Een jaar geleden nam de Tweede Kamer een motie aan die verzoekt om de knelpunten in de schuldhulp aan (ex)-gedetineerden te inventariseren en met een verbetervoorstel te komen. Het kabinet komt met de volgende voorstellen.
- Een mogelijke oplossingsrichting is om in iedere regio één schuldhulpverlener aan te wijzen die werkzaam is in de PI en verantwoordelijk is voor de gedetineerden uit die regio. Gemeenten kunnen hiervoor regionale afspraken maken op het gebied van uitvoering. Op die manier wordt voorkomen dat elke gemeente toegang moet krijgen tot de PI en worden de uitvoeringslasten gecentraliseerd. SZW, VenJ en VNG gaan deze oplossingsrichting verder verkennen.
- Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) inventariseert bij aanvang van detentie of een gedetineerde schulden heeft. Als er schulden zijn dan kan de casemanager de gemeente benaderen met een hulpvraag. Daarnaast kunnen gedetineerden in het Re-integratie Centrum ondersteuning krijgen bij het voorkomen van nieuwe schulden en bij het treffen van betalingsregelingen. Tijdens detentie kunnen gedetineerden een training krijgen over financiën. De casemanagers van een PI hebben echter een groot takenpakket en een hoge workload. DJI bekijkt momenteel hoe de inzet van casemanagers effectiever gemaakt kan worden.
- Gemeenten mogen de vaste lasten van gedetineerden tijdelijk bekostigen vanuit de bijzondere bijstand met als doel escalatie van de schuldensituatie na detentie te voorkomen. Hoewel gemeenten beleidsvrijheid hebben dit wel of niet te doen, doen veel gemeenten dit al. Om uniformiteit te vergroten gaan SZW en VNG deze mogelijkheid ruimer onder de aandacht brengen.
- Tijdens detentie is de gedetineerde verzekerd via een collectieve verzekering van de Rijksoverheid. Gedetineerden vergeten soms hun zorgpremie tijdens detentie op te schorten. Er wordt daarom gewerkt aan een wettelijke regeling om de zorgverzekering tijdens detentie automatisch op te schorten.
- Gedetineerden kunnen meestal geen saneringskrediet krijgen, omdat zij geen inkomen hebben. Den Haag heeft hiervoor een oplossing gevonden en maakt een inschatting van het arbeidsvermogen en toekomstige inkomen, kijkend naar verleden en opleiding. SZW, NVVK, VNG en het Waarborgfonds saneringskredieten onderzoeken of deze aanpak kan worden opgeschaald, waarbij de gemeente van herkomst tijdens detentie een saneringskrediet verstrekt, en de gedetineerde na uitstroom start met afbetaling.
- In Noord-Nederland maken de gemeenten in Drenthe, Groningen en Friesland met zelfmelders al vóór de detentie start een plan van aanpak voor re-integratie (project 3Noord). hierin wordt schuldenproblematiek expliciet opgenomen. Hierdoor ontvangt de gedetineerde in een vroeg stadium financiële begeleiding van de gemeente die kan worden voortgezet tijdens de detentie. JenV en VNG bezien hoe in de toekomst de 3Noord-aanpak breder benut kan worden.
Eind 2024 volgt meer info in de 4e voortgangsrapportage van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden.