Het wetsvoorstel Participatiewet in balans is dit voorjaar aangenomen in de Tweede Kamer. Naar verwachting behandelt de Eerste Kamer het wetsvoorstel kort na de zomer. Bekijk alle stukken en de voortgang op eerstekamer.nl.
VNG, Divosa en SZW maakten een planning voor de implementatie van de ruim 20 wijzigingen. In onderstaand schema zie je dat je een aantal zaken direct al per 1 januari 2026 geregeld moet hebben (ervan uitgaande dat de Eerste Kamer dit najaar de wet aanneemt). Andere zaken kun je later regelen. Klik om te vergroten.
Hieronder de zaken meest relevant voor armoede- en schuldenbeleid:
Direct per 1-1-2026:
- Giften tot € 1.200 vrijlaten. Je moet bedenken hoe je gaat communiceren en beoordelen. En je moet beleidsregels opstellen of wijzigen. Hogere vrijlatingsgrenzen zijn niet mogelijk, maar je kunt wel invulling geven aan het begrip ‘redelijkheid’ bij giften boven de € 1.200. Het bedrag wordt overigens geïndexeerd verhoogd.
- Bevoorschotting moet maximaal 95% van de bijstandsnorm zijn, waardoor het bedrag onder de beslagvrije voet blijft. Dit voorkomt dat iemand door een disproportioneel hoog voorschot later met terugvorderingen komt te zitten waarvoor (te) weinig inkomen beschikbaar is.
Na 1-1-2026:
Na 1 januari mag je al het volgende doen, als je daar klaar voor bent. Vanaf 2027 moet je het doen.
- Het bufferbudget toekennen. Dit is een nieuw maatwerkinstrument om de financiële problemen – die ontstaan door het verreken van inkomsten – op te vangen. Het bufferbudget bedraagt max. € 1.000 per jaar. Het bufferbudget wordt toegekend in een individueel geval als andere instrumenten zijn uitgeput of niet kunnen worden toegepast.
- Bijverdiengrenzen verruimen. Bijstandsgerechtigden mogen gedurende max. 60 maanden max. € 2.597 per jaar bijverdienen zonder dat dit gekort wordt op de uitkering.
- De individuele inkomenstoeslag ambtshalve toekennen aan personen die daarvoor naar het oordeel van de gemeente in aanmerking komen. Dit is een kan-bepaling (en niet een moet-bepaling zoals ik eerder schreef).
Lees meer in Gemeentenieuws van SZW 2025-4.
Ook goed om te weten: Minister Van Hijum stuurde eerder deze week het wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid naar de Tweede kamer. Lees meer.
- Aanvulling d.d. 15 juli 2025: Download de handreiking Participatiewet in balans van Stimulansz (15 juli 2025)