Gisteren stuurde Hans Vijlbrief, de kersverse minister van SZW, de voortgangsrapportage over het Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS) naar de Eerste en Tweede Kamer.
Het NPAS startte in juni 2025 onder het voorgaande (toen al demissionaire) kabinet. Het kabinet Jetten continueert voor zover ik kan overzien het NPAS volledig en presenteert de voortgang in de wij-vorm. In de begeleidende brief zijn de hoofdpunten uit het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ op het terrein van armoede en schulden verwerkt. De inzet uit het coalitieakkoord sluit volgens Vijlbrief goed aan op de maatregelen die met het NPAS in gang zijn gezet. Vijlbrief kondigt geen koerswijzigingen aan, maar schrijft ook dat hij met de Kamer in overleg gaat over de invulling van de envelop armoede en problematische schulden. Op 26 maart is het eerstvolgende commissiedebat over armoede- en schuldenbeleid.
De voortgangsrapportage en de factsheet omvatten allebei 26 pagina’s en ongeveer dezelfde info, maar ik vind de factsheet wat prettiger leesbaar. In juni 2025 maakte ik deze samenvatting van het NPAS. Ik vat hieronder niet de hele voortgangsrapportage samen, maar noem alleen de belangrijkste en voor gemeenten relevante onderwerpen en nieuwtjes:
- Het kabinet continueert de Hervormingsagenda Inkomensondersteuning met zeven sporen waaronder spoor 1: Beter en eenvoudiger armoedebeleid. Er is langs drie lijnen gewerkt aan de doelstelling om het armoedebeleid te versterken en vereenvoudigen: (1) Een verkenning van Divosa/VNG, (2) een verkenning van SZW hoe regelingen beter landelijk georganiseerd kunnen worden en hoe regelingen eenvoudiger en effectiever gemaakt kunnen worden (deze verkenning is niet bijgevoegd) en (3) een nieuwe verkenning van Nibud in opdracht van SZW met een analyse van de effectiviteit van het gemeentelijk armoedebeleid (feb. 2026). SZW noemt als goed voorbeeld van vereenvoudiging de regeling Sociaal Medische Indicatie (SMI) waarover onlangs deze handreiking verscheen. Streven is om in Q4 van 2026 te komen tot bestuurlijke afspraken over lokale basisdienstverlening.
- SZW beoogt de bestuurlijke afspraken over betere vroegsignalering met gemeenten en schuldeisers te ondertekenen op 23 april 2026. Er is een traject gestart om hypotheeksignalen toe te voegen aan de bestaande signalen in het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening.
- In bijlage 5 zijn drie mogelijke maatregelen doorgerekend: verhogingen kindgebonden budget, kinderbijslag en huurtoeslag. De analyse laat zien dat er relatief veel geld nodig is om een beperkte verlaging van de kinderarmoedecijfers te realiseren.
- Sterk uit Armoede en Pharos ontwikkelden de training Geldzorgen en gezondheid voor ervaringswerkers en sleutelpersonen.
- NVVK-kaarten laten zien hoe ver gemeenten zijn met de implementatie van de Basisdienstverlening schuldhulpverlening:
- Bij de start van de schuldhulpverlening kunnen financiële hulpverleners nu al een pauzering aanvragen bij schuldeisers door het versturen van de Kennisgeving. Vanaf 2027 kunnen mensen met schulden zich digitaal aanmelden voor schuldhulp en tegelijkertijd een pauzering van hun schulden aanvragen via de Landelijke Pauzeknop. De hulpverlener voert dan nog steeds een check uit om de aanvraag te beoordelen. Om de Pauzeknop volledig operationeel te krijgen, is het essentieel dat alle gemeenten de Kennisgeving inzetten. Van de 342 gemeenten werken 199 met de Kennisgeving en zijn 86 gemeld voor implementatie. Meer info: www.pauzeknop.nl.
- Het volgende stond niet in het NPAS, maar wel in het coalitieakkoord: Voor een betaalbare energierekening van huurders zijn afspraken gemaakt om woningen met energielabel E, F en G uit te faseren en gelden minimum energieprestatie-eisen voor huurwoningen. Eigenaren moeten deze woningen uiterlijk in 2029 verduurzamen tot minimaal energielabel D. Huurders kunnen verduurzaming zo nodig afdwingen via het wettelijk initiatiefrecht.
- Voor de zomer informeert SZW de Kamer over de beoogde scope en inzet op het schuldenoverzicht en de daarbij behorende financiële middelen.
- In de Rijksincassovisie is de ambitie uitgesproken dat Belastingdienst, CAK, CJIB, DUO, RVO, Dienst Toeslagen en UWV eind 2025 bij het Vorderingenoverzicht Rijk zijn aangesloten. De werktitel Vorderingenoverzicht Rijk is inmiddels aangepast in de naam Mijn Betaaloverzicht. RVO en CJIB zijn inmiddels aangesloten. De overige partijen sluiten naar verwachting aan in 2026. Ook met gemeenten en waterschappen wordt de komende jaren toegewerkt naar een mogelijke aansluiting.
- Op 1 juli 2026 start de pilot kosteloze betalingsherinnering bij het CJIB.
- Het kabinet werkt aan een Wet op de overheidsincasso. met duidelijke spelregels voor (meer) gezamenlijke, overheidsbrede inning en incasso. Hierbij is het niet de bedoeling dat er één centrale invordering plaatsvindt, maar dat bij overlap van vorderingen op onderdelen een gezamenlijke invordering kan plaatsvinden, bijvoorbeeld om één betalingsregeling Rijk te kunnen treffen.
- Een beperkt aantal gemeenten voldoet aan de oproep van de VNG om de registratie van schuldhulpverlening en saneringskredieten in BKR terug te brengen naar 6 maanden na succesvolle afronding van het schuldhulptraject. De VNG zal binnenkort een uniforme (beleids-)lijn en handvatten publiceren die gemeenten houvast bieden en hen in staat stellen daadwerkelijk gehoor te geven aan de oproep.
- In de tweede helft van 2026 wordt de Kamer geïnformeerd over de verkenning van de mogelijkheid tot persoonscertificering van schuldhulpverleners.
- In november 2026 treedt een nieuwe wet in werking die een Europese richtlijn implementeert die Buy-now-pay-later als volledig krediet reguleert, inclusief verplichte kredietwaardigheidstoets, BKR-check en een BNPL-verbod voor minderjarigen.
- De Kamer wordt naar verwachting in het voorjaar 2026 geïnformeerd over de voorgenomen Aanpak civiele invordering inclusief het collectief afbetalingsplan en zorgplicht voor deurwaarders. In mei 2025 schetste het (vorige) kabinet de eerste contouren.
- Naar verwachting wordt nog deze maand het wetsvoorstel wet schuldregelen ter consultatie voorgelegd.