varianten in beeld gebracht. Dit onderzoek wordt naar verwachting rond de zomer van 2026 afgerond. Het is dus nog niet bekend of gemeenten hiervoor middelen krijgen.

België

Onze zuiderburen hebben al jaren ervaring met een CAP. In 2023 is de werkwijze verankerd in wetgeving. Belangrijk verschil met Nederland is wel dat we hier i.t.t. België via de Msnp en Wsnp in principe in relatief korte tijd volledig schuldenvrij kunnen zijn. In Nederland zal het CAP daarom voor veel mensen minder aantrekkelijk zijn dan een gang naar gemeente.

Het Nederlandse CAP wordt overigens geen exacte kopie van het Belgische CAP.

NB. In België kost uitvoering van het CAP bij de start eenmalig ongeveer €200 en daarna €60 per maand.

Beslagfase

Het CAP wordt uitgevoerd in de minnelijke fase, dus als er nog geen beslag is gelegd. Wanneer er al door één van de schuldeisers beslag is gelegd, is een CAP niet meer mogelijk. Als er door een van de schuldeisers beslag is gelegd, kan tijdens de looptijd van dit beslag wel al een CAP worden opgesteld voor de overige schulden. Dit plan kan pas starten wanneer de vordering waar het lopende beslag betrekking op heeft, geheel is afgelost. Op deze manier wordt voorkomen dat de andere schuldeisers in deze fase zich gedwongen voelen om over te gaan tot kostenverhogende invorderingsmaatregelen.

De Wet vereenvoudiging beslagvrije voet en straks ook de Wet stroomlijning keten voor derdenbeslag (Wskd) regelen dat ook in de beslagfase alle beslagleggers een gelijk deel krijgen en de beslagvrije voet wordt geborgd.

Planning wetgeving

Staatssecretaris Van Bruggen streeft ernaar uiterlijk in het voorjaar van 2027 een voorstel in internetconsultatie te brengen.

Updates en reacties

Van nieuw naar oud:

• 29 juni 2026: Antwoord op Kamervragen van het lid Jimmy Dijk over het bericht ‘Hoe deurwaarders mensen zoals Jan uit schulden kunnen helpen: ‘Alleen kwam ik er niet uit’’ . Daarin staat: ‘Omdat de sleutel tot succes is gelegen in de snelheid waarmee contact wordt gelegd, kunnen er mogelijk in een convenant met schuldhulpverlening nadere afspraken worden gemaakt over de termijn waarin deze doorverwijzingen worden opgepakt. Wanneer mensen zich melden bij de gemeente moeten zij kunnen rekenen op uniforme, toegankelijke en betrouwbare schuldhulpverlening.’
• 18 juni 2026: Motie van het lid Ceder (CU) over private schuldeisers die deelnemen aan het collectieve afbetalingsplan financieel laten bijdragen aan de uitvoeringskosten van de schuldregeling.
• Juni 2026: In een pilot in zes gemeenten is onderzocht wat het oplevert als deurwaarders proactief betalingsproblemen signaleren bij debiteuren en hen warm overdragen aan de gemeentelijke schuldhulpverlening. Lees Deurwaarder vergroot bereik schuldhulpverlening.
• Juni 2026: Reactie van de Nederlandse Vereniging van gecertificeerde Incasso-ondernemingen op brief van de regering: ‘Gerechtsdeurwaarderskantoren vermengen steeds vaker commerciële minnelijke incasso met hun publieke taak als openbaar ambtenaar, waardoor de scheidslijn tussen beide functies minder duidelijk wordt. Deze hybride positie kan bij schuldenaren de indruk wekken dat het gezag van de gerechtsdeurwaarder wordt ingezet ter ondersteuning van commerciële incassoactiviteiten. Bovendien zorgt dit voor een onbalans in de markt ten laste van de schuldenaren: doordat gerechtsdeurwaarders zowel de buitengerechtelijke als de gerechtelijke fase kunnen bedienen, beschikken zij over een concurrentievoordeel ten opzichte van reguliere marktpartijen. Dit roept vragen op over een evenwichtige rolverdeling binnen de incassoketen, hoe escalatie van schulden wordt voorkomen en mogelijke perverse financiële prikkels door vermenging van commerciële en ambtelijke activiteiten.’
• 3 november 2025: In deze column zegt KBvG: ‘Uiteindelijk willen we dat de deurwaarder wettelijk wordt erkend als signaalpartner binnen de schuldhulpketen.‘
• 5 september 2025: Syncasso en Purpose ontwikkelden een prototype van het CAP. Daarin lees je dat als bij aanvang blijkt dat de vordering niet binnen 18 maanden kan worden afgelost, er verplicht wordt doorverwezen naar de gemeentelijke schuldhulp. Wanneer tijdens de aflossingsperiode betaling 3 maanden uitblijft gaat de deurwaarder namens de andere schuldeisers naar de rechter. De rechter kan 2 mogelijke maatregelen toepassen: (1) Machtiging voor beslag op de aflossingscapaciteit om het CAP voort te zetten of (2) Onderbewindstelling van de debiteurklant, waarna een bewindvoerder het CAP verder uitvoert. Ik zou in dit stadium eerst nog willen kijken wat de gemeentelijke schuldhulpverlener (samen met andere hulpverleners) kan doen voor de inwoner (bijvoorbeeld schuldregeling), dus voordat het naar de rechter gaat.
• 27 mei 2025: NVVK doet samen met Nibud een goede suggestie: herstart het Nederlands Instituut voor Betalingsregelingen.
• oktober 2024: Het CAP is onderdeel van een voorstel van André Moerman en Nadja Jungmann. Lees de samenvatting en mijn commentaar.