Vorige week lazen we in de voorjaarsnota dat de beoogde nieuwe wet proactieve dienstverlening straks niet kan worden ingezet voor het tegengaan van niet-gebruik van algemene bijstand. Na alle commotie in o.a. Binnenlands Bestuur en de NRC kondigt het kabinet aan het besluit in te trekken. ‘Bij nader inzien is het wellicht toch penny wise pound foolish‘, zegt een woordvoerder van het ministerie van SZW.

Spoiler alert: dit is een 1 april grap. Lees de rectificatie.

Commotie

Verschillende experts wijzen erop dat het weliswaar op korte termijn een besparing oplevert, maar dat de maatschappelijke kosten op termijn hoger zullen zijn door bijvoorbeeld schulden, stress en gezondheidsproblemen. ‘Hoeveel kost het hebben van een te laag inkomen wanneer er vervolgens allerlei schulden ontstaan?’, zegt bijvoorbeeld schuldenexpert André Moerman. Roger Franken, manager bij Kredietbank Limburg stelt: ‘Hoe gaat dit nu helpen om als overheid het vertrouwen van mensen terug te winnen?’ Merel de Rooy, auteur van De Boetefabriek: ‘Het is schandalig om je eigen falen al in te calculeren.’

Joeri Eijzenbach, beleidscoördinator bij de NVVK, noemt de keuze van het kabinet ‘een stap terug’. Hij legt in Binnenlands Bestuur uit: ‘Wanneer een inwoner aanklopt voor schuldhulp, kijken we eerst of iemand recht heeft op verschillende inkomensondersteunende voorzieningen. Het is dan natuurlijk veel handiger om met één druk op de knop te kunnen zien waar iemand recht op heeft, in plaats van iemand langs twaalf loketten te sturen. Het stelsel is al zeer complex, en de Wet proactieve dienstverlening is juist een stap waarmee de overheid burgers actief ontzorgt. Door deze nu niet toe te passen op de algemene bijstand, dringen we het toch al hoge niet-gebruik niet terug.’

Marianne van der Sloot, voorzitter van de VNG-commissie Participatie, Schuldhulpverlening en Integratie, ook in Binnenlands Bestuur: ‘Door het schrappen van de algemene bijstand uit de wet, raakt verbetering van de uitvoering verder uit beeld en staat de gemeentelijke uitvoering niet klaar voor bestaanszekerheidscrises zoals rondom energietarieven.’

Wetvoorstel is groeimodel

Minister Vijlbrief van SZW zal nog vóór de behandeling van het wetsvoorstel op 20 april een brief sturen naar de Tweede Kamer met meer toelichting op dit besluit. De regering ziet dit wetsvoorstel als een groeimodel. Gemeenten, UWV en SVB doen eerst op beperkte schaal ervaring op met het koppelen van bestanden. Op termijn kunnen meer bestanden worden gekoppeld en zullen ook bijvoorbeeld de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen aanhaken.

Dekking

Voor het opsporen van niet-gebruik van (aanvullende) bijstand stond € 30 miljoen gereserveerd. Het kabinet zal bij de behandeling van de voorjaarsnota komen met voorstellen voor de dekking. Voor de korte termijn wordt gedacht aan een bescheiden miljardairs-tax, verhoging van de accijns op fossiele brandstof (‘kwartje van Jetten’) of verdere verhoging van het eigen risico. Voor de lange termijn verwacht het kabinet de kosten te kunnen dekken door een besparing op de kosten van o.a. zorg en schuldhulpverlening.

Lees de volledige reactie van het kabinet.