Op 29 oktober 2025 is de verkiezing voor de Tweede Kamer. Wat willen de grootste partijen (volgens de peilingen) op het gebied van armoede en schulden? In willekeurige volgorde:
GroenLinks-PvdA
- Lagere energierekening door woningisolatie.
- Huurverhogingen aan banden. Huurkorting als huisbaas de woning niet isoleert. Meer sociale huur.
- Lagere prijskaartjes ov.
- Forse verlaging zorgpremie en eigen risico.
- Verhoging minimumloon (naar € 18 per uur) en uitkeringen. Behoud koppeling. Vanaf 18 jaar iedereen minimumloon.
- Progressiever belastingstelsel.
- Gewone erfenissen niet belast. Belasting op grote erfenissen omhoog.
- Ingrijpen bij grote prijsschokken zoals Prijsplafond Energie.
- Van elke euro die wordt verdiend minimaal 80% naar werkenden en niet naar bijv. aandeelhouders.
- Belasting op werk omlaag. Belasting op inkomen uit vermogen omhoog.
- Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers, met bijdrage opdrachtgever en inkomensafhankelijke premie.
- Er komt een Wet reductie kinderarmoede, die de overheid verplicht ervoor te zorgen dat kinderarmoede fors daalt.
- Afschaffing kostendelersnorm.
- Eerste jaar bijstand staat in teken van persoonlijke ontwikkeling en groei. Lichtere eisen voor spaargeld, auto en huis.
- Verkorting WW teruggedraaid naar twee jaar.
- Toeslagen overbodig met o.a. gratis kinderopvang, lagere zorgpremies en hogere inkomens.
- Overheid informeert mensen actief over waar zij recht op hebben, bij o.a. grote levensgebeurtenissen.
- Inkomensondersteuning wordt z.v.m. automatisch uitgekeerd.
- Belastingdienst benadert minima die geen aangifte doen als ze geld terugkrijgen.
- In armoedefinitie worden ook schulden, hoge zorgkosten en studenten meegenomen.
- Overheidsinstanties stoppen excessief ophogen van boetes en vorderingen bij betaalachterstanden.
- Afschaffing Wanbetalersregeling.
- Huisuitzettingen alleen toegestaan vanwege criminele activiteiten en niet meer vanwege betaalachterstanden.
- Afsluiten van gas, water en licht wordt verboden.
- Schuldhulpverlening mag alleen nog uitgevoerd zonder winstoogmerk.
- Gemeenten krijgen regie over bewindvoering.
- Financieringsstelsel gaat op de schop, zodat mensen niet meer hun eigen bewindvoering hoeven te financieren vanuit bijzondere bijstand.
- Verlaging maximale incassokosten en rente op krediet.
- Buy Now Pay Later: verbod in fysieke winkels. Minimaal 1/3 aankoopprijs moet vooraf voldaan. Minimumleeftijd 21 jaar. Nieuwe aankopen onmogelijk als er nog een aanzienlijk bedrag openstaat. Als bedrijven niet hebben gecontroleerd of mensen de aankopen wel kunnen betalen en de minimumleeftijd hebben, vervalt de schuld.
- Zorgplicht en verbod op reclame-uitingen van gokbedrijven strenger in wet vastgelegd, evenals speellimiet.
- Deurwaarders melden verplicht bij gemeentelijke schuldhulp.
- Deurwaarders komen in overheidsdienst. Eén deurwaarder per regio.
- Wanneer iemand schuldhulp accepteert, vervalt beslag op loon, goederen of uitkering.
- Iedereen die onder sociaal minimum dreigt te komen door schulden, krijgt automatisch recht op betalingsregeling.
- Gemeenten krijgen meer bevoegdheden om deze betalingsregelingen af te dwingen bij schuldeisers.
- Verhoging beslagvrije voet tot sociaal minimum.
VVD
- In Koopkrachtwet wordt vastgelegd dat werkenden er ieder jaar in koopkracht méér op vooruit moeten gaan dan niet-werkenden.
- VVD wil af van de doorgeslagen nivellering via toeslagen, aftrekposten en heffingskortingen door toe te gaan naar een simpeler belastingstelsel. Hierbij koopkracht van middeninkomens verhogen en werken laten lonen.
- Gemiddeld krijgen mensen met een uitkering ruim € 200 per maand aan gemeentelijke regelingen. Bovendien verschillen deze regelingen enorm per gemeente waardoor het een postcodeloterij is of werken voldoende loont. We hervormen deze lokale nivelleringsmachine door meer landelijke voorwaarden te stellen en regelingen waar nodig in te perken of landelijk te organiseren, zodat we ook bureaucratie verminderen. Invoering uitkeringsplafond op de totale steun die één huishouden kan ontvangen. Het mag niet meer gebeuren dat iemand door een stapeling van uitkeringen en toeslagen meer te besteden heeft dan iemand die hard werkt om rond te komen.
- Verlagen energiebelasting
- De VVD wil dat vrouwen altijd zelfstandig met de gemeente kunnen spreken over werk, inkomen en schulden, zonder tussenkomst van man, familie of gemeenschap. Vaak wordt alleen de man van een statushoudergezin door de gemeente uitgenodigd om te solliciteren.
- De kinderopvangtoeslag wordt afgeschaft en kinderopvang wordt bijna gratis voor werkende ouders.
- Bijstandsgerechtigden die aan de slag gaan, mogen als dat nodig is tot zes maanden na het beginnen met een voltijdsbaan een bedrag claimen dat hun inkomen aanvult tot het niveau dat ze hadden.
- Corporaties worden in staat gesteld en verplicht aanzienlijk meer sociale huurwoningen te bouwen.
- Jaarlijkse inkomenstoets voor sociale huurwoningen, om te bepalen of de huurprijs nog passend is.
- In de sociale huursector wordt de woontoeslag rechtstreeks aan woningcorporaties uitbetaald en verwerkt in een lagere huurprijs.
D66
- Tijdelijke crisisregel: Iedereen mag één kamer verhuren zonder dat dat negatieve financiële gevolgen heeft voor een uitkering, de belasting, de huur of een hypotheek.
- Bij nieuwbouw in elke gemeente minstens 30% sociale huur.
- Verhogen minimumloon en minimumjeugdloon. Bijstand stijgt in verhouding mee. Vanaf 18 als volwassene betaald.
- Op lange termijn toeslagen vervangen door basisbedrag voor iedereen. De eerste belangrijke stappen zijn het invoeren van dat basisbedrag, het afschaffen van de zorgtoeslag en het samenvoegen van kindgebonden budget en kinderbijslag.
- Ondersteuning vanuit gemeenten is ontzettend belangrijk om in te spelen op specifieke situaties, maar niet om aan te vullen waar het Rijk tekortschiet. Gemeenten kunnen hun budget weer gebruiken waarvoor het bedoeld is.
- Schuldenstelsel simpeler: één volledig overzicht, één overheidsincasso en één duidelijk traject voor schulden. Onderzoeken hoe de overheid als schuldeiser kan meewerken aan oplossingen.
- Online bestellen op afbetaling (Buy Now, Pay Later-diensten) veroorzaakt veel
schuldenproblematiek. Aanbieders worden verantwoordelijker gehouden om schulden tegen te gaan, vooral bij jongeren. - Aanpassing WW: wie werkloos wordt, krijgt direct aan het begin een hogere uitkering, zodat de terugval in inkomen kleiner is. De duur van de uitkering wordt korter, omdat mensen tegenwoordig vaak sneller dan vroeger een nieuw werk vinden.
- Pensioenopbouw wordt daarom verplicht, met oog voor wat haalbaar is voor beginnende ondernemers.
- Jaarlijkse tandartscontrole in basispakket.
- Eigen risico blijft €385. Je betaalt niet meer dan €150 per behandeling. Voor chronisch zieken en mensen met een beperking gaat het eigen risico met meer dan de helft omlaag.
- Verhoging basisbeurs. Aanvullende beurzen Mbo, hogeschool en universiteit worden gelijkgetrokken. Rente op studieschuld vastgezet op max. 2,5%. ‘Pechgeneratie’ betaalt geen rente.
- Ondersteuning mensen met lage inkomens bij verduurzaming woning. Denk aan subsidies, persoonlijk advies en energiecoaches.
- Noodfonds Energie structureel en budget groter.
CDA
- Afschaffing kostendelersnorm in Participatiewet.
- Minder inkomensafhankelijke regelingen, waar minder mensen gebruik van hoeven maken en met minder hoge toeslagen, zodat marginale druk omlaaggaat.
- Harmoniseren begrippen die verschillen per regeling: bijvoorbeeld één inkomensbegrip in verschillende regelingen of dezelfde vermogensgrenzen: in de fiscaliteit, toelagen, sociale zekerheid, Wlz, Wmo, etc.
- Aantrekkelijker voor werkgevers om te helpen bij terugbetaling studieschulden.
- In overleg met gemeenten komen tot vereenvoudiging en een basisniveau van gemeentelijke regelingen, met mogelijkheden voor maatwerk. Stimuleren van samenwerking met particulier initiatief.
- Vereenvoudigen en verruimen financiële kindregelingen. Ondersteunen financieel kwetsbare gezinnen door bijna gratis kinderopvang.
- Lokaal georganiseerd loket voor laagdrempelige informatie, advies en hulp bij financiële zaken.
- Eén overzicht van schulden en betalingscapaciteit, zodat schulden verantwoord kunnen worden geïnd en huishoudens niet onder het sociaal minimum belanden.
- Een Nationale Betaaldag voor alle inkomensregelingen.
- Europees verbod op lootboxes en buy now pay later en strengere regels voor finfluencers.
PVV
- Sociale huren met 10% verlagen.
- Inkomensgrenzen voor betaalbare huurwoningen verhogen.
- Woningbouwcorporaties krijgen de taak om niet alleen sociale huurwoningen, maar ook middenhuur woningen te bouwen.
- Statushouders krijgen nooit meer voorrang bij een huurwoning – ook niet met urgentie.
- Eigen risico geheel afschaffen
- Tandarts in het basispakket.
- Btw op energie omlaag van 21 naar 9%. Btw op boodschappen geheel schrappen. Geen accijnsverhoging op brandstof.
- Financiële steun aan ouderen met een laag inkomen voor dierenartskosten.
JA21
- Werken weer laten lonen. Een vangnet dat mensen activeert om weer te gaan werken. Ondersteuning moet altijd gericht zijn op het herstel van zelfstandigheid. Geen betutteling, maar vertrouwen in mensen om zelf de juiste keuzes te maken. Gerichte hulp voor wie het echt nodig heeft, zonder bureaucratische rompslomp.
- Sterk vereenvoudigd stelsel van toelagen, dat niet primair inkomensafhankelijk is en waarmee de marginale druk fors omlaag gaat.
- Kortere loondoorbetaling bij ziekte, snellere re-integratie, en hervorming van het systeem dat nu werkgevers afschrikt om vaste contracten te geven. Ontslagrecht versoepelen.
- Erf- en schenkbelasting afschaffen.
- De recent voorgenomen verlaging van het eigen risico ongedaan maken.
- Salarissen in de lagere schalen mee laten stijgen met inflatie.
SP
- Werken moet lonen, belasting moet omlaag.
- Maximumprijzen voor basisproducten.
- Géén kind en volwassene meer in armoede. Deze rechten worden juridisch afdwingbaar en de overheid krijgt de taak om deze rechten te garanderen.
- Afschaffen eigen risico en zorgpremie inkomensafhankelijk.
- Gratis openbaar vervoer voor iedereen.
- Verhoging minimumloon, bijstand en AOW. Door alle inkomens te verhogen en publieke taken weer publiek te organiseren, maken we het toeslagenstelsel overbodig.
- Iedereen krijgt recht op een baan en begeleiding. We zorgen voor een sociaal ontwikkelbedrijf met een volwaardig loon en goede cao.
- Sterker herverdelen. Verhogen belasting voor inkomen uit kapitaal naar niveau inkomstenbelasting.
- Eén miljoen extra betaalbare huurwoningen, met een maximale huur van € 800 euro.
- Bevriezen huren.
- Gemeenten krijgen voldoende geld om zorg te bieden aan ouderen, mensen met een beperking en mantelzorgers. Afschaffen eigen bijdrage. Er komt een gemeentelijk basispakket voor huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding en respijtzorg.
- Invoering 4-daagse werkweek.
- Kinderopvang gratis.
- Afschaffing minimumjeugdloon vanaf 18 jaar.
- Kwijtschelding € 3 miljard aan problematische schulden. Landelijk aanvalsplan om schulden te voorkomen en te bestrijden. Verbod verdienmodellen achter commerciële schuldenindustrie.
- Afschaffen vrijwillige ouderbijdrage. Scholen krijgen hiervoor een bedrag van de overheid.
- Verhogen studiebeurs. Ruimhartige compensatie voor de schuldengeneratie. Rente naar 0%.
- Inkomensafhankelijke boetes.
- Totaalverbod op gokreclames.
- Erfenissen kleiner dan € 100.000 belastingvrij. Voor erfenissen € 100.000 – € 500.000 wordt tarief gelijkgesteld met de inkomstenbelasting (37,5%).
Aanvullingen d.d. 23 oktober 2025
Kijk het Armoededebat terug:
Luister de verkiezingsreeks van de podcast Schuldenstress:
Bekijk de bijdrage van FvD in de comments.