De Wams is bedoeld om gemeenten een wettelijke grondslag te geven om gegevens te delen en samen te werken wanneer iemand of een gezin meervoudige problemen heeft — bijvoorbeeld op het gebied van jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning, schuldhulp, participatie, etc.

Het doel is om één gezin, één plan, één regisseur mogelijk te maken: in plaats van dat elke instantie apart kijkt, kan hulp gecoördineerd en integraler worden geboden.

De Wams is nog niet in werking getreden.

Achtergrond

Als gevolg van de decentralisaties in 2015 zijn gemeenten meer gegevens gaan verwerken bij de uitoefening van hun taken in het sociaal domein. Een knelpunt daarbij is het ontbreken van een overkoepelende wettelijke regeling voor de domeinoverstijgende verwerking van persoonsgegevens bij meervoudige problematiek in het sociaal domein. De Autoriteit Persoonsgegevens stelde dit probleem in 2016 al vast en benadrukte dat gemeenten niet kunnen volstaan met het vragen van toestemming aan cliënten voor het verwerken van hun gegevens, omdat de AVG vereist dat die toestemming in vrijheid wordt gegeven en daarvan in de relatie overheid – burger doorgaans geen sprake is. Gemeenten en hulpverleners worden daardoor belemmerd bij het vaststellen van eventuele meervoudige problematiek en bij de uitvoering van een gecoördineerde aanpak bij meervoudige problematiek.

Het wetsvoorstel wijzigt de Wmo (en spiegelbepalingen in Jeugdwet, Participatiewet en Wgs) en voorziet in grondslagen voor het uitwisselen van de benodigde gegevens, waardoor gemeenten en andere betrokken organisaties beter in staat gesteld worden mensen te helpen.

Voorgeschiedenis en voortgang

• Het wetsvoorstel is ingediend op 30 januari 2023.
• Aanvankelijk was de beoogde inwerkingtreding 1 januari 2024. Later is dat verschoven naar 1 juli 2024 wegens zorgen over procedure en veel vragen vanuit Kamer — er waren bijvoorbeeld 280 Kamervragen over het voorstel.
• In de zomer van 2023 werd de wet controversieel verklaard, wat heeft geleid tot uitstel van behandeling en een hernieuwde discussie over de precieze invulling van de wet.
• Op 1 juli 2025 stuurde de regering een brief naar de Tweede Kamer over de stand van zaken. Die brief wijst erop dat de wet nog steeds nodig is om het probleem van verspreide gegevens bij meervoudige problematiek op te lossen — gemeenten en hulpverleners ondervinden belemmeringen zonder een wet als Wams.
• Volg het wetgevingstraject op wetgevingskalender.nl.

Gegevensuitwisseling Wgs

De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) geeft gelukkig nu ook al een (beperkte) grondslag voor gegevensuitwisseling. Bij het opstellen van het plan van aanpak voor schuldhulpverlening mag je checken of de inwoner al ondersteuning krijgt in het kader van de Participatiewet, Wmo of Jeugdwet— en zo ja, wie de hulpverleners zijn. Maar de gemeente mag niet meer informatie vragen of delen dan noodzakelijk. Bijvoorbeeld: het is niet toegestaan dat een schuldhulpverlener medische details over psychische problemen krijgt, tenzij dat strikt nodig is — en dan moet expliciete toestemming gelden of er moet een wettelijke grondslag zijn. Lees meer in deze handleiding van de VNG (maart 2023)